Tag Archives: irony

Kilometre Marker 47 – Rattanachai Manabutra

You won’t read this in your favourite newspaper, but seen in that light the shenanigans of the befuddled Muslim South are beginning to make some sort of twisted sense. MB

หลักกิโลเมตรที่ 47

KILOMETRE MARKER 47

km km

รัตนชัย มานะบุตร

Rattanachai Manabutra*

* Pronounced ma.na.but, ‘u’ as a short ‘oo’
TRANSLATOR’S KITCHEN
วัยรุ่นสองคน Two teenagers =
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 42 เลยหลักกิโลเมตรที่ 47 ไปนิดเดียวมีป้าย ‘บ้านตันหยง’ ถูกพ่นทับด้วยข้อความสีแดง ‘เอกราช’ National Highway 42, slightly past Kilometre Marker 47, a billboard say- ing ‘Tan Yong Village’ has the word ‘Independence’ in red written across it.
เด็กหนุ่มคนหนึ่งกำลังยกค้อนเหล็กกระแทกกับเสาหลักกิโลเมตรที่ 47 มีเพื่อนอีกคนนั่งตรงขอบถนน ในมือมีขวดน้ำวิเศษที่เขาหวงแหนยิ่งกว่าอะไร… One teenager is lifting a sledge- hammer to smash the kilometre mar- ker 47. His friend sits at the edge of the road, in his hands a bottle of nec- tar he treasures more than anything.
“สะด๊ะ … สะใจ…” คนตัวผอมเอ่ย ‘I like that … I like that!’ the thin one says in a mixture of Thai and Jawi. Nifty editorial touch when Jawi-impaired.
เขาผละจากเสาหลักกิโลเมตรหลังค้อนเหล็กกระแทกครั้งสุดท้าย แล้วเดินไปหาเพื่อนอีกคนซึ่งตัวอ้วนกว่า อายุมากกว่า ร่ำเรียนมาสูงกว่า เกือบได้ไปเรียนที่ประเทศอียิปต์ ลิเบีย แต่มาสะดุดเพราะเกเรตามเพื่อน โดนไล่ออกจากโรงเรียนปอเนาะ เจ้าตัวไม่บอกสาเหตุที่โดนไล่ออก แต่เพื่อนตัวเล็กกว่าคนนี้เดาไม่ผิด ไม่เมากัญชาก็เมาใบกระท่อมนี่แหละ He steps back after a last strike at the marker with the sledgehammer and then walks over to his friend, who is fatter, older, more learned, almost went for studies in Egypt or Libya but didn’t because, wayward like his friend, he was expelled from the pondok school*. He didn’t say why he was expelled, but his smaller friend could guess: if he wasn’t high on grass, he was high on krathom leaves. * Muslim school, with prevalent Islamic religious instruction.กระท่อมKrathom leaves (Mitragyna speciosa)
“สะด๊ะ – สู้งโง๊ะเอ้าทีนี้ถึงคิวมึงแล้ว … นี่” เขาวางค้อนเหล็กลงตรงหน้าเพื่อน ดึงชายเสื้อขึ้นเช็ดเหงื่อแล้วรับขวดน้ำวิเศษมา “คืนนี้บรรยากาศช่างเงียบเชียบดีมากๆ” เขาดูดน้ำกระท่อมในขวดเพื่อเรียกพละกำลังกลับคืนมา “ในขวดนี่คูณกี่ร้อย” ‘I like that. Now it’s your turn. Here.’ He places the sledgehammer in front of his friend, pulls up the hem of his shirt to wipe off his sweat, then takes the bottle of nectar. ‘Tonight the atmo- sphere is so nicely quiet.’ He sucks krathom juice out of the bottle to recover his strength. ‘In this bottle, how many per hundred?’
“ป๊ะ…” เพื่อนบอก “สี่คูณร้อย” ‘Oh,’ his friend says. ‘Four per hundred.’
