Tag Archives: selfishness

The bespoke pickup truck – Darunee Dechanusorn

There are echoes of Dokmai Sot in this subtle, tongue-in-cheek and ultimately feel-good exposure of village life in the South in the throes of consumerism. MB

รถออกปาก

The bespoke
pickup truck

thai pickup truck thai pickup truck

ดรุณี เดชานุสรณ์

Darunee Dechanusorn

TRANSLATOR’S KITCHEN
= ==
รถกระบะกลางเก่ากลางใหม่สีเทาเข้มบุกทะยานไปตามทางขรุขระ ลงหลุมแต่ละทีเด็กๆ ส่งเสียงหวีดร้องด้วยความสนุกตื่นเต้น คนขับหัวเราะเอิ๊กอ๊ากราวกับตนเองเป็นฮีโร่ขับขี่ ทั้งที่เพิ่งขึ้นขับรถได้ไม่ถึงสามเดือน เจอหลุมลึกก็จอด เด็กๆ เฮโลลงจากกระบะช่วยกันเข็นรถ The dark grey pickup truck past its prime was storming the bumpy road. With each jolt, the children shrieked with excitement and fun. The driver laughed uproariously as if he was a driving hero, even though he had only started driving three months earlier. For the bigger holes, he stopped and the flock of children scrambled out to push the truck. กลางเก่ากลางใหม่: literally, ‘half old, half new’…
“เทาเอ๋ยเทา เทาต้องไปให้ถึง ฮุยเลฮุย ลุยๆๆ” ‘Turtle, oh, turtle, make it you must. Heave-ho! Across, across, across you go.’
รถเคลื่อนพ้นหลุมไปได้ก็กระโดดพรึ่บขึ้นกระบะ ไม่มีวี่แววว่าจะเหนื่อย ต่างมุ่งหวังไปให้ถึงเป้าหมายเป็นพอ When the hole was cleared, they all jumped back in, none the worse for wear, each merely hoping to reach their destination. ไม่มีวี่แววว่าจะเหนื่อย: literally, ‘with no signs of fatigue’.
เทพจำใจยอมให้ลูกๆ ของเพื่อนบ้านยืมรถกระบะ เวทนาแววตาใส่ซื่อที่มาออกปากขอยืมรถ อาศัยบารมีพ่อเป็นข้ออ้างเพื่อให้เจ้าของรถเกิดความเกรงใจ Thep had been reluctant to allow his neighbour’s children the use of his pickup truck, yet had pitied the honest eyes that came to ask to borrow it, trusting in their fathers’ standing for the owner of the vehicle to oblige.
“ลุงเทพ พ่อว่าช่วยออกค่าน้ำมันรถ” เด็กๆ กำเงินมายื่นให้ตั้งแต่วันศุกร์ ‘Uncle Thep, dad says we should pay for the fuel.’ The children had come and stood with money in their hands right from Friday.
“ถ้าพ่อจะไปด้วยก็ไปสิ ลุงจะรอรับ เอาเงินไปคืนพ่อซะ” เขาแสดงความเอื้อเฟื้อ ‘If your parents are going, I’ll pick them up. Take the money back to them.’ He was being generous. จะรอรับ: literally, ‘I’ll wait for them’.
“พ่อน่ะไม่ไป แต่พวกเราไป มั่นใจเกินร้อย” ลูกของเพื่อนบ้านตอบ ‘Dad won’t go but we will, over a hundred per cent sure,’ one of his neighbour’s children said.
“อะไรของเอ็งวะ มั่นใจอะไร” เขาถามทั้งที่รู้คำตอบ ‘What do you mean? Sure of what,’ he asked, although he knew the answer.
“มั่นใจว่าจะไปโลตัส” เด็กๆ พร้อมใจกันตอบราวนัดกันไว้ ‘Sure we’ll go to Lotus,’ they all replied at the same time as if they had re- hearsed.
“อ้าว! ตกลงพวกเอ็งไปขอตังค์พ่อมาล่ะซี เวรกรรมอ้ายลูกเวร” ‘Well, if you’re so sure you’re going, then go and get money from your parents, you little rascals!’
เด็กๆ หัวเราะชอบใจ คะยั้นคะยอต่อ The children laughed, delighted, and went on wheedling.
“นะ นะ นะ ลุงให้พวกเราไปด้วย อยากไปโลตัส” ‘Please, please, say you’ll take us there, uncle, we want to go to Lotus.’
“เออ! เวร หายใจเข้าหายใจออกเป็นโลตัส ไม่อยู่ช่วยพ่อแม่ทำงานบ้างเรอะ” ‘Lotus, Lotus, heck, you’ve only got that word ‘Lotus’ in your mouths. Why don’t you stay and help your parents instead?’
“ช่วยเสร็จแล้วนี่แหละ ได้เงินค่าเหนื่อย เลยเอามาให้ลุง น้ำมันแพงอาศัยรถลุงบ่อยๆ เกรงใจครับ พอดีพ่อกะแม่เพิ่งไปมาเมื่อเสาร์ที่แล้ว เสาร์นี้เราขอจอง” พูดพลางยักคิ้วหลิ่วตาแผล็บๆ ‘We’ve done just that! We got some pocket money, so we give it to you. Petrol is expensive. It wouldn’t do to use your pickup often. As it is, dad and mum went there last Saturday, so we want to book for this Saturday’ – said with raised eyebrows and a wink.
“เสาร์นี้ลุงไม่ขับเองนา ให้น้าโป่งขับ” เขาต่อรองเผื่อเด็กๆ เปลี่ยนใจแล้วก็ผิดคาด ‘This Saturday, I can’t drive you there. How about Pong driving you instead?’ he ventured for the children to change their minds but was disappointed.
“น้าโป่งขับก็ได้ เราไม่กลัว เชื่อเหอะน่า…แกขับได้ ขับไปช้าๆ ถึงโลตัสแน่นอน” ‘Sure Uncle Pong can drive, we’re not afraid. Believe us … he can drive, he’ll reach Lotus slowly but surely.’
ตั้งแต่ห้างโลตัสเปิดที่นี่ รถกระบะไม่เคยว่าง ประเดี๋ยวครอบครัวนี้จอง ประเดี๋ยวครอบครัวนั้นชวน จริงอยู่แม้ว่าจะช่วยออกค่าน้ำมัน แต่มันก็ไม่คุ้มถ้าเกิดอุบัติเหตุ Since the opening of the Lotus store, the pickup was never idle. Now this family reserved it, now that one did. Sure, they helped with the cost of petrol but it wasn’t worth it if some accident were to happen.
เทพซื้อรถกระบะมือสองมาจากลูกชายของเถ้าแก่ เป็นรถที่ถูกใช้มาอย่างสมบุกสมบัน เขาซื้อรถมีจุดประสงค์เพื่อใช้งานยามจำเป็น ด้วยเหตุที่เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยกลางค่ำกลางคืน คนในหมู่บ้านถูกงูกัดจะได้ส่งคนเจ็บถึงมือหมอเร็วขึ้น ใครเจ็บท้องเกิดลูกจะได้ส่งโรงพยาบาลทันที Thep had bought the truck second- hand from the son of the thaokae*. It had been used to the full. He had bought it for the purpose of using it when necessary, if someone was sick in the night time or if some villager was bitten by a snake to get him faster to the doctor or take to hospital some woman about to give birth. * Local godfather, usually a wealthy and influential Chinese businessman or trader.
ชีวิตในชนบทรถเป็นปัจจัยที่ห้าก็จริง แต่ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยถ้าคิดจะมี เริ่มจากเงินซื้อรถก็กระเบียดกระเสียรซื้อ ไหนจะค่าน้ำมัน ไหนจะค่าซ่อม มีรถประจำบ้านเหมือนมีภาระติดตัวมาด้วย นอกจากให้ยืมรถแล้วยังขอยืมคนขับอีกต่างหาก ครั้นจะปฏิเสธก็ไม่สบายใจ คนหมู่บ้านเดียวกันยังต้องคบหากันอีกนาน การพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันเป็นวิถีชีวิตของชาวบ้านที่มีมาช้านาน เข้าทำนองน้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า Sure, a motor vehicle was the fifth requisite* of country life, but thinking of having one wasn’t easy, starting with scraping enough money to purchase it and then what with the cost of fuel and the cost of repairs. Having a motorcar at home was like taking up a duty, not only by having it borrowed but by being conscripted as its driver as well. If you refused you felt bad. People of the same village you had to go on living with. Relying on one another had been the way of life of villagers since old times, in the manner of water and boat or tiger and jungle. * The four requisites (for Buddhist monks) are food, clothing, housing and medicine – in other words, a bowl, a robe, an umbrella and herbs.
แต่ระยะหลังนี้ความจำเป็นขอยืมรถชักจะเกินความจำเป็น กลายเป็นหน้าที่ของเขาไปตั้งแต่เมื่อไหร่ก็ไม่รู้ มันซึมซับเข้ามาอย่างชนิดไม่รู้ตัว เริ่มแรกเขามีค่าในฐานะเจ้าของรถร้อยเปอร์เซ็นต์ มีสิทธิปฏิเสธหรือตอบรับก็ได้ แต่หลังจากที่เพื่อนบ้านชวนไปงานศพญาติที่พัทลุงช่วยออกค่าน้ำมันรถ ส่วนเขาไปในฐานะคนบ้านใกล้เรือนเคียงที่มีน้ำใจไปร่วมงานศพ วันนั้นเจ้าภาพช่วยค่าน้ำมันรถ บรรดาผู้ที่ไปร่วมงานศพเต็มรถกระบะไม่ต้องร่วมหุ้นจ่าย จ่ายเฉพาะเงินใส่ซองช่วยงานศพ But lately the need to borrow the pickup had gone beyond necessity. Since when it had become his duty he had no idea; it had come gradually without his realising it. At first his value as the owner of the pickup was one hundred per cent; he had the right to refuse or to agree, but one day his neighbours trapped him into driving them to the funeral of a relative in Pattalung by paying for the petrol. He went there as a fellow villager willing to join the funeral. That day the host paid for the petrol. The other passengers that crowded into the car didn’t have to contribute to the trip expenses, only slip banknotes into envelopes to help defray funeral costs. =
=

=

=

=

Pattalung, Thung Song: the story takes place in the Buddhist South.

“ไหนๆ ผมก็ไปร่วมงานอยู่แล้ว ไม่ต้องจ่ายค่าน้ำมันหรอก เพื่อนบ้านกันทั้งนั้น” เขาแสดงความเอื้อเฟื้อ ‘Since I’m going to the funeral anyway, you don’t have to pay for the petrol. We’re all neighbours.’ He was being generous.
“ไม่ได้ๆ รับไปเถอะ ถ้าไม่ได้รถของบ่าวเทพ เราก็ต้องเหมารถหกล้อของเถ้าแก่ แกคิดเป็นรายวัน วันละพันสอง ค่าน้ำมันรถคนเหมาต้องจ่ายนอกอีกต่างหาก” ‘No way! No way! Take it. If we didn’t have your truck, we’d have to hire the thaokae’s six-wheeler. He charges by the day, one thousand two hundred a day, plus the cost of petrol.’
“แต่ผมไม่ใช่รถรับเหมา ทำอย่างนั้นไม่ได้” ‘But I’m not into chartering. I can’t do that.’ รถรับเหมา: literally, ‘car on hire’.
“ถึงเป็นรถออกปากมันก็กินน้ำมัน เมื่อบ่าวเทพมีน้ำใจมา เราก็มีน้ำใจตอบรับค่าน้ำมันรถเถอะนะ ไม่น่าเกลียดหรอก เราคนกันเองทั้งนั้น” ‘Even though it’s at our request, it consumes petrol. You’ve got goodwill. We must show goodwill too and pay for the petrol. There’s nothing to it. We help one another.’ รถออกปาก: literally, ‘car on demand’, which could have been the title of this piece.
เขาจึงยอมรับค่าน้ำมันรถ ถ้าหากวันนั้นเขายืนกรานไม่ยอมรับค่าน้ำมันรถ ชีวิตน่าจะมีอิสระมากกว่านี้ เจ้าภาพทั้งหลายคงจะเกรงใจไม่กล้ามาขอยืมรถบ่อยๆ แบบนี้ รถกระบะของเขาจึงกลายเป็นรถออกปากประจำหมู่บ้านนับตั้งแต่บัดนั้นดูเหมือนว่าเขาเองก็กลายเป็นคนขับรถออกปากไปโดยปริยาย So he accepted money for the petrol. If that day he had persisted in turning that money down, his life would be freer than it was. Any party host would think twice before asking to borrow the truck every so often. So his truck had become the village truck since that time, and it looked as if he was its bespoke driver by the same token. =

=

=

จะเกรงใจไม่กล้ามาขอ: would think twice before asking – another way of translating เกรงใจ.

