Tag Archives: machismo

Still alive – Uruda Covin

Uruda Covin was, for the last six years of his life, the wife of the celebrated southern writer Kanokphong Songsomphan, who died of flu at the age of 40 in 2006. The reader must be aware of this to understand the full import of this story. MB

เธอยังอยู่

STILL ALIVE

manorah1 manorah

อุรุดา โควินท์

Uruda Covin

Pronounced ‘Kho-win’
TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
เราได้ยินเรื่องเล่าเกี่ยวกับเธอมากมายเมื่อเทวาจากไป และคงไม่เกินจริงนัก หากจะกล่าวว่า เธอถูกพูดถึงนับแต่วันแรกที่มาสู่เมืองเล็กๆ นี้ แต่เรื่องเล่าเหล่านั้นมักปลิวหายไปกับลมกลางคืนแห่งขุนเขา – ตราบเท่าที่เทวายังอยู่กับเธอ We heard tales about her when Thewa* passed away and it would be no exaggeration to say that she was talked about from the first day she came to this small town, but those tales vanished with the night wind from the mountain – as long as Thewa was still with her. * Thewa = god, angel, deva, deity, divinity.
เทวาเป็นที่รัก และเป็นที่หนึ่งในบรรดาพวกเขาทั้งหมด เทวาอยู่กับพวกเขา และเป็นของพวกเขา กระทั่งวันที่เธอเดินเข้ามา เธอมาสู่เมืองพร้อมเป้ใบมโห- ฬารและรอยยิ้มสดใส เทวาพาเธอมากินข้าวกับพวกเขา เธอดูเปิดเผยและเป็นมิตร กินข้าวเสร็จ เธอเก็บจานล้างสะอาดสะอ้าน แล้วนั่งสูบบุหรี่ร่วมวงกับผู้ชาย รุ่งจ้องเธอตาไม่กะพริบ รุ่งไม่เคยคิดสูบบุหรี่ และไม่เคยเป็นส่วนหนึ่งในวงสนทนาของสามี คืนนั้นเทวาผละจากวงเร็วกว่าทุกวัน ขับรถสีขาวกลับบ้านริมน้ำตกแต่หัวค่ำ เธอนั่งเคียง รถเคลื่อนออกไป เสียงเครื่องยนต์ค่อยๆ จางหาย ขณะเสียงพูดถึงเธอดังขึ้น Thewa was the love of them all, the primus inter pares. Thewa lived with them and belonged to them – until the day she walked in. She came to town with a huge backpack and a bright smile. Thewa took her to share a meal with them. She looked candid and friendly. After the meal she cleared the table and cleaned the dishes thorough- ly and then sat smoking in the circle of men. Rung stared at her without blink- ing. Rung had never thought of smo- king and never sat with her husband’s talking partners. That night, Thewa left them faster than every day, drove his white car back to his house by the waterfall as early as dusk. She sat beside him. The car moved away. The noise of the engine slowly faded out while the talk about her took over.
นิพนธ์ตบเขาเปิดฉาก “ไหมล่ะ เทวามันบอก จะอุทิศตัวทำงานเหมือนออกบวช คงได้งานเยอะล่ะคืนนี้” Niphon started the proceedings with a slap on his knee. ‘How come? Thewa said he’d dedicate himself to work like a monk. He’ll be very busy tonight, no doubt.’
“กว่าพระพุทธเจ้าจะตรัสรู้ยังมีมารผจญ เทวามันก็ต้องเจอบ้างล่ะ” สุวรรณออกความเห็น ‘Before Buddha saw the light he had to deal with a demon; so must Thewa,’ Suwan opined.
รุ่งหัวเราะชอบใจ สามีเธอเปรียบเทียบได้ดีนัก Rung laughed, amused. Her hus- band’s comparison was very apt
“น้องว่าสวยกว่าคนก่อนนะ” รุ่งพูด ‘I think she’s prettier than the one before,’ she said.
นิพนธ์แทรก “เทวามันเลือกขาวๆ สวยๆ ไว้ก่อน คอยดูเถอะ ไม่นานหรอก เดี๋ยวก็เข้าอีหรอบเดิม” ‘Thewa likes them pretty and clear-skinned,’ Niphon interjected. ‘But don’t worry: before long it’ll be the same as before.’ ‘Niphon interjected placed at the beginning of the sentence would be awkward.
“แต่เธอล้างจานสะอาดเชียว คนก่อนไม่เคยแตะ” นภาตะโกนจากก้นครัว ‘But she did a great job with the dishes. The last one never touched them,’ Napha shouted from the far end of the kitchen. =
“โธ่เอ๋ย แล้วคนก่อนโน้นล่ะ ล้างจนมือเปื่อย สุดท้ายเทวาก็สะบัดตูดหนี เธอจำไม่ได้หรือ” นิพนธ์แย้งภรรยา ‘Oh yeah? What about the one before that, then? Her hands peeled doing the dishes and in the end Thewa wriggled his bottom and took flight. Don’t you remember?’ Niphon contra-dicted his wife.
แค่ในคืนแรก เริ่มจากสองคู่สามีภรรยากลายเป็นสาม มีคู่ของประภาสกับสุนีย์ตามมาสมทบ พวกเขาไม่รู้ว่าเธอมาจากไหน มาที่นี่เพื่ออะไร ไม่มีใครถามเธอ อาจเป็นได้ที่พวกเขามีคำตอบในใจแล้ว เธอไม่แนะนำตัวเอง หรือเธออาจไม่ต้องการให้พวกเขารู้เรื่องเธอ เธอถูกพูดถึงโดยเปรียบเทียบกับเธอคนอื่นอีกหลายคน ในหลายแง่มุม ตั้งแต่หัวค่ำจนดึกดื่น เรื่องกระจายออกไปสู่คนอื่นในหมู่พวกเขา เร็วราวไฟป่า แต่สิ้นสุดเพียงเส้นเขตเมือง On the very first night, the two married couples became three with the addition of Praphat and Sunee. They didn’t know where she came from, what she was here for. No one asked her. It may be that they already had the answers in their minds. She didn’t introduce herself or perhaps she didn’t want them to know about her. She was compared with the many other ‘she’, from many perspectives, from dusk until late into the night. The story spread out to the others in his group of friends fast as jungle fire, but stopped at the outskirts of town.
เราไม่จำเป็นต้องรู้รายละเอียด เพราะ อย่างที่บอก เรื่องทั้งหมดปลิวหายในสายลมและจางไปด้วยรัศมีของเทวา There’s no need for us to know the details because, as I said, the whole story vanished in the wind within the reach of Thewa’s aura.
=
เรื่องเล่าที่น่าสนใจ เป็นเรื่องซึ่งมีน้ำหนัก เกิดขึ้นหลังจากนั้น เทวาทิ้งลมหายใจสุดท้ายไว้กับเธอ เขาจากไปอย่างเงียบเชียบ ไร้ซึ่งสัญญาณหรือลางสังหรณ์ พวกเขาไม่รู้ว่าเทวาเริ่มเป็นไข้หวัดใหญ่ตั้งแต่เมื่อไร ปอดติดเชื้อได้อย่างไร อาการทรุดเร็วเพียงใด พวกเขาไม่ทันเห็นการต่อสู้เพื่อมีชีวิตอยู่ของเทวา ไม่ได้ยินถ้อยคำสุดท้าย ไม่ได้บอกลา เธอเท่านั้นที่รู้เห็นทั้งหมด The interesting story, the story that had weight, happened after that. Thewa left his last breath with her. He left quietly, without any signal or premonition. The lot of them didn’t know when Thewa caught the flu, how his lungs caught the virus, how fast he wasted away. They didn’t have time to see Thewa’s struggle to stay alive, didn’t hear his last words, didn’t bid him farewell. Only she witnessed everything.
ขุนเขาส่งสายฝนมาขานรับ ฟ้าผ่าเปรี้ยงลงยอดไม้ใหญ่ The great mountain answered with rain; lightning struck the top of a tall tree.
กว่าพวกเขาจะถึงโรงพยาบาล ศพก็พร้อมสำหรับการเคลื่อนย้าย By the time they reached the hospi- tal, the body was ready to be taken away.
นักข่าวหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นกรูเข้าสัมภาษณ์เธอ เธอตอบคำถาม เสียงสั่นแต่ชัดถ้อยชัดคำ ดวงตาแดงก่ำล่องลอยไปไกลโพ้น Reporters from the local newspaper swarmed to interview her. She answer- ed the questions in a shaking yet clear voice, her dark red eyes adrift, far away.
พวกเขายืนอยู่ตรงนั้น ห่างเธอไม่เกิน 10 ก้าว สุวรรณกับรุ่ง นิพนธ์กับนภา ประภาสกับสุนีย์ ไม่มีใครเดินไปหาเธอ ไม่มีใครพูดกับเธอ พวกเขาอาจตระหนกจนขาดสติ หรืออาจโศกเศร้าเจียนจะขาดใจ The lot of them stood there, not more than ten paces away, Suwan and Rung, Niphon and Napha, Praphat and Sunee. No one walked up to her. No one spoke to her. Maybe the lot of them had lost their senses out of fright or were so sad they almost stopped breathing.
=
กว่าหนึ่งปีให้หลัง เราได้ยินว่าเธอหัวเราะร่าในวันนั้น “ผมเห็นเธอหัวเราะ ผมจำได้ ตอนเราย้ายศพไปวัด เธอนั่งกระบะหลังกับวิชัย ผมนั่งข้างหน้ากับคนขับ ผมหันไปมอง ผมยังแปลกใจ เธอหัวเราะได้อย่างไร” นิพนธ์พูดในวงเหล้า More than one year later, we heard that she had laughed gaily that day. ‘I saw her laughing. I remember it well. When we took the body to the temple, she sat at the back of the pickup truck with Wichai. I sat in front with the driver. I turned round to have a look. I’m still amazed: how could she be laughing?’ Niphon said over drinks.
ทุกสายตาจ้องไปที่เธอ All eyes are on her.
ชาวเมืองเลือกเธอ เธอโดดเด่นอยู่บนเวที กำลังบรรเลงเพลงซึ่งเธอแต่งให้เขา ตัวโน๊ต กลมเกลี้ยงร้อยต่อเป็นโซ่แห่งท่วงทำนอง หาใช่บทเพลงของความรันทดอาดูร เธอเปล่งเสียงร้องและเล่นกีต้าด้วยรอยยิ้มแห่งความหวัง The city dwellers have chosen her. She’s outstanding on stage, singing a song she composed for him. The smooth round notes string a melodic chain. In no way is it a song of sad lament. She sings and strums the guitar with a smile of hope. Change of tense: part of the appeal of this story is the clever combination of past and present to emphasise its central meaning.
หลังเสียงปรบมือกึกก้อง เธอบอกชื่อเพลง “เธอยังอยู่” After the thunderous applause has died down, she says that the song’s title is ‘Still alive’. In เธอยังอยู่ เธอ could be ‘him, ‘her or ‘you: make that no one, then.
เธออยู่ที่นี่ด้วย ในเสื้อผ้าทันสมัยแปลกตา และราวกับว่าความตายของเทวาชุบชีวิตเธอ มอบพลังแก่เธอ เธอจึงดูอ่อนเยาว์ มีน้ำมีนวลกว่าตอนอยู่เคียงข้างเทวามาก Still alive and here too, she is, in striking fashionable clothes and as though Thewa’s death had gilded her life, had empowered her, so she looks younger, she’s much more radiant than when she was by his side. อยู่ means both ‘to be some- where’ and ‘to be alive’, so the text needs a little fine- tuning here.
“ใช่มั้ยวิชัย เธอหัวเราะ คุณก็อยู่ตอนที่เธอหัวเราะ คุณไม่เห็นหรอกหรือ” สุวรรณหันไปถามวิชัย ‘Isn’t that so, Wichai? She laughed. You were there when she laughed. Didn’t you see it,’ Suwan turns round to ask Wichai.
“ผม … ผมไม่แน่ใจ คือ … ผมจำอะไรไม่ค่อยได้” ‘I … I’m not sure, that is … I don’t quite remember.’
“ฉันไม่เห็นน้ำตาเธอสักหยด ทั้ง 15 วันในงานศพ” รุ่งพูด ‘I didn’t see her shed a single tear during the fifteen days of the funeral,’ Rung says.
“ตอนเผายิ่งแล้วใหญ่ เธอดูศพแป๊บเดียว เผายังไม่เสร็จ เธอก็หายตัวไปจากวัด” นิพนธ์ยืนยันหนักแน่น ‘It was even worse during the cre- mation. She hardly looked at the body. The cremation wasn’t over yet when she disappeared from the temple,’ Niphon certifies emphatically.
เธอผู้อยู่เคียงข้างและเกาะเขาติดแน่นตลอด 6 ปี ควรจะร่ำไห้ปานขาดใจ หรืออย่างน้อย เธอก็ควรปล่อยน้ำตาแห่งความพลัด- พรากออกมา รุ่ง นภา และสุนีย์ เสียอีก ที่แทบล้มทั้งยืนในงานศพ หากเราวัดความเศร้าโศกจากปริมาณน้ำตา คงไม่มีใครเศร้าเท่าพวกเธอ She who was by his side and clung to him tightly for all of six years should have been grief-stricken and on the verge of dying or at least should have let the tears of loss pour out. It was Rung, Napha and Sunee instead who nearly fell as they stood during the funeral. If we measure sorrow by the yardstick of tears, no one was sadder than the lot of them.
=
เธอกำลังย่างเท้ามา ด้วยบู้ทสูงสองนิ้วครึ่ง รุ่งมองเธอจากดวงตาจรดปลายกระโปรง แสยะยิ้ม แล้วสะบัดหน้าเดินหนี She steps forth in boots with heels two and a half inches tall. Rung looks at her from her eyes down to the seam of her skirt, smirks and then shakes her head and walks away.
ริมฝีปากสีชมพูวาววับโปรยยิ้มหยาดเยิ้ม ดวงตาเจิดจ้าท้าทาย เธอยกมือไหว้ The glistening pink lips flash a rav- ishing smile. The brilliant eyes chal- lenge. She raises her hands palms joined and bows.
บทสนทนาจึงถูกพักไว้ เหลือเพียงคำทักทายที่แสดงความอาทรห่วงใย So the conversation stops, leaving only greetings of condolences.
เราคงไม่จำเป็นต้องฟัง เพราะถ้อยคำพื้นๆ เหล่านั้นถูกขุดขึ้นมาจากหลุมของความขลาด No need for us to listen, because those superficial words are dug out of a well of cowardice.
=
การปรากฏตัวของเพื่อนเธอทำให้พวกเขากระอักกระอ่วนใจ ตลอด 6 ปีที่เธออยู่กับเทวา ไม่มีใครรู้จักเพื่อนของเธอ หรืออาจเป็นไปได้ที่ไม่มีใครสนใจว่าเธอมีเพื่อนหรือไม่ พวกเขารับรู้แต่เพียง เธอเป็นผู้หญิงของเทวา ใช้ชีวิตในเมืองของเทวา ด้วยวิถีของเทวา The appearance of her friend puts them in a quandary. During the whole six years she lived with Thewa, no one knew any friends of hers or it was possible that no one wondered whether she had any friends or not. The lot of them only knew that she was Thewa’s girl, she spent her life in Thewa’s town, the way Thewa wanted.
เพื่อนเธอมาถึงงานศพในวันแรก ชายหนุ่มจากแดนไกล ทำไมเรารู้น่ะหรือ เพราะชายคนนั้นผิวพรรณเกลี้ยงเกลา เพราะชายผู้นั้นสูบบุหรี่มาร์โบโร่ และเพราะเขาแสดงความห่วงใยเธอมากเกินไป เขาต้องมาจากดินแดนแสนไกล ไกลเกินกว่ารัศมีของเทวาจะไปถึง เขาจึงไม่ตระหนักว่า เธอเป็นของเทวา หญิงม่ายของเทวา Her friend arrived on the first day of the funeral, a young man from a distant land. How did we know? Because that man was very light-skinned, because that man smoked Marlboros and because he showed too much consideration for her. He must have come from far away, farther than Thewa’s aura could reach, so he was unaware that she belonged to Thewa, that she was Thewa’s widow.
ญาติพี่น้องจัดงานศพเทวา15 วัน ล้มวัว 5 ตัว หมู 6 ตัว กลางคืนมีหนังตะลุง มโนราห์ และคอนเสิร์ต ผู้คนหลั่งไหลมาจากทิศเหนือ ทิศตะวันออก ทิศตะวันตก ทิศใต้ นั่นไม่ใช่เรื่องที่เราแปลกใจ ในเมื่อเทวาเป็นที่รัก เป็นที่หนึ่งในหมู่พวกเขา Relatives and friends organised The- wa’s funeral over fifteen days, slaugh- tered five cows and six pigs. At night, there were shadow plays, menora* shows, and concerts. Guests flocked in from the North, from the South, from the East, from the West. That was no wonder for us, given that Thewa was the love of them all, the primus inter pares. menora
* Singing and dancing drama performances popular in Southern Thailand.
ต่างหารือว่าจะทำอย่างไร หรืออะไรเพื่อเทวาอีกบ้าง มีคนเสนอให้หล่อรูปเหมือนเขาไว้กลางจัตุรัสเมือง มีคนเสนอปรับปรุงบ้านของเขาเป็นพิพิธภัณฑ์ มีคนอยากจัดงานรำลึกถึงเขาทุกปี They consulted one another about what to do further for Thewa. Some suggested casting an image of him and placing it in the middle of the town’s main square. Others suggested turning his house into a museum. Others still wanted to organise a memorial fair every year.
เราเห็นเธอในงานศพตลอด 15 วัน เธออยู่ภายใต้สายตานับพันคู่ หญิงม่ายคนนั้น เธอไม่ร้องไห้ แม้ขณะมองร่างเขาเป็นครั้งสุดท้าย We saw her at the funeral over the whole fifteen days. She, the widow, was under the eyes of a thousand people. She didn’t cry, even when she looked at his body for the last time.
=
เราได้ยินว่า เทวาจากไปไม่ครบร้อยวัน เธอก็ควงชายแปลกหน้าต่างถิ่นดื่มกาแฟร้านดังของเมือง จ่ายตลาด เข้าร้านหนังสือ We heard that less than a hundred days before Thewa passed away she had gone with that outsider to drink coffee in a well-known coffee-shop in town; they had been seen in the market and then entering a bookshop. =

ควง means ‘to go together, date, go with, walk arm in arm.