“ขอถามมึงหน่อยเถอะ ทำไมต้องเรียกคูณด้วยล่ะ” ‘Let me ask you this: why does it have to be “per”?’
“ก็ต้องเรียกว่าคูณนั่นแหละ ในนี้มีน้ำกระท่อมคูณด้วยยากันยุง” เพื่อนบอก ‘Because that’s how it’s called. In here there’s krathom juice multiplied by mosquito repellent,’ his friend says.
“ยากันยุง! กินเข้าไปได้ยังไง” ‘Mosquito repellent! How can you gobble that?’
“ห่าเอ้ย … มึงล่อเข้าไปทุกวัน ไอ้นี่แหละทำให้กล้าบ้าบิ่น…” ‘Sucker … you gobble it every day. That’s what makes you reckless.’
“บ้าบิ่นด้วยเหรอ ถึงว่า…” ‘Reckless too? No wonder…’
“คูณด้วยโค้ก” ‘And then Coke.’
“โค้กอีกแล้ว … ไม่น่าคูณเข้าไปเลย มันอเมริกาชัดๆ แต่ก็ยังดีกว่ายากันยุงว่ะ” ‘Coke again! … It shouldn’t be added. That’s clearly America. But it’s still better than mosquito repellent.’
“มึงล่อจะหมดขวดแล้วเพิ่งมาพูด มึงว่าตัวคูณตัวสุดท้ายคืออะไร” ‘Down the whole bottle and then you can talk. Guess what the last ingredient is.’
“กูไม่รู้ … กูกินอย่างเดียว” ‘I don’t know … I just drink it.’
“ผงชูรสอายิโนะโมะโต๊ะไง…” ‘Ajinomoto MSG.’
“ไอ้นี่มันของไทยนี่หว่า” ‘Well, at least that’s Thai!’ [Nice touch!]
“ของไทยแล้วทำไม รอบตัวมึงไทยทั้งนั้นแหละ ข้าวที่มึงกินเข้าไปทุกวันก็ข้าวไทย แล้วแผ่นดินที่มึงเหยียบไม่ใช่ประเทศของไทยหรือวะ มึงไอ้ตัวมั่วดีๆ นี่เอง แล้วทีนี้อยากรู้อะไรอีก” ‘It’s Thai and then what? Every- thing around you is Thai. The rice you eat every day is Thai rice and the land you stand on, isn’t that Thai land? You’re just woolly-headed. Now, what else do you want to know?’
“ทำไมไม่ลองห้าคูณร้อยบ้างล่ะ ถ้าได้ห้าคูณร้อย…” ‘Why don’t you try five per hun- dred? If you got five per hundred…’
“บ้าเลยแหละ … แค่สี่น่ะดีที่สุดแล้ว” ‘You crazy? … Just four, that’s the best.’
“เพื่อน ความจริงทุบหลักกิโล … ไม่น่าเกี่ยวกับเอกรง-เอกราชนั่น” ‘Friend, actually smashing the kilo marker … it shouldn’t have anything to do with independence.’
“มึงยังไม่รู้ดอกรึว่านี่เรากำลังตีประเทศไทย” ‘Don’t you know yet we’re striking at Thailand?’
“ตีประเทศไทย ใครบอกมึง … ประเทศไทยที่ไหนกัน นั่นมันหลักกิโล” ‘Striking at Thailand? Who told you that? … That’s no Thailand, that’s a marker.’
“กูนี่แหละบอกมึง ไม่เห็นรึหรือกิโลนั่นแหละมันมีตราครุฑ ตราครุฑนี่แหละมันประเทศไทย ตอนนี้เรากำลังตีประเทศไทยโว้ย มึงมันโง่จริงๆ กูไม่น่านำคนโง่มาทำงานเลยว่ะ” ‘I’m telling you, that’s who. Can’t you see that kilo marker has a Garu- da seal? The Garuda seal, that’s Thailand, man. Now we’re striking at Thailand, damn it. You’re really stu- pid. I shouldn’t have taken a simple- ton along for this work.’