“มีงานแต่งงานที่ทุ่งสง ว่าจะออกปากขอยืมรถสักหน่อย ช่วยจ่ายค่าน้ำมันให้ เชิญบ่าวเทพไปร่วมงานด้วย ไปกันไม่กี่คนหรอก กะว่าเต็มกระบะพอดี บ่าวเทพขับเองค่อยเบาใจหน่อย เจ้าของรถขับระวังเต็มที่อยู่แล้ว ไม่เมาไม่ใช่เรอะ” รายนี้ออกปากขอยืมรถไปงานแต่งงาน ‘There’s a wedding at Thung Song. I’m thinking of using your truck. I’ll pay for the petrol and invite you to join us. We aren’t that many, just enough to fill the truck. Having you drive will be a relief: an owner driving is very careful and doesn’t drink, right?’ This fellow was asking for help to go to a wedding.
“ทางสายลัดถนนดินแดงขรุขระจะนั่งกระบะกันไหวหรือ” ‘The red-earth shortcut is full of holes; won’t sitting at the back of the truck be too tough?’
“ไม่เป็นไรหรอก ทางสายนอกมันอ้อม เปลืองค่าน้ำมันด้วย คลุกขี้ฝุ่นบ้างพอทนได้” ‘Never mind. The outer road would take too long, it’d waste petrol. We can cope with a little dust.’
“ไปงานแต่งงานคนไทย หัวแดงเป็นฝรั่งขี้นก ตลกดีเหมือนกัน” เทพเปรียบเปรย ‘You’re going to a Thai wedding. By the time you get there, you’ll have red hair like the farang. Funny, wouldn’t you say?’
“ฉันซื้อหมวกอาบน้ำให้ครอบผมคนละใบ พอใกล้ถึง เราก็จอดรถปัดฝุ่น ถอดหมวกอาบน้ำ หวีผมใหม่ โอ๊ย! เท่จะตายน่ะไม่ว่า” เจ้าภาพวางแผนไว้เสร็จสรรพ ‘I’ve bought shower caps for every- one. When we’ve almost reached the place, we stop the truck to dust ourselves, take off the caps and comb our hair again. Won’t that be cool?’ The man had planned everything.
“นั่งกระบะท้ายกันหลายคน ขากลับถ้าไม่เมาก็ดี” ‘Those that sit at the back, they’d better not be drunk on the way back.’
“คนอื่นจะเมาก็ช่างมันเถอะ บ่าวเทพไม่เมาคนเดียก็พอ” ‘Never mind if the others are drunk. All we need is for you not to be.’
กลายเป็นว่าเขาจะต้องรับผิดชอบชีวิตคนที่ไปร่วมงานอีกหน้าที่หนึ่ง คุณสมบัติเมาไม่ขับรับภาระเพิ่มขึ้น ต้องช่วยดูแลผู้ดื่มน้ำเปลี่ยนนิสัยไม่ให้นั่งบนขอบกระบะ ควบคุมไม่ให้ส่งเสียงเอะอะโวยวายเมื่อผ่านป้อมตำรวจ หน้าที่แค่นั้นยังไม่พอ กลับถึงหมู่บ้านต่างคนต่างรีบลงจากรถ กลับเข้าบ้านตนเองแล้ว แต่เขายังไม่หมดหน้าที่ต้องกวาดเปลือกถั่วต้ม เปลือกเงาะ เปลือกผลส้มในกระบะ เก็บขวดเบียร์ ขวดเหล้าทิ้งลงถังขยะ ที่แสบมากกว่านั้นต้องล้างเศษอาหารที่เพื่อนบ้านอ้วกใส่รถกลิ่นเหม็นคลุ้ง เข้าทำนองเจ้าภาพแกงอะไรก็ได้กลิ่นแกงนั้นผสมเหล้าเบียร์ This meant he had to be responsible for so many lives as another duty, with the burden of driving sober, making sure that those who drank intoxicating liquor didn’t sit on the slatted sides of the back platform and control them so that they didn’t holler when driving past police kiosks. Just that wasn’t enough: back in the village, they each got out of the truck in a hurry to return home, but his duties weren’t over, he had to sweep the boiled peanut shells and rambutan and tangerine peels in the truck and collect the beer and whisky bottles and throw them on the trash heap. What was even more irking was having to wash away the vomit that pervaded the whole truck with a nasty stink. It was like offering a dish and being stuck with the smell of that dish mixed with alcoholic fumes.
ในหมู่บ้านเมื่อใครจะไปร่วมงานมงคลสมรส งานขึ้นบ้านใหม่ งานบวช งานสู่ขอลูกสาว และงานศพ ซึ่งจำเป็นต้องใช้รถ ต่างมุ่งหน้ามายืมรถออกปากของเขา เจ้าภาพบอกต่อๆ กันไปว่า “รถบ่าวเทพมี ออกค่าน้ำมันรถให้แล้วยืมทั้งรถทั้งคนขับ สะดวกกว่าเหมารถ ราคาถูกกว่าด้วย บ่าวเทพเองก็ได้อาชีพเสริมผ่อนรถได้สบายๆ” In the village whenever anyone went to a wedding, a house-warming party, an ordination, a betrothal parley or a funeral for which it was necessary to use a motor vehicle, each turned to him to borrow his pickup, each saying every time, ‘Thep has a pickup. I pay for the petrol and I borrow both the pickup and the driver. It’s more convenient than hiring a truck. It’s cheaper too. Thep himself gets an extra job which helps toward the payment of his pickup.’
“สร้างรถกระบะหารายได้แบบบ่าวเทพ พอผ่อนหมดก็ได้รถเป็นของตัวเอง เราออกปากยืมรถก็จริง แต่ช่วยออกค่าน้ำมันให้ทุกครั้ง เงินมันไม่เข้าใครออกใคร ไปยืมเถอะมันไม่ขัดข้องหรอก” ‘By having a pickup to get more income as Thep does, when he’s through paying the bills, the pickup is his. Sure we borrow his pickup, but we pay for petrol every time. Money doesn’t change hands. Go and ask. He won’t refuse.’ [A lovely set of self-serving, warped reasoning.]
“เกรงใจมันเหมือนกัน ได้แต่ค่าน้ำมัน ค่ารถสึกหรอยังไม่ได้คิด บวกเข้าไปนะ” ‘But it isn’t fair to him. He only gets the cost of the petrol. How about depre- ciation? That should be added.’
“ไม่เป็นไรหรอก เราคนกันเอง รถในหมู่บ้านก็มีของบ่าวเทพกับเถ้าแก่ อุดหนุนบ่าวเทพไว้ไม่เสียหลายหรอก ได้ข่าวว่าห้างใหญ่จะมาเปิดบ้านเรา คราวนี้แหละได้เที่ยวกันสนุก อยากไปวันไหนหุ้นค่าน้ำมันรถกัน ออกปากบ่าวเทพให้พาไป” ‘Never mind, it’s between us. There are only two trucks in the village, Thep’s and the taokae’s. By supporting Thep there’s nothing to lose. I’ve heard a big department store is going to open here. That’s when we’ll be having fun. When- ever we want to go, we share the cost of petrol and have Thep take us there.’
พวกจัดการสมบัติชาวบ้าน ผ่านมากี่ยุคกี่สมัยไม่เคยสูญพันธุ์ เจ้าของทรัพย์สินจะคิดอย่างไรไม่เกี่ยว ขอคิดแทนหมด เขาเองก็เคยรำคาญกับพวกจัดการสมบัติคนอื่น แต่ภรรยาคู่ทุกข์คู่ยากกลับเห็นดีเห็นงามด้วย หล่อนให้เหตุผลว่า “รถถ้าจอดไว้เฉยๆ ไม่มีรายได้เข้ามาบ้างมันก็ไม่มีค่า อย่างน้อยมันก็ช่วยให้เรามีหน้ามีตา ใครจะไปไหนมาไหนเรียกหารถเราทั้งนั้น” Those that dispose of the property of villagers are a race that has survived every era. Whatever the owners think is irrelevant: they do the thinking for them. He himself had been irritated by those that managed other people’s properties, but his wife agreed with them. She argued that ‘if the pickup stays idle it doesn’t bring money in, it’s worthless. At least it helps us have face. Whoever wants to go somewhere calls on none other than us.’ =

=

=

=

คู่ทุกข์คู่ยาก = married partner in adversity, mate. With ภรรยา here, no need to translate the expression, except perhaps on the flippant mode: his worthy wife…

“มันจะคุ้มเรอะ” เขาเคยขัดคอ ‘Is it worth it?’ he’d interrupt.
“แล้วถ้าเขาออกปากฟรีเราก็ต้องไปอยู่ดี งานออกปากมันเป็นธรรมเนียมของท้องถิ่นพี่ก็รู้ ผลัดกันไปผลัดกันมา งานเขาเราไป งานเราเขามา แล้วจะมัวคิดเรื่องเสียเปรียบได้เปรียบทำไมกัน” ‘Well, if they just ask, we must go anyway. Asking for help is a local custom, as you know. It’s a two-way street: when they ask we go, when we ask they come. So how can you think of who’s taking advantage of whom?’
“ตกลงกันแล้วนี่นา ว่ารถนี้ไว้ใช้ยามจำเป็น เจ็บไข้ได้ป่วยก็ว่ากันไปอย่าง แต่นี่มันกลายเป็นรถออกปากเพื่องานสารพัด ดูๆ ไปยิ่งยุ่งนา” ‘But we did agree we’d use the truck only when necessary. When someone is sick that’s one thing, but now it’s be- come a free-for-all for all kinds of activi- ties, and it looks as though it’s getting worse.’
“ความจำเป็นนี่มันครอบจักรวาลนะพี่ ไปซื้อของในห้างมันก็จำเป็น” ภรรยาอ้างเหตุผล ‘Necessity rules the universe, darling. Buying things at the department store is a necessity,’ his wife reasoned.
“ของใช้จำเป็นตลาดนัดก็มีขาย ร้านในหมู่บ้านก็มี จำเป็นอะไรต้องไปซื้อในห้าง” ‘The things we need are for sale at the market. There are shops in the village. What’s the necessity of going and buying at the store?’
“แต่ฉันนัดกับคนข้างบ้านไว้แล้ว ว่าจะไปเดินห้างกันสักวัน เราออกรถ เขาออกค่าน้ำมันก็ยุติธรรมดีแล้วนี่” ‘But I’ve already agreed with the neighbours to go shopping at the store. We provide the pickup, they pay for the petrol, that’s fair, isn’t it?’
เมียรักกลับมองต่างมุม มีความภาคภูมิใจมากเมื่อมีคนเห็นความสำคัญของรถออกปาก นางแอบคิดเข้าข้างตัวเองว่านอกจากเมียเถ้าแก่แล้ว ไม่เห็นมีใครที่เชิดคอได้สง่างามเท่าตนเอง His beloved wife had another view- point. She was very proud when some- one saw the need to ask for the truck. Conveniently, she secretly thought that, besides the thaokae’s wife, no woman she could see could bear her head high in a way as dignified as she did. เข้าข้างตัวเอง: literally, ‘took her own side’, ‘self-serving’.
“ไม่ยุติธรรมหรอก ลองหักค่ารถสึกหรอ ค่ากิน ค่าเสียเวลา ก็พอๆ กัน ซื้อแถวบ้านเราก็ได้” ‘No, it isn’t fair at all. Think of the depreciation, the cost of food, the time wasted. We can just as well buy here.’
“พูดกันไม่รู้เรื่องแบบนี้ หยุดพูดดีกว่า เดี๋ยวได้ทะเลาะกัน” ‘We’re talking at cross purposes. We’d better stop or we will quarrel.’
เขาจนแต้มทุกครั้งเมื่อภรรยาตัดบทแบบงอนๆ ห้างโลตัสเข้ามา ภรรยาของเขาและเพื่อนบ้านมีโปรแกรมจ่ายแทบทุกสัปดาห์ ถั่วต้มในหมู่บ้านก็มีขายไม่ยอมซื้อ อ้างว่าแพงถ้วยเล็กนิดเดียวราคาห้าบาท แต่พอถั่วต้มในห้างกิโลละหกสิบกว่าบาท เจ้าหล่อนซื้อได้ง่ายดาย เพื่อนบ้านก็เช่นกัน ซื้อพิซซ่าถาดละเกือบร้อยทดลองกิน พบกับรสชาติไม่คุ้นลิ้นก็บ่นพลางกินพลาง He was cornered every time his wife cut the matter short petulantly like that. The Lotus department store had open- ed. His wife and the neighbours had shopping plans almost every week. Boiled peanuts for sale in the village there were; they wouldn’t buy them, claiming they were expensive, five baht for a small cup, but boiled peanuts in the store at sixty baht a kilo the village women bought without batting an eyelid. The men were the same: they bought pizzas at almost a hundred baht a plate to try and complained about the strange taste as they ate.
“เหมือนกินรากหมา จืดๆ เละๆ แบบนี้ ขายได้ยังไงวะ เออ … แต่ถ้าไม่ลองชิมดู เดี๋ยวเชยว่ะ” ‘It’s like eating dog vomit, tasteless and soggy like this. How can they sell this? Gosh … but if we don’t try, we’re passé.’
เออ … กูก็เหมือนกันแหละ ทดลองชิมดูให้รู้แล้วรู้รอดว่าพิซซ่า หน้าตาเหมือนรากหมานี่อร่อยจริงหรือเปล่า ช่างเถอะ … กินได้หรือไม่ได้ก็อย่าพูด เขาจะหาว่าไม่ทันสมัย เงียบไว้เพื่อน” ‘Right, same with me. Just trying it to see if it tastes good or not; it does look like dog vomit. Never mind. Whether you can eat it or not, don’t say anything or they’ll say you’re not modern. So, better keep quiet, man.’
กลุ่มพ่อบ้านเคยเล่าให้เขาฟังแล้วหัวเราะกันอย่างขบขัน ทั้งนี้ทั้งนั้นล้วนอยากลองเพราะเห็นโฆษณาในโทรทัศน์ ได้ฟังลูกๆ โม้กันจึงอยากชิมบ้างเพื่อให้ทันสมัยทันยุคกับเด็กรุ่นใหม่ A group of homeowners told him so and then laughed in mirth. Everyone wanted to try because they had seen it advertised on TV and had listened to the bragging of their children, so they wanted to try to be trendy in tune with the new generation.
ดูเหมือนภรรยาจะมีความสุขเป็นพิเศษในคืนวันศุกร์ นางจะจัดการรีดเสื้อผ้าให้เขาและตัวเอง จัดหาสมาชิกร่วมหุ้นไปห้างกันเอง เขามีหน้าที่คือขับรถแล้วก็นั่งรอหน้าห้าง ฆ่าเวลาด้วยการคุยกับพ่อบ้านหมู่บ้านอื่น กว่ากลุ่มแม่บ้านจะเดินห้างเสร็จก็ตกเย็นพอดี ขึ้นรถก็คุยกันไม่จบ It seemed his wife was especially happy on Friday nights. She set about ironing his clothes and hers and finding partners to go to the department store together. His duty was to drive the pick- up and then sit waiting in front of the store, kill time by talking with other homeowners. By the time the ladies came out of the store, night was falling, they went into the truck and chattered nonstop.
“ฉันดูโทรศัพท์มือถือรุ่นนั้นไว้แล้ว งวดหน้าขายยางได้ค่อยมาเอา” ‘I’ve seen that new generation of cell phone. Next sale of latex I’ll get one.’
“ฉันดูกล้องดิจิตอลไว้แล้ว ราคาเก้าพันกว่าเอง ถามลูกบ่าวมันก่อน เปียแชร์ได้ค่อยมาซื้อ” ‘I saw that digital camera. It’s only a little over nine thousand. I asked my son first. When my bid for the chit fund comes through, I’ll buy it.’
“แม่ … วันเสาร์หน้า ฉลองเป็ดย่างเอ็มเคนาแม่นา” เด็กชายกอดแขนอ้อนแม่ ‘Mum, next Saturday, let’s have roast duck at MK, okay?’ The son held his mother’s arm as he whimpered.
“ขอเงินพ่อมาแล้วกัน หน็อยแน่ ฉลองเอ็มเค มันไม่ใช่สามบาทห้าสิบนะเอ็ง” ‘Ask your father for money. My goodness! A meal at MK, it isn’t three baht fifty, you know.’
“เด็กมันอยากลอง ซื้อให้กินเถอะ ฉันว่าดีกว่าวอนให้มันกินตอนไข้” ‘The kids want to try. Buy it for them. I think it’s better than having them working up a fever pleading for it.’
“ของกินแพงทั้งนั้น ข้าวราดแกงจานละสี่สิบ ก๋วยเตี๋ยวราดหน้าหมูนิดเดียวเอง สู้ของเจ๊บวบไม่ได้ มีตับ มีหมึก อร่อยกว่าด้วย” ‘Food is expensive. Forty baht for a single dish of curry. A little bowl of fried noodles with pork can’t beat Old Buap’s, which has got liver and cuttlefish as well and tastes better too.’
“พูดกันแต่เราได้นะ อย่าพูดให้ผัวฉันได้ยิน ประเดี๋ยวอดมากันแหละ” ‘Let’s keep this between us, shall we. Not a word to our husbands or they’ll give us hell.’
“จ้า … เข้าใจ ฉันบ่นไปยังงั้นเอง แต่ไม่เป็นไรหรอก รถคันนี้ยังออกปากได้ เมียบ่าวเทพใจดี บ่าวเทพก็ตามใจเมีย ที่ฉันกล้านินทาเพราะเขานั่งหน้าทั้งผัวทั้งเมีย เข้าใจมะ” ‘All right … I understand. I was just saying. But it doesn’t matter. We can still use this truck. Phet’s wife is generous. Phet won’t say no to his wife. If I dared to badmouth, it’s because husband and wife sit upfront, you understand?’
“ที่จริงเราหุ้นค่าน้ำมันน่าจะได้นั่งหน้ารถมั่ง นี่เบียดกันมาในกระบะไม่มีหลังคา” ‘Actually, we share in the cost of petrol, we should sit in the cabin too. Here we sit cramped on a platform without a roof.’
“ได้คืบจะเอาศอก ได้ศอกจะเอาวา ซื้อรถเองสิยะจะได้ไม่ต้องนั่งรถออกปาก” ‘Give an inch and you’ll take a yard. Buy your own car, dear, if you don’t want to sit in someone else’s truck.’
“ถูกรางวัลที่หนึ่งงวดนี้ซื้อแน่ แถมให้นั่งฟรี” เจ้าตัวพูดแล้วก็หัวเราะฮา ‘If I win the lottery this draw I’ll buy one for sure, and I’ll let you sit in it for free,’ the speaker said and then laughed out.
พูดเย้าหยอกกันไปตลอดทาง หมู่บ้านที่ไม่มีรถโดยสารประจำทาง รถออกปากนี่แหละคือที่พึ่ง เพื่อนบ้านลงจากรถขอบอกขอบใจเจ้าของรถ ภรรยาช่วยยกของเก็บไว้ในบ้าน เขามีหน้าที่กวาดกระบะโกยขยะเหมือนเดิม They teased one another all along the way. Those villages that don’t have a regular public transport service must depend on private motor vehicles. When the neighbours came out of the pickup they went and said thank you to its owner. His wife helped them lift their goods and take them into the houses. His duty was to sweep the truck and get rid of the refuse as before.
วันนี้เขาให้โป่งขับรถแทน เพราะเหนื่อยใจกับการออกปากซึ่งไม่มีที่สิ้นสุด การออกปากลามมาถึงรุ่นลูกแล้ว ความรู้สึกห่วงหวงรถลดน้อยลง เขาห่วงตัวเองมากกว่า ห่วงว่าจะควบคุมอารมณ์ความรู้สึกไม่ได้ ลำพังผู้ใหญ่ออกปากขอยืมรถยังพอทำใจให้ยอมรับได้ แต่นี่เพื่อนบ้านกลับใช้ความเป็นกันเองให้ลูกมาเอ่ยออกปากขอยืมรถ เขารู้สึกเหมือนตัวเองถูกพันธนาการไว้ด้วยคำว่าไม่ได้ยืมรถฟรี มีค่าน้ำมันรถให้ Today he has allowed Pong to drive instead, because he’s fed up with the unending demand. The trend has reach- ed the children now. His feeling of poss- essiveness for the truck has diminished. He’s more concerned with himself, wor- ried he might not be able to control his temper. Were the village headman by himself to ask to use the pickup he would still humour him, but now the neighbours are using familiarity to have their children come and ask for the pickup for themselves. He feels as if he’s trussed up with the words ‘we aren’t asking for it for free, we’ll pay for the petrol’.
ค่าน้ำมันรถที่เพื่อนบ้านร่วมหุ้นกันออกกลายเป็นหนี้บุญคุณที่เขาปฏิเสธไม่ได้ ไม่อยากไปก็ต้องไป ปฏิเสธเมื่อไรเป็นได้ผิดใจกัน เมื่อปฏิเสธไม่ได้เขาก็หาทางออกให้โป่งขับแทน ความคิดนี้ ภรรยาเขาเป็นคนต้นคิดอีกเช่นกัน The cost of petrol they club to pay has become an obligation he cannot refuse. He doesn’t want to go, yet has to. Refusing means creating resentment. Since he couldn’t refuse, the way out for him was to let Pong drive instead. Again, this was his wife’s idea. Note the time change here. Although this could also have been translated as: Since he can’t refuse, the way out for him has been…
“หัดให้โป่งขับรถเป็นก็สิ้นเรื่อง มันจะได้ขับแทนบ้าง ไหนๆ มันก็เป็นญาติฉัน” ‘Have Pong learn to drive, end of story. He’ll drive instead of you. After all, he’s a relative of mine.’
เขาไม่เคยขัดใจหล่อนมาแต่ไหนแต่ไรจึงได้แต่เออออตาม โป่งกระตือรือร้นหัดขับ จำได้ว่าหลังจากเขาปล่อยมือให้ขับ โป่งไม่รีรอรีบซื้อแว่นตาดำอันโตทำเท่สวมอวดสาว เปลี่ยนทรงผมใหม่ซอยปรกหน้าเป็นกระเซิงเหมือนเอาซังรังไก่ครอบหัวไว้ ผิวปากร้องเพลง ‘ขอนไม้กับเรือ’ ของบ่าววี He has never displeased his wife so he followed her lead. Pong set about it enthusiastically. He remembers that after he let him drive on his own, Pong bought himself big sunglasses to look cool at the wheel with the girls, he changed his hairdo, raked his hair with his finger to cover his forehead in disorder as if taking the corncobs of a henhouse to cover his head, whistled and sang Bao Wee’s song ‘The log and the boat’. =