เรายังได้ยิน เรื่องที่คนบอกว่ารู้มาจากสุวรรณ วันหนึ่งสุวรรณปั่นจักรยานผ่านบ้านริมน้ำตกหลังนั้น เขาเห็นไฟหน้าบ้านเปิด รถสีขาวของเทวาจอดหน้าบ้าน เขาคิดว่าเธอพาผู้ชายไปนอนที่นั่น แต่จะเป็นคนเดียวกับที่เห็นในร้านกาแฟหรือเปล่า เขาไม่รู้ We also heard a story which origi- nated with Suwan. One day, Suwan rode his bicycle past that house by the waterfall. He saw that the light in front of the house was on. Thewa’s white car was parked in front of the house. He thought she had taken a man to sleep with her there, but whether it was the same man as the one in the coffee- shop he didn’t know.
เรื่องเธอไม่ร้องไห้ในงานศพ ถูกพูดถึงครั้งแล้วครั้งเล่า น้ำหนักของมันเพิ่มขึ้นทีละน้อย ตามรายละเอียดของเรื่องเล่าใหม่ The story of her not shedding a tear at the funeral kept being repeated, its weight increasing a little each time according to the details added with each telling.
เธอไม่ได้อยู่ข้างเทวาอีกแล้ว เรื่องเล่าจึงฝังตัวบนแผ่นดิน ดั่งเมล็ดพันธุ์ที่รอฝน She was no longer by Thewa’s side. The tale thus sank into the ground, like a seed waiting for the rain.
=
หลังเก็บเถ้ากระดูกเทวา ทุกเช้าเธอซื้อกล่องกระดาษจากร้านค้า จมหายในบ้านหลังนั้นเพียงลำพัง ใกล้ค่ำ เธอทยอยยกกล่องหนักอึ้งใส่กระบะหลัง ขับรถไปนอนบ้านวิชัย After the collection of Thewa’s ashes, every morning she bought cardboard boxes from a shop, then shut herself away in that house. Near dusk she took out those heavy boxes one by one, put them on the back platform and drove to Wichai’s house to stay there.
เธอใช้เวลาครึ่งเดือนเก็บข้าวของ ทำความสะอาดบ้าน ใส่กุญแจแน่นหนา ขับรถสีขาวไปจอดที่บ้านพี่สาวเทวา แล้วเธอก็หายไปจากเมือง She spent half a month gathering her things, putting the house in order. She put it under heavy lock, drove the white car she parked at Thewa’s elder sister’s house and then disappeared from town.
=
ฤดูฝนอันยาวนานผ่านพ้น เมล็ดพันธุ์แห่งเรื่องเล่าผลิใบเลี้ยง เมื่อแดดแรกของฤดูร้อนมาถึง The long rainy season passed by. The tale seeds burst into cotyledons when the first sunshine of the hot season came round.
“ผมอยากช่วยเธอเก็บของอยู่หรอก แต่กลัวเธอคิดว่าผมอยากได้สมบัติเทวา” นิพนธ์พูดในวงข้าว ‘I wanted to help her gather her things but I was afraid she’d think I was after Thewa keepsakes,’ Niphon said over a meal.
“เธอได้เงินช่วยงานศพเยอะล่ะสิท่า อีกหน่อย เธอคงบอกขายที่ดินของเทวา” สุวรรณพูด ‘She must have made quite a bundle from the donations at the funeral. And before long she’ll sell Thewa’s land,’ Suwan said.
“ได้ยังไง สวนผืนนั้นพวกเราช่วยลงแรงสร้างทำมา” รุ่งว่า ‘How could that be? That plantation, it was we who helped set it up with our own strength,’ Rung said.
นภากำลังเก็บจาน เธอเอ่ย “แต่เธอก็ทำสวนเคียงไหล่เขานะ” Napha was clearing the table. She said, ‘But she worked it by his side, you know.’
“แค่ไม่กี่ปีเอง พวกเราอยู่กับเทวา ช่วยเหลือเทวาตั้งแต่หัวเท่ากำปั้น เมียผมต่างหากที่หุงข้าวให้มันกิน ไม่ใช่เธอ” สุวรรณเสียงดัง ‘Only a few years. We’ve been with Thewa, we’ve helped Thewa since he was kneehigh to a grasshopper. It was my wife who cooked his food, it wasn’t her.’ Suwan’s voice was loud. หัวเท่ากำปั้น: literally, ‘head as big as a fist.
รุ่งเหยียดยิ้ม เธอพูด “พอเธอมาอยู่ด้วยนั่นแหละ เทวาถึงไม่ค่อยมากินข้าวกับพวกเรา” Rung had a disparaging smile. She said, ‘As soon as she went to live with him, Thewa hardly came to eat with us any longer.’
“เทวามันเปลี่ยนไปเลยล่ะ ความคิดเปลี่ยนไปมาก มันไม่นับถือพวกเราเหมือนก่อน” นิพนธ์ถอนใจ “ถ้าเทวาอยู่กับพวกเรา มันคงไม่ตาย” ‘Thewa changed. His thinking changed a lot. He didn’t respect us as he used to.’ Niphon sighed. ‘If he’d stayed with us, maybe he wouldn’t have died.’
สุวรรณพยักหน้า “พวกเราไม่ปล่อยให้มันตายง่ายๆ แบบนั้นหรอก” Suwan nodded. ‘We wouldn’t have let him die easily like that.’
รุ่งหันไปทางสามี “น้องไม่ชอบหน้าเธอตั้งแต่แรก น้องดูออกว่าเธอเป็นคนแบบไหน” Rung turned round to her husband. ‘I never liked her. I could see the kind of person she was.’
=
ทั้งสองอยู่ด้วยกันเสมอ เทวากับเธอทำงานในบ้านหลังเดียวกัน ไปตลาดด้วยกัน ทำสวนด้วยกัน ไปเที่ยวด้วยกัน ทั้งสองใช้เวลาร่วมกันวันละ 24 ชั่วโมง ราวกับเธอเป็นเงาของเขา The two of them always stayed to- gether. Thewa and she worked in the same house, did their shopping to- gether, worked in the plantation to- gether, went out for strolls together. The two of them were together twenty-four hours a day, as if she was his shadow.
บ้านริมน้ำตกซีดเซียวหลังนั้น ถูกแต้มสีด้วยดวงดอกของพันธุ์ไม้ ห้องหับอันเงียบเหงาถูกปลุกด้วยความใส่ใจของเธอ ไม่นานนัก รวงรังก็สะอาด สวยงาม สมบูรณ์ และมีลมหายใจ That washed-out house by the waterfall was coloured up with tree flowers, the forlorn rooms woke up under her care. Before long the nest was clean, beautiful, complete, and it breathed.
เรามักได้ยินคนเอ่ยชมว่าเธอจัดบ้านเก่ง ทำอาหารเลิศรส เธอเอาใจและคอยปรนนิบัติเทวา We would hear compliments on how well she had arranged the house, how delicious the food she made was, how well she took care of Thewa.
เธอเป็นส่วนหนึ่งของเทวา และคล้ายว่าเทวากลายเป็นของเธอ เทวาเริ่มคบหาเพื่อนใหม่ คนอีกกลุ่มในเมืองซึ่งสนิทสนมและยอมรับเธอมากกว่า ระยะห่างระหว่างพวกเขากับเทวาเริ่มถางขึ้น She was a part of Thewa and it was as if Thewa had become hers. Thewa began to have new friends, another group of people in town who were close to her and welcomed her more. The distance between the lot of them and Thewa began to lengthen.
เริ่มแรก พวกเขามองเธอไม่ต่างจากหญิงสาวคนอื่นของเทวา นานวันเข้า พวกเขาจึงคิด แม้ไม่อยากยอมรับ ว่าเทวาอาจเลือกเธอ เทวาไม่เคยอยู่กับใครนานเท่าเธอ นั่นไม่สำคัญเท่า   เทวาวางเธอไว้เคียงข้างในทุกสถานการณ์ At first, they looked at her no dif- ferently than they did Thewa’s other women. As days passed, they came to think, yet were reluctant to accept, that Thewa must have chosen her. Thewa had never stayed with anyone as long as with her. That wasn’t as important as Thewa placing her by his side in all circumstances.
เธอนั้นเล่า เธอไม่เคยทำตามพวกเขาคาดหวัง เธอไม่ใช่ผู้หญิงหัวอ่อนที่คอยพยักหน้าและยิ้มเมื่อพวกเขาสำแดงตัวตน ไม่ใช่คนเก็บปากเก็บคำ ไม่ใช่แม่บ้านที่ซุกตัวเองไว้หลังเตาไฟ พวกเขาไม่เคยวางใจเธอ มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับเธอมาถึงหูเราเสมอ She herself never did as they hoped. She wasn’t a scatter-brained woman who would merely nod and smile when they asserted themselves, she didn’t mind her tongue, she wasn’t a house- wife who kept herself busy behind the stove. They never trusted her. Stories about her were always reaching our ears.
เทวายังอยู่ เรื่องเหล่านั้นจึงเป็นเพียงเสียงกระซิบใต้น้ำ While Thewa was still alive, those stories were only whispers under water.
=
วันนี้เธอกลับสู่เมืองอีกครั้ง ในฐานะตัวแทนของเทวา เช่นเคย เธอไม่ให้สิ่งที่พวกเขาคาดหวัง Today she’s back in town as Thewa’s representative. As before, she doesn’t provide them with what they hoped for.
พวกเขาคาดหวังอะไรจากเธอหรือ ไม่มากมายเกินไปหรอก สิ่งแรก และแต่แรก เธอควรสำนึก ว่าเธอเป็นเพียงผู้หญิงคนหนึ่ง ซึ่งไม่มีวันสำคัญไปกว่าพวกเขา What is it they hope from her? Not very much, really. First and foremost, she should be aware that she’s only a woman who will never get the upper hand.
เธอควรเป็นหญิงม่ายผู้สงบเสงี่ยมเจียมตน น่าสงสาร ผอมโทรม เคว้งคว้าง ไร้ที่พึ่ง เธอควรจะเดินมาหาพวกเขาและร้องขอความช่วยเหลือ เทวาคือบ้าน คือคู่ชีวิต คือผู้เลี้ยงดู คือครู และเพื่อนร่วมงาน เธอจะอยู่อย่างไรเมื่อปราศจากเขา She should be an unassuming widow, pitiable, frail, adrift, without an anchor. She should walk up to them and ask for their help. Thewa meant home for her, he was her life partner, was her support, was her teacher and her work mate. How can she live without him?
แต่เธอกลับยิ้มเริงร่า เฉลิมฉลองแก่ปัจจุบัน ใช่ นี่คืองานรื่นเริงประจำปีของเมือง แต่หาใช่งานฉลองสำหรับหญิงม่ายเช่นเธอ But instead she’s smiling gaily, celebrating the present. Yes, this is the town’s yearly festival, but a time for celebration for a widow like her this is not. =

=

The formal แต่หาใช่ calls for a similarly unusual construction.

“ให้ตายเถอะ เขาเพิ่งจากไปไม่ถึงสองปี ดูเหมือนความสูญเสียทำอะไรเธอไม่ได้เลย” วิชัยพูด ‘Good grief! He hasn’t been gone two years and it looks like losing him hasn’t done a thing to her,’ Wichai says.
“ผมบอกแล้ว ผมเห็นเธอหัวเราะ เธอไม่เศร้าด้วยซ้ำ เธอไปนอนบ้านคุณตั้งครึ่งเดือน คุณไม่ได้กลิ่นบัดสีของเธอบ้างหรือ” นิพนธ์ถาม ‘I told you so. I saw her laugh. She wasn’t sad. She slept in your house for two full weeks. Didn’t you get any idea of how shameful she is,’ Niphon asks.
“ผม … ผมไม่รู้เรื่อง” วิชัยอ้ำอึ้ง ‘I … I know nothing.’ Wichai is tongue-tied.
“คุณไม่รู้แล้วใครจะรู้ คุณรู้จักเธอดีกว่าผม คุณเป็นเพื่อนกับผู้ชายคนนั้นด้วย คุณบอกผมมาตรงๆ ดีกว่า มันจริงใช่มั้ย” ‘If you don’t know, who will? You know her better than I do. You’re a friend of that man too. Level with me, will you: it’s true, isn’t it?’
หลังโค้งของวิชัยยืดตรง เมื่อเขาตอบ “ผม … ผมไม่อยากพูด” Wichai’s hunched back straightens up when he answers, ‘I … I’d rather not say anything.’
“เห็นมั้ยล่ะ ฉันไม่ยอมให้เรื่องหยุดแค่นี้หรอก ฉันจะพูด ทุกคนต้องรู้ว่าเธอเป็นคนอย่างไร” รุ่งจีบปาก ‘You see? I won’t have the story end like this. I’ll speak out. Everybody must know what kind of person she is.’ Rung purses her lips.
“แต่ผมว่าเราอย่าเอะอะไปเลยนะ เรื่องไม่ดีแบบนี้ อีกอย่าง เราไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร” วิชัยขัดขึ้นเบาๆ ‘But I think we’d better keep quiet, things are bad enough as it is. Besides, we don’t know exactly what’s what,’ Wichai protests mildly.
“คุณไม่อยากพูด แต่ฉันสงสัยและได้ยินมานานแล้ว เป็นเรื่องจริงใช่มั้ย” รุ่งคาดคั้น ‘You don’t want to speak but I’ve long been wondering and hearing things. It’s true, isn’t it?’ Rung objects.
“ผมพอจะหลับหูหลับตาไม่รู้ไม่เห็นได้อยู่หรอก แต่พวกแม่บ้านคงรับไม่ได้ คุณก็รู้นี่วิชัย รุ่งกับนภารักเทวาเหมือนน้องชาย ดูแลเทวาตั้งแต่ยังไม่เป็นตัวเป็นตน เรายอมให้เธอย่ำยีศักดิ์ศรี  เทวาไม่ได้หรอก นั่นเท่ากับย่ำยีพวกเราด้วย” พูดเสร็จ สุวรรณมวนยาเส้นกับฝ่ามือ ส่งเข้าปาก จุดไฟแดงวาบ พ่นควันฉุย ‘I can well be deaf and dumb, but our women are something else. You know what they’re like. Rung and Napha loved Thewa as their little brother; they took care of him since he was a child. We can’t allow her to trample Thewa’s dignity: it’d be like trampling ours.’ Having said this, Suwan rolls himself a cigarette, sticks it in his mouth, lights it in a red flare and exhales billowing smoke.
ไม่ไกลกันนัก เธอยืนเคียงชายสองคนซึ่งเธอกับเทวาคบหาในช่วงหลัง เราได้ข่าวว่า เธอมีความสัมพันธ์ลึกซึ้งกับชายที่เธอกำลังคุยด้วย เขามีภรรยาและลูก 2 คน เธอสนิทสนมกับภรรยาเขา แต่เราก็ได้ยินมาว่า เธอใจกล้าถึงขนาดไปเล่นรักในบ้านของเขา Not very far from them she stands between two men that she and Thewa saw frequently in later years. We are told that she has a deep relationship with the man she’s speaking to. He has a wife and two children. She’s close to his wife but we hear that she’s daring enough to go and play footsie in his house.
=
ไม่มีใครรู้ว่าหลังเทวาจากไป เธอใช้ชีวิตอย่างไร อยู่ที่ไหน ทำมาหากินอะไร ดูเหมือนพวกเขาไม่สนใจที่จะรู้ หรือเป็นไปได้ว่า พวกเขาจมจ่อมกับความสูญเสียจนไม่มีแก่ใจจะนึกถึงเธอ Nobody knows how she spent her life after Thewa passed away, where she was, what she did for a living. It seems the lot of them don’t want to know or it’s possible they’ve been so steeped in the loss they haven’t had the heart to think about her.
วันนี้พวกเขาเพียงแต่เห็น เช่นเดียวกับเรา ว่าเธอช่างสดใส เปล่งประกาย ไม่เกินเลยไปหรอกหากจะกล่าวว่าเธอกลายเป็นหญิงสาวผู้ลึกลับ พราวเสน่ห์ Today they only see, just as we do, that she is positively radiant. It isn’t too much to say that she has become a mysterious, highly attractive young woman.
เจ้าของความตายของเทวา The owner of Thewa’s death.
เธอยังอยู่ที่นี่ Still alive. Very much so. เธอยังอยู่ที่นี่: literally, ‘she is still here.
เราเผลอมองเธอบ่อยๆ หากบังเอิญเธอหันมา เราจะรีบมองไปทางอื่น ถ้าไม่เร็วพอ เราอาจปะทะกับรอยยิ้มอันน่าฉงนของเธอ We can’t help looking at her often. If she happens to turn round, we’ll promptly look away. If not fast enough, we’ll be confronted with her puzzling smile.  
รอยยิ้มเป็นสิ่งที่เราพอจะรับได้ แต่ดวงตานั้นไม่ใช่ เราไม่อาจจ้องดวงตาคมวาวคู่นั้น The smile we can take, but not those eyes. We can’t bear to stare at those glittering eyes.
=
พร้อมการกลับมาอย่างเฉิดฉายของเธอ เรื่องเล็กๆ น้อยๆ ได้ปะติดปะต่อร้อยเรียงเป็นเรื่องเดียว Together with her magnificent return, all the little anecdotes string up into a single story.
ด้วยลมปากของพวกเขา เรื่องเล่าสยายปีกกว้างครอบคลุมเมืองทั้งเมือง Through the breath of their mouths, the story spreads its wings to cover the whole town.
เราต่างเอียงหูฟัง… We are all ears…
=

‘Theu Yang Yoo’ in Saming Phra Rahoo – Rueang San See Chomphoo,
Writer Publishing, 2013

Born in Chiang Rai, Uruda Covin worked
in a bank there for six years before resigning over ten years ago, moving to the South
and becoming a celebrated columnist
and short-story writer, with a novel under serialisation in a monthly magazine.
Her life is allegedly centred on daily writing, running, cooking, vodka and love.
uruda blue

The offshoot – Tharathip

I chose this story not just because it explains a thing or two about the police, their performance and reputation: it also deals with the perennial questions of nurture versus nature and noxious family relations. MB