“ตีประเทศไทย! นี่มันงานใหญ่นะมึง อีกกี่หลักถึงพอล่ะ” ‘Striking at Thailand! That’s a hell of a job! How many markers before it’s enough?’
“เราเพิ่งทุบได้เพียงสี่-ห้าหลักเท่านั้นเอง จากตานีถึงนราไม่รู้ตั้งกี่ร้อยหลัก ไหนยังมีป้ายอีกไม่รู้กี่พันป้ายที่จะต้องจัดการ…” ‘We’ve just smashed four or five so far. From ’Tani to Nara’, I don’t know how many hundreds of them there are. Besides, another thing is I don’t know how many thousand billboards we must deal with…’
“เป็นอันว่าเราต้องทุบหลักกิโลให้หมดตั้งแต่ปัตตานียันนราธิวาสยังงั้นรึ…” ‘You’re saying we must smash all the kilo markers from Pattani to Narathiwat like that?’
“เออสิวะ…” คนตัวอ้วนรู้สึกรำคาญ ‘Yes, schmuck…’ The fat one is feeling annoyed.
“เพื่อน บอกตรงๆ กูว่างานนี้คงเหนื่อนกันอีกนาน แค่หลักเดียว…” ‘Friend, I’ll tell you straight, I think this work will keep us tired for a long time. A single marker…’
“นี่ … จะบอกให้ เราทุบหลักกิโลยังน้อยไป เรายังจะต้องเปลี่ยนสีป้ายพร้อมๆ กันไปด้วย โอกาสเป็นของเราเมื่อไหร่ เราก็ปลดแอกเป็นสาธารณรัฐปัตตานีทันที” คนตัวอ้วนต้องการแสดงตน ราวกับว่าเขาเป็นคนคุมนโยบายเอง ‘Here, let me tell you: we’ve smashed too few markers. We must also repaint the billboards at the same time. At the least opportunity, we must liberate the Republic of Pattani at once.’ The fat one wants to assert himself as if he was in charge of the policy. เปลี่ยนสี is ‘change the colours’, i.e. ‘repaint’, but here it has another meaning that will become obvious at the end of the story.
“ยังงั้น เราก็เป็นคนหนึ่งที่ได้ชื่อว่าผู้ร่วมกอบกู้เอกราช เราสองคนคงได้ร่วมเฉลิมฉลองเอกราชอย่างยิ่งใหญ่…” ‘Like that, we are what they call independence fighters. The two of us will join the celebration of independ- ence in a big way.’
เด็กหนุ่มตัวอ้วนคิดถึงวันที่ได้รับเอกราช ช่างเป็นวันที่ยิ่งใหญ่… The fat youngster thinks of Inde- pendence Day. It’ll be a hell of a great day.
“นี่เพื่อน ขอถามหน่อยเถอะ ถึงวันนั้น เขาให้มึงเป็นอะไรกำนัน ผู้ใหญ่บ้านหรือเป็นนายอำเภอ” Tell me something, friend. When the day comes, what will they make you? Village chief? Kamnan? District chief?’ ขอถามหน่อยเถอะ may also be translated as ‘May I ask you something?’
“เออ … เรื่องนั้นมึงไม่ต้องห่วง” เขายิ้มกริ่ม ‘Uh … You don’t have to worry a- bout that just now.’ He smiles smugly. ยิ้มกริ่ม: also ‘to look pleased with oneself’.
“ไม่ว่ามึงเป็นอะไร กูขอตามไปเป็นผู้ช่วยมึงก็แล้วกัน” คนตัวผอมรู้สึกภาคภูมิใจ ‘Well, whatever you are, let me be your deputy, okay?’ The lean one feels full of pride.