=

=

=

=

=

Bao Wee, southern Thai folk singer. Real name Flight Sergeant Wirayut Nancha, born 1974 in Trang, southern Thailand.

‘เปรียบดังพี่เป็นเช่นขอนไม้…’ ร้องซ้ำวรรคทองที่ถูกใจครั้งแล้วครั้งเล่าจนเขารำคาญซื้อหมากฝรั่งให้เคี้ยวสงบเสียงลงได้บ้าง It’s as if you’re a log…’ Repeating his favourite lines on and on which got so much on his nerves he bought chewing gum to fight the sound somewhat by chewing.
ย่ำค่ำแล้ว อีกไม่นานโป่งคงจะกลับมาถึง เขาชะเง้อมองปากทาง อดเป็นห่วงไม่ได้ ถึงอย่างไรรถออกปากคันนี้มันได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต เป็นห่วงโป่งก็เป็นห่วง เป็นห่วงว่ารถจะลงคูติดบ่อหลุมกลางทาง ภรรยาคงเห็นท่าทางกระวนกระวายของเขาเข้ามานั่งใกล้ๆ เอ่ยว่า “โป่งมันขับได้ ประเดี๋ยวก็มาถึง เด็กๆ มันคงเที่ยวกันเพลิน” Dusk already. Pong should be back soon. He stretches his neck to look at the mouth of the way, can’t help feeling worried. No matter what, that pickup on demand has become part of life. Worried about Pong, that he is. He worries the truck might fall into a ditch along the way. Seeing his agitated state, his wife comes and sits down beside him and says, ‘Pong can drive. He’ll be here any minute. The children will have had a great outing.’
“รถเก่าเต็มที ถ้าออกตัวได้ก็ดีเหมือนกัน” เขาแกล้งบ่น ภรรยาโต้แย้งทันที ‘The truck is very old. A new one would be good,’ he pretends to complain. His wife counters at once.
“รถออกปากถึงเก่าก็มีค่า ออกตัวไปก็เสียดาย” ‘That truck is old but it’s still valuable. Buying a new one would be a waste.’
เขาและภรรยาดูโทรทัศน์จนละครหลังข่าวจบยังไม่มีวี่แววว่าโป่งจะกลับมา พ่อแม่ของเด็กไม่มีใครมาถามข่าวคราว ไม่เป็นห่วงลูกกันบ้างหรือไร เขานอนก่ายหน้าผากจนเผลอผล็อยหลับ รู้สึกตัวอีกครั้งเมื่อได้ยินเสียงเจี๊ยวจ๊าวหัวเราะกันครื้นเครงหน้าบ้าน He and his wife watch TV until the post-evening news sitcom is over and there still is no sign of Pong’s return. None of the children’s parents have come to inquire after them. Don’t they worry about their children? He lies with his hand over his forehead until he drifts into sleep. He comes to when he hears noisy chatter and boisterous laughter in front of the house.
ใจหายวูบ รถกระบะที่จอดอยู่ล้อติดโคลน ตัวถังทั้งสองด้านเปื้อนเปรอะดิน รอยบุบบุ๋มเป็นหลุมหลายแห่ง สีถลอกคงครูดกับต้นไม้ข้างทาง ภรรยาบีบมือเขาเหมือนปลอบใจ He is dismayed. The wheels of the parked pickup truck and both sides are plastered with mud, there are bumps and scratches in many places, the paint must have been scraped off by trees along the road. His wife squeezes his hand as if to comfort him.
“ลุงเทพ … โชคดีนะที่พวกเราช่วยกันออกแรงเข็นรถออกมาได้ คิดว่าจะไม่ไหวแล้ว น้าโป่งขับลงคู กอหญ้าริมทางรก พอดีเงาไม้บังด้วยเลยแฉลบลงคู ‘Uncle Thep … Luckily we were able to get the pickup out by ourselves. We thought we couldn’t make it. Uncle Pong drove into an irrigation ditch. There was wild grass on the wayside and the shade of trees masked it, so the pickup skidded into the ditch.’
ดูจากสภาพรถแล้วไม่อธิบายก็เดารู้ เด็กๆ เล่นเหมือนผ่านการเผชิญภัยแสนสนุกและสุดระทึก ต่างคนต่างอวดวีรกรรมว่าตนเองเข็นรถอย่างไร ใครไปตามใครมาช่วย Looking at the state of the vehicle, there is no need for explanation. The children tell it as if they have gone through exceedingly funny and thrilling danger. Each of them boasts of how he has pushed the pickup and who went to ask whose help
“ทำไมไม่มาบอกเจ้าของรถสักคำ” เขาเค้นเสียงถาม ‘Why didn’t you let the truck owner know,’ he asks pointedly.
“กลัวลุงเทพไม่ให้ยืมรถอีก เราเลยออกปากขอแรงคนกันเองช่วย” เด็กตอบเสียงอ่อย ‘We were afraid you wouldn’t let us have the pickup again, so we decided to help each other out,’ a child answers with a meek voice.
เพื่อนบ้านทยอยกันมาดูสภาพรถ ไม่มีใครแสดงความรับผิดชอบ ได้แต่ดุด่าว่ากล่าวลูกหลาน ต่างคนต่างดึงลูกกลับบ้าน ด้วยสีหน้าเคร่งเครียด Neighbours file in to look at the state of the pickup truck. No one takes responsibility. They merely berate their progeny. Each pulls his child out and goes back home with a taught face.
สองผัวเมียสบตากัน เป็นครั้งแรกที่เทพเห็นภรรยาแสดงอาการถอดใจ ถอนหายใจยาว เขาสะกดอารมณ์คุกรุ่นไว้ไม่อยากซ้ำเติม ผลัดผ้าแล้วคว้าถังน้ำ แปรง แชมพู ต่อสายยางฉีดน้ำลงมือล้างรถ มีโป่งเป็นผู้ช่วย ต่างคนต่างเงียบกริบ โป่งสิ้นลายวัยรุ่นจอมซ่า อาสาขัดสีทุกอย่าง เขาฉีดน้ำให้ ล้างเสร็จเจ้าเทารถออกปากที่เด็กเรียกขานค่อยดูดีขึ้น Husband and wife stare at each other. It’s the first time Thep sees his wife look discouraged. He heaves a sigh, forces himself to keep his temper in check, changes clothes then grabs a pail, a brush and a bottle of shampoo, takes the hose and begins to wash the truck with Pong giving a hand. They both scrub in silence. Pong is no longer the swaggering teenager. He undertakes to scrape off the paint everywhere. He hoses and washes. When it’s over, the truck on demand as the kids call it looks better. =

=

=

=

You can’t ‘grasp … shampoo’ so you need to add ‘a bottle of’…

ไม่มีใครกล้ามายืมรถอีก มีแต่บรรยากาศอึมครึม เพื่อนบ้านทักทายพูดคุยด้วยแบบกล้าๆ เกรงๆ ยิ่งเขาไม่เอ่ยปากพูดถึงเหตุการณ์คืนนั้น เพื่อนบ้านยิ่งถอยห่าง มีท่าทีเกรงขามเขาอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน ภรรยาก็เงียบขรึมลง ห่างเหินจากบรรดาแม่บ้านที่ชอบเดินห้างด้วยกัน พูดคุยกับเขานับจำนวนครั้งได้ No one dares to come and ask to use the pickup again. There is only a con- strained atmosphere. Neighbours greet and talk in a half daring half deferential manner. As he never mentions the event of that night, the neighbours keep to themselves all the more, in awe of him as never before. His wife too keeps to herself, keeps a good distance from the village ladies who like to go shopping together and the times she talks to him can be counted.
“ดีเหมือนกันไม่มากเรื่อง” เขาคิดแบบปลงตก “ขายยางงวดหน้าค่อยซ่อมรถทำสีใหม่” ‘’Just as well there’s some peace,’ he figures. ‘When I sell the next load of rubber, I can get it repaired and repainted.’
วันนี้ฟ้าแจ้งอากาศแจ่มใส เขารู้สึกสบายใจชวนภรรยาไปอู่ซ่อมรถด้วยกัน ขากลับค่อยให้รถมอเตอร์ไซค์รับจ้างมาส่ง แต่งตัวเสร็จเตรียมตัวขึ้นรถได้ยินเสียงตะโกนถาม Today the sky is clear, the air is pure. He feels good and invites his wife to go to the garage together. They’ll take motorcycle taxis on the way back. When they are dressed and ready to get into the truck, he hears someone calling him out.
“บ่าวเทพได้ข่าวว่าจะเอารถไปซ่อมเรอะ” เพื่อนบ้านห้าหกคนยิ้มร่าตรงมาหาเขาและภรรยา ‘Thep, I hear you’re taking the pickup for repair, aren’t you?’ Five or six neigh- bours have come to see him and his wife with beaming smiles on their faces.
“ครับ” เขาตอบสั้นที่สุด ไม่อยากต่อความยาวสาวความยืด ‘Yes,’ he answers as curtly as he can, unwilling to expand on the matter.
“เทพ อย่าว่ายังงั้นยังงี้เลยนะ พวกเรารวบรวมเงินก้อนหนึ่งช่วยค่าซ่อมรถ พึ่งพารถคันนี้มาหลายครั้งแล้ว ออกปากยืมครั้งใดก็ไม่เคยขัด ให้เราออกเงินช่วยซ่อมนะ” ‘Thep, don’t argue with us. We’ve collected some money to pay for the repairs. We’ve relied on the truck many times, you’ve never refused us, so don’t refuse the money to get it fixed.’ ต่อความยาวสาวความยืด: to go on and on about (something), refuse to let (a matter) rest, to argue back and forth.
พ่อของเด็กที่มายืมรถยื่นซองให้ ส่งสายตาวิงวอน เพื่อนบ้านคนอื่นๆ ส่งยิ้มเหมือนเอาใจช่วย The father of the child who asked to use the pickup hands him an envelope with pleading eyes. The other neigh- bours smile helpfully.
เขาลังเล แต่แล้วก็ตัดใจตอบว่า He hesitates but then decides to answer.
“ไม่เป็นไรหรอก รถผม ผมซ่อมเอง เรื่องแล้วก็แล้วกันไป พี่น้องหมู่บ้านเดียวกันทั้งนั้น” ‘Never mind. It’s my truck so I get it repaired and that’s all there is to it. We’re all a big family.’
ได้พูดระบายออกไปบ้าง หายอึดอัด บรรยากาศที่เคยอึมครึมเหมือนมีแสงสว่างรำไรส่องเยือน Having spoken his mind, he feels relieved. The atmosphere which was rather gloomy is brightening, it seems.
ภรรยายิ้มออก คราวนี้เพื่อนบ้านทยอยกันเข้ามารุมล้อมรอบเขาและภรรยา ต่างควักเงินยัดใส่มือให้เพิ่มเติม เขายิ่งปฏิเสธเพื่อนบ้านก็ยิ่งยัดเยียดให้เงินจำนวนนั้นจึงเปลี่ยนไปอยู่ในมือของภรรยาแทน ขากลับเพื่อนบ้านอาสาขับมอเตอร์ไซค์ไปรับเขาและภรรยาที่อู่รถ ไม่ต้องว่าจ้างรถมอเตอร์ไซค์ บอกว่า “อย่าคิดมากเลยเทพ รถออกปากคันนี้มันก็เหมือนเป็นรถของพวกเราทั้งหมู่บ้าน” His wife smiles. This time the neigh- bours file in to surround him and his wife. Each presses more money into his hands. The more he refuses the more they force the money into his wife’s hands instead. For the return trip, the neighbours volunteer to drive their motorcycles to go and fetch him and his wife at the garage, no need to hire motorcycles over there. They say, ‘Don’t think too much, Thep. This truck on demand it’s like having the whole village owning the truck.’
ภรรยาของเขาเชิดหน้านิดๆ ยิ้มอย่างภาคภูมิใจ His wife raises her head a little, smiles with pride.
เขาหัวเราะ หึ…หึ จนถ้อยคำตอบโต้ He chuckles, at a loss for an answer.
= ‘Rot Ork Park’ in Rahoo Om Jan 5, 2008
Darunee Dechanusorn teaches Thai in Trang, southern Thailand. She has published numerous short stories in the best Thai magazines and is the recipient of half a dozen literary prizes.
=darunee dechanusorn

Alone in the world – Prartana Rattana

There is a load of emotions in this story, as a young woman who loves to hate her mother feels with selfish blindness. MB

คนเดียวในโลก

Alone in the world

chopper2 chopper1

ปรารถนา รัตนะ

PRARTANA RATTANA

TRANSLATOR’S KITCHEN
แม่โกรธฉันอีกแล้ว ฉันก็โกรธแม่เหมือนกัน เราจะไม่พูดกันใช่ไหมแม่ ฉันอึดอัดนะแม่รู้ไหม ฉันลุกขึ้นหยิบกางเกงยีนส์ที่กองอยู่กับพื้นขึ้นมาสวมใส่ สกปรกสิ้นดี แต่ช่างมันเถอะ ก็คนซักผ้าของฉันเขาหนีฉันไปแล้วนี่ หยิบเสื้อยืดสีดำที่แม่เกลียดนักเกลียดหนาขึ้นมาใส่ ฉันไว้ทุกข์ให้กับแม่และตัวเอง ไว้ทุกข์ให้กับความทุกข์ทั้งมวลที่เราเกิดมาเป็นแม่ลูกกัน Mum is angry with me again and I’m angry with her as well. We won’t speak to each other, right, mum? I’m ill at ease, you know, mum. I get up and pick up the jeans in a pile on the floor and put them on. So damn dirty but never mind. The man washing clothes for me has fled, so… I pick up the black t-shirt you hate and put it on. I’m in mourning for you, mum, and for myself, in mourning for the sorrows of all kinds at having been born mother and child.
บิดลูกบิดประตู เปิดกรงขังให้อิสระกับตัวเอง มองหาแม่ โน่น นั่งซึมอยู่ที่โต๊ะหินอ่อนใต้ต้นหูกวางแววตาสิ้นหวังท้อแท้ คงจะผิดหวังในตัวฉันอีกตามเคย แต่แม่ก็ผิดหวังมาตลอดอยู่แล้วนี่ แล้วทำไมแม่ไม่รู้จักเคยชินกับมันเสียที ฉันเดินตรงไปที่ชั้นวางรองเท้า หยิบคู่โปรดที่ใส่มากว่าห้าปี เลือกให้มันไปกับฉันวันนี้ อดหันไปมองหน้าแม่ไม่ได้ โอ๊ย! มองหน้าแม่ทีไรรู้สึกหดหู่สิ้นดี ก็ไหนว่าชอบทำบุญ ธรรมะธัมโมนักหนาแล้วทีเวลาแบบนี้ทำไมไม่รู้จักใช้ธรรมะให้ถูกทาง ฉันกลืนน้ำลายด้วยความอึดอัด แม่นั่งเงียบตัวแข็งเหมือนหิน ไม่มองด้วยซ้ำไปว่าฉันกำลังจะออกไปข้างนอกอีกแล้ว โธ่ … แม่ มีกันอยู่สองคนแม่ลูกแท้ๆ แล้วทำไมแม่ต้องตั้งแง่แสนงอน ทำไมต้องมากดดันกันนะ I turn the doorknob, open the cage to give myself freedom, look for mum. There, sitting drowsily at the marble table under the Indian almond tree, looking hopeless, discouraged, no doubt disappointed in me as usual, but you’re always disappointed, and why can’t you get used to it for a change? I walk straight to the shoe rack, pick up my favourite pair I’ve been wearing for the past five years, choosing to have them come along with me today. I can’t help turning round to look at mum. Oh, every time I look at her I feel so damn depressed. Doesn’t she say she likes to make merit? She’s fiendishly dharma-minded, and then in a moment like this why doesn’t she know how to use dharma correctly? I swallow my saliva in unease. Mum sits silent, hard as stone, not even looking at me as I’m about to go out again. Gee, mum, there’s just the two of us mother and child truly, then why do you have to sulk like this? Why so much pressure? ==

=

=

=

=

=

=

=

ธรรมะธัมโม = churchy; what the French call ‘une grenouille de bénitier’. Here, the word ‘dharma’ had to be used to make sense of the rest of the sentence.