ลูกไม้

THE OFFSHOOT

handgun-handcuffs handgun-and-handcuffs

ธราธิป

THARATHIP

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
กูนอนขบกรามแน่น ข่มความรู้สึกรวดร้าวในใจ เสียงพ่อด่าทอแม่ยังดังลั่น ไม่ต้องสงสัยว่าเพื่อนบ้านจะไม่ได้ยินทุกถ้อยคำของพ่อที่ทำลายความเงียบสนิทในยามดึกสงัด I was lying down, teeth clenched, sup- pressing the pain in my heart as my dad’s voice loudly berating mum still re- sounded. No need to wonder whether the neighbours wouldn’t hear dad’s every words as they destroyed the quiet late at night.
ระยะหลังแทบทุกคืนที่พ่อเมามายกลับมาบ้าน ขณะที่หมาสองตัวตะกุยตะกายขากางเกงพ่อด้วยความดีใจ กูผู้เป็นลูกนอนใจระส่ำอยู่บนเตียงตั้งแต่ได้ยินเสียงอ้อแอ้ตะโกนเรียกแม่ บางครั้งก็ตามด้วยเสียงทุบประตูโครมคราม พ่อน่าจะนอนค้างที่อื่นแล้วค่อยกลับบ้านในยามสติดีจะดีกว่า กูไม่ต้องการบ้านที่มีพ่อมีแม่อยู่พร้อมหน้าในเวลาแบบนี้เลย Lately, almost every night that dad came back home drunk, while the two dogs scrambled up his trouser legs out of joy, I who was his son lay in bed, my mind in disarray from the moment I heard the loud, slurry voice calling out mum, sometimes followed by resound- ing banging on the door. Dad should have slept the night somewhere else and then returned home when he had sober- ed up. I didn’t want a home with dad and mum facing each other at a time like this.
เมื่อก่อนพ่อของกูไม่อาละวาดมากขนาดนี้ หรือว่าเป็นเพราะอำนาจในมือทำให้พ่อรู้สึกเหิมเกริม พ่อใช้เวลาไม่ถึงยี่สิบปีไต่จากพลตำรวจมาเป็นนายร้อยตำรวจเอก สามดาวบนบ่าเมื่อยี่สิบปีก่อนไม่ใช่ธรรมดาสำหรับจังหวัดเล็กๆ ชายแดนที่มีตำ-  แหน่งสารวัตรสืบสวนสอบสวน Before, my dad didn’t shout nearly as much or maybe it was because of the power in his hand making him feel overconfident. Dad had spent less than twenty years rising from rank and file to police captain. Three stars on the shoulder twenty years ago wasn’t common in a small border province with the job of investigative inspector.
เพื่อนๆ ของกูชอบคบค้าสมาคมกับกู บางคนอาจจะเพราะได้พลอยกูดูหนังฟรีทุกโปรแกรมที่เข้าฉายในโรงหนังประจำจังหวัด กูชอบฐานะการเป็นลูกตำรวจในบางขณะ พวกขับรถโดยสารรู้จักหน้ากูเพราะบารมีพ่อกู กูจึงขึ้นรถโดยสารฟรีแทบทุกคัน บางคนเป็นพ่อของเพื่อน ถูกจับในข้อหาลืมใบขับขี่หรือไม่มีป้ายทะเบียน จะวิ่งหน้าเริ่ดมาหากูพร้อมกับเพื่อนกู พอกูบอกพ่อกู พ่อกูแค่พยักหน้าตำรวจจราจรที่มาด้วยก็จะปล่อย เพียงแค่นี้เพื่อนก็รักและขอบคุณกูอย่างมากมาย พร้อมจะแลกความเจ็บปวดแทนกูด้วยซ้ำ ถ้ามีวัยรุ่นต่างถิ่นมาวุ่นวายกับกู แต่กูไม่ชอบการชกต่อย กูเบื่อ ไม่ … กูกลัวต่างหาก ในความนิ่งที่ถูกฉาบเคลือบหน้าเวลาเห็นเลือด กูแสร้งทำไปอย่างนั้นเอง แต่ในใจกูวูบวาบ มือไม้อ่อนเปลี้ย กูจะให้เพื่อนรู้ได้อย่างไรว่ากูกลัวเลือด แค่มีดบาดมือกูตอนเด็กๆ กูก็ต้องดมยาดม กูว่ากูมีอาการทางจิตตั้งแต่เด็กเพราะพ่อ My friends liked to socialise with me, some maybe because I could see every movie shown in the town’s cinemas free. I liked the status of being the son of a police officer in some cases. The drivers of public vehicles knew my face because of my father’s prestige, so I travelled free on almost all buses. Some were my friends’ fathers. When they were arrest- ed for forgetting their driving licence or having no licence plate, they promptly came to see me with a poker face, bringing along their sons – my friends. When I told my dad, he just nodded and the police officer that had come along let them go. Just that and my friends loved me and thanked me profusely, ready to suffer instead of me actually if outside youngsters came and bothered me. But I didn’t like boxing. Boxing bored me – no, it scared me, rather. The stillness that was plastered on my face when I saw blood was just pretence. Inside I felt giddy, I felt weak. How could I let my friends know I was afraid of blood? Just cutting my hand with a knife when I was a child I had to inhale smelling salts. I think I’ve had mental problems since I was a child because of dad. Alternative translation of ชอบคบค้าสมาคมกับกู: [My friends] ‘sough my company’.
กูจำได้ติดตา หมาจรจัดที่วิ่งมางับกูจนเลือดสาดรับกรรมทันทีโดยไม่ต้องรอกฎแห่งกรรม พ่อยิงมันด้วยความโกรธ กูทั้งเจ็บทั้งกลัว กลัวเลือดสีแดงๆ ที่ทะลักจากรอยระเบิดของกระสุนปืน มันแดงจ้าเหลือเกินในสายตากู แดงกว่าเลือดที่น่องกูด้วยซ้ำ นอกจากนี้ยังทำให้กูกลัวเสียงดังตามมาอีกด้วยจากกระสุนปืนนัดนั้นของพ่อ พ่อกูก็เสียงดัง และเสียงนี้จะดังมากขึ้นเมื่อได้น้ำเปลี่ยนนิสัย I still have a vivid memory of the stray dog that bit me, drawing blood, being punished at once without waiting for karmic law. My dad shot it in anger. I was in pain and I was afraid, afraid of the red blood that spurted out of the crater made by the bullet. It was so bright red to my eyes, redder than the blood on my calf actually. Apart from that, the noise that followed the release of the bullet scared me. My dad himself had a loud voice and that voice became louder when wetted by liquid that changed his character.
เสียงพ่อจะดังมาก ขณะที่หัวใจกูยวบยาบคล้ายอ่อนแรงเต้นและจะโหมระรัวแรงเมื่อตามมาด้วยเสียงปืนสักสองสามนัด ก็จากฝีมือของพ่อกูอีกนั่นแหละ เมื่อก่อน กูรักพ่อมาก แต่กูก็กลัว และกลัวมากจนเลิกรักเหลือเพียงความนับถือว่าคือพ่อ Dad’s voice would grow very loud and my plodding heart had hardly any strength left to beat, then it would start beating hard again after several gun- shots went off, my dad’s handiwork, of course. Before, I used to love dad a lot but I was scared and I got increasingly scared until I stopped loving. What re- mained was the respect due to a father.
ชีวิตกูเป็นอย่างนี้มานานปีที่นอนหวาดกลัวในตอนกลางคืน จึงไม่แปลกที่กูจะแอบกินยานอนหลับตั้งแต่ยังอายุสิบต้นๆ คืนใดที่ค่ำแล้วพ่อยังไม่กลับบ้าน คืนนั้นกูนอนภาวนาให้พ่อกลับมาตอนเช้าเถิด กูเบื่อถ้อยคำซ้ำซากที่พ่อด่าทอแม่ราวจะประจานให้ข้างบ้านฟัง พ่อจะด่าจนเหนื่อยแล้วก็หลับ ระหว่างนั้นแม่กูต้องนั่งอยู่ใกล้ๆ และหุบปากเงียบฟังพ่อด่า บางครั้งลุกไปหยิบน้ำมาให้ดื่มตามคำสั่ง บางคืนต้องทำข้าวต้มรอบดึกให้แล้วจบลงที่จานชามถูกกวาดลงจากโต๊ะกระจัดกระจาย แม่ก็จะเก็บกวาดเงียบๆ พ่อก็ร้องด่าไปเรื่อยๆ สุดแต่จะนึกถึงเรื่องใดขึ้นมาได้ ความโง่ของแม่ที่เรียบจบแค่ชั้นประถม หรือจนกระทั่งเรื่องบนเตียง พ่อนำมาพูดได้อย่างไม่อายปาก บางครั้งกูอยากจะอัดเทปคำพูดของพ่อเอาไว้แล้วเปิดให้ฟังในยามที่พ่อไม่ดื่มเหล้า กูอยากรู้ว่าพ่อจะมีอาการอย่างไร อายหรือโกรธ หรือ … กูอยากทำมากแต่กูไม่กล้า กูกลัวพ่อเข้าถึงตับไตไส้พุง My life was like this for years, lying down scared at night, so it wasn’t strange that I should take sleeping pills on the sly since I was hardly over ten years old. On those nights when dad wasn’t back yet, I lay praying he’d come back only the next morning. I was fed up with the expressions dad always used to berate mum as if he wanted the neigh- bours to hear. He’d curse until he was so tired he fell asleep. Meanwhile my mum had to sit nearby and keep her mouth shut listening to dad’s curses. Some- times she’d get up to fetch water for him to drink as ordered. On some nights she had to make rice gruel in the late hours and it ended with dirty plates strewn over the table and floor. Mum would round them up and clean the place quietly. Dad would keep shouting on and on over whatever topic he could think of – the stupidity of mum who had only had a primary education or even what happen- ed in bed, dad would talk about that without restraint. Sometimes I wanted to record what he said to have him listen to it when he was sober. I’d have liked to know how he’d react. Ashamed or angry or … I very much wanted to do it but I didn’t dare. I was afraid dad would give me hell.
“ควายเอ๊ย กูไม่น่ามีเมียเป็นควายเลย เวรเอ๊ย เป็นเมียสารวัตร แต่เสือกโง่ กูก็โง่ที่เอาควายมาทำเมีย” ‘What a goose! I shouldn’t have married such a goose. Tough luck. An inspector’s wife but so damn stupid. How silly of me to take a goose for a wife!’ In English, you’re stupid as a donkey or an ox or a goose or a cow. In Thai, it’s the buffalo that’s stupid, silly or stubborn.
กูอยากจะเดินเอาหัวมุดดินไปตามทาง เวลาไปไหนๆ แม่กูไม่มีรสนิยมวิไลที่จะแต่งกายให้ทันแฟชั่น หรือมีเสียงไพเราะพอที่จะร้องเพลงในงานเลี้ยงต่างๆ ได้ แม่ก็เหมือนกับกูที่เจอคนมากๆ แล้วมือตีนอ่อน ประหม่าขาดความมั่นใจในตัวเอง ถ้าเป็นเรื่องปลูกผักปลูกหญ้าทำงานบ้าน แม่จะได้คะแนนเต็ม แต่พ่อไม่ได้รู้สึกภาคภูมิใจเลย I wanted to bury my head in sand when I walked along a road. When she went somewhere, my mum didn’t have the sophisticated taste to dress accord- ing to fashion or didn’t have a voice beautiful enough to sing in receptions. Mum was like me who met many people and then went weak at the knees, had buck fever and no confidence in myself. If it was a matter of planting vegetables and doing housework, mum would get full marks, but dad didn’t feel proud of that at all.
“เมียสารวัตรน่ะมันต้องเชิดหน้าชูตาผัว ไม่ใช่เซ่อๆ โง่ๆ แบบแก” พ่อพูดเป็นครั้งที่ร้อย ‘An inspector’s wife must be an asset for her husband’s prestige, not a limp nonentity like you,’ he’d say for the thousandth time. Somehow, ‘for the thousandth time’ is more familiar than ‘for the hundredth time’ (ครั้งที่ร้อย).
แต่เวลาไม่กินเหล้า พ่อดีกับกูเหลือเกิน กูปรารถนาอะไร พ่อแทบจะทูนหัวมาให้กู และความปรารถนาของกูก็มีอย่างเดียวที่พ่อให้กูไม่ได้ คือให้พ่อเลิกกินเหล้า กูตั้งใจว่าโตขึ้นกูจะไม่กินเหล้าและไม่สูบบุหรี่ แต่พอเข้ามาเรียนในมหาวิทยาลัยกูกลับเลยข้ามขั้นไปถึงกัญชาอยู่ระยะหนึ่ง เหมือนกูเก็บความโกรธเรื่องเหล้าและบุหรี่เอาไว้เพื่อมาระบายออกด้วยการเสพมันตอนเรียนอุดมศึกษา กูรักความซาบซ่านของรสเหล้า ชื่นชอบในกลิ่นควันบุหรี่ อาจเป็นเพราะกูห่างไกลหูตาของพ่อก็ได้ When he didn’t drink, dad was very nice with me. Whatever I wished for, he’d endeavour to present to me and there was only one wish of mine that he couldn’t grant, which was that he stop drinking. I decided that when I was older I wouldn’t drink or smoke, but when I entered university I went all the way over to marijuana for a while as if I had kept my anger against drink and tobacco to myself to vent it by indulging in them when I was getting a higher education. I loved the pleasant lift of alcohol and was thrilled by the smell of cigarette smoke, maybe because I was far from dad’s eyes and ears.
กูแปลกใจที่เวลาพ่อเมา พ่อจะด่าทอแต่แม่ ไม่เคยเอ่ยถึงกูสักคำ หรือเพราะกูไม่เคยสร้างปัญหาใดๆ ให้พ่อ ซึ่งอาจจะเป็นเพราะกูกลัวพ่อมากจนไม่กล้าทำอะไรนอกกฎเกณฑ์ พ่อมาหยุดเหล้าและบุหรี่ได้เมื่อพ่อป่วยเป็นโรคตับแข็ง กูเห็นเงาวูบวาบของโลงโดยไม่หลั่งน้ำตา พ่อกูตายก่อนกูเรียนจบไม่ถึงปี I found it strange that, when drunken, dad only railed at mum, never said a word against me – maybe because I never made problems for him, probably because being afraid of him I didn’t dare to cross bounds. Dad stopped drinking and smoking when he fell ill with cirrhosis of the liver. I could picture the coffin to come without shedding tears. My dad died less than a year before I graduated.
กูยืนนิ่ง น้ำตาไหลย้อนกลับเข้าภายใน มองควันที่โชยขึ้นจากปล่องเมรุอย่างเงียบๆ แค่นี้เองชีวิต เกิดเรียน ทำงาน มีลูก แก่ แล้วก็ตาย กูทำท่าปลดปลงได้สามสี่เดือนที่เลิกเหล้าและบุหรี่ แล้วก็กลับมาดื่มมาสูบเหมือนเดิม I stood still, the flow of tears retreat- ing within, and looked at the smoke coming out of the chimney of the crem- atory quietly. That’s all there was to life. Being born, learning, working, having children, getting old and then dying. I stopped drinking and smoking for three or four months and then began all over again.
สิ้นพ่อเสียคน กูกับแม่ก็ไม่มีอะไรเหลือให้ผูกพันกับจังหวัดบ้านเกิด แม่ขายบ้านขายรถของพ่อ รวมทั้งรับเงินบำเหน็จอีกก้อน นำเงินนั้นมาซื้อบ้านจัดสรรเล็กๆ อยู่ในกรุงเทพฯ ทำขนมหวานเพื่อฝากขายเป็นรายได้หลักของบ้านที่มีเพียงเราสองคนแม่ลูกหนีจากสายตาน่าเบื่อของเพื่อนบ้านในจังหวัดเล็กๆ ที่ทำอะไรก็รู้กันหมดทั่วเขตเทศบาล ชาวบ้านชาวเมืองคงรู้จักครอบครัวกูหมดไส้หมดพุง สะสมจากคำพูดยามเมาของพ่อกูเป็นปีๆ กูไม่คิดจะนับว่ามันกี่ปีแน่กว่าพ่อจะหุบปากและเลิกกินเหล้า ซึ่งสั้นนิดเดียวถ้าเทียบจากการเมามานานปีของพ่อ กูอายเพื่อนอายชาวบ้านที่ต้องเดินผ่านเวลาไปเรียนทุกเช้า Dad gone, there was nothing left for mum and I to bind us to my home prov- ince. Mum sold the house and dad’s car and received a certain amount of com- pensation money. With that money she bought a small house in a housing estate in Bangkok, and made cakes for points of sale as main income of a household which had only the two of us, mother and child, who had fled the bored looks of neighbours in a small province where everything you did was known all over the municipality. The villagers had had more than their fill of my family affairs from the words of my dad in his cups for years. I don’t want to know how long it was before dad shut his mouth and stop- ped drinking, a very short time anyway compared with his years and years of drunkenness. I felt ashamed in front of friends and the neighbours I had to walk by on my way to school every morning.
“ฉันตกใจหมดเลย นึกว่ามีใครตายแน่ๆ” กูเคยได้ยินคนพูดกันในร้านขายของชำข้างบ้านเพราะเมื่อคืนพ่อกูยิงปืนอีก คนนี้เพิ่งย้ายมาอยู่ใกล้ๆ บ้านกู เลยไม่ชินกับเสียงปืน ‘I was totally shocked. I thought someone must have died,’ I had heard someone say at the grocer’s next door because the night before my dad had fired his gun again. That man had just moved next to my house, so he wasn’t used to the sound of gunshots.
กูสมัครเป็นทหารเกณฑ์หกเดือนโดยใช้วุฒิปริญญาตรี หวังว่าค่ายทหารกับการฝึกฝนจะทำให้กูแกร่งขึ้น ดีขึ้น แต่กูก็ปลดจากทหารโดยได้เพื่อนเลวๆ มาสองสามคนที่เจอกันก็กินเหล้าแค่นั้นเอง I volunteered to be conscripted for six months, thanks to my bachelor’s de- gree, hoping that military camp and training would toughen me, make me a better man, but I left the service with a few unsavoury friends with whom I only boozed when we met.
แม่ผู้ประเสริฐของกูไม่เคยปริปากถามว่ากูจะทำงานอะไร เพราะกูสอบคัดเลือกเพื่อบรรจุเป็นข้าราชการระดับต่างๆ ก็ล้มเหลว สมัครงานบริษัทเอกชนก็ไม่มีความสามารถพิเศษอะไร พิมพ์ดีดก็ไม่ได้ ภาษาอังกฤษก็เลว ลิ้นกระด้างต่อภาษาอื่นๆ กูนอนทอดหุ่ยอยู่บ้าน กินเงินจากขนมหวานและเงินสะสมที่เหลือจากการซื้อบ้าน กูรู้ว่าเงินร่อยหรอไปมาก แต่กูไม่รู้ว่ากูจะไปทำอะไร หมดพ่อเสียคน เส้นสายต่างๆ ที่พ่อเคยใช้ช่วยตัวเองยามถูกบัตรสนเท่ห์หรือถูกร้องเรียนก็ไม่มียืดยาวมาถึงกู กูต้องใช้ความสามารถของตัวเองหางาน กูใช้เวลากว่าสามปีในการหางานทำ My precious mother never opened her mouth to ask what work I’d do after I sat for the civil service examination and failed. To apply for work in a private-sector company, I had no special quali- fications. I couldn’t type, my English was bad, my tongue was averse to any foreign language. I lay idle at home, eating the money from the cakes and the savings that remained from the purchase of the house. I knew money was scant but I didn’t know what I should do. Dad dead, the connections he had used to help himself when there were anon- ymous denunciations or he was asked for favours didn’t extend to me. I had to use my own abilities to find work. I spent more than three years searching for work. ==

=

=

=

ภาษาอื่นๆ: literally, ‘other languages’ – other than what? Thai, of course. Hence ‘foreign’.

กูได้ทำงานเป็นพนักงานฝ่ายบุคคลของบริษัทส่งออกอาหารสัตว์ กูรู้ว่าแม่ลอบถอนหายใจให้กับอนาคตของกู กูทำงานตามหน้าที่ คิดเองไม่เป็น ต้องรอให้ผู้บังคับบัญชาสั่ง อาจเป็นความดีที่กูเคยกลัวพ่อจนฝังหัว ทำให้กูกลัวคนที่มีฐานะทางสังคมสูงกว่ามาตลอด การงานของกูจึงราบรื่น I found work in the human resources department of a company exporting animal food. I know mum secretly heav- ed a sigh of relief about my future. I do what I’m told. I can’t think by myself, I have to wait for instructions from my superiors. Maybe it’s a good thing that I was so afraid of dad that it went to my head, making me afraid of whoever has a higher social status all along, so my work goes smoothly.
กูเคยมองแม่ในวันหยุดของกูอย่างไม่กลัวเกรงบาปกรรม แม่ยังต้องซักเสื้อผ้าให้กู ดูแลอาหารการกิน ขณะที่สิ้นเดือนกูไม่เคยให้เศษเงินแม่แม้แต่บาทเดียว แค่กูไม่ขอแม่เพิ่มก็เป็นบุญโขแล้ว ความสุขของแม่ก็คือการได้อยู่กับต้นไม้และปฏิบัติธรรม พ่อทำให้แม่พบทางสว่างของชีวิต I look at mum on my days off without feeling guilty. Mum still has to wash my clothes, arrange for food, even though at the end of the month I have never given her a single baht. Just my not asking money from her is a blessing. Mum’s happiness is being with trees and practising dharma. Through dad, she met the bright path of her life.
“แม่คงทำเวรทำกรรมไว้กับพ่อตั้งแต่ชาติก่อน ชาตินี้ก็มาใช้คืนเขา” แม่บอกเรียบๆ ในครั้งที่พ่อทำปืนลั่นไปถูกฝาห้องเพื่อนบ้าน ดีที่เขาเห็นแก่อดีตที่พ่อกูเคยช่วยลูกชายเขาซึ่งเป็นเพื่อนร่วมชั้นเรียนของกูจากข้อหาพกพาอาวุธ เรื่องเลยเงียบไป แต่แม่ต้องไปขอโทษไปวิงวอนอยู่พักใหญ่ไม่ให้เขาแจ้งความ และดีที่ไม่มีใครถูกลูกหลงจากกระสุนนัดนั้น ไม่อย่างนั้นนายตำรวจก็จะต้องเข้าคุกเป็นแน่ ‘I must have wronged your father in previous lives, so in this life I’m paying for it,’ mum said to me evenly that time when dad’s shotgun bore a hole in the neighbour’s wall. It was a good thing the neighbour was still grateful my dad had helped his son who was my friend at school over the accusation of carrying a gun, so the story quietened down, but mum had to go and apologise and beg that he wouldn’t report the case at length, and it was a good thing too the bullet didn’t hurt anyone, otherwise the police officer would have been jailed for sure.
แม่เริ่มหาทางออกด้วยหนังสือธรรมะของหลวงพ่อต่างๆ บางเล่มแม่นำวางไว้ตรงโต๊ะกู แต่กูก็แค่เปิดดูผ่านๆ ไม่เห็นมีอะไรน่าสนใจกับการนั่งหายใจอย่างเอาจริงเอาจัง ยิ่งแม่ไปวัดทุกวันพระยิ่งทำให้หัวข้อประจานมีมากขึ้น พ่อนอนด่าพระว่าไม่ทำมาหากิน ที่อยู่ได้ก็เพราะมีคนโง่ๆ อย่างแม่นี่แหละให้การสนับสนุน พ่อกูน่าจะเป็นคอมมิวนิสต์กลับชาติ เพราะพ่อไม่เคยเชื่อเรื่องบาปบุญ เรื่องนรกสวรรค์ของแม่เป็นตลกชวนหัวยามเมาของพ่อ หากในเวลาปกติ บางครั้งพ่อก็ตามใจแม่ที่จะไปค้างที่วัดวันพระใหญ่ตั้งแต่ตอนบ่าย แต่ต้องจัดเตรียมอาหารการกินของพ่อให้เรียบร้อยก่อน Mum sought a way out through dhar- ma booklets from sundry senior monks. Some of these she placed on my table, but I just leafed through them casually. I saw nothing interesting in sitting and breathing deeply in and out with intent. The more mum went to the temple every day, the more grievous became the issues. Dad lay railing at the monks for doing nothing to earn their keep; that they could prosper was because stupid people like my mum of course support- ed them. My dad must be reborn a communist, because he never believed in sin and virtue. Mum’s heaven and hell were a laughable matter when he was in his cups. If in a normal state, some- times, on important holy days, he’d let mum stay overnight at the temple since early in the afternoon but she had to arrange for his dinner beforehand.
มีครั้งหนึ่งที่กูภาวนาในใจ นึกถึงพระที่แม่นับถือ ขออย่าให้พ่อตามไปลากแม่กลับจากวัดตามคำพูดเลย พระคงปั่นป่วนกันทั้งวัด แม่ไม่อยู่ กูต้องรับภาระแทนแม่ นั่งน้ำตาซึมฟังพ่อด่าแม่ ขณะที่แม่คงนอนในโบสถ์กับญาติธรรม พ่อทำท่าจะลุกขึ้นหากุญแจขับรถไปวัดให้ได้ แต่หาไม่เจอเพราะกูตั้งใจจะกลืนลงท้องให้พ่อผ่าเอาออกมาถ้าพ่ออยากได้กุญแจจริงๆ กูนั่งรับทราบความรู้สึกแทนแม่ แต่คงไม่ถึงเสี้ยวใจที่แม่ได้รับ แม่อดทนมาได้อย่างไรกับถ้อยคำต่ำช้านานาที่พ่อขุดมาพูด บางครั้งด่าลามปามถึงตาถึงยาย There was one time when I wished inwardly, thinking of the monks mum believed in, that dad wouldn’t go after her and drag her back home as he threatened to. This would disturb all the monks in the temple. When mum wasn’t there I had to take over her duties and sit with teary eyes hearing dad curse mum. While mum slept in the pavilion with fellow dharma practitioners, dad sudden- ly wanted to get the keys and drive to the temple, but he couldn’t find them. I was ready to swallow them and have him open me up if he really wanted those keys. I sat experiencing how mum felt, but it wasn’t even a sliver of what she was exposed to. How could mum bear with the various base words dad came up with? Sometimes he’d even drag her parents into his ranting.
แล้วพ่อกับแม่จะอยู่ด้วยกันหาหอกอะไร ทำไมไม่เลิกกันเสีย กูคงจะมีความสุขมากกว่านี้แม้ว่าจะไม่มีพ่ออยู่ด้วย And then why the hell were father and mother still together? Why didn’t they break up? I’d have more happiness than this, even without a father around.
พ่อตายไปแล้ว ตายไปหลายปีแล้ว กูเหมือนเงาร่างของพ่อที่เผยตัวเมื่อกาลเวลาผ่านไปเนิ่นนาน นานจนกูจำไม่ได้แล้วว่าถ้อยคำเสียดสีเย้ยเยาะถากถางที่พ่อพร่ำนั้นมีว่ายังไงนัก Dad is dead, has been dead for years. I’m like a shadow of him that has materialised itself in the course of time, such a long time I no longer remember the sarcastic remarks and mockeries dad made.
แม่เปิดประตูรับกูเงียบๆ เก็บรองเท้าหนังคู่เยินๆ มาไว้ในบ้าน ตามหลังกูซึ่งเดินเป๋เข้าบ้าน ไม่มีถ้อยคำตำหนิติติง แม่คงคิดว่ากูเป็นกรรมอีกประการที่แม่ตามมาชดใช้ Mum opens the door and receives me quietly, takes the wrecked leather shoes to put them inside and follows me as I lurch into the house. There are no words of criticism. Perhaps mum thinks I’m another debt of fate she has to pay back.
=
ในวัยหนุ่มของกู เรื่องสตรีเพศย่อมหนีไม่พ้น กูมีคนรักสองคนผ่านเข้ามาในชีวิตแล้วก็จากกันไป กูทำได้คือเมามากครั้งกว่าปกติ พล่ามรำพันถึงเธอเป็นบ้าเป็นหลัง แล้วค่อยๆ ลืมเธอทั้งสองคน In my youth, there was no avoiding the fair sex. I had two lovers entering my life and then leaving it. The only thing I did was to be much drunker than usual while raving about each and then gradually forgetting the one and then the other.
แต่กับเธอคนนี้ กูบอกไม่ถูกว่ากูรักหรือกูใคร่ เธอเป็นสาวโรงงาน ไม่รู้ว่าเพราะอะไรถึงเข้ามาในชีวิตกูได้ ความเหงา ความเปล่าเปลี่ยว หรือแรงขับดันทางเพศ กูไม่แน่ใจ เธอมีบุคลิกไม่ผิดจากแม่ของกู พูดน้อยคำรับฟังคำสั่งของกูเป็นส่วนใหญ่ ทำให้กูทุกอย่างไม่ว่ากูต้องการอะไรอย่างไร กูรู้ว่า กว่าจะมาถึงกูเธอก็ผ่านอะไรต่อมิอะไรมาพอสมควร บางคืนที่กูตึงๆ ก็ชวนเธอมาค้างที่บ้านด้วย But with this one, I can’t say whether it’s love or lust. She is a factory girl. I don’t know why she entered my life. Loneliness or sexual attraction? I’m not sure. Her personality isn’t different from my mum’s. She speaks little, mostly listens to what I order, does everything for me, no matter what I want or how. I know that, before she came to me, she went through quite a lot. Some nights when I’m tight I ask her to spend the night with me in the house.
แม่มองเธอด้วยสายตาบอกไม่ถูก ทั้งสมเพชสงสารระคนกัน เธอพยายามทำตัวให้แม่กูรักด้วยการช่วยทำขนม ถูบ้าน ซักเสื้อผ้าให้กู ทำกับข้าว บางครั้งกูก็หยิบยืมเงินจากเธอ และเธอไม่เคยรับคืน กูน่าจะพอใจและมีความสุข แต่กูกลับเบื่อเมื่อคบกันได้ระยะหนึ่ง เป็นความเบื่อที่ก่อตัวขึ้นทีละน้อยๆ จนมากเข้ากูก็ข้ามหน้าข้ามตาพ่อ ถึงขั้นลงไม้ลงมือ แต่เธอทนเป็นควาย ได้แต่ร้องไห้กระซิกๆ ครั้นกูเกิดอารมณ์ขึ้นมา เธอก็โอนอ่อนผ่อนตามกูอย่างดี Mum looks at her with eyes hard to decipher, a mixture of pity and com- passion. She tries to behave so that mum loves her by helping with making the cakes, sweeping the floor, washing my clothes, cooking for us. Sometimes I borrow money from her and she never gets it back. I should be satisfied and happy but I got bored after a while. It was a boredom that grew little by little to the point of excess where I went one better than dad by beating her up, but she withstood it like a cow, only crying and sobbing. When the mood takes me, she goes along with me nicely. ==