เพื่อนตัวอ้วนจับค้อนเดินไปยังหลักกิโลเมตรแทนเพื่อจัดการทุบหลักกิโลเมตรให้สิ้นซากภายในคืนนี้ His fat friend grabs the sledge-hammer and goes over to the kilo- metre marker instead, to finish the job tonight.
สองคนผลัดกันทุบ รู้สึกเหนื่อยจึงพักดูดน้ำกระท่อมเพื่อเติมพลัง พวกเขาเพิ่งรู้ว่าหลักกิโลเมตรต้นนี้แข็งแกร่งกว่าต้นอื่นที่แล้วมา น้ำกระท่อมหมดไปแล้วขวดหนึ่งและขวดสุดท้ายกำลังจะหมดลง แต่เสาหลักกิโลเมตรแค่หัวแบะไปนิดเดียวเท่านั้น เมื่อน้ำกระท่อมหมดไม่เหลือให้เพิ่มพลังอีกทั้งสองนั่งห่อไหล่มองดูเสาหลักกิโลเมตรอย่างผู้พ่ายแพ้ They take turns striking, feel tired, so they rest, drinking krathom juice to regain strength. They have just found out that this kilometre marker is tougher than the previous ones. One bottle of krathom juice is empty and the last one nearly so, but only the top of the kilometre marker is knock- ed off, and only partly. When there is no more krathom juice to give them a boost, the two of them hunch their shoulders and look at the kilometre marker like losers.
“ประเทศไทยต้นนี้ทำด้วยซีเมนต์ตราอะไรก็ไม่รู้แข็งเป็นบ้า” คนตัวผอมเปรย แล้วหันไปพูดกับเพื่อน “บอกตามตรง กูทุบไม่ไหวแล้ว ค่อยมาต่อพรุ่งนี้ดีกว่า” ‘I don’t know what brand of cement they used to make this Thai marker. Damn hard it is’, the thin one says then turns round to tell his friend, ‘Let me tell you straight: I can’t strike any more. Let’s wait until tomorrow.’
“มึงเลิกเป็นเด็กขี้แยเสียที” คนตัวอ้วนพูด ถอนหายใจหนักหน่วง แม้ท่าทางไม่มีเรี่ยวแรงเช่นกันแต่ใจของเขายังคงแกร่งกร้าว “ไม่ได้ ยังไงคืนนี้เราต้องทุบให้หมด … อย่าลืมว่าตอนนี้เราเป็นนักต่อสู้แล้ว จะเหลวไหลไม่ได้เด็ดขาด … เราเป็นนักต่อสู้แล้วรู้มั้ยมันเป็นหน้าที่ของเรา … หน้าที่นั้นยิ่งใหญ่นัก” ‘Stop whining like a brat,’ the fat one says, breathing hard. He looks as if he hasn’t any strength left either, but his heart is still strong. ‘That won’t do. No matter what, we must destroy it entirely tonight … Don’t forget we’re fighters now. We can’t be wishy-washy. We’re fighters now, you know. It’s our duty … Duty’s everything.’
“ไม่ได้รึ … กูจะเป็นลมอยู่แล้ว งั้นมึงไป…” ‘Can’t we … I’m about to pass out. Well then, you go…’
คนตัวผอมมองไปยังถนน บัดนี้เขาเห็นตัวอะไรเป็นเงาโค้งๆ รูปร่างคล้ายอูฐกำลังเดินตรงมา จึงชี้ให้เพื่อนดู “ดูนั่นๆ อูฐ…” The lean one looks at the road. Now he sees some stooping shadow looking like a camel walking straight to them, so he points it out to his friend. ‘Look, over there, a camel…’
คนตัวอ้วนมองอย่างพินิจ “อูฐพ่อมึงสิมีสองขา” The fat one peers out. ‘That frig- ging camel of yours has two legs.’
“แต่ดูเหมือนอูฐเลยว่ะ” ‘But it looks like a camel.’