“แม่อายชาวบ้านเค้า” ‘I’m ashamed of what people might say.’
“โธ่เอ๊ย … แม่!” ฉันตะโกนสุดเสียง ปัดชามข้าวที่แม่บรรจงวางบนโต๊ะเมื่อครู่ลงไปกองแตกละเอียดอยู่ที่พื้นทั้งข้าวทั้งแกงและเศษถ้วยจานเละเทะรวมกัน แม่ทรุดตัวนั่งลงร้องไห้ เสียงสะอึกสะอื้นอย่างเจ็บปวดของแม่สามารถฆ่าฉันได้ ฉันเดินเข้าห้องปิดประตู เลือกเทปม้วนที่เกรี้ยวกราดที่สุดใส่เข้าไปในเครื่องเล่น เสียงดนตรีแผดคำรามกึกก้องเหมือนห้องทั้งห้องเป็นนรกจำลอง ฉันไม่ได้ยินเสียงสะอึกสะอื้นคร่ำครวญของแม่อีกเลย ‘Good grief, mum!’ I shout at the top of my voice, with a flick send the plate of food mum painstakingly placed on the table a moment ago crashing to the floor, in a mess of rice, curry and broken china. Mum collapses in tears. Mum’s painful sobs can still kill me. I walk into the room and close the door, choose the most enraged tape and slip it into the player. The blast of music turns the room into an ersatz hell. I don’t hear mum’s plaintive sobs any longer. ==

=

=

=

เกรี้ยวกราด: angrily (to scold), furiously.

=
รู้สึกตัวตื่นขึ้น แต่พอลืมตาก็ต้องตกใจเมื่อพบกับใบหน้าคมๆ ของผู้ชายคนหนึ่งกำลังขยับร่างของเขาอยู่บนร่างของฉัน ฉันหลับตาตั้งสติอีกครั้ง นึกทบทวนเหตุการณ์เมื่อคืน ใครกันหนอมานอนกับฉัน ค่อยๆ ลืมตาขึ้นพิจารณาที่ใบหน้าคมเข้มนั้น ยกมือขึ้นลากนิ้วไปบนขนคิ้วดกดำ ผมของเขายาวสลวยห้อยลงมาระใบหน้าของฉัน ฉันลูบเสยผมของเขารวบไปไว้ด้านหลัง ยิ้มให้เขาก่อนจะใช้ลิ้นสัมผัสริมฝีปากของเขา “ปวดหัวจังเลย” ฉันบอกเขาเพื่อยุติบทพิศวาสที่กำลังดำเนินอยู่ เขาเป็นใคร มาจากไหน ชื่ออะไร โอย! งงสิ้นดี ฉันลุกขึ้นเสยผมเผ้ายุ่งเหยิง มองไปยังกระจกบานใหญ่ในห้อง มองร่างเปลือยเปล่าของตัวเอง เห็นใบหน้าที่รู้สึกว่าโทรมเหลือกำลัง “ไปอาบน้ำกันดีกว่า หิวข้าวแล้วด้วย” ฉันบอกเขาในขณะที่เขากำลังเงี่ยหูฟังเสียงกุกกักนอกห้อง “อ้าว ไหนว่าอยู่คนเดียว” “ก็ฉันอยู่คนเดียวจริงๆ” ฉันไม่ชอบตอบคำถามแบบนี้เลย “แล้วใครอยู่ข้างนอก” “ก็แม่ฉัน” “เมื่อคืนบอกว่าอยู่คนเดียว” I come to but upon opening my eyes am shocked to see the sharp face of a man whose body is moving over mine. I close my eyes to compose myself once again, to recall last night’s events. Who the heck is sleeping with me? I slowly open my eyes, consider those sharp features, raise my hand to follow with a finger the bushy black eyebrows. His long flowing hair keeps brushing against my face. I stroke his hair through my fingers and push it back, smile at him before using my tongue to touch his lips. ‘I have a splitting headache,’ I tell him to put an end to the hanky-panky underway.  Who is he? Where does he come from? What’s his name? Gosh! Total blank. I get up, rake my dishevelled hair with my fingers, look at the large mirror in the room, look at my naked body, see a face which I find terribly rundown. ‘We’d better shower now. I’m terribly hungry as well,’ I tell him as he strains to hear the halting voice outside the room. ‘Well now! Didn’t you say you were alone?’ ‘But I do live alone!’ I don’t like answering this sort of question. ‘Then who is that outside?’ ‘My mum.’ ‘Last night you told me you were alone.’
ให้ตายเถอะ ฉันพาต้นเสาหรือก้อนหินเข้าบ้านมาด้วยนะ ฉันบอกเขาว่าฉันอยู่คนเดียว แต่เขาก็พยายามจะบอกว่าฉันอยู่กับแม่ มีแม่อยู่กับฉันในบ้าน ก็ใช่ … แต่ฉันอยู่คนเดียวนี่ … ฉันอยู่ตัวคนเดียวในโลก! Damn! I’ve taken a pillar or a stone into the house. I told him I lived alone, but he’s trying to tell me I live with my mother. My mother is with me in the house. Well, yes … but I do live alone … I live all by myself in the world!
ชายคนนั้นเดินตามฉันเข้าห้องน้ำ เขาตัวสูง หน้าตาดี คมเข้มจนดูดุน่ากลัว ผมยาวถึงเอว ฉันมองหน้าเขาผ่านสายน้ำจากฝักบัว มีเคราเขียวๆ มีหนวดบางๆ ริมฝีปากได้รูปแดงน่าจูบ เรายืนมองหน้ากันอยู่อย่างนั้น เขาก็คงเหมือนฉันที่เมื่อคืนมืดมากเลยมองหน้ากันไม่ชัด ฉันยังนึกขำตัวเองที่เพิ่งจะมารู้เมื่อกี้ว่า เขาผมยาว แถมดำเป็นมันสวยเชียว ฉันเขย่งเท้าน้อยๆ ขึ้นสัมผัสริมฝีปากแดงๆ น่ารักนั่นด้วยริมฝีปากของฉัน “เราจะได้อาบน้ำกันไหมเนี่ย” เขายิ้ม แล้วหยิบสบู่ขึ้นมาฟอกไปตามตัว ฉันเบียดร่างเข้าไปชิดเขา เขาโอบฉันไว้แล้วฟอกถูสบู่ลูบไล้ไปบนเนื้อตัวของฉันอย่างนุ่มนวล The man follows me into the bathroom. He’s tall, good-looking, with features so sharp he looks fierce even scary, hair down to his waist. I look at his face through the water jet from the shower head. He has a dense beard and a thin moustache, well-drawn, red, kiss-me lips. We stand staring at each other like that. He’s probably like me, as last night it was very dark so we couldn’t see each other clearly. I’m even amused at myself for finding out just now that his hair is long, and shiny black and damn cute too. I tiptoe to reach his lovely red lips with my lips. ‘Are we going to shower or not?’ He smiles and then grabs the soap and soaps himself. I push my body against his. He enfolds me in his arms and then runs the soap all over my flesh gently.
“นิ่ม! นิ่ม!” เสียงแม่ตะโกนเรียกฉันพร้อมกับทุบประตูปังๆ ฉันเลิกคิ้วแล้วหันไปบอกกับเขาว่า “แม่เรียก” แล้วตะโกนตอบแม่ว่ากำลังอาบน้ำ “แม่เรียกคุณว่าอะไรนะ นิ่มเหรอ” เขาหัวเราะลั่นอย่างขบขันเสียเหลือเกิน ฉันทุบแรงๆ บนหน้าอกของเขาแล้วถามเขาว่าทำไม มันตลกนักหรือ เขาบอกว่ามันขัดกับบุคลิกของฉันอย่างแรง ฉันเองเคยคิดเหมือนกันว่า แม่เรียกฉันว่านิ่มมาตลอด แม่คงจะแฝงความรู้สึกอะไรบางอย่างไว้ “แล้วคุณล่ะชื่ออะไร” “โหย! ผมบอกคุณไม่รู้กี่รอบแล้ว เขียนไว้ในสมุดขอบคุณด้วยไง” “เหรอ ก็จำไม่ได้นี่นา ชื่ออะไรล่ะบอกหน่อยซิ” ฉันพูดขณะดึงผ้ามาเช็ดตัว เปิดประตูออกไปสวมใส่เสื้อผ้า “เดี๋ยวผมเปิดสมุดของคุณที่ผมเขียนไว้เมื่อคืนให้ดู” เขาเปิดกระเป๋าของฉันอย่างถือวิสาสะ หยิบสมุดไดอารี่ออกมาเปิดอย่างกับเป็นสมุดของตัวเอง เขาเปิดหน้าที่มีลายมือของเขา เบอร์โทรศัพท์ ที่อยู่ ที่ทำงาน โห! มาเขียนไว้เมื่อไหร่กันเนี่ย อ้อม โอ๊ยชื่ออ้อมจะบ้าตาย ฉันหัวเราะล้มกลิ้งลงบนเตียง เขาทำหน้าตากรุ้มกริ่มน่ารักเป็นบ้า มองดูเขาหยิบกางเกงในขึ้นมาสวม ผู้ชายนี่เวลานุ่งกางเกงในมีเสน่ห์จริงๆ ฉันดึงตัวเขาเข้ามาใกล้ซุกหน้าไปบนแผงขนดกเหนือสะดือ ก่อนจะกัดอย่างมันเขี้ยวเข้าทีหนึ่ง “เดี๋ยวออกไปกินข้าวกัน แม่ทำกับข้าวเสร็จแล้วละ” “แล้วแม่เขาจะไม่ว่าผมหรือ” “ว่าเรื่องอะไร” ฉันเลิกคิ้วด้วยความรำคาญ “เร็วๆ เหอะน่าหิว” ‘Nim! Nim!’ Mum shouts out my name as she pummels the door with her fists. I raise my eyebrows and then turn to tell him, ‘It’s my mum calling,’ and then shout in answer to my mother that I’m taking a shower. ‘What is it your mother calls you? Nim?’ He bursts out laughing, highly amused. I punch his chest hard and ask him what’s so funny. He tells me ‘soft’ is radically at odds with my personality. I myself have often thought that mum calls me ‘soft’ all the time to conceal feelings of some kind. ‘What’s your name, then?’ ‘What! I don’t know how many times I’ve told you already. I even wrote it down in your thank-you book.’ ‘Really? Well, I don’t remember. So, what’s your name? Tell me,’ I say as I take the towel to dry myself, open the door to go and get dressed. ‘I’ll open your book where I wrote it down last night and show you.’ He takes the liberty to open my bag, picks up my diary and opens it as if it were his. He finds the page with his handwriting, phone number, address, workplace. Oh! When the heck did he write all this? Orm. His name’s Orm, ‘get around’, how absurd! I burst out laughing and fall back on the bed. He makes absolutely lovely bedroom eyes. I watch him pick up his briefs and put them on. Men, when they put on their briefs I fall for them. I draw him close, sink my face into the hairy stretch above his navel before biting it playfully. ‘Let’s go out and eat. Mum’s cooked for us.’ ‘Won’t she shout at me?’ ‘Why should she?’ I raise my eyebrows in irritation. ‘Hurry up. I’m hungry.’
“แม่ มีอะไรกินมั่ง” ‘Mum, what is there to eat?’
“ของชอบของนิ่มทั้งนั้นเลย เมื่อคืนกลับมากี่โมงล่ะลูก” ‘All dishes you like. What time did you come back last night, darling?’
แม่บรรจงจัดโต๊ะอาหารและพูดเจื้อยแจ้ว ยังไม่ได้หันมามองว่าฉันเดินออกมาจากห้องพร้อมกับใคร ฉันถอนใจที่จะต้องทะเลาะกับแม่อีกแล้ว ตอนนี้แม่กำลังอารมณ์ดีอยู่เชียว แต่ให้ตายเถอะ เมื่อไหร่ฉันจะได้อยู่คนเดียวในโลกจริงๆ โดยไม่ต้องมีใครมาคอยพร่ำเพ้อว่าห่วงใย ว่ารักนักรักหนาว่าจะมาฝากผีฝากไข้กับคนอย่างฉัน Mum is carefully setting the table and prattling sweetly. She hasn’t turned around yet and seen who I’m walking out of the room with. I’m discouraged at having to quarrel with her once again. Right now, she’s in a bloody good mood, but damn it, when will I really be alone in the world without having someone always around to claim she worries about me, to love me and be dependent on a person like me?
แม่หันมา ฉันจับจ้องใบหน้าของแม่ สีหน้าที่ยิ้มสดชื่นอยู่เมื่อครู่ค่อยๆ สลดและซีดเผือดลงเมื่อมองเห็นคนที่ยืนอยู่ข้างๆ ฉัน “สวัสดีครับแม่” เขายกมือไหว้ “เพื่อนหนูเองแม่ เมื่อคืนเขามาส่ง” ทำหน้าให้มันดีๆ หน่อยสิแม่ ฉันอยากจะบอกแม่อย่างนั้น แต่ช้าไปแล้วเมื่อแม่เอ่ยขึ้นมา “กินกันตามสบายเลยนะ เดี๋ยวแม่จะออกไปข้างนอก” “แม่ไม่กินข้าวด้วยกันก่อนเหรอ” แม่ส่ายหัวเหมือนคนไร้สติ เดินตัวแข็งเกร็งออกจากประตูบ้านไป โธ่ … แม่ ฉันจะกินข้าวอร่อยได้ยังไง ถ้าแม่มีกิริยาอาการแบบนี้ Mum turns round. I watch her face. The fresh smiling expression slowly turns sad and pale when she sees the person that stands next to me. ‘Good morning, mother.’ He raises his hands and bows to her. ‘This is my friend, mum. He drove me home last night.’ Come on, mum, be nice to him: that’s what I’d like to tell her, but it’s too late when she says, ‘Enjoy the food. I’m going out.’ ‘Won’t you eat with us first?’ Mum shakes her head as if she has lost it, walks stiffly out of the main door and is gone. Good grief, mum! How can I enjoy the food if you behave like this?
=
ฉันเดินไปส่งเขาที่ชอปเปอร์บริเวณหน้าบ้าน เฮ้อ เมื่อคืนฉันซ้อนชอปเปอร์มาเหรอนี่ ไม่เห็นรู้เรื่องเลย ดีนะที่ไม่ตกลงมาตาย เขาหันมาเอามือบีบหัวไหล่ของฉัน ฉันสบตากับเขาตรงๆ นัยน์ตานั้นช่างแสนซื่อและจริงใจ “เดี๋ยวผมโทร.มาหานะ” I walk him back to the chopper parked in front of the house. Wow! So I rode that monster last night, did I? I had no idea. Lucky I didn’t fall and die. He turns round and with his hand presses my shoulder. I look straight into his eyes. His eyes are so honest and candid. ‘I’ll call you,’ he says. ‘Monster’ to avoid the repetition of ‘chopper’ while staying in the spirit of the context.
ฉันไม่สนใจหรอกว่าเขาจะโทร.มา จะมาหา ไม่มาหา หรือจะไปขึ้นสวรรค์ลงนรกที่ไหน เดินกลับเข้าบ้านมาทรุดนั่งที่โซฟา เตรียมทำสงครามอารมณ์กับผู้ให้กำเนิด ทำไมนิ่มไม่เหมือนแม่ แม่เคยถามอย่างนั้น แม่เป็นบ้าไปแล้วหรือไง ฉันจะไปเหมือนแม่ได้ยังไง แม่เป็นหม้ายมายี่สิบปีอยู่กับฉันมาสองคนในบ้าน แม่ไม่เคยมองผู้ชาย ไม่เคยสนใจใคร เพราะแม่รักลูก แม่บอกอย่างนั้น ฉันไม่เข้าใจ รักลูกมันจะตื่นเต้นตรงไหน ฉันเปิดโอกาสให้แม่คบกับผู้ชายเสมอ แต่แม่กลับสนใจอยู่แต่กับฉัน คอยสนใจว่าวันๆ ฉันจะไปไหน จะทำอะไร กินอยู่อย่างไร เบื่อจะบ้าตาย I don’t care whether he calls me or comes and sees me or not or goes to paradise or to hell. I walk back into the house and let myself down on the sofa, getting ready for a mood war with the person that gave birth to me. Why aren’t you like me, mum once asked me. Is she mad or what? How could I be like her? She’s been a widow for twenty years, the two of us alone in the house. She’s never looked at a man, never shown interest in anyone because she loves her child, that’s what she told me. I don’t understand: what’s so exciting about loving one’s child? I’m always giving her the opportunity to meet men, but she’s only interested in me, only wants to know day after day where I’m going, what I’m doing, how I’m eating and sleeping, so damn boring! ==