=

=

‘for us’ isn’t in the Thai text but is added to balance the sentence.

=

=

=

=

Again the buffalo, so let’s make this one a cow.

“จริงจังแค่ไหนหือ” เป็นครั้งที่สองในชีวิตที่แม่ก้าวก่ายเรื่องส่วนตัวของกู ครั้งแรกถามว่าจะเรียนต่ออะไรเมื่อจบ ม.ปลาย กูอึ้ง มองแม่ได้แวบเดียวก็ต้องเสหลบสายตาดีงามของแม่ นานกี่ปีแล้วที่กูไม่ได้สังเกตแม่อย่างจริงจัง ปีนี้กูอายุสามสิบแล้ว แม่แก่กว่าอายุจริงมาก ผมหงอกขาว ริ้วรอยย่นบนหน้ามากรอย แขนขาเหี่ยวย่นดูแกร่งๆ แกร็นๆ คงเพราะตรากตรำกับงานทางกายและทางใจมานานปี ‘How serious are you?’ It’s the second time mum interferes in my per- sonal life. The first time she asked what I’d study further once I finished high school. I’m taken aback. I look at mum briefly and have to avoid her beautiful eyes. How many years has it been since I observed her in earnest? This year I’m thirty. Mum is much older than her age, with grey and white hair, wrinkles all over her face, her arms and legs withered, looking stunted from enduring years of physical work and mental hardship.
กูไม่ได้ตอบคำถามของแม่ แต่กูกำลังตั้งคำถามกับตัวเองด้วยคำถามเดียวกับที่แม่ถาม I don’t answer mum’s question but I ask myself a question which is the same as the one mum asked.
กูคิดจริงจังกับเธอแค่ไหน หรือเธอป็นวัตถุแห่งความใคร่ที่วัยหนุ่มของกูเรียกร้องเท่านั้น กูนึกถึงพ่อเหตุการณ์ในวันวานทะลักทลายเข้ามาในสมอง ภาพแม่ที่เป็นเหมือนทาสรับใช้พ่อ แม่ที่เป็นเหมือนควายงานผุดมาภาพแล้วภาพเหล่า กูเสหายใจลึกๆ ข่มดวงตาตัวเองมิให้มีน้ำคลอ How serious am I about her? Or is she merely a sexual object that my youth demands? I think of dad. Events of the past flood my brain. Images of mum, who was like a slave at dad’s service, mum who was like a working cow, come up one after the other. Staggering, I take a deep breath and force my eyes not to fill with tears.
ภาพของกูกับพ่อไม่ต่างกันเลย แต่พ่อยังดีกว่ากู พ่อต้องรอให้เมาถึงจะเอะอะโวยวายใช้อำนาจกับแม่ แต่กูไม่ต้องรอให้เมาเหล้า แค่เมาอารมณ์กูก็ใช้กำลังได้แล้ว The images of dad and me don’t differ at all but dad was better than I am. He had to wait to be drunk to raise a hue and cry and use his strength with mum, but I don’t have to wait to be drunk: just the wrong mood is enough to unleash violence.
กูเห็นภาพอนาคตของเธอกับกูคืออดีตของแม่กับพ่ออย่างแน่นอน ถ้ากูมีลูกกับเธอ กูและเธอดิ้นไปไหนไม่รอด และคงประพฤติตามแบบเก่าๆ ของพ่อ กูรู้จักตัวเองมากพอ กูจะให้ลูกของกูเกิดมาเพื่อเผชิญเหตุการณ์ต่างๆ เหมือนที่กูเคยเผชิญหรือ I see a picture of the future of her and me which is definitely like the past of mum and dad. If I had a child with her, we wouldn’t be able to struggle free from each other and I’d probably behave as dad used to. I know myself well enough. Would I have my child born to encounter the same things as I did?
“ผมจะบวช” กูหาคำตอบให้แม่ได้ดีที่สุดในเวลานี้ได้เท่านี้ ‘I’ll enter the monkhood.’ I give mum the best possible answer at this time.
“ถ้าจะบวชเพื่อหนีปัญหาอย่าบวชเลย บาปเปล่าๆ บวชแล้วไม่ปฏิบัติบวชไปวันๆ ไม่มีประโยชน์ เสียผ้าเหลือง” ‘If you do it to get out of a tight spot, don’t. It’s sinful. If you get ordained and then don’t behave like a monk day by day, there’s no point. A waste of yellow robes.’
กูหน้าชากับคำพูดแม่ เดินเข้าไปหยิบบุหรี่มาจุดสูบ พ่นควันแล้วก็อึ้ง I’m stung by what mum says. I go and pick up a cigarette, light up, release the smoke and then am speechless.
กูบอกเพื่อนร่วมงานระดับเดียวกันว่า ถ้ามีโทรศัพท์มาถึงกูให้บอกว่าไม่อยู่หมดทุกราย กับแม่กูก็บอก แม่ฟังแล้วนิ่งคิด กูไม่กล้าสบตากับแม่ กูอายตัวเอง I tell my co-workers at the office that if there’s a phone call for me from anyone to say I’m not in. I said the same thing to mum. Mum listened then was quiet, thinking. I didn’t dare meet her eyes. I was ashamed of myself.
โทรศัพท์ในบ้านดังขึ้น The house phone rings.
“ผมไม่อยู่นะแม่ ไปต่างจังหวัด ไปไหนก็ได้” กูร้องบอกตามหลังแม่ที่เดินเข้าไปรับโทรศัพท์ทั้งที่เคยบอกแม่ไว้แล้ว ช่วงนี้เป็นวันหยุดติดต่อกันถึงสี่วัน เธอต้องโทรมาหากูแน่ๆ หลังจากกูหลบเลี่ยงการพบการพูดได้เกือบเดือนแล้ว ‘I’m not here, mum. I’ve gone up- country, anywhere at all,’ I say in a loud voice in mum’s back as she goes inside to take the call even though I’ve already said so to her. This is a four-day holiday. She must be calling me for sure after I avoided meeting and talking with her for nearly a month.
“อ๋อ ไม่อยู่ ไปต่างจังหวัด ฮื่อ ไม่รู้ แค่นี้นะ” เสียงแม่แว่วๆ มา ‘Oh, he isn’t here. He’s gone up- country … Uh, I don’t know. That’s all, okay?’ Mum’s voice comes to me.
นึกแล้วว่ามึงต้องโทรมาหากู กูโกรธขึ้นมาทันที ด่าด้วยถ้อยคำหยาบๆ คายๆ ในใจ อัดบุหรี่พรืดแม่ง กูจะทำยังไงกับมึงดีวะถึงจะออกไปจากชีวิตกู กูเองไม่น่าเห็นแก่ความสุขชั่วพักชั่วครู่เลย กูตำหนิตัวเองอีกหลายข้อก่อนจะเข้าบ้านเปิดตู้เย็นหยิบเบียร์กระป๋องมาเปิดดื่ม I thought you’d call all right. I’m angry at once, curse with vile, coarse words in my mind, take a deep drag on my cigarette, and am speechless. What can I do to get you out of my life? I myself shouldn’t see only short-term happi- ness. I criticise myself over many other things before I go inside, open the fridge and take out a cool can of beer I open and drink.
วันนี้เป็นวันอาสาฬหบูชา เมื่อเช้าแม่ใส่บาตรตามปกติ แต่พรุ่งนี้แม่จะไปทำบุญที่วัด แม่กรวดน้ำหลังใส่บาตรทุกครั้ง ในถ้อยคำแผ่เมตตานั้นกูมั่นใจว่า พ่อคือสถานีรับบุญจากน้ำที่กรวดโดยแท้ และคงเป็นเจตนาในการทำบุญของแม่ด้วย Today is Asalha Puja* Day. This morning mum gave alms as usual but tomorrow she’ll go to the temple to earn merit. She pours ceremonial water after making the offering every time. I’m sure dad is the recipient of the merit shared by pouring sacred water in earnest and it’s mum’s intent in making merit. *http://en.wikipedia.org/wiki/Asalha_Puja
ตอนสายหน่อยๆ แม่เอาขนมไปส่งเจ้าประจำแล้วก็กลับมานั่งพนมมือหน้าเครื่องรับโทรทัศน์ มีพระแสดงธรรม และแม่เพิ่งโกหกคำโตแทนกูตะกี้ ถ้าบาปกรรมมีจริง กูขอน้อมรับไว้คนเดียวเถิด In late morning, mum takes the cakes to the usual retailers and then comes back, sits down and joins hands to pray. In front of the television set there are articles of worship and mum has just lied for me in a big way. If there really is repayment for sin let me be the only one to be affected.
วันนี้กูไม่อยากออกไปไหน ถึงแม้ว่าถนนหนทางจะโล่งเพราะคนออกไปต่างจังหวัด แต่ร้านขายเหล้าเจ้าประจำของกูงดจำหน่ายสุรา กูนั่งจิบเบียร์อยู่บ้านดีกว่า ให้แม่ทำกับแกล้มอร่อยๆ สักสองสามอย่าง แล้วก็ดูวิดีโอที่เช่ามาเมื่อหลายวันก่อน Today I don’t want to go out. Even though the roads are empty because people have gone upcountry, my usual liquor store refrains from selling alcohol. Sipping beer at home is better, with mum making a few tasty side dishes, and then watching the video I rented several days ago. Here some fiddling with sentence strings is required: ถึงแม้ว่า … แต่ (even though or but) is a non sequitur: liquor stores are required by law to suspend trade on holy days, nothing to do with light traffic.
กูหลับไปตอนบ่าย ตื่นเกือบค่ำ อาบน้ำอาบท่าให้สดชื่นออกมาเปิดตู้กับข้าว พบกับแกล้มสามอย่างที่แม่ทำไว้ให้ ของโปรดกูทั้งนั้น ทั้งยำกุนเชียง ปลาสลิดแดดเดียวทอด และตับทอดกระเทียมพริกไทย กูตั้งใจจะออกไปซื้อเบียร์ที่ร้านค้าข้างบ้านสักสามขวด จากนั้นความสุขก็เป็นของกู I fall asleep in the afternoon. It’s almost dusk when I wake up, shower to refresh myself, open the larder, find three kinds of side dishes mum has made for me, all of them favourites of mine: Chinese sausage salad, fried jerked snakeskin gourami and fried liver with garlic and pepper. I intend to go out to buy three bottles of beer at the shop next door. After that, happiness is mine. Yet beer is always available round the corner … Well observed!ยำกุนเชียงChinese sausage salad (yam kunchiang)
เสียงกริ่งดังจากประตูรั้ว There’s the sound of the bell at the gate.
เธอ กูนึกขึ้นมาทันที อารมณ์ที่ดีเริ่มขุ่นมัว มันคงไม่เชื่อ แล้วตามมาดูถึงบ้านทั้งๆ ที่ตอนสายมันก็โทรมาแล้ว ขณะที่กูลังเล แม่ก็เดินออกมามองหน้ากู กูไม่เคยเห็นสีหน้าของแม่เด็ดเดี่ยวมากขนาดนี้ ตอนที่เผาศพพ่อ ดวงตาของแม่ยังไม่เด็ดขาดเท่าครั้งนี้ It’s her, I think at once. My good mood begins to sour. She didn’t believe mum and now she’s checking here, even though she called in the morning already. As I hesitate, mum walks out, stares at me. I’ve never seen her with such a determined face as this. When dad’s body was being burnt, her eyes were not as determined as this time.
“เดี๋ยวเปิดเอง” แม่บอกห้วนๆ ‘I’ll open the gate myself,’ she tells me gruffly.
กูยืนหลบข้างประตูบ้าน มองผ่านช่องระหว่างบานพับไปที่ประตูรั้ว I stand hidden by the side of the house door, look at the gate through the space between the hinged sections.
เธอจริงๆ ถือถุงพลาสติกมาด้วย คงจะเป็นอาหาร It is her, holding a plastic bag, food probably.
“ไม่อยู่ มันไม่ได้อยู่บ้านนี้แล้วไม่ต้องมาหามันอีกนะ รำคาญ” แม่กูโกหกเป็นครั้งที่สองของวันนี้ เสียงของแม่ทำให้กูขนลุก เป็นเสียงที่ไม่เหลือไมตรีไว้เลย กูไม่เคยได้ยินน้ำเสียงอย่างนี้จากแม่ นอกจากวันที่เผ่าพ่อ ‘He isn’t here. He no longer lives here. You don’t have to come here again. You disturb me.’ My mum lies for the second time today. Her voice gives me goose- flesh. There’s no friendship left in it. I’ve never heard this tone of voice from her, except on cremation day. รำคาญ (annoying) could also be translated here as ‘stop bothering me’.
“หมดเวรหมดกรรมกันเสียที” แม่พูดขณะสัปเหร่อผลักโลงเข้าเตาเผา ‘And that’s the end of that,’ she said when the undertaker pushed the coffin into the oven.
กูเห็นเธออึ้ง ยกถุงพลาสติกในมือทำท่าจะส่งให้แม่ แต่แม่สั่นหน้า I see her speechless. She raises the plastic bag in her hand as if to give it to mum but mum shakes her head.
“ไปเถอะ อย่ามาวุ่นวายกะฉันอีกเบื่อ ชีวิตมีแต่เรื่องอย่างนี้” ‘Go away. Don’t come and bother me again. I’ve had enough. Life is always like this.’
กูยืนพิงบานประตูอย่างหมดแรง น้ำตารินออกมาไม่รู้ตัว กูอยากรู้เหลือเกินว่า แม่พูดตัดสัมพันธ์กับเธอแทนกูเพื่อปกป้องกูผู้เป็นลูกให้มีความสุขสบายใจ หรือแม่ปกป้องผู้หญิงอีกคนหนึ่งมิให้มาก้าวซ้ำรอยของแม่ รอยแห่งควายงานและวัตถุแห่งความใคร่ กูอยากรู้จริงๆ แต่กูไม่อยากฟังคำตอบจากปากของแม่ กูไม่กล้าหรือเข้มแข็งพอ I stand against the door as if devoid of strength. Tears brim and come out unwittingly. I’d very much like to know if mum cut the relationship with her in my name to protect her child so that he can be happy and content or if she is pro- tecting another woman by preventing her from following in the same steps as hers, as a work horse and a sex object. I’d really like to know, but I don’t want to listen to the answer from mum’s mouth. I don’t dare to or I’m not strong enough.
กูรักแม่ แต่กูคิดว่ากูก็รักเธอด้วย… I love mum, but I think I love her too…
=

‘Look Mai’ in Chor Karrakeit 37, 1998

Tharathip (king, Vishnu) is one pen name of Tharathip Choptham, a political science graduate who went through sundry menial jobs and magazine assignments. He is the author of
four volumes of short stories
and tales for children.
tharathip chua cover=

Deception – Phairoj Boonprakob

Who is deceiving whom, the young man of 54 or the saucy wife that be? A matter of perspective, I guess. MB
ooo