“นั่นมันคน” ‘It’s a man.’
ใกล้เข้ามาอีกจนเห็นภาพชัดเจน Getting closer the picture gets clearer.
“คนกำลังแบกถุง … เป็นคนบ้าหรือเปล่าก็ไม่รู้” คนตัวอ้วนตั้งข้อสังเกต ‘It’s a man shouldering a bag … a madman, maybe,’ the fat one con- jectures.
“หรือว่าเจ้าหน้าที่ปลอมตัว กูว่าเรารีบไปจากที่นี่ดีกว่า” ‘Or else a disguised official. I think we’d better get out of here fast.’
อย่าเพิ่งตีตนไปก่อนไข้ หากเหมือนมึงว่า ไปกลัวทำไม มันมาคนเดียว กูหักคอมันเอง” We’ll cross that bridge when we come to it. If it’s as you say, why should we be afraid? He’s alone. I’ll wring his neck myself.’ อย่าตีตนไปก่อนไข้: literally, ‘don’t beat yourself before you have a fever’.
ชายคนแบกถุงเห็นวัยรุ่นสองคนท่าทางน่าสงสัย คนหนึ่งถือค้อนเหล็ก ใกล้ๆ พบหลักกิโลเมตรถูกทุบจนหัวแบะ หากดูจากสารรูปภายนอก ชายคนแบกถุงเชื่อมั่นว่าวัยรุ่นทั้งสองต้องเมายาอะไรสักอย่าง The man shouldering a bag sees two teenagers who look suspicious, one holding a sledgehammer close to a kilometre marker he sees has its top partly demolished. Judging by their looks, the man with the bag is convinced the two teenagers must be high on some dope.
ชายคนแบกถุงประหวั่นค้อนในมือเด็กวัยรุ่นมากกว่าสิ่งใด แกคิดทันทีว่าแกเป็นคนบ้า คนบ้าต้องไม่รู้ไม่เห็น ไม่อะไรทั้งสิ้นนอกจากเดินก้มดูเท้าตัวเองเพื่อจะผ่านเลยไป The man shouldering the bag is wary of the sledgehammer in the teenager’s hands more than anything else. He thinks at once he’s faced with a madman, a madman must be ignored, neither seen nor acknow-ledged, and so must walk past stooped and looking at one’s feet.
วัยรุ่นทั้งสองมองชายคนแบกถุงตั้งแต่หัวจรดเท้าอย่างสงสัย ยังไม่มั่นใจเสียทีเดียวว่าเป็นเจ้าหน้าที่ปลอมตัวหรือเป็นคนบ้ากันแน่… The two teenagers scrutinise the man shouldering a bag from top to toe with suspicion. They are not altogether certain whether he is a disguised official or a madman.
ณะนั้นปรากฏภาพคนเคลื่อนไหวอีกคน ก้าวย่างเป็นจังหวะ หัวเท่ากำปั้น Right then appears another person on the move, with a rhythmic step and a head like a fist.
ใกล้เข้ามา… Coming closer…
“กูว่าคนบ้าปลอมตัวแหงๆ โน่นไงเพื่อนมันตามมาอีกคน” คนตัวผอมทึกทักชี้ให้ดู ‘I’m sure the madman is in dis- guise. There’s a friend of his following him over there,’ the lean one assumes, pointing.
วัยรุ่นทั้งสองเผ่นลงข้างทาง The two teenagers scarper by the side of the road.