=

=

=

=

แม่หม้าย: widow or divorcee (also แม่ร้าง).

นั่งอ่านหนังสือก็แล้ว ดูทีวีก็แล้ว แม่ยังไม่กลับเข้ามา ฉันเริ่มรู้สึกมึนหัวเลยเดินเข้าไปนอนในห้องและหลับลงอย่างง่ายดายด้วยความอ่อนเพลีย I sit reading a book then look at TV and mum is still not back. I’m beginning to feel giddy so I step into the bedroom and easily fall asleep out of weakness.
ตื่นขึ้นมาอีกทีตอนหัวค่ำ ได้ยินเสียงแม่ทำอะไรกุกกักอยู่ข้างนอก แม่กลับเข้ามาแล้วหรือ นอกหน้าต่างมืดสนิท ฉันนอนลืมตาโพลง คิดอยู่ว่าจะออกไปพูดกับแม่ว่าอย่างไรดี แต่อย่าเลย ทำไมแม่ไม่เข้ามาคุยกับฉันในห้องล่ะ เสียงฝีเท้าของแม่เงียบไป แม่ไม่มาซักถามอะไรฉันจริงๆ ด้วย แม่เป็นอะไรไป แม่ไม่เคยเก็บความรู้สึกกับฉันแบบนี้มาก่อน ไม่เป็นไรหรอกหลับต่อก่อนเถอะ ยังไงแม่ก็ยังอยู่ในบ้านนี้วันยังค่ำ อาจจะกำลังงอนรอให้ฉันไปง้อละมัง โธ่! ไม่มีทาง แม่ก็รู้จักฉัน… I wake up again at dusk, hear some sort of clattering from mum outside. So she’s come back, has she? Out of the window it’s totally dark. I lie eyes wide open, thinking about what to say when I go out and talk to her, but better not. Why doesn’t she come and talk to me in here? The sound of her footsteps stops. She really isn’t com- ing in to ask me questions. What’s the matter with her? She’s never kept her feelings from me like this before. Never mind. Go on sleeping. No matter what she’s still in this house morning, noon and night. Maybe she’s sulking, waiting for me to try to make up. Goodness! No way. She knows me…
=
เสียงเคาะประตูเบาๆ ปลุกให้ฉันตื่น “นิ่มออกมากินข้าวเถอะลูก” ฉันเปิดประตู เห็นแม่หน้าซีด “ยาของแม่หมดแล้ว เดี๋ยวนิ่มไปซื้อให้หน่อยนะ” แม่มีโรคประจำตัวที่ขาดยาไม่ได้ ต้องกินเหมือนเป็นยาเสพติด เห็นหน้าแม่แล้วรู้สึกสงสาร แต่ในความสงสารก็กลัวว่าแม่จะพูดอะไรทำลายบรรยากาศยามเช้าตรู่ A light knock on the door wakes me up. ‘Come out and eat, Nim darling.’ I open the door, see mum’s livid face. ‘I’ve run out of medicine again. Go and buy me some, will you.’ Mum has a chronic disease that can’t go without medicine. She has to take it as if it were a drug. Seeing her face I feel pity, but in that pity I fear she’ll say something that will destroy the early morning atmosphere. ==

=

=

เหมือนเป็นยาเสพติด: ‘as if she were addicted’ is an alternative translation.

“ไม่สงสารปุ้มเขาเหรอถึงได้ทำแบบนี้” แม่เปิดฉากจนได้ “มันจบไปแล้ว ปุ้มกับหนูน่ะ” ฉันขึ้นเสียงอย่างไม่สบอารมณ์แล้วเดินหนีออกจากห้องไปนั่งที่โต๊ะอาหาร แม่ค่อยทยอยหยิบกับข้าวมาวาง กับข้าวน่ากิน แต่ … ฉันถอนใจ มองกับข้าวพวกนั้นรู้สึกเหมือนทุกจานมีหนอนดิ้นยั้วเยี้ยว “แต่นิ่มจะทำแบบนี้ไม่ได้นะ เราอยู่ในสังคม เรามีพี่มีน้อง มีญาติ มีตระกูล ปู่ย่าเขาสร้างสมกันมานาน” แม่สาธยายยืดยาวเหมือนเขื่อนที่กักน้ำไว้เต็มปรี่แล้วแตกร้าวมีรอยรั่ว น้ำค่อยๆ ซึมไหลออกมาจนเขื่อนพังทลาย ฉันนิ่งฟังเงียบ ฉันจะไม่เถียง … หยุดนะแม่ หยุดเดี๋ยวนี้ ถ้อยคำเหล่านั้นลอยเข้าหู ข้ามหัว วนเวียนกึกก้องอยู่ภายในบ้าน ก็ได้แม่ ฉันเองก็อยากรู้เหมือนกันว่าฉันเป็นคนที่มีความอดทนอยู่ตื้นลึกขนาดไหน … แม่ยังพูดต่อไป … พูด … พูด … หมดแล้ว ความอดทนของฉันอดอยู่ได้แค่ประโยค “แม่อายชาวบ้านเค้า” ‘Don’t you feel pity for Pum behaving like this?’ Mum manages to start hostilities. ‘It’s finished between Pum and me.’ I raise my voice moodily and walk out of the room to go and sit at the breakfast table. Mum follows with the food tray she puts down. The food looks delicious but I’m disheartened, look at those dishes and feel as if they have worms wriggling in them. ‘But you can’t act like this, Nim. We are in society, we have siblings, we have relatives, we have a name our grandparents have long established.’ Mum discourses at length like a dam full to the brim that develops a leakage with the first crack. The water keeps seeping out until the dam crumbles. I listen quietly without moving. I will not argue … Stop, mum! Stop right now! Those words flow into one ear, across the head, resound around the house. So be it, mum. I myself would like to know how patient I can be … Mum keeps speaking, speaking, speaking. Enough! My patience gives up with her ‘I’m ashamed of what people might say’. [We gather that Pum [short ‘oo’ sound] is the previous boyfriend – would that be ‘the man washing clothes for me’ that has fled?]
อายชาวบ้านหรือ… Ashamed of what people might say…
=
โทรศัพท์ดังขึ้นแทรกผ่านสรรพเสียงในนรกจำลองของฉัน “อินทร์ นี่ผมเองนะ แม่ว่ายังไงบ้าง” “เค้าไม่ได้ว่าอะไรหรอก จะสนใจไปทำไม” “เออ คืนนี้เพื่อนๆ ผมเขาจะขับรถไปสมุยกัน อินทร์จะไปกับผมไหม” “ไปซิ” ฉันตอบโดยที่ยังไม่มีสมองส่วนไหนสั่งการ ไปทั้งนั้น ไปไหนก็ได้ นรก สวรรค์ ไปให้พ้นจากบ้านหลังนี้ ไปให้พ้นจากแม่ “ตอนนี้สิบโมงเช้าเดี๋ยวบ่ายๆ ผมไปรับนะ” ฉันวางหูโทรศัพท์ลงอย่างไม่ยินดียินร้าย แม่คิดว่าฉันมีความสุขหรือที่ทำให้แม่โกรธ ทำให้แม่ร้องไห้ แม่โกรธฉัน ฉันก็โกรธแม่ โกรธที่แม่ยืนอยู่แต่บนมุมมองของแม่เอง The phone rings, cutting through the voice in this ersatz hell of mine. ‘It’s me. What did your mum say?’ ‘She didn’t say anything. Why should you care?’ ‘Uh, tonight my friends and I are riding to Samui*. Will you come with me?’ ‘Sure,’ I answer before any part of my brain gives instructions. Of course I’ll go, whatever the scenario, anywhere, hell or paradise, so long as it’s away from this house, away from mum. ‘It’s ten a. m. now. I’ll come and fetch you in early afternoon.’ I put down the handset without feeling anything. Does mum think I’m happy to make her angry, to make her cry? Mum is angry with me, I’m angry with her, angry that she won’t budge from her own viewpoint. ==

=

=

* Samui is the main island in mid-South on the Gulf of Thailand side.