ความจริงลวง

DECEPTION

 
beer beerx  

ไพโรจน์ บุญประกอบ

Phairoj Boonprakob

Pronounced phai.roat bun.pra.korp
     
= == TRANSLATOR’S KITCHEN
ผมดื่มเบียร์ขวดที่สองอย่างแช่มชื่น เบียร์มันดีตรงที่มันเย็นและขมลิ้นพอประมาณ I drink a second bottle of beer with gusto. Beer is good in that it’s cool and reasonably bitter to the tongue.  
วันนี้ไม่ว่าอะไรก็ดีพอประมาณสำหรับผมไปเสียหมด ทุกอย่างทำให้ผมรื่นรมย์และพอใจ ผมไม่ชอบอะไรที่ดีมากเกินประมาณ มันไม่น่าไว้วางใจ และร้อยทั้งร้อยจะตามมาด้วยความทุกข์สาหัส Today everything is reasonably good to me. Everything makes me happy and satisfied. I don’t like what is unreason- ably good. It isn’t to be trusted and is one hundred per cent followed by harsh suffering.  
ชายหนุ่มอายุห้าสิบสี่อย่างผม จัดเจนพอที่จะรับเอาความสุขพอประมาณ ไม่กระสันกระเสือกกระสนไขว่คว้าความสุขหวือหวาฉูดฉาด ตระหนักดีว่าชีวิตกลางๆ น่ะดีที่สุด มั่นคงปลอด- ภัย ไร้กังวล และปลอดเชื้อแห่งความทุกข์ A man of fifty-four like me is experi- enced enough to enjoy a reasonable amount of happiness, neither craving for nor striving to grab exciting flashy happiness, well aware that moderation in life is best, safe, free from worry and immune from suffering.  
หนังสือที่ผมทำอยู่เจ๊งไปเมื่อวาน เจ๊งในขณะที่ผมกำลังนึกเบื่องานอยู่พอดี ความสุขจึงวิ่งเข้ามาหาผมอย่างที่ใครก็มิอาจสกัดกั้นมันไว้ได้ The paper I was working for went bankrupt yesterday, just as I had got bored with that work, so happiness has run up to me that no one can prevent. หนังสือ is usually a book, but the word can refer to anything written. Here, it is short for หนังสือพิมพ์ (newspaper).
เมื่อเย็นวานระเรื่อยไปจนถึงสี่ทุ่ม ผมนั่งมึนและอร่อยกับลาบ น้ำตกอยู่ในร้านริมถนนคนละมุมเมืองกับสำนักงาน ผมไม่อยากเจอใครที่ทำหนังสือเล่มนี้ด้วยกัน เบื่อจะฟังเรื่องเกี่ยวกับมัน เบื่อจะพูดถึงมันอีก เลยหนีไปดื่มกินไกลๆ มีความสุขส่วนตัวพอท้วมๆ By ten last night I was sitting dizzy, enjoying larp and narm tok* in a road- side shop across town from the office. I didn’t want to meet any of my co- workers, was fed up listening to stories about our paper, fed up talking about it again, so I’d fled to drink and eat far away, to have a modicum of private happiness. * North-eastern fare. Larp is spicy salad of minced beef, pork, chicken or catfish with mint, onion and lemon grass; narm tok is sliced grilled beef salad.
กลับถึงบ้านอารมณ์ครื้นเครงของผมยังไม่มอด เลยนั่งทอดหุ่ยดื่มต่ออีก เมียก็แสนดี อุตส่าห์นั่งเป็นเพื่อนอยู่สักพัก พร้อมกระเซ้าเย้าแหย่ “ฉันไม่เคยเห็นคนตกงานที่ไหนมีความสุขอย่างเธอเล้ย…” พอให้ชีวิตคู่ม่วนชื่น Back home my boisterous mood wasn’t dampened so I lazed around, drinking on. My good wife sat down to keep me company for a while and teased, ‘I’ve never seen anyone who lost his job as happy as you are.’ That was enough for our life as a couple to be cheerful.  
สักตีสองหรือมากน้อยกว่านั้นนิดหน่อย ตาชักพร่า ความจำชักเสื่อม ผมก็เข้านอนคนละห้องกับเมีย เพราะเธอคงนึกว่าผมเข้าไปนอนกับเธอแล้วจึงล็อกห้องแน่นหนา Around two in the morning, my eyes suddenly turned blurry, my memory suddenly declined. I went to bed in an- other bedroom than my wife’s because she must have thought I had come to sleep with her and she had locked the door. หรือมากน้อยกว่านั้นนิดหน่อย (or a little more or less than that) need not be translated other than with ‘around’.
ผมหลับลึกอย่างมีคุณภาพ ไม่มีฝันร้ายรบกวน ตื่นเกือบแปดโมงเช้าเลยอดเจอหน้าเมีย เธอไปทำงานแล้ว I slept deep, quality sleep. No night- mare to bother me. I woke up a little before eight in the morning, so missed seeing my wife who’d already gone to work.  
เข้าห้องน้ำห้องท่า ซดน้ำชากาแฟ อ่านหนังสือพิมพ์ ร่างกายและจิตใจตื่นเต็มที่ ไม่มีงัวเงียเบื่อหน่าย ไม่มีอารมณ์ทางร้าย โลกสุดสวยโสภี เที่ยงเศษๆ ผมแต่งตัวอย่างดีออกจากบ้าน I went to the bathroom, drank some coffee, read the paper, body and soul fully awake, no drowsy boredom, no bad mood, the world beautiful. Past twelve I dressed up and went out of the house. I must say น้ำชากาแฟ (tea coffee) perplexed me. The ‘reasonable’ narrator seems to be cultivating imprecision.
คนเราทำงานหามรุ่งหามค่ำมานานๆ พอมีเวลาว่างบ้างอะไรๆ ก็ดูดีไปหมด ผมบริหารชีวิตโดยการตกงานเป็นระยะๆ เสมอมา ผมจึงสดชื่นกระปรี้กระเปร่ากว่าหนุ่มวัยเดียวกันจนเป็นที่อิจฉาตาร้อนของเพื่อนๆ ผู้มักจะทำท่าหวังดี แต่จริงๆ ไม่ค่อยจะหวังดีเท่าไหร่ When after working hard from dawn to dusk we have some leisure, everything looks great. I’ve always managed life by losing my job from time to time, so I’m fresher and livelier than young men my age which makes my friends, who pretend to wish me well, actually envy me.

=

=

=

=

อิจฉาตาร้อน: literally, ‘jealous with hot eyes’, that is, extremely jealous or envious.

ออกมาจากบ้านแล้วผมก็ไม่ได้ไปไหนที่เป็นภาระ เป็นการเป็นงาน ผมนั่งแท็กซี่ คอยดูมิเตอร์ให้มันได้ราคาเกือบๆ ร้อยแล้วบอกให้เขาจอดให้ไปร้อยหนึ่งไม่ต้องทอนก่อนลงจากรถ As I left the house I didn’t go any- where strenuous or serious. I took a taxi, watched the meter until it almost reach- ed one hundred and told the driver to stop. I gave him one hundred baht – keep the change – before I stepped out of the car.  
ความเหมาะเจาะที่หาซื้อไม่ได้ด้วยเงินหรืออำนาจใดๆ เกิดแก่ผมอย่างน่าชื่นใจ แท็กซี่มาจอดตรงหน้าร้านเบียร์พอดี ไม่ให้ต้องเสียเวลาเดินหาจนเหนื่อยร้อน Serendipity that can’t be bought with money or power delightedly happened to me: the taxi had stopped right in front of a beer shop; no need to waste time tiring myself looking for one.  
เป็นร้านที่มีบุคลิกภาพน่านั่งเสียด้วย นั่งโต๊ะริมมองผ่านกระจกออกไปเห็นนิยายชีวิต ตัวละครเป็นคน เป็นรถ เป็นสรรพสิ่งของ นานๆ ทีมีหมามาเข้าฉากด้วย Besides, it was a shop whose per- sonality made it well worth patronising, sitting at a side table looking through a pane at the novel of life outside whose characters were people, were cars, were things, with once in a while a dog enter- ing the scene as well.  
ผมนั่งลิ้มรสชีวิตด้วยความสำนึกในบุญคุณของการมีชีวิต ดื่มช้าๆ ละเลียดความรื่นรมย์ ผมเพิ่งเริ่มเบียร์ขวดที่สอง ความแช่มชื่นเปี่ยมล้นในหัวใจ I sat tasting life, fully conscious of the blessing of being alive, drank slowly, nibbling at it pleasurably. As I started on the second bottle of beer, cheerfulness filled my heart to the brim.  
ร้านนี้คนไม่แน่นจนน่าอึดอัดเสียความเป็นส่วนตัว แต่ก็ไม่ว่างโหวงจนเหงา มีลูกค้าแวะเวียนเข้าออกพอประมาณ เจ้าของร้านอยู่ได้และลูกค้าอย่างผมมีความสุข This shop didn’t have so many cust- omers that you felt uncomfortable at the lack of privacy, but it wasn’t empty as to feel forlorn. There was a reasonable flow of customers in and out. The shop owner could make a living and custom- ers like me were happy.  
ละสายตาจากนิยายชีวิตข้างถนน ผมก็มีที่พักสายตาภายในร้าน หญิงสาวหุ่นเพรียวบางทว่ามีความอั๋นในความบางคนนั้นคงจะถูกชะตาผมอยู่ไม่น้อย หล่อนยิ้มให้ผมทุกครั้งที่สบตากัน และด้วยความที่เป็นคนสายตายาว ผมจึงเห็นชัดเจนว่าหล่อนยิ้มทั้งปากทั้งตา Looking away from the novel of life on the roadside, I had plenty to rest my eyes on inside the shop. That woman, slender but plump in her slenderness, I quite fancied. She smiled at me every time our eyes met and as I’m far-sight- ed I could see clearly that she smiled with both mouth and eyes.  
ใครจะเถียงว่านี่ไม่ใช่ความสุข Who would argue this wasn’t happi- ness?  
ผมเหมือนคนลอยคออยู่ในกระแสน้ำแห่งความสุข ไม่ต้องเหนื่อยยากออกแรงว่าย เพียงประคองตัวให้กระแสนั้นโลมไล้ผ่านผิวกายผมไป ความแช่มชื่นชุ่มฉ่ำเปลี่ยนมือกันโอบกอดผมไว้ไม่ขาดสาย It felt like floating up to my chin in a flow of happiness, no need to tire myself swimming, just keep afloat for the flow to wash past my epidermis. All sorts of cheery feelings took turns hugging me. ลอยคอ: literally, ‘float (up to my) throat’.
แต่ในชีวิตมนุษย์เรายังมีอะไรอยู่อีกอย่างหนึ่ง ซึ่งบางคนอาจจะเห็นว่ามันเป็นคำสาป ส่วนผมเห็นว่ามันไม่ได้เลวร้ายขนาดนั้นหรอก ไอ้อะไรอย่างหนึ่งนี่ก็คือการที่มนุษย์ไม่สามารถจมนิ่งๆ อยู่ในความสุขได้นานๆ ไม่ว่าจะเป็นความสุขอันน่าปรารถนาปานใดก็ตาม But in human life there’s something else which some people might view as a curse but I don’t think is that bad. The thing is that man is unable to stay soaked in happiness for long, no matter how desirable that happiness is.  
ฟังดูไม่น่าเชื่อ แต่มันก็เป็นความจริง เหตุผลที่ผมพอจะคิดได้ตอนนี้คือคนเรานั้นอยู่ไม่สุข แปลกลับหน้ากลับหลังก็พอจะได้ความว่าถึงเป็นสุขก็ไม่ยอมอยู่นาน จะเป็นเพราะเบื่อหรือเพราะคนเรามีวิวัฒนาการมาจากลิงผมก็ยังไม่ค่อยแน่ใจ It sounds unbelievable but it’s the truth. The reason I can think of right now is that we are not happy. In reverse translation, it means that even if we’re happy we don’t accept to be so for long, whether because we get bored or because we’re descended from the apes I’m still not very sure.  
รู้แต่ว่าหากความสุขของผมยังนิ่งๆ อยู่อย่างนี้ อีกไม่นานผมก็ต้องมีความทุกข์ในความสุขที่แน่นิ่งนี้แน่นอน I only know that if my happiness stayed stable like this, before long I’d experience sorrow in this easy-going happiness for sure.  
วันนี้ถ้าไม่ใช่เพราะประตูสวรรค์เปิดสำหรับผมก็คงเป็นอำนาจของดาวหางดวงใดดวงหนึ่ง ผมยังไม่ทันได้รับทุกข์จากความสุขนิ่งๆ ความสุขก็เริ่มเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงตัวเองเพื่อมิให้ผมเบื่อ Today if it isn’t the gate of heaven being opened for me, then it must be the power of a comet. I had yet to be granted sorrow from that slack happi- ness, as it began to move and change so that I wouldn’t get bored.  
“พี่ไม่คิดจะทักทายหนูบ้างเลยหรือคะ” ‘Won’t you say hello to me, darling?’  
ผมงงไปนิดหน่อย ไม่มากจนเสียบุคลิกชายหนุ่มอายุห้าสิบสี่ I was a bit puzzled, but not too much so, as that would be against my personality as a young man of fifty-four.  
มัวเผลอคิด เลยไม่ได้สังเกตว่าหล่อนมาประชิดตัวเมื่อไร แต่ก็ดีเหมือนกัน เพราะมันให้ความรู้สึกคล้ายๆ หล่อนลอยมาหาผม โรแมนติกหวานแหววเจือน้ำแจ่วกระไรปานนั้น I’d been so busy thinking that I didn’t notice she had come close to me, but that was good all the same because it was as if she had floated up to me, such a sweetly romantic feeling. โรแมนติกหวานแหววเจือน้ำแจ่วกระไรปานนั้น: this kind of flowery language, tedious to read and to translate, definitely smacks of rank old age rather than of a youth in his fifties.
“ใจดำจังเลย” ‘What a blackheart you are!’  
ผมไม่ต้องเชิญหล่อนนั่งเพราะหล่อนนั่งแล้ว ฟากตรงข้ามหล่อนก็ไม่เลือก กลับเลือกนั่งข้างผม หล่อนโน้มหน้ามาพูดกับผม ใกล้เสียจนผมได้กลิ่นผม I didn’t have to invite her to sit down because she was already seated, and had chosen to sit not across from me but beside me. She bent her head to talk to me, so close I could smell her hair.  
“สวัสดี ยินดีที่จะได้รู้จัก” ผมทักทายตามที่หล่อนปรารถนาและได้แจ้งความจำนงไว้แต่ต้น ‘Hello, happy to know you,’ I greeted her as she wished, making a declara- tion of intent from the first by the same token.  
“พี่นี่ตลกอยู่เรื่อย” หล่อนหัวเราะผลักต้นแขนผมเบาๆ ในอาการหยอกเอินด้วยความหมั่นไส้แกมเอ็นดู “หนูเป็นเมียพี่อยู่ตั้งปี … ยังไม่รู้จักอีกเหรอ” ‘Oh, you’re always so funny!’ She laughed and patted my forearm lightly, with an air of dallying with me that mixed aversion and fondness. ‘I’m your wife all year round and you still don’t know me?’  
เป็นคนอื่นอาจจะตกใจจนพลัดตกเก้าอี้ไปแล้ว แต่ผมไม่ใช่คนอื่นจึงยังนั่งอยู่ได้อย่างมั่นคง แถมดื่มเบียร์ที่เหลือโดยยังรับรู้รสชาติครบถ้วน เมื่อสั่งขวดใหม่เสียงของผมก็ไม่ได้สั่นสักนิด Someone else might have fallen off his chair in shock but I’m not someone else, so I sat on firmly, even drank the beer that remained and fully enjoyed its taste. When I ordered another bottle my voice didn’t tremble in the least.  
“พี่ยังเป็นคนไม่มีหัวใจเหมือนเดิม” หล่อนตัดพ้อ “ถ้าเป็นคนมีหัวจิตหัวใจเหมือนคนอื่นเขาสักนิด ป่านนี้หนูก็คงยังอยู่กับพี่ ยังเป็นเมียพี่” ‘You’re still as heartless as before, darling,’ she complained. ‘If you had a little bit of heart like everyone else, I’d still be with you, I’d still be your wife.’  
ผมรู้สึกวาบหวามใจเล็กน้อย I felt a stir of sexual attraction.  
คำว่า “เมีย” นี่แปลก ถ้าหมายถึงคนที่อยู่กินกับเราจนเหนียงยานไปด้วยกันทั้งคู่ ฟังแล้วก็ด้านๆ ไม่รู้สึกรู้สาอะไร แต่ถ้าหมายถึงคนอื่น คนที่เรายังไม่มีโอกาสได้แอ้ม พอได้ฟังว่าเขาเคยเป็นเมียเรานี่มันให้หวามๆ เดียมๆ ชอบกล This word ‘wife’ is weird. If it means the person we live with as a couple until our necks grow wattles, it sounds cal- lous, insensitive, but if it means some- one else, someone we haven’t yet had the opportunity to screw, hearing that she used to be our wife, it makes us feel oddly thrilled.  
รู้สึกคล้ายมีพลัง แต่ในขณะเดียวกันก็ระทดระทวย A feeling close to having power but at the same time being in sorrow.  
“ที่จริงหนูก็ยังติดใจพี่นะ คิดอยู่เสมอว่าจะหาผัวชั้นยอดอย่างพี่นี่คงยาก หรืออาจจะหาไม่ได้เลย เพราะเขาสร้างมาคนเดียว…” ‘Actually I’m still yearning for you, always thinking that finding a partner as great as you will be difficult or even impossible because you’re one of a kind…’  
ผมสบตาหล่อน แววตาหล่อนออกอาการมัวเมาในเรื่องที่กำลังพูด มันจะเป็นเรื่องในอดีตหรือเรื่องที่หล่อนสร้างขึ้นมาผมก็ไม่แน่ใจ แต่ก็ยินดีจะฟัง เพราะในเรื่องนี้ผมเป็นพระเอก I held her gaze. Her eyes had an air of deep absorption in what she was saying, whether something in the past or some- thing she was thinking up I wasn’t sure, but I was happy to listen because in that story I was the hero.  
“อยู่กับพี่ … รสชาติชีวิตมันฉูดฉาดจัดจ้านเอร็ดอร่อยไปหมด พี่เป็นมือปรุงชีวิตชั้นเซียน ขนาดในบ้านเหลือเบียร์อยู่แค่สองขวด ตู้เย็นว่างเปล่า ตู้กับข้าวมีแต่ลม พี่ยังทำให้หนูสนุกได้ทั้งคืน … โอ … หนูยังจำไม่ลืม … ทั้งคืนเลย…” ‘Being with you, life’s always spicy and scrumptious. You’re a past master at flavouring life, to the point that with only two bottles of beer left in the house, an empty fridge and no more than air in the larder, you still made me have fun all night long … oh … I haven’t forgotten … all night long…’  
ผมไม่รู้เหมือนกันว่า ผมทำยังไงหล่อนถึงได้ทำท่าซาบซึ้งยิ่งใหญ่ปานนั้น สติปัญญาขนาดผม ถ้าเหลือแต่เบียร์อยู่แค่สองขวด ผมก็คงค่อยๆ ดื่มมันให้หมดแล้วเข้านอน ไม่เห็นจะน่าซาบซึ้งอะไร เว้นเสียแต่ว่าตอนนอนหลับได้ฝันสนุกโอฬารตระการตา I didn’t know what I had done for her to appear so deeply impressed. According to my lights, if there were only two bottles of beer left, I’d get through them and then go to bed, I don’t see what’s so impressive, unless if once asleep I had a smashing good dream.  
แต่เมื่อหล่อนรู้สึกว่ามันยิ่งใหญ่ เป็นอัจฉริยลักษณ์ของผม ผมก็ไม่ว่าอะไร But since she felt that it was great, it was my genius, I didn’t say anything.  
“พี่แก่ไปหน่อยก็จริง..” ‘Sure, you’ve aged a bit…’  
“อันนี้ไม่จริง” ผมขัดกลางคัน ‘That’s not true!’ I interrupted her.  
ผมรู้ว่าการพูดสอดพูดแทรกขณะที่คนอื่นกำลังพูดน่ะเป็นมารยาททราม แต่ในกรณีนี้จะอยู่เฉยก็ไม่ได้ มันกระทบสัตยาบันของผม I know that interrupting when some- one is talking is bad manners but in this case how could I hold still, it hurt my convictions. Or, flippantly, ‘it’s against my religion’. สัตยาบัน = ratification, confirmation. Here, it means ‘the pact I made with myself’.
ผมอธิบายให้หล่อนฟังว่าผมไม่เคยทำตัวแก่แล้วมันจะแก่ได้ยังไง ทุกสิ่งทุกอย่างเกิดมาจากกรรม กรรมแปลว่าการกระทำ เมื่อผมไม่ทำตัวแก่ ผมก็ไม่แก่ I explained to her that I never be- haved old, so how could I be old. Every- thing comes from karma. Karma means doings. When I don’t behave old, I’m not old.  
ในทางตรงกันข้าม สิ่งที่ผมทำคือทำตัวหนุ่ม เพราะฉะนั้นผมก็ต้องหนุ่ม เป็นเหตุเป็นผลดีจะตาย On the contrary, what I do is behave young. So I must be young. It’s a perfectly good reason.  
เราเห็นเขาพูดเขาเขียนกันเสมอว่า ‘ชายหนุ่มอายุยี่สิบห้า’, ‘ชายหนุ่มวัยสามสิบหก’ หรือแม้แต่ ‘ชายหนุ่มวัยสี่สิบหก’ แล้วทำไมจะมีชายหนุ่มอายุห้าสิบสี่บ้างไม่ได้ ไม่เห็นมันเสียหายอะไรตรงไหน ดีเสียอีกน่ะไม่ว่า เพราะชายหนุ่มเป็นกำลังของชาติ ยิ่งมีมากเท่าไหร่ชาติก็จะยิ่งเดินได้ไวเท่านั้น We hear or read all the time of ‘a young man of twenty-five’, ‘a young man of thirty-six’ or even ‘a young man of forty-six’, then why can’t there be a young man of fifty-four? I can see nothing wrong with that. Actually I think it’s good. The more young men there are of the kind, the better the nation.  
ดูเหมือนหล่อนจะยอมรับคำชี้แจงของผมอยู่บ้าง She seemed to bow to my argu- ments.  
“เอาละ ความจริงพี่ยังหนุ่ม” ‘All right. Truth is you’re still young…’  
“ถูกต้อง” ‘You got that right.’  
“แม้จะเกิดมานานกว่าผู้ชายอื่นที่หนูเคยเป็นเมีย” ‘Even though you were born earlier than the other men I’ve been a wife to.’  
“แต่ก็วิเศษกว่า โอชากว่า” ‘Only more superb, more scrump- tious.’  
“นั่นละที่หนูกำลังจะบอกพี่” ‘That’s what I’m trying to tell you.’  
บริกรคงเห็นว่าหล่อนมานั่งโต๊ะผมนานแล้ว ดีไม่ดีเผลอไผลหล่อนออกไปโดยไม่จ่ายเงิน ทางร้านก็จะไม่ได้กำไรเท่าที่ควร จึงเข้ามาถามความประสงค์ว่าจะย้ายโต๊ะมารวมกันหรือไม่ The waitress must have thought the woman had sat at my table long enough. If she didn’t pay attention, the woman would leave without paying, the shop wouldn’t make as much as it should, so she came over to ask whether she intended to join me at my table or not.  
“พี่เลี้ยงเมียเก่าอีกสักมื้อได้ไหม” หล่อนถามผมด้วยสุ้มเสียงที่ทำให้ผมเคลิ้มๆ ไปว่าหล่อนเป็นเมียเก่าของผมจริงๆ ‘Treat your old wife once again, won’t you, darling,’ she asked me with a tone of voice that had me rapturously think she really must have been my wife.  
แม้แต่เด็กบริกรก็ยังทำท่าคล้ายได้มาเจอเรื่องจริงที่ดูประหลาดกว่านิยาย เธอยิ้มปูเลี่ยนๆ และไม่กล้าสบตาผม Even the young waitress looked as though she had stumbled onto some- thing weirder than a fairy tale. She smiled sheepishly and didn’t dare to look me in the eye.