ฉันหยิบของใส่กระเป๋าติดตัวไปไม่กี่ชิ้น ไม่มีอะไรมีความหมายกับฉันเลย ฉันมีชีวิตว่างเปล่า ใส่รองเท้าเสร็จ ฉันเดินเลี่ยงจากมุมที่แม่นั่งอยู่ไปนั่งรออ้อมที่ใต้ซุ้มต้นการเวกอีกด้านหนึ่ง อดชำเลืองดูแม่ไม่ได้ คืนนี้ฉันคงไม่กลับบ้าน แม่คงต้องคอยฉันทั้งคืน นึกอยากเดินไปบอกแม่ไปกอด ไปขอโทษแต่จะมีประโยชน์อะไรในเมื่อแม่กำลังผิดหวัง เป็นความผิดซ้ำซากที่แม่ไม่เคยคิดหนีห่างจากมัน ไม่เห็นยากเลยแม่ เพียงแค่แม่ละทิ้งความหวังทั้งหลายลงเสียเท่านั้น แม่ก็จะไม่ต้องผิดหวังอีกต่อไป I put only a few things in a bag to take along. Nothing has meaning for me. My life is empty. When I’ve put on my shoes, I sneak away from the corner where mum is sitting and go and sit to wait for Orm under the ylang-ylang vine on the other side. I can’t help casting glances at mum. Tonight I won’t be home; she’ll wait for me all night. I think of walking over to tell her, to hug her, to apologise, but what good would that be when she is disappointed? It’s a mistake she keeps making and never thinks of fleeing from. It isn’t difficult, you know, mum. Just give up all hopes and you’ll never be disappointed again.
=
ชอปเปอร์รูปร่างแปลกตาหลายคันแล่นตามกันไปบนทางหลวง ผ่านแสงไฟที่สาดส่องยามเข้าตัวเมือง บางช่วงเปลี่ยวมืดน่ากลัว เสียงแผดสนั่นของเครื่องยนต์ประสานกันคำรามลั่น ตลอดทางฉันนั่งกอดเอวหนุ่มผมยาวแน่น เอาหน้าแนบชิดแผ่นหลังของเขา ปล่อยน้ำตาไหลรินปลิวกระเซ็นไปตามแรงลมที่ปะทะมาแรงๆ ทุกคราวที่หยุดพัก จนเมื่อขึ้นเฟอร์รี่ลงถึงเกาะ ฉันจะปาดน้ำตาออกเพื่อคอยตอบรับรอยยิ้มและถ้อยคำเอาอกเอาใจจากเขาและเพื่อนๆ ยิ้ม หัวเราะ มึนเมาเหมือนกับสนุกสนาน เหมือนหลุดจากโลกของตัวเองเข้าไปผสมปนเปเป็นสมาชิกของพวกเขาเหล่านั้น คงไม่มีใครสังเกตเห็นแววตาว่างเปล่าของฉันที่ฉายวูบวาบฉาบทาอยู่บนร่างของพวกเขา เสียงหัวเราะดังลั่นเป็นระยะ ฉันยิ่งต้องกรีดเสียงให้กึกก้องกว่า ถึงอย่างไร ฉันก็ยังอยู่ในโลกตัวคนเดียว Oddly shaped choppers are speeding along the highway, past pools of lights marking the entrances to towns, some areas frighteningly desolate and dark, the noise of the engines building to a resounding roar. All the way I sit hugging the waist of the long-haired man tight, my face pressed against his back, letting tears, which are scattered by the wind that blows hard as we ride, flow freely every time we stop to rest. When we step onto the ferry to the island, I wipe out the tears to answer the smiles and words of concern of Orm and his friends, smile, laugh, tipsy as if from fun, as if I have slipped out of my own world to mix with them as a member of their group. Nobody notices the emptiness in my eyes, for all their twinkle as they linger over their bodies. Loud laughter resounds at times. I must pitch my voice higher to be heard. No matter what, I’m still alone in the world.
อ้อมแสดงความเป็นเจ้าข้าวเจ้าของฉันต่อหน้าเพื่อนๆ จนออกนอกหน้า พยายามจะเข้าถึงและแทรกตัวเข้ามาในโลกของฉัน เขากำลังเข้าใจฉันผิดอีกมากมาย แต่ฉันจะให้โอกาสเขา ถึงอย่างไร ฉันก็มีความรู้สึกว่าเขาเป็นเพื่อนที่มีอัธยาศัยดีคนหนึ่ง In front of his friends Orm behaves openly as if he owns me. He tries to reach and insert himself into my world. He misunderstands me in many other ways, but I’ll give him a chance. No matter what, I have the feeling he’s a friend with an amiable nature.
ค้างคืนที่สมุยผ่านไปสองคืนฉันก็เริ่มเบื่อ เบื่อบทสนทนาซ้ำซาก อ้อมคงจะรู้ได้จากอาการของฉันจึงคอยถามอยู่เรื่อยว่าเบื่อหรือ จะกลับไหม ฉันประทับใจผู้ชายคนนี้ เขาพาฉันกลับคืนนั้นทันทีเมื่อฉันบอกว่าเบื่อ โดยที่เพื่อนๆ ของเขายังอยู่กันต่ออีกหลายคืน ฉันจะเที่ยวอย่างสนุกสนานได้อย่างไรในเมื่อแม่ไม่รู้ว่าฉันหายไปไหน โอ๊ย เซ็งจริงๆ ทำไมฉันต้องรู้สึกผิดด้วย After two nights on Samui I’m beginning to be bored, bored with the conversation which is always the same. Orm must realise this from my behaviour so he keeps asking me if I’m fed up, do I want to go back. I’m impressed by this man. He takes me back that night at once when I tell him I’ve had enough, even though his friends will stay on for many more nights. How can I enjoy myself travel- ling around when mum doesn’t know where I have disappeared? Oh, how boring! Why do I have to feel guilty as well?
=
เขาเลี้ยวรถเข้าไปจอดชิดประตูบ้าน บ้านปิดเงียบ แม่ไปไหนนะ เราสองคนเดินเข้าไปในบ้าน ทิ้งตัวลงบนโซฟาอย่างเหนื่อยอ่อน ฉันล้มตัวนอนลง เอาขาทั้งสองข้างพาดไว้บนตักของเขา เขาขยับมือค่อยๆ บีบนวดไปตามน่องของฉันที่กำลังปวดเมื่อยพอดี ฉันส่ายหัวมองหน้าเขา อยากจะบอกเขาว่า คุณกำลังอยากทำให้ฉันรู้สึกว่าฉันไม่ได้อยู่คนเดียวในโลกใช่ไหม หยุดเถอะ ไม่สำเร็จหรอก He turns to park the bike right in front of the main door. The house is closed and silent. Where’s mum? The two of us step into the house, let ourselves drop onto the sofa, weak with tiredness. I lie down, my legs across his lap. He moves his hand to slowly massage my calves which are aching right now. I shake my head staring at him. I’d like to tell him you’re trying to make me feel I’m not alone in the world, aren’t you. Stop. You won’t succeed.
แล้วแม่ … แม่ไปไหน เอื้อมมือไปดึงผมของเขาเล่น ผมเขาสวยจริงๆ มีเสียงคนเดินเข้ามา ป้านั่นเอง ถือวิสาสะอะไรกันเนี่ย ป้าเปิดประตูบ้านเข้ามายืนจังก้าตรงหน้าเราสองคน “นิ่ม เอ็งนี่มันเลวจริงๆ มานอนกอดกับผู้ชายอยู่ได้ แม่เอ็งตายแล้วรู้ไหม ตอนนี้ตั้งสวดอยู่ที่วัด” แม่ตายก็แม่ฉัน แต่ป้า … ป้าไม่มีสิทธิมาด่าฉัน “หายไปไหนมา แม่เอ็งไม่มียากิน จนอาการกำเริบชักตาตั้ง ตอนกลางคืนฝนตกก็ออกมานั่งตากฝนรอเอ็งอยู่หน้าบ้านทุกคืน จนไม่สบายเพราะโรคแทรกซ้อน ช็อกตายเอาไปส่งโรงพยาบาลไม่ทัน หัวจิตหัวใจของเอ็งทำด้วยอะไรวะ ทำไมถึงใจจืดใจดำอย่างนี้” เสียงของป้าที่เกรี้ยวกราดอยู่ตอนแรกค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสะอื้น “ข้าสงสารแม่เอ็งจริงๆ เอ็งเคยรักเขาบ้างไหมวะ” น้ำตาของฉันค่อยๆ ไหลรินลงอาบแก้ม ฉันลุกขึ้นเดินเข้าไปหาป้า โอบกอดป้าไว้แน่น “ป้า แม่ไปไหน” ฉันหลับตา โลกทั้งโลกหมุนคว้าง ค่อยๆ ทรุดตัวนั่งลงกับพื้น เขาค่อยๆ พยุงฉันขึ้นนั่งบนโซฟา “ไปไหว้แม่ซะ ศพอยู่ที่วัดเจ็ด” ป้าสั่งด้วยเสียงสะอื้นก่อนจะหันหลังเดินออกไป ฉันกรีดร้องเสียงดังและนานที่สุด And then mum … where is she? I stretch out my hand to pull his hair playfully. His hair is really beautiful. There’s the sound of someone walking in. It’s auntie. How dare she? She opens the main door, enters and stands with her fists on her hips in front of the two of us. ‘Nim, you’re really bad, coming here to lie hugging a man. Your mother’s dead, you know. There’s prayer service going on at the temple right now.’ Mum’s dead, she’s my mum, but auntie … auntie has no right to scold me. ‘Where have you been? Your mother didn’t have her medicine so her condition worsened, and at night it rained and she came out and sat under the rain waiting for you in front of the house every night, until she fell ill because she suffered complications and died of shock before she could be sent to hospital. What is your heart made of? Why are you so callous like that?’ Auntie’s voice, enraged at first, slowly turns to sobbing. ‘I really pitied your mother. Did you ever love her at all?’ My tears slowly flow down flooding my cheeks. I get up, walk up to auntie and hug her tight. ‘Auntie, where is mum?’ I close my eyes. The whole world is whirling. I slowly let myself down and sit on the floor. He slowly helps me up to sit on the sofa. ‘Go and pay your respects to your mother, the body is at the seventh temple,’ auntie orders in a voice full of sobs before she turns her back and walks out. I shout the longest shout at the top of my voice.
=
เลือกเสื้อยืดสีชมพูที่แม่เคยซื้อให้ แม่ชมฉันทุกครั้งว่าฉันใส่เสื้อตัวนี้แล้วดูน่ารักสดใส ฉันค่อยๆ สวมมันช้าๆ ฉันไม่ต้องไว้ทุกข์อีกแล้ว แม่ไปสบายแล้ว หมดสิ้นความทุกข์ความทรมานใดๆ ที่ฉันเป็นคนก่อ แม่ไม่ต้องมีชีวิตอยู่เพื่อเผชิญกับความผิดหวังอีกต่อไป I choose the pink t-shirt mum once bought for me. She praised me every time saying that wearing that t-shirt made me look lovely and fresh. I put it on slowly. I don’t have to be in mourning any longer. Mum is fine now, free from any sorrow and torment because of me. She doesn’t have to live to face disappointment any longer.
อ้อมเดินตามฉันเข้าไปในศาลาวัด ร่างกายโกโรโกโสของเราทั้งสอง พอจะทำให้คนที่นั่งอยู่หันมามอง ฉันรู้ว่าพวกเขาคงซุบซิบนินทาด่าว่าฉัน คนเหล่านี้ไงที่แม่เคยบอกว่า ‘อาย‘ เขานักหนา Orm follows me into the pavilion at the temple. The bodies of the two of us are ramshackle enough to have the people sitting there turn to look at us. I know they are whispering mean things about me. It was those people in front of whom mum used to say she felt ashamed.
ฉันทรุดนั่งลงจุดธูป เพ่งมองที่รูปแม่ แววตาของแม่ยังเปี่ยมไปด้วยความปรานีต่อฉัน “แม่ไม่โกรธนิ่มหรอก วันนี้ลูกใส่เสื้อสวยจัง” ฉันมองเห็นปากแม่ขยับพูด ยกมือพนมก้มลงกราบ ฉันกำลังจะได้อยู่คนเดียวแล้วใช่ไหมแม่ น้ำตาของฉันไหลพรั่งพรู I sit down to light a stick of incense, gaze at the picture of mum. Her eyes are still full of compassion for me. ‘I’m not angry with you, Nim. Today you’re so pretty in that t-shirt.’ I watch mum’s mouth moving, I raise my hands and prostrate myself. I’m going to be alone now, aren’t I, mum? My tears pour forth.
ฉันนั่งนิ่งมองรูปแม่ สะอื้นไห้เนิ่นนาน ก่อนจะลุกขึ้นเดินไปหยุดยืนที่รูป เอื้อมมือสัมผัสใบหน้าแม่ ยื่นจมูกสัมผัสแก้ม I sit still looking at mum’s picture, sob for a long time before standing up and walking up to the picture, stretching out my hand to feel her face, poking my nose to feel her cheek.
ฉันได้อยู่คนเดียวแล้วใช่ไหมแม่ I’m alone now, aren’t I, mum?
=

‘Khon Diao Nai Loak’ in Chor Karrakeit 38, 1998

Prartana Rattana, born in 1970 in Chachoengsao, east of Bangkok, is, among other occupations, a columnist, a consultant and a writer with three collections of short stories and a novel under her belt and another novel in the pipeline. .prartana2

The sacred stream – Wat Wanlayangkul

We knew the author as a socially concerned writer with fairly radical views; in this study of contrasts surprisingly focused on the self, he proves to be a cabbala believer as well. MB
ooo

สายน้ำศักดิ์สิทธิ์   

THE SACRED STREAM   

M heart in mind

วัฒน์ วรรลยางกูร   

WAT WANLAYANGKUL*  

* Pronounced wan.la.yang.koon
TRANSLATOR’S KITCHEN
สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านกรวดแดง ขาว น้ำตาล ดำ The sacred stream flowed over gravel, red, white, brown and black.
น้ำใสเหมือนกระจกใส เคลื่อนไหวเหมือนมีชีวิต The water clear as a mirror moved as though it were alive.
สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ลบเหลี่ยมมุมกรวดหินจนมนละมุน แต่จะลบรอยแผลในใจนี้ได้หรือ The sacred stream rubbed the peb- bles smooth but could it smooth out the wounds in his heart?
เขานั่งกับพื้นกรวดทราย ให้สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านหน้าอกอันเป็นที่ตั้งของหัวใจ มองเห็นหน้าอกและซี่โครงซ้ายเปิดกว้างออกให้สายน้ำไหลเข้าไป … ลบรอยแผลที่หัวใจ He sat on the sand and gravel bed, letting the sacred stream flow to his chest where his heart dwelt, watched his chest and left-side ribs open wide for the stream to flow past and erase the wounds in his heart.
= =
น้ำเย็นๆ อากาศปลอดโปร่งช่วยลดคลายความเมามึน ความทุกข์ช่างมีอยู่ทุกซอกมุม เมื่อคืนที่ร้านประจำ แอร์โฮสเตสสาววัยสามสิบที่คุ้นหน้าแต่ไม่คุ้นเคย เซมาขอนั่งร่วมโต๊ จิบไวน์แล้วนั่งร้องไห้ เพราะเพิ่งพบว่าคนรักของเธอมีเจ้าของอยู่ก่อนแล้วถึงสองคน (สมัยที่เขามีเจ้าของอยู่เพียงคนเดียวเธอยังทนได้) เธอพร่ำวนเวียนว่า อยากตาย … อยากตาย พอเวลา 24.00 น. ข่าวภาคดึกรายงานว่า เครื่องบินไปฟิลิปปินส์เผชิญพายุฝนประสบอุบัติเหตุเครื่องบินตกในทะเล เข้าใจว่าคนคงตายหมดทั้งลำ แอร์โฮสเตสสาวถึงกับหายเมา อุทานว่า โชคดีที่เธอได้ขอแลกเที่ยวบินกับเพื่อน มิฉะนั้นเธอจะต้องไปกับเที่ยวบินมรณะนี้ด้วย The cold water and clear air helped dispel his drunkenness. There truly was sorrow in every corner. Last night, at the usual bar, a thirty-year-old air hostess who looked familiar but whom he hadn’t met before staggered over and asked to share his table, sipped wine and then sat crying because she had just found out that the man she loved had had as many as two wives (as long as he had only one, she’d been okay with that). She kept repeating that she wanted to die, she wanted to die… At midnight, the news on TV was that an aeroplane headed for the Philippines had been in a typhoon and had crashed into the sea. Everyone on board was believed to have died. The young air hostess sobered up, shouting how lucky she was to have swapped flights with a friend, otherwise she’d have been on board that ill-fated plane. =

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

เที่ยวบินมรณะนี้: literally, ‘this fatal flight’.

เธอไม่รู้หรอกว่า เขาเองก็อยู่ในภาวะอยากตาย … อยากตาย เมื่อสิ่งที่เรียกว่า “ครอบครัว” อันมีภรรยากับลูกสองคนวัยกำลังน่ารัก เหลืออยู่กับเขาเพียงในภาพถ่าย เมื่อภรรยาทนความเสเพลของเขาไม่ได้ และพบชายคนใหม่ที่มีความรับผิดชอบดีกว่า She didn’t know that he was in a state of wanting to die, wanting to die because what was called ‘family’ with a wife and two cute little children had chosen to stay with him only in photo- graphs when his wife, unable to bear his dissipation any longer, had met a new man with a better sense of responsi- bility.
= =
แดดหุบลง The sunshine abated.
แสงจากฟ้าทำให้ใบไม้ดูเขียวอ่อนละมุนตา The light from the sky made the leaves look a softer green.
จักจั่นส่งเสียงร้องแห่งชีวิต … ชีวิตที่ต้องสืบเผ่าพันธุ์ รากประดู่น้ำดูอวบขาวงอกงามในน้ำใสทำหน้าที่ดูดธาตุอาหารไปหล่อเลี้ยงชีวิต เป็นลำต้นกิ่งก้านใบ Cicadas sang their lust for life, a life that called for procreation. The roots of the Burmese rosewood looked chubby, white and flourishing in the clear water, their duty being to suck up nutrients to sustain the life of trunk, branches and leaves. Note: for trees and other plants, always choose the common name over the scientific name. Here ‘Bur- mese rosewood’ rather than Pterocarpus Macrocarpus.
โพรงถ้ำหินต้นสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ดูขรึมขลังเยียบเย็น The stone cave at the source of the sacred stream looked awe-inspiring and ice-cold.
เขาจดจำมาแต่เด็กว่า กาลครั้งหนึ่ง นายพรานตามล่าเก้งบาดเจ็บเลือดโทรมมาถึงถ้ำหินต้นน้ำนี้ He remembered from childhood that once, long ago, a hunter had followed the bloody trail of a wounded barking deer to this cave the sacred stream sprung from. เก้ง: barking deer or common muntjac.
เมื่อเก้งเข้าไปร่างกายยังเต็มไปด้วยเลือดและบาดแผลจากคมธนู เมื่อพรานซุ่มดู ก็พบว่าเก้งค่อยๆ เดินท่องน้ำออกมาจากโพรงหินด้วยเรือนกาย สะอาดปราศจากรอยแผล When the barking deer had entered the cave its body was covered with blood and arrow wounds. Yet when the hunter lying in wait saw it slowly emerge from the stream in the cave the body of the barking deer was clean and devoid of any wounds.
แมงกะเบื้อบินเป็นฝูงดูร่าเริง มีทั้งฝูงสีขาว สีเหลือง และสีดำ Joyful-looking butterflies romped about in swarms, white swarms, yellow swarms, blue swarms.
ลมพัดโชย นกป่าร้องจากที่ไกล นกกางเขนดงร้องเสียงสูงๆ ต่ำๆ เกือบจะเหมือนเพลงที่คนบรรเลง The wind blew mildly, jungle birds sang from afar, a wild shama sang high and low almost as if composing a song. Listen to it.
จิงโจ้น้ำกางสี่ตีนลอยตัวอยู่เหนือผิวน้ำแหวกว่ายไปมา A four-legged water strider rode the surface of the water back and forth.
ใบชะพลูบนฝั่งชายน้ำส่งกลิ่นเมี่ยงคำ The pepper vine leaves by the rim of the stream smelled like miang*. * Meat titbits wrapped in leaves, a northern treat.
แมลงปอเข็มรอปีกนิ่งอยู่เหนือน้ำ ไม่รู้ว่ารออะไร มันอาจไม่ได้รออะไร A damselfly was waiting, wings still, above the water. Waiting for he didn’t know what. Maybe it wasn’t waiting at all. .blue damselfly
ปลาซิวว่ายไปมาอย่างรวดเร็ว ไม่สนใจแมลงปอ Minnows swam swiftly back and forth, paying no heed to the damselfly.
แมลงปอสีแดงตัวใหญ่เกาะบนเรียวหญ้าเขียว A big red dragonfly clutched a green blade of grass. .red dragonfly
เสียงน้ำไหลผ่านแก่งสม่ำเสมอ … สม่ำเสมอจนเขาเลิกคิดเรื่องแอร์โฮสเตส แต่ทว่าไม่สามารถเลิกคิดเรื่องครอบครัว … ครอบครัวที่แตกเหมือนแก้วไวน์ตรงหน้าแอร์โฮสเตสเมื่อคืน เขากลับมาคิดเรื่องแอร์โฮสเตสอีก หลังจากเลิกบ่นอยากตาย เธอยังอยากมีชีวิตอยู่ เขาเดาใจว่าเธอยังอยากมีชีวิตอยู่กับใครสักคน สันดานเดิมทำให้เขาปากไวขอไปส่งเธอ เธอก็ไม่ปฏิเสธ แท้จริงเขายังไม่มีกะจิตกะใจจะชดเชยอารมณ์ผิดหวัง เขาเลิกสงสัย เจ็บจนเลิกสงสัยในรสกามารมณ์แปลกหน้า ทั้งหมดเป็นเรื่องคาดหมายได้ แต่เพราะความเคยตัวแท้ๆ The sound of the water over the rapids was constant, so constant he stopped thinking about the air hostess but was unable to stop thinking about his family, a family which had broken like the glass of wine in front of the air hostess last night. This made him think again of her. After giving up ranting that she wanted to die, she still wanted to live. He guessed she still wanted to live with someone, and true to his nature offered to take her home. She didn’t refuse. Actually he still didn’t feel like making up for his distress. He had stopped wondering, he hurt so much he had stopped wondering about the taste of sex with a stranger. Everything was as could be expected, but truly out of habit. =

=

=

=

=

=

=

ผิดหวัง: disappointed, frustrated. ‘making up for his disappointment’ seemed too weak; hence, ‘distress’.

นั่นแหละจะเปิดโอกาสให้ความสับสนเข้ามาแทนที่ ใบหน้าผู้ชายของแอร์โฮสเตส หน้าลูกเมีย การกอดจูบและร่วมรักเป็นไปตามความเชื่ออย่างจืดชืด มันมิใช่ธรรมชาติอารมณ์แท้ และนำมาซึ่งความเสียใจ … ที่ปากไวเคยตัว ทั้งยังนำมาซึ่งคำถามโง่ๆ ว่าเธอจะโศกเศร้าอะไรนักหนา ทำไมจึงรับไม่ได้กับเรื่องที่เกิดขึ้น เป็นคำถามที่ทำให้หญิงสาววัยสามสิบโกรธแค้น ฉุนเฉียวและขับไล่ ใจจริงเขาอยากขอโทษที่ทำให้เธอผิดหวัง แต่ก็ปากหนักชักช้า รู้สึกดีใจที่พ้นจากห้องโอ่โถงนั้นมาได้ … เมื่อคืนนี้ It did open the door wide to confusion instead – the face of the air hostess’s lover, the faces of his wife and children. Hugging, kissing and making love took place as foreseen and was bland. It wasn’t a true urge of nature and it brought forth regret … for speaking without thinking as usual. Besides it brought forth stupid questions as to why she was so depressed, why she couldn’t come to terms with what had happened. Those questions made the woman in her thirties resentful, on edge and dismissive. In truth he wanted to ask her to forgive him for disappointing her, but he found it hard to speak. He felt glad to be out of that swanky room … last night. =

=

=

=

ปากไว: to be quick-tongued, have a facile tongue/the gift of the gab; to speak without thinking.

ไม่อยากกลับไปนอนตาค้างที่ห้องโอ่โถงอ้างว้างของพ่อม่าย จึงกลับมายังดินแดนแห่งสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ He didn’t want to go back to lie with eyes wide open in that widower’s swanky room, so he went back to the land of the sacred stream.
ต้นก้างปลาก้านค่อนข้างดำเอนเหนือผิวน้ำ ผักเป็ดใบเขียวลาย บอนชูหน้าใบไปทางเดียวกันเพื่อรับแสงแดด บอนไม่ได้บอก เขาไม่ได้ถาม แต่เห็นมาตั้งแต่เด็ก A blackish branch of Indian goose- berry leaned over the water. Green, patterned joyweed leaves and caladium leaves faced the same direction to suck up the sun. The caladium didn’t tell him. He didn’t ask but he had seen this since he was a child. Indian gooseberryIndian gooseberry
เสียงน้ำไหลเรื่อย … สม่ำเสมอ The water flowed constantly with the same soothing sound.
ปูมาดักรอเหยื่อตรงทางน้ำไหล A crab had come to wait for prey where the water flew.
ปูไม่ได้บอก เขาไม่ได้ถาม มันหลบเข้าไปในซอกหิน ปูไม่เคยเจ็บปวดเรื่องลูกเมีย ปูไม่ได้บอก เขาไม่ได้ถาม และไม่ได้นึกอยากเป็นปู The crab didn’t tell him. He didn’t ask. It scampered into a crevice. A crab never hurts over wife and children. The crab didn’t tell him, he didn’t ask and he didn’t think he’d like to be a crab.
จักจั่นเงียบเสียงเกาะหลังกันเป็นคู่อยู่บนเปลือกไม้ จักจั่นตัวเมียไม่เคยเจ็บปวดเรื่องจักจั่นตัวผู้ จักจั่นตัวผู้ไม่เคยเจ็บปวดเรื่องจักจั่นตัวเมีย จักจั่นคือจักจั่น จักจั่นไม่ใช่คน คนไม่ใช่จักจั่น คนไม่ใช่หมา หมาจึงไม่ใช่คน เขาจำได้ว่า ก่อนจากไปเมียด่าว่าเขาเป็นหมา เธอจะด่าเขาหนักกว่านี้ก็ไม่เป็นไร ขอเพียงแต่อย่าทิ้งเขาไว้เดียวดายในห้องโอโถง The cicadas were silent as they mounted each other on tree bark. Female cicadas don’t hurt over male cicadas. Male cicadas don’t hurt over female cicadas. Cicadas are cicadas, cicadas are not humans, humans are not dogs and therefore dogs are not humans. He remembered that before she left, his wife cursed him, calling him a dog. Her cursing him even worse than that would be fine: the only thing he asked was for her not to leave him alone in that swanky room.
เอนกายให้สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านหน้าอก ผ่านใบหน้า Twisting his body sideways for the sacred stream to flow past his chest, past his face.
ถ้าไม่ขืนตัวไว้ ปล่อยให้ร่างนอนราบกับพื้น น้ำจะไหลท่วมปากจมูก และถ้าไม่อึดลมหายใจไว้ น้ำจะไหลเข้าปากจมูกจนหายใจไม่ออก If he didn’t resist and let his body lie flat on the riverbed, the water flow would fill his mouth and nose and if he didn’t hold his breath, the flowing water would fill his mouth and nose until he couldn’t breathe.
แล้วก็จะตาย Then he would die.
ตายแล้วไม่ต้องคิด ไม่คิดไม่จำก็ไม่เจ็บปวด Once dead, no need to think. Without thought, no memories, thus no pain.
เขาปล่อยให้สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านหน้าอก หน้าอกอันเป็นที่ตั้งของหัวใจ หัวใจที่เต็มไปด้วยบาดแผล He let the sacred stream flow past his chest, his chest where his heart dwelt, a heart full of wounds.
สายน้ำศักดิ์สิทธิ์รักษาแผลใจข้าด้วยเถิด ธัมมัง สรณัง คัจฉามิ Please sacred stream, heal my wounds. Thammang sorranang khat- chamee. Buddhist incantation: ‘May the Dharma be my refuge and memorial.’
ใจไม่ได้อยู่ที่หน้าอก The heart is not in the chest.
เขาพบว่าใจไม่ได้อยู่ที่หน้าอก ขนาดเปิดเนื้อหน้าอก และกระดูกซี่โครงซ้ายให้น้ำไหลเข้าไปแล้ว ก็ยังไม่หายเจ็บปวดทรมาน He found that the heart is not in the chest. For all his opening wide the flesh of his chest and left-side ribs to the flow of water, he remained in pain and tormented.
ไม่เหมือนเก้งในนิทานกาลครั้งหนึ่ง ณ สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ It wasn’t the same as the barking deer in the long ago tale of the sacred stream.
และหัวใจอยู่ที่ไหน เขาถาม And where is the heart, he asked.
หัวใจของฉันอยู่ตรงไหน เขาตะโกนก้องสะท้อนไปทั้งสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ Where is my heart? His shout reverberated down the sacred stream.
อยากให้ปูตอบ อยากให้จักจั่นบอก อยากให้แมลงปอเผย อยากให้แมงกะเบื้อเล่า He wanted the crab to answer, the cicadas to tell, the dragonfly to say, the damselfly to explain.
นอกจากไม่มีคำตอบ ยังจดจำคำพูดของอดีตภรรยา … เธอมันคนไม่มีหัวใจ Besides there being no answer, he still remembered what his former wife had said … You’re totally heartless!
= =
เขาก้าวขึ้นจากสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ ย่ำผ่านพื้นทรายใต้ร่มไม้ เดินห่างออกมาจากต้นน้ำนิทาน เสียงสายน้ำดังแว่ว สายลมกระซิบ He stepped away from the sacred stream, trod past the sand under tree shade, walked away from the source of the tale. The babble of the stream grew fainter. The wind whispered.
…หัวใจอยู่ที่ใจ The heart is in the mind.
=

‘Sai narm saksit’ in Raek Reut La Len 4 x 4 = 17 (Four times four writers and a bonus), 2001

Wat Wanlayangkul, 58, is the ebullient author of a dozen novels (Of love and hope, Grey skies over Plai Na…) and about twice as many collections of short stories, feature stories and poems. He also writes songs  – ‘songs for life’, of course. .wat wanlayangkul

The cats, the drunk and the beggar – Ussiri Dharmachoti

ooo
You may not be a cat person and yet enjoy this tale of the plight of cats met down memory lane: it tells a truth or two about human nature. MB
ooo

<td

ขอทาน แมว
และคนเมา

THE CATS, THE DRUNK
AND THE BEGGAR

อัศศิริ ธรรมโชติ

USSIRI DHARMACHOTI*

* Pronounced at.si.ri tham.ma.choat
= = TRANSLATOR’S KITCHEN
o o o
แมวเป็นสัตว์น่ารัก แต่ผมไม่เคยผูกพันด้วย มันน่ารำคาญมากกว่าตามสายตาของผม แต่ครั้งเป็นเด็กมาแล้วที่เห็นแม่เลี้ยงแมวมาด้วยความรักแบบหลงใหล – หาข้าวให้มันกิน จับมันขึ้นมาอุ้ม เรียกมันด้วยเสียงแบบเอ็นดู ทั้งที่มันร้องกวนใจเคล้าแข้งขาเกะกะ และเป็นสัตว์เลี้ยงฉวยโอกาสที่แสดงความรักคนเฉพาะเมื่อเวลามันหิว อิ่มแล้วก็ไป หรือไม่ก็นอนหลับเกียจคร้าน บ่อยครั้งผมอิจฉาที่คิดว่าแม่รักแมวมากกว่าผม Cats are lovely animals but I’ve never taken to them. They are more annoying than lovely in my view from the time I was a child and saw Mother raise cats with a kind of love bordering on lunacy – feeding them, scooping them up to hug them, calling them with a kindly voice, even though their mewing and meddlesome snuggling against your legs were annoying. Cats are opportunistic domestic animals that show their love of humans only when they are hungry – once full they leave or else fall into slothful sleep. Many times I was jealous at the thought that Mother loved her cats more than she did me. หลงใหล: usually, ‘fascinated by’, ‘infatuated with’, ‘crazy about’; ‘bordering on lunacy’ is a bit strong but reflects the narrator’s resentment of his mother’s love for cats.
ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว… ผมแตะแมวในบ้านจนกระเด็นร้องครวญคราง แม่เอ็ดตะโรและด่าผมไม่เลิก พร้อมแช่งชักหักกระดูกว่าผมจะต้องรับกรรมที่ก่อบาปเข็ญนี้ ผมเถียงกลับไปว่า นี่ผมเป็นลูกของแม่นะ ทำไมจึงมาแช่งผม และเข้าข้างเจ้าแมวร้ายนี้ มันเป็นสัตว์ ผมเป็นคน แม่เห็นแมวดีกว่าลูกที่รักได้ยังไง แม่ยิ่งโกรธผมหนัก ยกเชี่ยนหมากจะทุ่มผม Once, long ago, I kicked a house cat and sent it flying and groaning. Mother yelled at me, cursing me no end and threatening me with retribution for this dastardly sinful deed. I retorted that I was her son, why did she curse me and side with the confounded cat? It was an animal, I was a person: how could she think the cat was better than her own child was? Mother was all the more incensed with me. She lifted the betel tray intent on knocking me out. ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว: usually, ‘once upon a time’.
แตะแมวในบ้าน: literally, ‘I kicked a cat in the house’.
แช่งชักหักกระดูก: lovely idiom, wishing someone ‘convulsions and broken bones’. As no direct translation came to mind, I added ‘dastardly’ to stay in spirit.
แม่เลี้ยงแมวหลายตัว และออกลูกมาหลายครอก มีสารพัดสีจะมีได้และมีนิสัยต่างกัน มีหลายตัวเกเรเหลือขอจนแม่ท้อ และแสร้งทำเป็นไม่รู้เห็นเมื่อมีคนในบ้านจับมันไปปล่อยวัดตอน กลางคืน แต่ตกตอนรุ่งเช้าเปิดประตูบ้านออกไป มันก็ร้องเหมียวๆ รอรับแม่อยู่ก่อนแล้ว บางตัวหายไปหลายวันก็สู้อุตส่าห์ระถนนซอกซอยกลับมาบ้านจนได้ แม่จะอุ้มมันไว้ – นังนี่มันฉลาด…แม่จะว่าอย่างนี้ แล้วเลี้ยงดูมันต่อไปอีกด้วยความเวทนาที่เพิ่มมากเป็นซ้ำสอง Mother had many cats and they had many litters of as many colours as they come and of distinct dispositions. Several of them were so wayward even Mother was discouraged and pretended not to see when people in the house caught them and went to ditch them at the temple at night, but the next morning when she opened the main door there they were mewing, waiting for Mother all along. Some disappeared for days on end but from whatever maze of streets and lanes still managed to find their way back home. Mother would take them in her arms. How clever of this one, she would say and then would go on raising them with twice as much compassion.
เมื่อครั้งหนึ่งนานมาแล้วอีกเหมือนกัน…ผมปั่นจักรยานผ่านหน้าบ้านครูคนหนึ่ง แกกวักมือเรียกผม แล้วบอกว่า ไอ้หนู ครูจ้างเอ็งไปปล่อยแมวหน่อยนะ ครูให้ตังค์ผมมาห้าบาท พร้อมกับแมวสองตัวยัดใส่กระสอบท้ายรถ ผมอยากได้ตังค์ นำมันไปปล่อยในป่าละเมาะแห่งหนึ่งที่ไกลบ้าน ผู้คน –ดูมันเซ่อ เด๋อด๋า ร้องออดอ้อน คล้ายกับจะให้ผมพา กลับไปบ้าน แต่ผมไม่ใจอ่อนผูกพันมัน รีบปั่นจักรยานหนีจากมา Another time long ago, as I rode my bicycle past the house of one of the teachers, he beckoned me to stop and then told me, ‘Boy, here’s some money, get rid of my cats for me.’ He gave me five baht along with two cats stuffed inside a jute bag I put on the back carrier. I wanted the money. I freed them somewhere in a forest far from the house. People: Look at that silly billy! So scatterbrained! They mewed imploringly, as if to have me take them back home, but they were nothing to me. I hurriedly pedalled away.
ผมมาเล่าให้แม่ฟัง แม่ด่าทั้งครูและผม –เอ็งมันใจบาปหยาบช้า เห็นแก่เงินแค่ห้าบาท ถึงกับยอมก่อเวรไปพลัดพรากพวกมัน ทำไมไอ้ครูบ้าไม่ไปปล่อยซะเองล่ะ เอ็งมันบ้าพอกัน When I told Mother, she cursed the teacher and me. You wicked lout! You only have eyes for the money, those miserable five baht, so you deliberately commit a sin against those poor creatures. Why didn’t that batty teacher do it himself? You’re both as bad.
เมื่อยามอารมณ์ดี แม่จะบอก –ลูกเอ๋ย…หมาแมวมันเป็นสัตว์อยู่กับคน ถ้าหากคนไม่เลี้ยงแล้ว มันจะอยู่กับใครล่ะ… When she was in a good mood, Mother would tell me, Sweetheart, dogs and cats are animals that live with people. If we don’t raise them who will?
เย็นวันหนึ่ง…ของช่วงเวลาที่แล้งจัด ขบวนแห่นางแมวมาบนถนนหน้าบ้าน พวกเขาจับแมวตัวหนึ่งใส่เข่งใหญ่แล้วปิดทางออกไว้ สอดไม้คานหามแมวไปทุกหนทุกแห่ง ให้ผู้คนสาดน้ำใส่ขณะขับเพลงขอฝน แมวได้แต่ดิ้นรนและร้องเสียงคร่ำครวญ ฝนก็ไม่ตกลงมา One late afternoon in a time of prolonged drought, a cat procession came along the road in front of our house. They had caught a cat and put it in a big bamboo basket, closed its way out with a lid and inserted a yoke to carry the cat everywhere for people to splash clear water over it while they sang a song calling for rain. The cat could only struggle and mew frantically and annoyingly. The rain disdained to fall. ===

=

ฝนก็ไม่ตกลงมา can be read two ways: ‘The rain didn’t fall’ or ‘The rain disagreed to come’.