=

=

ยิ้มปูเลี่ยนๆ: literally, ‘smile (like a) greasy crab’. Greasy crab trumps sheep!

ผมพยักหน้าตกลงเลี้ยงเมียเก่าอีกสักมื้อ คิดเสียว่าตอนอยู่กินด้วยกันหล่อนก็คงเลี้ยงดูผมไว้มาก ต้องตอบแทนกันบ้างในเวลาที่สามารถจะตอบแทนได้ With a nod I agreed to treat my old wife one more time, thinking that when we were together she must have treat- ed me a lot and one must reciprocate while one still can.  
บรรยากาศถ่านไฟเก่าเป็นไปอย่างชื่นมื่นและออกจะเปลือยๆ ระดับอาร์ เราสั่งเบียร์กันถี่ขึ้น โดยเฉพาะตอนที่ความหลังกำลังดำเนินไปถึงตอนวาบหวิวซึ่งเด็กอายุต่ำกว่าสิบแปดถูกกีดกันไม่ให้ชม The atmosphere of old love was elating in its R-rated nakedness. We kept ordering more beer, especially when the past reached the dizzy parts for adults over eighteen only.  
ผมเพิ่งรู้ว่าครั้งหนึ่งเรี่ยวแรงผมเหมือนช้างสารและมีรสนิยมวิตถารอยู่พอสมควร แต่หล่อนก็ชอบและไม่เคยลืมมันเลย Thus I learned that once I had the strength of a mighty elephant and rather perverted tastes, but she liked it and had never forgotten.  
หล่อนเปรยเป็นนัยๆ ว่าอยากจะให้มีวันคืนอย่างนั้นอีกสักครั้งสองครั้งเพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตของหล่อน She hinted she’d like to have such times once or twice again to boost the quality of her life.  
“ตั้งแต่จากพี่มาชีวิตหนูกร่อยมาก ผู้ชายทั่วๆ ไปน่ะเป็นนักปรุงชีวิตที่ยอดจะแย่ ตะกรุมตะกรามก็เท่านั้น ไม่มีรสนิยมก็เท่านั้น พอเสร็จก็แจวอ้าวเข้าไปอยู่ในรูตัวเองเงียบกริบเชียว พี่ว่ามีอะไรจะทรมานลูกผู้หญิงได้มากกว่านี้อีกไหม” ‘Since you left, my life’s been very dull. Men in general are rather bad at spicing up life. They’re only voracious, they don’t have good taste. When it’s done, they take to their heels and go and stay in their holes, dead as dormice. Do you think anything could be more tormenting than this for women?’  
“มี” ผมตอบเสียบ้างหลังจากไม่ได้พูดอะไร-เอาแต่ฟังหล่อนมานาน “ลูกผู้หญิงที่หาใครมาตะกรุมตะกรามไม่ได้เลยไง” ‘Oh yes,’ I answered after keeping quiet, merely listening to her for a long while. ‘Being unable to find voracious men, of course.’  
“เอางั้นก็ได้” หล่อนคล้ายจะคล้อยตามผม แต่ที่แท้ก็เป็นเหลี่ยมของลูกผู้หญิง “มันเป็นความทรทานคนละอย่างกัน” ‘That too.’ She seemed to agree wholeheartedly with me but actually it was a woman’s trick. ‘It’s another kind of torment.’  
ลูกผู้หญิงอกอูมเขาเป็นกันอย่างนี้แหละครับ เจอมาซะเยอะ เขามักจะทำท่าเห็นดีเห็นงามกับเรา แต่ท้ายที่สุดแล้วเขาก็เอาตามความคิดของเขาเอง ยอมตามความคิดของเราซะเมื่อไหร่ Women with big tits always act like this. I’ve met lots. They behave as if they approve of us but in the end they follow their own ideas and to hell with ours.  
ผมได้รู้อีกว่าตัวเองมี ‘ก้าน’ เกินมาตรฐานลูกผู้ชายไทย ได้ฟังแล้วนึกลำพองใจอยู่ไม่น้อย I further learned that I had a bigger ‘rod’ than is standard for Thai men. Hearing this puts one in rather high spirits.  
หล่อนเองก็ชักจะแสดงอาการเคลิบเคลิ้มใหลหลงมากขึ้นทุกทีๆ จนผมเริ่มจะแน่ใจว่าผมได้เมียเก่าคืนแน่ She herself was beginning to show increasing enrapture, so that I was beginning to be certain that my old wife was back.  
“พี่ก็รู้ว่าหนูชอบลูบคลำมัน…” ‘You know how much I like to stroke it…’  
ความจริงผมไม่รู้ แต่มือของหล่อนที่กรีดกรายทำท่าประกอบก็ทำให้ผมหวิวหวามในหัวใจเหมือนโดนลูบคลำมาแล้วหมาดๆ Actually I didn’t, but the brushing of her hand ready to go through the motions made me feel faint as if I had just been groped and stroked.  
“ไม่มีของใครเลยที่แข็งแรงเต็มไม้เต็มมือเท่าของพี่ วิเศษมาก” ‘Nobody feels such a hard handful as you do. Amazing.’  
ผมก็ว่ามันวิเศษจริงๆ เหมือนกันถ้านัยน์ตาของหล่อนไม่เคลิ้มฝันจนเกินไป มันทำให้ผมฉุกใจสงสัยว่าหล่อนเอา ‘ของใคร’ มาใส่ให้ผมหรือเปล่า I too thought it was amazing had her eyes not been so overly dreamy. They made me suddenly wonder whether or not she wasn’t transferring to me someone else’s attributes.  
แต่ความมึนด้วยปริมาณอันมากของเบียร์ก็ช่วยประคองความสุขไว้มิให้แตกร้าว ครู่เดียวผมก็ลืมความสงสัย กลับมาล่องลอยไปกับความหลังของตัวเองได้ใหม่ But the buzz from a large volume of beer helped prevent happiness from being shattered. For a moment I forgot the suspicion and went back to floating in my own past anew.  
ผมว่ามันทำนองเดียวกับคนที่กำลังป่วยย่ำแย่ จะตายมิตายแหล่ มีใครมาบอกว่าแจ่มใสจังก็รีบยึดเอาไว้ ทั้งๆ ที่ความแจ่มใสนั้นไม่ใช่ของตัว มันอาจจะเป็นของคนที่รอรับมรดกอยู่ก็ได้ แต่รับมาเป็นของตัวแล้วชื่นใจ มีความสุขก่อนตาย ก็รับเถอะ ไม่เห็นจะเสียหายอะไรนี่ I think it’s the same as when you’re on the verge of death and someone comes along and tells you how bright you look, so you hold this at once to be true. Even though the brightness isn’t yours but may be of those waiting for your inheritance, you make it yours and it cheers you, you’re happy before dying. So go ahead, it does no harm in any way.  
หล่อนสาธยายลีลาท่าร่างยามเสพสมของผมสลับกับการดื่มเบียร์ มีคำร้องขอให้กลับไปเป็นอย่างเดิมแฝงอยู่ตรงนั้นนิดตรงนี้หน่อยไม่ประเจิดประเจ้อ สร้างความเพลิดเพลินให้ผมเป็นอันมาก She discoursed on my physical performance during the act in between gulps of beer. There were appeals to making things as before hidden here and there. They were not disgraceful and they did much for my entertain- ment.  
แต่ผมก็มีข้อเสียอยู่เหมือนกันตามความรู้สึกของหล่อน หล่อนเริ่มเปิดข้อบกพร่องของผมด้วยประโยคที่ว่า “แต่ผู้ชายดีพร้อมไม่มีในโลกนี้” แล้วแกล้มด้วยเบียร์ครึ่งแก้ว But I had a flaw all the same, she felt. She began to reveal my shortcoming with the sentence, ‘But there are no men ready for it in this world,’ followed by the downing of half a glass of beer.  
ผมกำลังดีวิเศษจนแทบจะไม่ใช่คนอยู่แล้ว จึงอยากฟังความไม่เอาไหนของตัวเองอย่างยิ่ง มันจะได้ดึงผมกลับมาเป็นคนกับเขาเสียที I was such a superb man as didn’t exist, so I was most eager to hear about my uselessness, as it would take me down to size.  
“พี่เป็นผัวที่ดี แต่เป็นสามีที่เลว” ‘You’re a good mate but a bad hus- band.’  
ภาษาสวย คล้องจองกันดี แต่ความหมายนั้นต้องให้หล่อนอธิบายขยายความ Nice words, nicely balanced, but what they meant was for her to explain.  
“หนูนอนกับใครก็ถือว่าเขาเป็นผัวหนู ก็มันเป็นจริงๆ นี่ แต่สามีหนูรู้มาว่ามันแปลว่านายหรือเจ้าของ ทีนี้คนที่เขาเป็นนายคนเป็นเจ้าของคนเนี่ย เขาก็ต้องดูแลเลี้ยงดูคนของเขาใช่ไหมพี่ ไม่ใช่ทิ้งๆ ขว้างๆ ปล่อยให้หากินเองตามยถากรรมอย่างที่พี่ทำกับหนู” ‘When I sleep with someone I consider him my mate, which is what he really is, but husband, I’ve learned, means master or owner. So the one who’s the master, the owner, he must take care of the one he owns, isn’t that right, darling? Not deserting her and leaving her to fend for herself as you did with me.’ Mate-husband: the Thai is funnier than this, as the familiar ผัว (phua) and the formal สามี (samee) are both readily understood as ‘husband’.
“เมียฉันเขาก็หากินเอง มีเงินให้ฉันกู้ด้วยซ้ำ” ‘My wife earns her own living. She’s even got money for me to borrow.’  
“พี่หมายถึงเมียคนใหม่ของพี่เหรอ พี่นี่แจ๋วจริงๆ” ‘You mean your current wife, don’t you? You’re really clever, you know.’  
หล่อนทำท่าชื่นชมและดีอกดีใจกับผม แต่ก็ไม่ลืมแซมอาการหึงนิดๆ เอาไว้ด้วย ร้ายกาจจริงๆ She looked full of admiration and gladness for me but didn’t forget to hint at jealousy. She was really good.  
“ถ้าพี่มีหัวจิตหัวใจดูแลหนูมั่ง หนูไม่ยอมปล่อยให้พี่ไปหาเมียใหม่หรอก ไม่มีวัน หนูจะครอบครองพี่ไว้คนเดียว มีความสุขกันตลอดชาติ” ‘If you had the heart to look after me, I wouldn’t let you go and find another wife. No way. I’d own you alone, we’d be happy together forever.’  
ผมว่ามันสิ้นสุดแล้ว ลงว่ามีความสุขกันตลอดชาติ ถ้าเป็นหนังเป็นละครมันก็จบแล้ว ความสุขพอประมาณของผมถึงคราว จะต้องเปลี่ยนสีสันซะที ไม่งั้นผมก็จะต้องมีความทุกข์ในความสุขนิ่งๆ อีก I thought it was the end. The words ‘happy together forever’, if in a movie or a play, meant The End. My reasonable happiness thus had to change colour, otherwise there’d be suffering in that stable happiness again.  
“วันนี้เห็นจะคุยกับเมียเก่าเท่านี้ก่อนนะ วันหลังเจอกันอีกค่อยทบทวนอดีตกันใหม่” ‘I think I’ve spoken with my former wife long enough today. Let’s meet again some other day and remember the past some more.’  
“ไม่มีวันหน้าวันหลังหรอกพี่ เราต้องไปย้อนอดีตกันวันนี้แหละ หนูอยากจนตัวสั่นแล้ว” ‘There’s nothing better than the present, darling. We have to go back to the past today. I want it so much I’m shaking all over.’  
หล่อนแสดงอาการอยากได้แจ่มชัดเหมือนกลไกที่มีปุ่มกด She showed clearly that it was what she wanted, as if at the push of a button.  
“ฉันก็สั่น” ผมบอกหล่อน ‘I’m shaking too,’ I told her.  
“สั่นสู้ใช่ไหมพี่” หล่อน กระหายอย่างลิงโลด ‘Let’s shake together, then, shall we?’ She was eager, overjoyed.  
“เปล่า สั่นเพราะความสุขน่ะ” ‘No. It’s out of happiness I shake, you see.’  
“หนูอยากมีความสุขกับพี่อีกสักครั้ง อยากจังเลย…นะพี่นะ …เถอะ…” หล่อนพยักหน้าเชิญชวน ‘I’d like to be happy with you once again. I want it so much … okay, dar- ling? … Please…’ she nodded invitingly.  
“ฉันมีความสุขกับการปลดปล่อยไปแล้ว” ผมลวงหล่อนครึ่งหนึ่ง “สบายเนื้อสบายตัวบอกไม่ถูก” ‘I’m happy with what we’ve express- ed today.’ I deceived her by half. ‘I feel incredibly fine.’  
พูดจบผมก็เรียกบริกรคิดเงิน แต่หล่อนยังไม่ยอมจบกับผม หล่อนดึงมือผมไปแปะที่หน้าอกหน้าใจของหล่อน แล้วพูดจาด้วยเสียงของคนที่ตกจมอยู่ในห้วงพิศวาส At this point, I asked for the bill, but she still didn’t want to give me up. She pulled my hand and put it on her chest and then spoke in the voice of someone drowning in an expanse of love.  
“พี่รู้สึกถึงการเต้นแห่งหัวใจหนูไหม มันบอกว่าไง มันบอกว่าหนูต้องการพี่ใช่ไหม ทำไมพี่ถึงหนีไปมีความสุขคนเดียว…” ‘Can you feel how fast my heart is beating, darling? What is it saying? It’s saying I want you, right? Why are you fleeing to be happy on your own?’  
บริกรเอาบิลมาเก็บเงินแล้ว แต่หล่อนยังไม่ยอมปล่อยมือผม สีหน้าเด็กสาวบริกรออกอาการอยากดูแต่ก็ไม่กล้ามองเต็มตา The waitress had brought the bill but she still didn’t want to release my hand. The waitress looked as if she’d like to look but didn’t dare to stare.  
ผมต้องออกแรงนิดหน่อยเพื่อดึงมือกลับมาหยิบเงินจ่ายค่ากินดื่ม รวมค่าคุยกับเมียเก่าไปพันเศษๆ I had to use a little strength to retrieve my hand to handle the money for the food and drinks. The cost of talking with my old wife came to a little over one thousand baht.  
“ใจคอพี่จะปล่อยให้หนูค้างเติ่งอยู่ยังเงี้ยหรอ” ‘Will you have the heart to leave me in the lurch like this?’  
หล่อนทำท่าจะคว้ามือผมไปแปะอกหรือไม่ก็อะไรที่หวาดเสียวกว่าอกอีกครั้ง ผมชักมือหนีและลุกขึ้นยืนอย่างมีความสุขพอประมาณ อย่างคนที่มั่นใจว่าความสุขจะยังไม่หนีหายไปไหน เพียงแต่ถึงเวลาจะต้องเปลี่ยนแปลงสีสันของมันบ้างเท่านั้น She made as if to grab my hand to pat her breast or some place more soul- stirring once again. I withdrew my hand in a hurry and stood up with reasonable happiness, like someone certain that happiness hadn’t gone away but the time had come to change its colour a little.  
“ขอโทษนะหนู ฉันไปให้ความสุขกับหนูไม่ได้ ไอ้ฉันมันเครื่องจักรสมัยเก่า เดินตามรอบตามแรงของมัน ตั้งโปรแกรมไม่ได้เหมือนสมัยของหนู” ‘Forgive me. I can’t make you happy. Mine is an outdated machine that works at its own speed and can’t be repro- grammed as people your age do.’  
แล้วผมก็ผละจากหล่อนมา ปล่อยให้หล่อนนั่งค้างเติ่งอยู่อย่างนั้น Then I took my leave, leaving her in the lurch like that.  
=

‘Khwamjing-luang’
in Chor Karrakeit 33, 1997

 
  Phairoj Boonprakob,
born in 1952 in Bangkok, and until recently a teacher of Thai at Chiang Rai
Rajabhat University, has more than
half a dozen collections of short stories and two novels to his credit.
=CK33

Father’s goat – Matuphoom Muslimin

The dense human experiences recounted in this family drama are valid much beyond the once prawn-growing Muslim shores of the South, and the slaughtered three-legged goat is a symbol worth pondering. MB

แพะของพ่อ

FATHER’S GOAT

three-legged white goatR three-legged white goat

มาตุภูมิ มุสลิมีน

Matuphoom Muslimin

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
ทันทีที่ขวานอันคมกริบฟันฉับเข้าที่ต้นคอ มันร้องลั่นเสียงหลงและทรุดขาหน้าซึ่งเหลืออยู่ข้างเดียวชันเข่ากับพื้น ก่อนทิ้งตัวลงช้าๆ กลิ้งไปนอนเกลือกกองเลือดแดงฉาน ขนสีขาวปุกปุยเปื้อนไปด้วยรอยเลือด เสียงหายใจดังฟืดฟาดถี่รัวและสะท้อนหนักๆ สองสามครั้ง ก่อนชักกระตุกอีกสี่ห้าครั้งและสิ้นใจลงตรงนั้น พ่อนัยน์ตาแดงก่ำขณะยืนมองลมหายใจสุดท้ายของมัน เมื่อมันนิ่งสนิทแล้ว พ่อถึงเดินปรี่เข้าไปใช้มือปิดเปลือกตาของมันที่ลุกโพลงเหมือนอาฆาตมาดร้าย As soon as the sharp axe struck its neck, it howled with pain and its single front leg gave in, its knees touched the ground before it let itself down slowly and wallowed in a pool of bright red blood. The furry white hairs were smeared with blood. It panted loudly, snorted and bounced up a few times before jerking four or five times and passing away right there. Father’s eyes were bloodshot as he stood watching its last breaths. Only when it was com- pletely still did Father rush forward and with his hand close its eyes which stared bright as if bent on vengeance.
“พ่อผมกลัว ผมสงสารมัน” ฉันยืนขาสั่น เยี่ยวราดกางเกง ร้องไห้จ้าด้วยความหวาดกลัว จนพ่อต้องเดินเข้ามาโอบแนบอกแล้วปลอบโยนแผ่วเบา ‘Dad, I’m afraid. I pity her!’ I stood legs wobbling, having wetted my pants, crying copiously out of fear, so Father had to come and pull me to his chest and then soothe me in a low voice.
“พ่อก็เสียใจและเจ็บปวดไม่น้อยไปกว่าลูกหรอกนะ” เสียงพ่อสั่นเครือ ‘I’m as sorry and feel as hurt as you do.’ Father’s voice was hoarse and shaky.
“ทำไมพ่อต้องฆ่ามันด้วย จากนี้ไปผมจะเล่นกับใคร” ฉันพูดพลางน้ำตาไหลอาบร่องแก้ม ‘Why did you have to kill her? Who will I play with now?’ I said as tears flowed down my cheeks.
“มันถูกตาเฒ่ารุสดีนข่มขืน ศาสนาของเราอนุญาตให้ฆ่าสัตว์ทุกตัวที่ถูกทำให้มีมลทิน” พ่อว่าแล้วพูดต่อ “ไม่เป็นไรน่ะลูก พ่อจะหาแพะตัวใหม่ให้เอาที่สวยกว่านี้หลายเท่าเลย” ‘She was raped by Old Rusdeen. Our religion allows us to kill animals that have been defiled,’ Father said and then added, ‘It doesn’t matter, son. I’ll find you another one more beautiful many times over.’
“ไม่เอาๆ ผมไม่อยากเลี้ยงแพะอีกแล้ว” แล้วฉันก็ลงไปนอนเกลือกกับดินฝุ่นสีแดง ทำท่าชักกระตุกเหมือนแพะตัวนั้น ‘No, no, I don’t want to bring up goats any longer.’ And then I lay down and wallowed in the dusty red ground, shaking as if about to jerk like that goat.
ถึงแม้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตรงหน้าวันนั้นได้ผ่านมาเนิ่นนานแล้วก็ตาม แต่ความงุนงงสงสัยหาได้เจือจางไปจากใจฉัน เสียงร้องคล้ายขอชีวิตนัยน์ตาอ้อนวอน และลมหายใจสุดท้ายก่อนขาดใจตายของมัน ยังคอยตามหลอกหลอนฉันมาตลอดเวลา จนบัดนี้ ไม่มีใครสักคนให้ความกระจ่างถึงเหตุผลการอนุญาตให้ฆ่าของศาสนาแก่ฉันได้เลย แม้กระทั่งพ่อ! Even though what happened in front of me that day took place a long time ago, the bafflement I felt hasn’t faded away. Its bleating as if to call for its life, its supplicating eyes and its very last breaths still haunt me. Even now, no one has ever enlightened me about why religion allows killing. Not even Father!
อีสำลีมันเป็นแพะพันธุ์พื้นเมืองตัวเมีย สีขาวน่ารัก เขาเล็กเรียวบิดเป็นเกลียวโง้งยาวไปข้างหลัง กลีบเท้าสีดำดูแข็งแรง และขนเป็นมันวาวขาวสะอาดตา แต่ขาหน้าข้างซ้ายของมันขาดตั้งแต่เข่าลงมา พ่อบอกว่ามันซนมาก จึงถูกเชือกล่ามของแม่มันรัดขาจนขาดตั้งแต่ยังไม่หย่านม ต่อมามันก็ให้กำเนิดลูกหลานอีกหลายตัว แต่พ่อแทบไม่มีเวลาเลี้ยง เพราะต้องออกเรืออวนลากเป็นเดือนๆ ถึงจะเข้าฝั่งสักครั้ง แพะทั้งฝูงประมาณ 20 กว่าตัว จึงถูกขายให้พ่อค้าต่างถิ่น เหลืออีสำลีไว้เพียงตัวเดียว พ่อบอกว่าศาสนาห้ามเชือดสัตว์ที่พิการมาทำอาหาร มันจึงรอดมาได้เพราะความผิดปกติของร่างกายนั่นเอง Samlee (Cotton) was an indigenous nanny goat of a lovely white, its small thin horns curved backwards, its black hooves looking strong and its glossy white hairs impeccable, but its left front leg was cut off at the knee. Father said it was so very naughty its mother’s tether had wrapped around its leg and broken it even before it was weaned. Later, it had given birth to several children, but Father had little time to rear them because he had to go out on the trawler for months at a time and the whole flock of about twenty goats was sold to a trader from another province, with the exception of Samlee. Father said religion forbade killing lame animals for food, so it was safe because of its physical handicap. =

=

=

=

=

The Thai love of alliterations sometimes leads to silly formulations, such as ให้กำเนิดลูกหลาน, ‘gave birth to children and grandchildren’.

=

ถึงจะเข้าฝั่งสักครั้ง (‘until he went on shore once [in a while]’) need not be translated.

พ่อยังบอกอีกว่า ตอนฉันยังแบเบาะ มันชอบวิ่งกะโผลกกะเผลกคลอเคลียรอบๆ เปล คล้ายจะชวนฉันไปวิ่งเล่นด้วยกัน ร้อนถึงแม่ต้องคอยไล่คอยตีไม่ให้มันเข้ามาใกล้ฉัน อีสำลีเป็นสัตว์เลี้ยงเพียงตัวเดียวที่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นมากินนอนบนบ้านเราได้ ส่วนตัวอื่นอย่าหวังว่าจะได้รับอภิสิทธิ์เช่นนี้จากพ่อ อย่างไรก็ตาม มันเป็นสัตว์เลี้ยงที่น่ารักพอๆ กับน่ารำคาญ ฉันจำท่ายกขาหน้าข้างขวาขึ้นชิดอกแล้วเอาเขายาวๆ สีบริเวณหัวไหล่ฉันเบาๆ ก่อนทำจมูกฟุดฟิดขณะที่ฉันยืดมือสุดเอื้อมชูผักบุ้งอาหารโปรดของมันเอาไว้ Father also told me that when I was still in infancy, it liked to run hobbling around the cradle as if to prod me to play with it, so insistently Mother had to shoo it away so that it didn’t get close to me. Samlee was the only domestic animal allowed to stay inside our house. No hope any of the others would earn a privilege like this from Father. Never- theless, it was a domestic animal which was as lovely as it was troublesome. I remember how it raised its right leg against my chest and with its long horns rubbed against the top of my shoulder softly before sniffing with its snout when I stood hand outstretched presenting it with water spinach, its favourite food.
มันไม่เหมือนแพะทั่วไป พ่อต้องอุ้มมันข้ามถนนไปกินหญ้า บางครั้งมันทำท่าดื้อด้านตะกายขาทั้งสามข้างแหวกอากาศไปมา มีอยู่ครั้งหนึ่งที่มันแสดงพฤติกรรมดังกล่าวจนร่วงลงจากอกพ่อ ก่อนวิ่งเซไปมาเหมือนคนเมา ทำให้พ่อหัวเราะจนท้องโยน และวันหนึ่งขณะที่พ่อต้องไปออกเรือ วันนั้นฝนตกหนักเหมือนฟ้ารั่ว เป็นหน้าที่ฉันที่ต้องรับผิดชอบมัน ฉันรีบวิ่งจากโรงเรียนเพื่ออุ้มอีสำลีกลับบ้าน เห็นมันนอนตากฝนจนขนเปียกปอน แทนที่จะพาร่างไปนอนหลบฝนใต้ต้นตาลโตนด มันกลับนอนให้ฝนพรมใส่ร่าง แล้วร้องแบะๆๆๆ อยู่อย่างนั้น ฉันถึงกับหัวเราะในความโง่ของมันหนักกว่าพ่อตั้งหลายเท่า It wasn’t like the other goats. Father had to take it into his arms to cross the road to go and graze grass. Sometimes it would stubbornly kick the air with all three legs back and forth. There was one time when it wriggled and kicked so much it slipped out of Father’s arms before running off staggering like a drunkard, making Father laugh till his belly shook. And one day as Father had to take to sea, that day it rained hard as if the sky was leaking. It was my duty to look after it. I sprinted from school to carry Samlee back home in my arms. I saw it lying in the rain, its coat drenched. Instead of taking itself out of the rain under the Palmyra palm tree, it lay down again to be soused by the rain and then bleated just like that. I had to laugh at its stupidity several times harder than Father had.
แต่อย่างไรก็ตามมันก็ได้จากฉันไปแล้ว จากฉันไปเพราะรอยมลทินที่มันไม่ได้ก่อ ฉันรักมันถึงแม้มันจะเป็นเพียงสัตว์เดรัจฉานเท่านั้น แล้วไม่นานพ่อซื้อแพะตัวใหม่มาให้ฉัน เป็นตัวผู้สีขาวเหมือนอีสำลี พ่อตั้งชื่อมันว่า ไอ้ปุยฝ้าย แต่ฉันไม่ชอบมัน ทั้งๆ ที่ขามันครบสมบูรณ์ สวยกว่าอีสำลีตั้งเยอะ ไม่รู้สิ หรือว่าความรักที่มีต่ออีสำลี แพะตัวไหนในโลกนี้ก็ไม่สามารถมาทดแทนมันได้ ฉันเกลียดแพะเสียแล้วสิ เกลียดพอๆ กับขยะแขยงในตัวของพ่อ But in the end it left me. It left me for a blemish it hadn’t deserved. I loved it even though it was only an animal, and then, soon after that, Father bought a new goat for me. It was a male, as white as Samlee. Father called it Pui Fai (Cotton Candy) but I didn’t like it, even though it had all four legs and was much more beautiful than Samlee. I don’t know, or was it that the love I had for Samlee no goat in this world was able to replace. I actually hated goats, hated them as much as I was disgusted with Father. =

=

ที่มันไม่ได้ก่อ: literally, ‘which it didn’t cause’.

เรืออวนลากที่พ่อขายแรงแลกเงินอยู่ถูกทหารมาเลเซียยิงล่มในน่านน้ำอันดามันด้านจังหวัดสตูล ลูกเรือเสียชีวิตไป 3 ศพ ส่วนพ่อถูกจับกุมดำเนินคดีในมาเลเซียเกือบ 3 เดือน หลังออกจากคุก พ่อได้กลับมาเบิกถางนาร้างที่ย่ามอบให้เป็นมรดก พ่อลงแรงโค่นตาลโตนดเพื่อขุดบ่อเลี้ยงกุ้งกุลาดำด้วยมือของพ่อเอง ทุนรอนในการซื้อลูกกุ้ง ค่าอาหาร ค่ายาและอุปกรณ์ต่างๆ ได้มาจากการเอาบ้านและที่ดินไปจำนองกับธนาคาร The trawler Father sold his strength to for money was shot and sunk by Malaysian soldiers in the Andaman Sea on the Satun province side. Three mem- bers of the crew lost their lives. As for Father he was arrested and tried in Malaysia for nearly three months. Once out of jail, Father returned and cleared the waste rice field he had inherited from his mother. He felled the Palmyra palm tree to dig a pond to farm black tiger prawns with his own hands. The capital needed to buy baby prawns, feedstock, medicine and the various implements required came from mort- gaging the house and the field to a bank.
แล้วธุรกิจเลี้ยงกุ้งของพ่อก็ประสบความสำเร็จอย่างงดงาม สร้างกำรี้กำไรหลายแสนบาท พ่อได้ทีคุยโวโอ้อวดลั่นร้านน้ำชา ส่วนแม่ได้แต่แสดงความยินดีกับพ่ออยู่ห่างๆ เพราะนิสัยของแม่เป็นคนเงียบขรึมพูดน้อยเนื่องจากเติบโตมาในครอบครัวที่ยากจนเคร่งศาสนา แม่ใช้เวลาว่างทุกนาทีเป็นประโยชน์ ไม่ขลุกอยู่กับงานบ้านก็อยู่กับลูกๆ นอกจากนี้แม่ยังหาเวลาว่างทำขนมหวานขายเพื่อแบ่งเบาภาระของพ่ออีกด้วย รายจ่ายในครอบครัวในส่วนของอาหารการกิน มาจากน้ำพักร้ำแรงของแม่แทบทั้งสิ้น And then Father’s prawn-farming business flourished, generating hun- dreds of thousand baht in profit. Father could then show off loudly in the tea shop. As for Mother, she merely put on a happy face for Father at a distance, as by nature she was someone quiet who spoke little because she had grown up in a poor and devout family. Mother made every minute of her spare time useful. If she wasn’t busy with the housework, she looked after her chil- dren. Apart from this, she even found time to make cakes for sale to alleviate Father’s burden. Food expenses in the family came almost entirely from the sweat of Mother’s brow.
แม่กับพ่อแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงทั้งนิสัยใจคอและบุคลิก ไม่รู้ว่าทั้งสองครองเรือนกันมาได้อย่างไรจนมีลูก 2 คน แม่เคยเล่าให้ฟังว่า แต่งงานกับพ่อเมื่อตอนอายุ 16 ปี โดยผู้ใหญ่ฝ่ายพ่อไปสู่ขอ เพราะอยากยับยั้งนิสัยสำมะเลเทเมาและเจ้าชู้ของพ่อ ฝ่ายผู้ใหญ่ของแม่ก็ไม่กล้าขัดใจ เนื่องจากทางฝ่ายพ่อเป็นผู้มีอิทธิพลในหมู่บ้านและในมัสยิด Mother and Father were absolutely different in temperament and personal- ity. I don’t know how the two of them managed a household until they had two children. Mother used to tell us she married Father when she was sixteen when an elder from Father’s side came to ask for her hand to curb Father’s drinking and gallivanting nature. The elder on Mother’s side didn’t dare to offend because the elder on Father’s side was influential in the village and at the mosque.
แล้วแม่ล่ะ สามีของแม่ คนที่แม่ต้องอยู่ด้วยตลอดชีวิต แม่ไม่มีสิทธิ์ที่จะเลือกคู่ชีวิตของตัวเองได้เลยหรือ และด้วยการเติบโตมาในครอบครัวที่ยึดขนบเก่าๆ ที่ว่าภรรยาที่ดีและประเสริฐนั้นต้องเชื่อฟังสามี ทำเอาบางครั้งฉันคิดว่าความเชื่อดังกล่าวทำให้แม่เป็นคนโง่ ไม่รู้เท่าทันผู้ชาย โดยเฉพาะคู่ชีวิตของแม่เอง Then what of Mother? Mother’s hus- band, the man she had to live with all her life: didn’t she have the right to choose her own life partner? And hav- ing been raised in a family that held to tradition that said a good and precious wife must obey her husband had me sometimes think that that belief made her stupid, that she didn’t know as much as men, especially her own life partner, did.
กุ้งกุลาดำทำให้ชีวิตพ่อเปลี่ยนไปจากหน้ามือเป็นหลังมือ จากกุ้งขาวเหมือนเปลี่ยนเป็นกุ้งกุลาดำ จากลูกจ้างในเรือประมงได้เงินไม่กี่พันบาทต่อเที่ยว เมื่อมีเงินอยู่ในกระเป๋าเป็นหมื่นเป็นแสน พ่อซึ่งมีความรู้แค่ชั้นป. 4 แบบแผนในการดำเนินชีวิตไม่ได้บรรจุไว้ในตำราเรียน ค้นหาไม่ได้จากท้องทะเลสีครามอันกว้างโพ้น พ่อจึงไม่สามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงแบบชั่วข้ามคืนได้ เงินชักจูงให้พ่อเริ่มเที่ยวหนัก ดื่มหนักและมือหนัก เงินที่ได้จากหยาดเหงื่อแรงกายถูกพ่อผลาญสนุกมือไปกับนักร้องคาเฟ่ที่เพิ่งเข้ามาเป็นสีสันในหมู่บ้านของเรา หลังรู้ว่าคนในหมู่บ้านหลายคนต่างร่ำรวยเป็นเศรษฐีมีเงินถุงเงินถังจากการทำธุรกิจนากุ้ง หลายครอบครัวต้องสูญเสียผู้นำไปกับสาวต่างถิ่นที่มาสูบเงินออกไปจากหมู่บ้าน รวมทั้งพ่อของฉันด้วย The black tiger prawns changed Fa- ther’s life radically, as if they had turned from white to black. As a hired hand in a fishing boat who received a few thou- sand baht per outing, when he had money in his pockets in the tens and hundreds of thousands, Father, who had only gone through four years of elementary school, the model for run- ning one’s life wasn’t in any school manual and couldn’t be found in the vast deep blue sea, Father was thus un- able to handle such overnight change. Money enticed him to go out a lot, drink a lot and spend a lot. The money he earned from his exertions he went through it for the sake of a cafe song- stress who had just come to brighten up the life of our village. After it was known that many people in our village had in turn become rich and had oodles of money from engaging in the prawn-farming business, many a head of the family was lost as he lost his head over a young woman from outside who had come to dig gold out of the village. And one of them was my father. =

=

The grammatical structure of the second sentence may raise highbrows but the meaning is clear and I saw no reason to alter its flow.

ต่อมากุ้งกุลาดำที่พ่อเลี้ยงเริ่มตาย และขาดทุนหลายครั้ง มีคนมาบอกแม่ว่าพ่อมัวแต่เที่ยวคาเฟ่ ไม่ค่อยเอาใจใส่กุ้งที่เลี้ยงไว้ ยิ่งช่วงหลังโรคตัวแดงได้แพร่ระบาดอย่างหนัก คนเลี้ยงกุ้งหลายรายต่างขาดทุนย่อยยับ กุ้งตายเป็นเบือ เวาะหมาน เพื่อนของพ่อมาบอกแม่ว่าพ่อติดนักร้องจนงอมแงม หมดเงินไปหลายแสน แกว่ามีอยู่ครั้งหนึ่งพ่อแย่งกันคล้องพวงมาลัยกับโกแสเจ้าของแพกุ้งในตลาด พ่อละเลงเงินหมดในคืนเดียว เหมือนว่าเป็นสุลต่านก่อนจะเร้นกายหายตัว Later, the black tiger prawns Father farmed began to die and he lost money several times. Someone told Mother Father spent much of his time deporting himself in cafes, neglecting prawn farm- ing. Even more so lately as the red- body disease was spreading fast. Many prawn farmers lost money and were totally destroyed. Prawns were dying everywhere. Woh Marn, a friend of Father’s, told Mother Father was terribly stuck on the songstress, had lavished hundreds of thousands of baht on her. He said that once, Father had com- peted in hanging garlands on her with Kosae, the owner of the prawn whole- sale stall at the market. Father spread around all of his money in one night as if he were a sultan before he made himself scarce. =

=

=

=

=

=

=

=

=

=

I wish someone would tell me what a แพกุ้ง (literally, a prawn raft) is. I make it a prawn wholesale stall, since it’s at the market (ในตลาด), but don’t take my word for it.