มีชายคนหนึ่งเมาเหล้า เขากระโดดเข้าช่วยชีวิตแมวเอาไว้ด้วยการเปิดปากเข่งปล่อยให้แมวหนีไป… เขาตะโกน –พวกมึงเป็นบ้าไปหมดแล้ว ไอ้แมวตัวนี้ต้องตายแน่ ฝนก็จะไม่ตก…ฮ่า ฮ่า ไอ้พวกบ้า แน่จริงมึงมาจับกูใส่เข่งใบนี้หามไปแทนแมวซีวะ There was a man who was drunk. He jumped to the cat’s help by opening the lid of the basket and freeing the animal. ‘You’re totally crazy, all of you!’ he shouted. ‘This cat will die and there won’t be any rain, ah! ah! You crazy people! If you’re so gung-ho, catch me and put me in the basket instead of the cat, you fools!’ In the interest of folkloric knowledge, let it be stated that the cat in the procession is a she (นางแมว).
ขบวนแห่นางแมวแตกกระเจิงท่ามกลางเสียงหัวเราะของเด็กๆ พิธีถูกทำลายลงในท่ามกลางเสียงสาปส่งชายขี้เมาที่ไม่ยอมเคารพกฎเกณฑ์พิธีกรรม ผมซึ่งเป็นเด็กและไม่เคยผูกพันกับแมวยังถอนใจ นึกขอบคุณชายขี้เมาคนนั้น The cat procession broke apart amid the laughs of the children. The event was disrupted by the curses of a drunken man who had no respect for ceremonial rules. I who was a child and no cat person could sigh and mentally thank that drunken man.
คืนวันล่วงมา…รวดเร็วและนาน ฟ้าเพิ่งจะสางและผมเพิ่งจะกลับบ้านเดินเซเข้าซอยที่สองข้างเป็นห้องแถว รวงร้านยังปิดอยู่ พระออกบิณฑบาตแล้วระหว่างความเงียบสงบ ผมพบเด็กผู้หญิงคนหนึ่งนั่งร่ำไห้อยู่หน้าบ้านซึ่งแง้มประตูไว้บานเดียว Time passed, fast and much of it. The sky was dawning as, reeling back home, I entered a street with shop houses on both sides, the shops still closed. Monks were already on their alms rounds in the peace and quiet. I saw a young girl who sat crying in front of a house whose door was ajar. ==พบ usually translates as ‘to meet’ or ‘to find’, but also as ‘to encounter’, ‘to come across’ or ‘to see’.
หนูร้องไห้ทำไม ผมยืนโงนเงนทักทาย เด็กคงจะได้กลิ่นเหล้าจึงทำท่าตกใจ จะหันกลับเข้าบ้าน แต่แล้วก็ร้องจ้า ชี้มือไปกลางถนนบอกด้วยเสียงสะอื้น –รถมันทำแมวหนู มันทับไอ้สีนวลตายแล้ว… Why are you crying, little girl? I greeted her as I stood unsteadily. The child must have smelt the fumes of alcohol so she was shocked and made as if to go back inside but then cried even more and, pointing at the middle of the street, told me in a voice that sobbed, ‘A car ran over my cat! My Creamy is dead!’
ผมเพิ่งจะสังเกตเห็นแมว “สีนวล” นอมจมกองเลือด ไส้ทะลักอยู่บนท้องถนน รอยรถบนตัวแมวยังหมาดใหม่อยู่เลย ผมมองมันแล้วคลื่นไส้อาเจียนออกมา Just then I noticed Creamy the cat lying in a pool of blood, its entrails spilled out on the tarmac, car marks still imprinted on its body. I looked at it and felt sick and vomited.
แม่หนูหยุดร้องไห้ หันมาสนใจผมที่เกาะเสาไฟยืนอ้วกอยู่ –น้าไม่สบายหรือ… น้าเมาหรือเปล่า ผมละอายเด็กเหลือเกิน – อ้วก เสร็จแล้วก็เดินหนี…นึกในใจที่ไม่อาจทำให้เด็กประทับใจในอย่างใดอย่างหนึ่งได้ แม้แต่คำปลอบโยน เมื่อเทียบกับชายขี้เมาทลายขบวนแห่นางแมวเมื่อคืนวันอันผ่านมาแล้วผมก็แย่เต็มทน The little girl stopped crying, turned her attention to me who stood clutching the electricity pole and throwing up. ‘Are you sick, uncle? Are you drunk, uncle?’ I felt so ashamed in front of that girl … and chucked up again! When it was over, I hurried away, thinking to myself I’d done nothing for the girl, hadn’t even tried to console her. Com- pared to the drunk who had disrupted the cat procession that time, I was really the lowest of the low.
…อีกคืนวันที่ย้อนไป ผมนึกถึงพระครูแก้วเมื่อครั้งยังอยู่วัด พระครูแก้วเกลียดแมว แกอ้างว่าเป็นโรคหืด เจอขนแมวไม่ได้ แกโหดร้ายกับแมวมาก ไม่เคยให้ข้าวกิน ครั้งเมื่อแมวเข้าไปใกล้ก็จะถูกแกตะเพิด แต่พระครูก็มีโชคเพราะแมวนำลาภมาให้ More time passed. I thought of Reverend Teacher Kaeo when I was still at the temple. Reverend Teacher Kaeo loathed cats. He claimed he was asthmatic, couldn’t stand a cat’s hair. He was very cruel with cats, never fed them. Whenever one got close he would chase it away, but the Reverend Teacher had a stroke of luck thanks to a cat that brought him a windfall.
แมวท้องแก่มาคลอดลูกทิ้งไว้สี่ตัว ตรงหน้ากุฏิพระครูแก้ว แมวสี่ขามีสี่ตัว พระครูนักเล่นหวย แทงเลข 44 ถูกไปหลายหมื่นบาท แต่แกก็ยังใจร้ายต่อแมวอย่างไม่เปลี่ยนแปลง ไม่เคยนึกเลี้ยง ไม่ให้กินแม้แต่น้ำแต่ข้าว ซ้ำให้ลูกศิษย์วัดจับลูกแมวไปปล่อยอีก สมน้ำหน้า ที่ต่อมาพระครูแก้วระทมทุกข์หมกมุ่นอยู่กับหวยที่ไม่เคยถูกอีกเลย เป็นพระที่ไม่มีใครคบหา บ้าหวยและว้าเหว่… A heavily pregnant cat came to give birth and left a litter of four kittens in front of his cell – four times four legs: the Reverend Teacher who played the underground lottery bet on 44 and won several tens of thousands of baht, but his hostility to cats didn’t change, he never thought of taking care of them, gave them nothing to eat or drink, and even had temple children take the kittens and release them far away. It served him right that later he felt gloomy and depressed, busy as he was with the underground lottery he never won again. He was a monk nobody associated with – lottery crazy and lonely.
อีกคืนวันที่ล่วงมารวดเร็วและนาน…ผมเมาเดินเข้าซอยกลับบ้านในยามดึก ได้ยินเสียงแมวร้อง หง่าวระงม ไปทั้งตรอก ฟังดูก็รู้ได้ว่าแมวสองตัวบนหลังคาบ้านหลังใดหลังหนึ่งนั้น กำลังหมายจะฝากรักต่อกัน… เสียงของมันรบกวน คงปลุกให้เจ้าของบ้านตื่นขึ้นด้วยความโมโห บัดเดี๋ยวเดียวเท่านั้น ที่ผมได้ยินเสียงดังโป๊ก กับเสียงสุดท้ายของแมวตัวหนึ่งหายไปแล้ว…ก็มีใครโยนร่างของมันตกลงมาอยู่ไม่ห่างจากผมนัก และมันดิ้นทุรนอยู่ท่ามกลางแสงไฟริมซอย… Another lengthy stretch of time passed and passed fast. I was drunk as I entered my home street late one night. I heard heated cats’ calls all over the street. Listening intently, I knew that two cats on some roof or other were intent on bestowing love upon each other. Their mewing was irritating and woke up a house owner in anger. A moment later I heard a loud ‘thump!’ and a last meowing from one of the cats receded into silence… Someone had flung away the body that had fallen not far from where I stood and that was now twitching in the light of a street lamp.
…แมวตาค้าง มีเลือดเกรอะบนหัว มันกำลังจะตายแล้ว ผมเงยหน้าแหงนมองไปยังชั้นบนของบ้าน มีแต่ความมืดและเงียบ มนุษย์หนอ…ช่างใจร้าย ไม่เลี้ยงมันแล้วยังทำมันได้ถึงอย่างนี้…ผมนึกถึงแม่ที่ล่วงลับไปแล้ว ถ้าแม่ฟื้นขึ้นมาได้เห็นเหตุการณ์นี้ต่อหน้า แม่ก็คงจะตายซ้ำสองอีกเป็นแน่แท้ทีเดียว The cat had wide-open eyes, and caked blood on its head. It was dying. I raised my head to look at the upper floor of the house. There was only darkness and silence. How cruel man can be! Not feeding them and then doing that… I thought of my regretted mother. If Mother had come back to life and witnessed what happened here, she surely would have died a second time around.
= =
ข้างริมคลองน้ำครำใจกลางเมืองหลวงแห่งหนึ่ง แม้จะมียุงชุมนับได้หลายสิบล้านตัว และมีกลิ่นของเชื้อโรคลอยขึ้นมาจากคลองอย่างเหลือคณาจะนับได้ ถึงอย่างนั้นก็เถอะ ก็เต็มไปด้วยร้านอาหารขายข้าวต้มเจ้าเก่าที่ชื่อเสียงเลื่องลือไปไกล และที่พิเศษสุด สองฝั่งคลองน้อยนี้เหมาะต่อการตั้งวงเหล้าแต่หัวค่ำไปจนดึก Alongside a canal in the heart of the capital with stagnant foul water, even though there are millions and millions of mosquitoes and the water exhales the stink of too many infectious bacteria to count, for all that, there is a double line of food shops selling old-recipe rice gruel that are reputed far and wide and, what’s most peculiar, both sides of this small canal are ideal for setting up drinking circles from sundown to late into the night. Here, a little gamble for the translator, who must decide if เจ้าเก่า (original) applies to the food shops or to the rice gruel and which, of the shops or the gruel, is reputed far and wide.
อาหารอร่อย เหล้าออกรส เวลาไม่นานนักกลิ่นน้ำครำก็จะด้าน แล้วลมเย็นก็จะโชยขึ้นมาจากคลองให้รื่นรมย์ Delicious food, potent liquor: before long the stench of the stagnant foul water dulls and then the cold wind that wafts from the canal brings pleasant freshness. ออกรส: ‘tasty’, ‘palatable’, ‘enjoyable’.
ผมและผองเพื่อนรักใคร่ เราตั้งวงคุยกันไปหลายเรื่องแล้ว…เรื่องที่ทำให้เราหัวเราะ ให้เราเศร้า เรื่องที่ทำให้เราตื่นเต้น ทำให้เราเหนื่อยล้า… นินทาเมีย เจ้านาย ด่านักการเมือง และวิจารณ์รัฐบาล การกีฬา วงการบันเทิง วัฒนธรรมและพวกคุณหญิงคุณนาย… โลกในวงเหล้าของเรามักจะมีขอบฟ้ากว้างขวางเสมอ มากไปด้วยจินตนาการ ฝันบรรเจิดและอารมณ์ขันของแต่ละคนตามกระแสสายของน้ำเหล้าที่ไหลล่วงลำคอไป… My close buddies and I will sit around chatting about all sorts of things, things that make us laugh or make us sad, things that make us excited or make us exhausted … badmouthing wives, bosses, cursing politicians and criticising the government, sports, entertainment circles, civilisation and them high-so ladies… The world in our drinking circle always has broad horizons, brims with imagination, beautiful dreams and the sense of humour of each of us, carried along by the flow of firewater gurgling down our throats.
แมวอีกแล้ว…เสียงใครตะโกน แมวตกน้ำ! A cat yet again! Someone is shouting, ‘A cat’s fallen into the water!’
จริงๆ นั่นแหละ แมวจรจัดตัวหนึ่ง กำลังว่ายเอาชีวิตรอดอยู่ในคลองน้ำครำ มันคงพลัดตกลงไปจากขอบซีเมนต์สูงเมื่อยามเผลอหรือว่าคงมีใครถีบอย่างไม่ตั้งใจก็ได้…หมดโอกาสจะขึ้นมาได้ น้ำสีดำเหลือเกิน โคลนก็ปนอยู่มาก… แสงไฟจับเห็นมันเป็นเงาตะคุ่ม กำลังว่ายวนไปมา มีสีขาวที่กำลังถูกย้อมและกำลังจะอ่อนแรง It’s true. A stray cat is swimming for its life in the stinking water of the canal. It must have fallen from the high cement parapet in a lapse of concentration or maybe someone kicked it unwittingly … and it can’t climb back. The water is so black, so thick with mud. The light catches the cat as a dark mass swimming in circles, the white on it dyed black, and it is losing strength.
ร้านรวงโต๊ะเหล้าสองฝั่งคลองยามนี้ มีแต่คนจ้องมองลงไปในคลองนั่น มีเสียงเอะอะชักชวนกันให้ดู แมวเป็นสัตว์อยู่กับคน ปราศจากพิษภัยดูน่ารักแต่ก็เล็กเกินไปสำหรับน้ำเน่ากลิ่นหึ่งชวนคลื่นเหียนอย่างนั้น ผมคิด At the drinking tables of the shops on both sides of the canal by now there are only people staring down at that canal. There are exclamations inviting one another to have a look. Cats are animals that live with people, inoffensive and lovely but too small for putrid water with a nauseating stench like that, I reflect. ==ผมคิด: alternately, ‘I tell myself’ – in no case here ‘I think’.
แต่จะมีใครเล่าในที่นี้ ที่กินเหล้ากินข้าวได้อย่างสบายคอนัก แมวตัวเดียวกำลังจมน้ำตายอยู่ต่อหน้าคนหลายคน But here where we eat and drink at leisure, who will make a move? A single cat is drowning in front of many people.
…ชายขอทานเร่ผ่านมา สภาพของเขาคลื่นเหียนไม่ต่างไปจากแมวในคลองเท่าไหร่นัก แต่เขาก็ยังรู้สึกรังเกียจอิดเอื้อนที่ได้รับการว่าจ้างจากเจ้าของร้านเหล้าให้ลงไปช่วยชีวิตแมว แต่ครั้นเมื่อเห็นเงินค่าจ้างสูงขึ้นพร้อมกับแมวที่อ่อนแรงและชีวิตใกล้จมลงไปภายใต้น้ำครำทุกขณะ เขาก็ตัดสินใจกระโดดลง น้ำในคลองแตกกระจายและแผ่กลิ่นฟุ้งไปทั่ว …A beggar walks by, in a condition almost as nauseating as the cat in the canal, yet he still feels disgusted at being hired by one of the shop owners to go down and save the cat. But when he sees the amount of money increase while the cat weakens and will drown in the foul water at any moment, he decides to jump. The water in the canal splashes up and releases a revolting stench all over.
ทุกสายตาจ้องจับอยู่ที่ชายขอทาน เขาแหวกว่ายสายน้ำเน่าเข้าไปใกล้ตัวแมวแล้ว อุ้มมันกลับฝั่ง…ในท่ามกลางเสียงปรบมือที่ก้องไปทั้งสองข้าง ฝั่งคลองน้อย เงินค่าจ้างในการช่วยชีวิตแมวของเขาสูงขึ้นเรื่อยๆ กองอยู่บนโต๊ะเหล้า ระหว่างที่เขาอาบน้ำให้ทั้งตัวเอง และแมวที่ขนเริ่มสะอาดขึ้น สะบัดหัว และส่งเสียงร้องรังเกียจ… All eyes are on the beggar. He swims about in the putrid water and approaches the cat, takes it in one arm and returns to the bank … under sustained applause that echoes on both sides of the small canal. The hiring money for saving a cat’s life keeps piling up on the drinking tables while he washes both himself and the cat which is beginning to look cleaner, shakes its head and mews in irritation.
โลกดูรื่นรมย์ แม้น้ำในคลองนี้ก็ดูจะสะอาดตาขึ้น ผมกับเพื่อนๆ เมาหนักกันยิ่งขึ้นไปอีก ด้วยข้ออ้างน่าละอายว่า ฉลองชีวิตแมว! The world looks pleasant. Even the water in the canal seems cleaner to the eye. My friends and I grow even drunker, with a shameful excuse: drinking to the rescue of the cat!
First published in 1987, then as a collection
of short stories by the author
under the same title in 1988.
Ussiri Dharmachoti, born in Hua Hin in 1947, has had a successful lifelong career in journalism. Winner of the SEA Write Award in 1981 (Khun Thong, you will return at dawn), he is a master of short fiction. His novella Of time and tide is available from thaifiction.com or immateriel.fr.