พ่อแอบนำสมุดบัญชีเงินฝากที่แม่เก็บไว้ให้พวกเราเป็นทุนเรียนหนังสือ 2 แสนกว่าบาทไปเบิก ก่อนหายตัวไปอย่างไร้ร่องรอยโดยไม่มีคำล่ำลา พ่อหายไปในเวลาไล่เลี่ยกับที่คาเฟ่ปิดกิจการเพราะบรรดาเศรษฐีนากุ้งหลายรายเปลี่ยนสถานะมาเป็นคนเคยรวย หลายคนตกอับกลับไปออกเรือประมง บางคนเป็นลูกจ้างแพกุ้ง บางคนเที่ยวทอดแหหาปูปลาในนากุ้งร้างสุดลูกหูลูกตา มีอีกหลายคนที่หายสาบสูญไปจากหมู่บ้าน และพ่อของฉันก็เป็นหนึ่งในนั้นด้วย Father secretly took the savings book in which Mother kept more than two hundred thousand baht as capital for us to study and went to cash it in before disappearing without a trace or a good- bye. He disappeared at about the same time as the cafe closed down because the status of many prawn-farming mil- lionaires had changed to that of former high rollers. Many were so impov- erished they went back to taking to sea, some were hired hands of the prawn stalls, others cast nets to catch fish and crabs in the deserted prawn fields stretching as far as the eye could see. There were many others who vanished from the village and my father was one of them.
ต่อมามีคนมาแจ้งข่าวว่าพ่อหนีไปกับนักร้องสาวชาวเหนือคนนั้น ลงทุนทำสวนลำไยด้วยกันที่นั่น พ่อเลือดเย็นเหลือเกินที่ปล่อยให้เรา 3 ชีวิตต้องอยู่กันเพียงลำพัง หลังจากนั้นแม่ได้ก้าวออกมาทำหน้าที่แทนพ่อ แม่ต้องออกจากบ้านตั้งแต่เช้ามืด ไปซื้อของที่ตลาดมาทำขนมขาย จากกล้วยบวชชี วุ้นกะทิ ขนมหม้อแกง แม่ต้องทำขนมจีน ข้าวยำ และหมี่ผัดเพิ่มมาอีก Later someone reported that Father had fled with that songstress from the North and invested in a longan orchard over there. Father was cold-blooded enough to desert the three of us. After that, Mother took over all of Father’s duties. She had to leave the house before dawn to buy things at the market to make sweets for sale, from bananas and glass noodles in coconut cream to coconut custard squares. She had to make rice noodles, rice salad and stir- fried noodles as well. .longan tree in fruitLongan tree in fruit
LonganLongan
“ขืนขายแต่ขนมหวานมีหวังอดตายกันทั้งบ้าน” แม่บอกฉันและพี่สาวขณะที่เราช่วยเตรียมของทำขนม แล้วก็เป็นหน้าที่ของฉันและพี่ที่ต้องหาบขนมขาย ฉันชอบหาบไปขายในวงไพ่รัมมี่ของเพื่อนบ้านที่เป็นไทยพุทธ ‘Selling only sweets we might as well all die of hunger,’ Mother said to me and my sister as we helped her prepare the ingredients for baking, and then it was my sister’s duty and mine to deliver the sweets. I liked to deliver them to the rummy circle of those neighbours who were Buddhists.
“เฮงๆๆ ลุงเขียว กินขนมผมแล้วเฮงทุกคน” ฉันพูดกระเซ้าหยอกล้อให้วงไพ่ครื้นเครง ‘Lucky! Lucky! Lucky! Uncle Khiao, eat my sweets and all of you will be lucky,’ I teased jocularly to make the players laugh.
“บ๊ะ! ไอ้นี่ มึงไปเอาคำพูดนี้มาจากไหน” ลุงเขียวหันมาถาม ฉันได้แต่ยืนยิ้มแห้งแล้ง ‘Bah! I say, who taught you to speak like this,’ Uncle Khiao turned round to ask me. I merely stood smiling wryly.
“มึงน่าดูช่างพูดช่างจา ขยันอีกต่างหาก” แกหันมามองลอดแว่นแล้วถอนหายใจ ก่อนกลับไปจ้องเขม็งกับไพ่ที่เรียงในมือเหมือนพัดตรงหน้า ‘You’ve got a way with words, boy … and diligent too.’ He turned to look at me under his glasses and then sighed before going back to peering at the cards lined up in his hand like a fan in front of him.
“พ่อมึงใช้ไม่ได้ เป็นถึงฮัจญีกลับเห็นกะหรี่ดีกว่าลูกเมีย กูสงสารพวกมึงจริงๆ” ‘Your dad is no use. Hajji though he is, he prefers a whore to his wife and children. I really pity you.’
“สงสารก็ช่วยเหมาะขนมสิ ผมจะได้กลับไปทำการบ้านต่อ” ‘If you pity me, then help me by buying all my sweets. I’ll go back home to finish my homework.’
“มีอะไรกินบ้างวะ” แกว่า ‘What have you got?’ he said.
“ก็เหมือนเดิมแหละลุง ยกเว้นขนมจีน เห็นแม่บ่นว่าครั่นเนื้อครั่นตัวตั้งแต่เมื่อคืน” ‘Same as always, uncle, except rice noodles. I heard Mum complain she was feeling feverish last night.’
“เอ้า! ช่วยทุนการศึกษาเด็กมันหน่อย” สิ้นเสียงลุงเขียวไม่กี่ตาไพ่หาบขนมของฉันก็มีแต่ความว่างเปล่า ‘All right! Let’s help this lad get an education.’ Once Uncle Khiao had spoken, in a few rounds of cards the sweets in my baskets were all gone.
“เรียนจบไปเป็นตำรวจอย่ามาจับพวกกูนะโว้ย” ป้านีเมียลุงเขียวพูดแซว” ‘When you leave school and become a cop, don’t come and arrest us, you hear!’ Aunt Nee, Uncle Khiao’s wife, teased.
“ผมจะจับผู้มีพระคุณทำไมเล่า” ฉันตะโกนตามหลังก่อนเดินกลับบ้านอย่างมีความสุข ‘How could I arrest my benefactors?’ I shouted in their backs before going back home happy.
ระหว่างทางถนนลูกรังสีแดง อาทิตย์ยามบ่ายกำลังแผดเผาพื้นดินระอุ พยับแดดระเหยเป็นเงาพร่าเลือนบนสองฝั่งฟากของบ่อกุ้งร้าง มีเพียงนกกระยางนากำลังจิกกินลูกปลาตัวเล็กๆ เท่านั้น ถัดจากบ่อกุ้งร้างไป 3 บ่อ มีที่ทางว่างเปล่าให้หว้าเทศต้นใหญ่ได้ยืนเหงาอยู่ลำพัง ฉันเห็นพี่สาวนั่งร้องไห้ผมเผ้ายุ่งเหยิง และน้ำตารดเสื้อมอมแมมเปียกปอน เมื่อพ่อจากเราไปแล้วพี่สาวก็กลายเป็นคนละคน เพราะพี่เป็นคนติดพ่อมาก จากคนที่เคยร่าเริงกลายเป็นคนซึมเศร้าไม่ค่อยพูดจา พ่อรู้ไหมว่าพ่อได้ทำลายวัยสดใสน่ารักของพี่สาวไปเสียแล้ว ขนมที่พี่ขายเหลือกลับมาเต็มหาบเกือบทุกวัน เปล่าหรอกพี่ไม่ได้หาบขนมไปขาย ฉันเห็นพี่แอบร้องไห้ใต้ต้นหว้าเทศหรือไม่ก็ที่กระท่อมร้างข้างบ่อกุ้งเสมอ พี่จึงถูกแม่เฆี่ยนตีเป็นประจำ ฉันจำน้ำตาของพี่ได้ ฉันจำน้ำตาของแม่ขณะที่ลงไม้นาบก้นพี่ได้ Along the red-earth road, the after- noon sun was fierce, burning the ground to a crisp. Mirages floated over both sides of the empty prawn ponds. There were only rice field herons busy picking at small fry. Some three ponds further on, there was an empty space for a big black plum tree to stand alone. I saw my sister who sat crying, hair dishevelled and tears smearing her dirty blouse. When Father deserted us, my sister changed altogether because she was very fond of Father. From a cheer- ful girl she became melancholy and seldom spoke. Do you know, Father, that you destroyed the age of lovely innocence of my sister? All of the sweets she sold came back unsold almost every day. No, she didn’t take them on a yoke to sell them. I would see her stealthily sit crying under the black plum tree or else in the deserted hut by the prawn pond. So she was flogged by Mother every day. I remem- ber my sister’s tears. I remember my mother’s tears as she spanked her with a rod.
ยังมีผลการกระทำของพ่ออีกอย่างที่ทำให้แม่ถูกครูใหญ่เรียกไปอบรม วันนั้นซึ่งใกล้ถึงวันพ่อแห่งชาติ ทุกปีครูจะให้นักเรียนชั้นที่อ่านออกเขียนได้เขียนเรียงความเรื่องพ่อของตัวเอง ซึ่งพี่สาวส่งเพียงกระดาษที่มีแต่ความว่างเปล่า ไม่มีชื่อและนามสกุลของบิดาที่ให้กำเนิด ส่วนฉันเขียนระบายอารมณ์เย้นหยันชีวิตว่า “ฮัจญีสุไลมานพ่อของฉันหนีตามกะหรี่ไปเชียงใหม่” There was still another result of Fa- ther’s behaviour which had the head- master call Mother over to set the record straight. That day, which was close to Father’s Day, every year the teacher would have those pupils who could read and write write about their own fathers. My sister only turned in an empty sheet, with no name or surname of the person who had given her birth. As for me, I gave vent to my spleen by mocking at life and wrote ‘Hajji Sulei- man, my father, has fled with a whore to Chiang Mai’.
“เอาใจใส่ลูกๆ หน่อยนะ โดยเฉพาะเจ้าตัวเล็ก” ครูใหญ่เริ่มประโยคแรก ‘You should take care of your chil- dren, especially your son,’ was the headmaster’s first sentence.
“มีอะไรหรือครู ถ้าลูกฉันมันเกเร ครูใหญ่ตีได้เลย ฉันอนุญาต” แม่พูดพลางมองหน้าครูใหญ่เหมือนรอคำตอบจากปากถึงพฤติกรรมนอกลู่นอกทางของฉัน ‘What’s the matter, headmaster? If my children are wayward, you can punish them, you have my permission,’ Mother said as she stared at the headmaster waiting for an answer from his mouth as to my waywardness. ถ้าลูกฉันมันเกเร ครูใหญ่ตีได้เลย: ‘If my children don’t behave, go ahead and beat them up’ as alternative translation.
“เธอเอาไปอ่านดูสิ” ครูใหญ่ยื่นกระดาษเรียงความของฉันให้แม่ดู เมื่อได้อ่านแม่ถึงกับน้ำตาซึม หันมากอดฉันและพี่ไว้แน่น เราทั้งสามต่างร้องไห้ด้วยกันต่อหน้าครูใหญ่ ‘Read this.’ The headmaster held my essay out to Mother. As she read it, tears came to her eyes. She turned round to hug me and my sister tightly. All three of us wept together in front of the headmaster.
ไม่นานเจ้าหน้าที่ธนาคารก็มายึดบ้านและนากุ้งของเราไป ฉัน พี่สาวและแม่ ยืนหมดอาลัยดูคำสั่งอายัดทรัพย์สินจากศาลที่ติดไว้หน้าบ้าน จากนั้นเจ้าหน้าที่เอาโซ่เส้นใหญ่คล้องประตูเหล็กหน้าบ้านแล้วล็อกด้วยกุญแจอีกทีจนมั่นใจว่าแน่นหนา Before long, officials from the bank came to impound our house and prawn field. I, my sister and my mother stood in despair looking at the court order being stuck to the front of the house. After that the official tied a big chain across the iron gate and locked it with a key and made sure it was secure
“นี่มันบ้านของกูนะ พวกมึงไม่มีสิทธิมาห้ามกูไม่ให้เข้าบ้าน” สิ้นเสียงแผดร้องฉันก็นอนลงทำท่าชักกระตุกเหมือนแพะสีขาวตัวนั้นอีกครั้งตรงตีนบันไดบ้าน แม่วิ่งเข้ามาดึงร่างฉันขึ้นมา แล้วเราสามชีวิตก็กอดกันร้องไห้อีกครั้ง ‘This is my house, damn it! You have no right to prevent me from entering my house.’ After that bout of shouting I lay down at the bottom of the front stairs and started to jerk as the white goat had done. Mother ran to pull me up and the three of us hugged and cried once again.
ช่วงนั้นเรากำลังเคว้งคว้างหมดสิ้นหนทาง ทุกอย่างมันดูมืดมนและตีบตันไปเสียทั้งหมด ราวกับว่าโลกใบนี้มีเพียงแค่เราสามชีวิตเท่านั้นหลังแม่ได้ปฏิเสธความช่วยเหลือจากญาติทางฝั่งพ่อ โดยลุงขอฉันไปเลี้ยงดู ส่วนอาจะรับพี่ไปอุปการะ At the time we were adrift, with no- where to go. Everything looked dark and constricted as if the entire world was reduced to the three of us after Mother had refused the help of relatives on Father’s side, with one uncle offering to bring me up and another uncle to look after my sister.
“ลูกของฉัน ฉันเลี้ยงของฉันเองได้” แม่ปฏิเสธอย่างไร้เยื่อใย ‘These are my children, I can bring them up myself,’ Mother refused with no qualms.
“สงสารเด็กมัน เธอเลี้ยงไม่ไหวหรอก” ลุงพูดเบาเหมือนกระซิบ ส่วนอายืนฟังนิ่งๆ อยู่ข้างๆ ‘No you can’t, too bad for the kids,’ one uncle said in a whisper while the other stood listening next to him, saying nothing. สงสารเด็กมัน เธอเลี้ยงไม่ไหวหรอก: literally, ‘I pity them. You won’t be able to raise them’.
“หมามันยังเลี้ยงลูกตัวเองได้ ฉันก็ต้องเลี้ยงลูกฉันได้” แม่พูดเสียงเครือน้ำตาคลอหน่วย ทำให้ทั้งสองต้องรีบขอตัวกลับ ‘Even dogs can take care of their puppies, so why not me?’ Mother said in a hoarse voice as her eyes filled with tears which made the two of them take their leave in a hurry.
แต่ในซอกหลืบของคืนวันอันมืดมน ก็ยังมีมือแห่งความเอื้อเฟื้อยื่นมาให้ เมื่อโต๊ะอิหม่ามให้เราสามชีวิตไปปลูกกระต๊อบเล็กๆ ในที่ดินของเขาพอซุกหัวนอนได้ หลังจากนั้นแม่ต้องหาอาชีพเสริมเข้ามาอีกมากมาย ทำให้ฉันและพี่สาวต้องทำงานตัวเป็นเกลียวแทบไม่มีเวลาว่าง ทั้งเป็ด ไก่ที่ต้องดูแล ไหนจะทำงานรับจ้างอีกสารพัด เด็กวัยไล่เลี่ยกันในหมู่บ้านเราสักกี่คนนะที่ต้องตรากตรำการงานที่หนักอึ้งเกินวัยเช่นนี้ แต่เมื่อคิดถึงแม่ขึ้นมา ภาระบนบ่าของแม่ไม่หนักไปกว่าฉันและพี่หรอกหรือ But deep into those days of darkness there was still a generous hand that was extended to us, when the imam let us build a small hut on his land, enough for us to sleep in. After that day, Mother had to find lots of extra jobs, which made my sister and me work flat out with almost no spare time: ducks and chickens we had to take care of besides hiring ourselves out on sundry jobs. How many children of the same age in our village had to endure labour not meant for that age? But thinking about Mother, wasn’t the burden on her shoulders heavier than on my sister’s and mine?
นึกถึงเรื่องนี้ทีไร ฉันรู้สึกเกลียดพ่อเข้าไส้ขึ้นมาทุกที พ่อที่ไม่รู้รับผิดชอบชั่วดี พ่อที่ทิ้งให้เราสามชีวิตต้องเผชิญชะตากรรมกันเพียงลำพัง Every time I think of this, I hate Fa- ther to the depths of my guts, Father who had never known how to be re- sponsible all his life, Father who had deserted the three of us to face our fate on our own.
เจ็ดปีให้หลังพ่อกลับมาบ้านอีกครั้ง มาพร้อมเด็กชายตัวขาวตาตี่ พ่อมาในวันที่แม่เข้มแข็งขึ้นมาก ส่วนฉันและพี่สาวก็โตเกินวัย ไม่รู้ว่าพ่อจะกลับมาทำไมอีกในเมื่อเราอยู่กันได้โดยไม่มีพ่อ พ่อในวันนี้คล้ายส่วนเกิน ฉันอยากตะโกนบอกพ่อว่า ฉันไม่ต้องการพ่ออีกแล้ว เหมือนที่ไม่ต้องการแพะสีขาวของพ่อนั่นแหละ Seven years later, Father came back home once again, came back with a boy with a pale skin and almond eyes. He came at a time when Mother was much stronger. As for my sister and me, we had grown beyond our years, we didn’t know why Father should come back again when we could live without a father. That day Father was in the way. I would have like to shout at him I didn’t want him anymore just as I hadn’t wanted his white goat.
“ไม่เห็นแก่ฉันก็เห็นแก่ลูกของเราทั้งสองเถิด” พ่อพูด ก้มหน้านิ่งขอความเห็นใจจากแม่ แม่น้ำตาคลอ เบือนหน้าหนีและปิดประตูใส่หน้าพ่อดังปัง พ่อได้แต่ยืนนิ่งนัยน์ตาแดงก่ำ ส่วนฉันทำอะไรไม่ถูก ใจหนึ่งก็ดีใจที่เราจะกลับมาเป็นครอบครัวที่สมบูรณ์อีกครั้ง แต่เด็กคนนั้นที่มากับพ่อเล่าเขาเป็นใคร เราไม่มีวันยอมรับคนแปลกหน้าที่ร่วมกับแม่ของเขาแย่งชิงความรักของพ่อไปจากพวกเราหรอก ความรักของพวกเขาคือสิ่งจอมปลอมเพราะเมื่อพ่อหมดเงิน หมดเลือดที่จะให้เขาสูบ เขากลับเฉดหัวพ่อกลับมา ไม่มาตัวเปล่าซ้ำยังผลักลูกชายมาเป็นภาระให้พ่ออีกชีวิตหนึ่ง ‘If not for me, do it for the sake of our two children,’ Father said, head hung, asking for sympathy from Mother. Tears filled Mother’s eyes. She turned away and banged the door shut in Father’s face. Father merely stood still, his eyes bloodshot. I was unable to do anything right. On the one hand, I was glad we’d be a complete family once again, but that child who came with Father, who was he? There was no way we would accept a stranger who, together with his mother, had snatched Father’s love away from us. Their love was some- thing fake because once Father’s money was gone, with no more of his blood to suck, he was got rid of and didn’t come back alone but with his son as an extra burden.
พ่อรู้ไหม ฉันและพี่โตพอที่จะพาชีวิตออกเผชิญโลกกว้างด้วยตัวของเราเองได้แล้ว ไม่ใช่เพราะพ่อหรอกหรือที่ทำให้เราปีกกล้าขาแข็งและหยิ่งทระนงในตัวเอง ไม่ใช่เพราะพ่อหรอกหรือที่ทำให้แม่ออกมายืนสู้หน้ากับพวกผู้ชายในหมู่บ้านเราได้ โดยไม่ต้องคอยหลบซ่อนอยู่แต่ในบ้านอีกต่อไป Do you know, Father, that my sister and I are old enough to take our lives into the world by ourselves? Isn’t it because of you that we have become strong enough to go it alone and be self-confident? Isn’t it because of you that Mother had to come out and stand up to the males in our village without having to hide away in the house any longer?
หลังจากวันนั้น แม่สั่งให้เราตัดขาดจากพ่ออย่างเด็ดขาด แถมยังห้ามไม่ให้เราเรียกผู้ให้กำเนิดว่าพ่อเสียด้วยซ้ำ และหากใครถามให้ตอบเขาไปว่าพ่อได้ตายไปแล้ว After that day, Mother ordered us to have nothing to do with Father again. Furthermore, she forbade us to call the author of our days ‘Father’ and, if someone asked, to answer that our father was dead.
ใช่ พ่อได้ตายเสียแล้ว ตายไปพร้อมกับแพะสีขาวตัวนั้น แต่ในบางห้วงคำนึง ฉันก็ไม่อาจลืมพ่อได้ พ่อเหมือนภาพเก่าๆ ที่ยังคงหลอกหลอนอยู่ในความทรงจำของฉันและพี่สาวเสมอ แต่เป็นความทรงจำที่พิกลพิการเหมือนขาซ้ายอีสำลี ฉันจะลืมว่าฉันเคยมีพ่อ ฉันจะลืมว่าเราเคยมีวันชื่นคืนสุขเก่าก่อน แต่ถึงจะคร่ำครวญโศกเศร้าแค่ไหน มันก็ไม่อาจย้อนกลับมาดังเดิมได้อีกแล้ว ความหมายของพ่อในตอนนี้ก็แค่ผู้ให้ชีวิตเราเท่านั้น เป็นชีวิตที่แห้งแล้ง เพราะหัวใจเราขาดแคลนความรักจากพ่อไปหลายขวบปี Yes! Father was dead. He had died together with that white goat. But in some corner of my mind, I can’t forget Father. Father is like an old picture that still haunts my memories and my sis- ter’s too, but they are crippled mem- ories like Samlee’s left leg. I’ll forget I used to have a father, I’ll forget we used to be happy in days long gone, but no matter how much I lament and grieve, it’ll never be as before again. Now Father only means the person who sired us to a parched life because our hearts were deprived of fatherly love for years and years.
หลังจากวันนั้น พ่อได้จากพวกเราไปอีกครั้ง พ่อหายไปกับเด็กตาตี่คนนั้น ข่าวว่าพ่อกลับไปเป็นลูกเรือประมงชายฝั่งอยู่ในหมู่บ้านสะกอม อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา มีครอบครัวใหม่ที่นั่น หลังจากนั้นข่าวคราวของพ่อก็เงียบหายไป เงียบหายไปจนฉันลืมไปแล้วว่าฉันเกิดมาจากการปฏิสนธิของมนุษย์เพศผู้ ฉันลืมไปแล้วว่าฉันคือเลือดเนื้อเชื้อไขของชายผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็นพ่อ After that day, Father left us once again. He left with that almond-eyed child. We heard that he went back to being a deckhand on a trawler out of Sakhom, a village in the Chana district of Songkhla province. He had a new family there. After that there was no more news of him, so that I forgot that I was born of fertilisation by a human being of the male sex. I forgot that I was the flesh and blood of a man called Father.
ไม่นานพี่สาวก็ออกเหย้าออกเรือนกับลูกชายโต๊ะอิหม่าม และมีลูกด้วยกันหนึ่งคน อีกสองปีถัดมาฉันก็เป็นฝั่งเป็นฝาอีกคน งานแต่งถูกจัดแบบเรียบง่าย แขกเหรื่อที่เชิญมามีเพียงญาติๆ และเพื่อนสนิทเท่านั้น และแล้วในวันเริ่มต้นชีวิตครอบครัวใหม่ของฉัน พ่อก็ปรากฏตัวขึ้นพร้อมกับลูกแพะสีขาวขนปุกปุย Before long, my sister got married with the son of the imam and they had one child together. Two years later it was my turn. My wedding was organised simply. The guests who were invited were only relatives and close friends and then, on the first day of my new family life, Father showed up along with a fluffy white baby goat.
“ไปให้พ้น มึงไม่ใช่พ่อกู” ฉันตวาดลั่นจนแขกที่มาร่วมงานต่างหันมามองเป็นสายตาเดียวกัน ชายคนนั้นนัยน์ตาแดงก่ำ ดูปวดร้าวยิ่งกว่าตอนมองแพะสีขาวตัวนั้นล้มลงจมกองเลือดเสียอีก ‘Go away, you’re not my father!’ I snapped at him and all the guests turned to look with the same eye. That man with bloodshot eyes seemed to be aching more than when he had looked at the white goat falling and wallowing in the pool of its own blood.
=

‘Phaeh Khong Phor’ in Rahoo Om Jan 10, October 2011-January 2012

Matuphoom Muslimin, a young
Muslim of Malay stock born
in the southern province
of Nakhon Si Thammarat,
is a local reporter there,
author of a slim volume
of poetry published in 2012.
.matuphoom1