=
ชายคนแบกถุง The man shouldering a bag
ชายนุ่งโสร่งสวมเสื้อยืดปรากฏตัวขึ้นท่ามกลางความพลุกพล่านของตลาดต้นไทร กำลังเดินแบกถุง ครั้งหนึ่งเคยสวมหมวกกะปีเยาะแต่เดี๋ยวนี้ไม่แล้ว แกเดินเข้าไปนั่งหลบแดดร้อนใต้เพิงร้านขายน้ำแข็ง วางถุงใบเขื่องลงข้างกาย พูดกับเด็กในร้าน … “กีตอ นามอ โต๊ะยา โต๊ะแยะ ยาดี ระยะ” ชายคนแบกถุงพูดยาวี ก่อนตามด้วยภาษาไทย “ผมชื่อโต๊ะยา โต๊ะแยะ เป็นราษฎร หมู่ 2 ตำบลน้ำดำ อำเภอมายอ ปัตตานี” A man in a sarong and t-shirt appears in the hubbub of the Ton Sai market shouldering a bag as he walks. Once he wore a kapiyoh*, but no longer. He walks over to sit out of the sun under the shed of an ice-cream shop, puts down his bulky bag at his feet, talks to the shop girl, saying first in Jawi then in Thai, ‘My name is Toya Toyaeh, I’m a resident of Block 2, Nam Dam Sub-district, Ma Yo District, Pattani Province’. = = * Muslim cap หมวก kapiyoh
เด็กในร้านหัวเราะ ยื่นถุงน้ำแข็งให้ “รู้แล้ว รีบไปซะ” The shop girl laughs, holds out a bag of ice cubes to him. ‘I know. There you go.’
คนรุ่นราวคราวเดียวรู้กันว่า เมื่อหลายปีก่อน แกเคยหลบหนีเข้าไปอยู่ในป่า 3 เดือน ครั้งแรกแกขัดใจกับสายข่าวตำรวจคนหนึ่งในหมู่บ้านเกี่ยวกับเรื่องที่ดินคล้อยหลังไม่นาน เพื่อนของเขาคนหนึ่งส่งข่าวมาว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจเพ่งเล็ง นั่นคือเหตุผลที่เขาเผ่นหนีเข้าป่า ตอนทางการประกาศให้มอบตัว โต๊ะยาจึงเข้ามอบตัว ทุกวันนี้แม้ทำมาหากินสุจริตแต่ยังโดนเพ่งเล็งในฐานะเคยเป็นโจรเก่าอยู่ป่ามาก่อน … แกเลยตัดสินใจทำตัวเป็นคนบ้าคนหนึ่ง เดินสะพายถุงไปตามตลาดนัดต่างๆ ทั้งตลาดนัดบ้านต้นไทร ตลาดนัดบ้านปาลัส ตลาดนัดบ้านกรือแซะ และตลาดนัดหัวค่ำบ้านบางนา คนบางคนรู้ว่าแกแกล้งบ้า แต่บางคนก็เชื่อว่าแกเป็นบ้าไปแล้วจริงๆ People of about the same age know that many years ago he fled into the jungle for three months. At first he was angry with a police informer in the village about some land deal. Soon afterwards a friend of his informed him that police officials were watching him. That was the rea- son he fled into the jungle. When the authorities asked him to surrender, Toya gave himself up. These days, even though he earns his living honestly, he is still under surveillance as an old rebel who went into the jungle … so he decided to pass him- self off as a madman, walking with a bag on his back to the various markets, the Ton Sai market, the Pa Lat market, the Krue Se market and the Ba Na market. Some people know he’s only pretending to be mad, but others believe he really is mad.
ชายคนแบกถุงรับถุงน้ำแข็งแล้วเดินไปนั่งอีกร้านเป็นร้านขายข้าว “กี ตอ ยาดี ระยะ … ผมเป็นราษฎรหมู่ 2 ตำบลน้ำดำ อำเภอมายอ จังหวัดปัตตานี” The man with a bag takes the ice cube bag and then goes and sits in another shop, which sells rice. ‘My name is Toya Toyaeh, I’m a resident of Block 2, Nam Dam Sub-district, Mayo District, Pattani Province.’
ครู่หนึ่งเด็กในร้านนำห่อข้าวมาให้ “เป็นราษฎรแล้วยังไง” A moment later, the girl in the rice shop brings him a packet of rice. ‘You’re a resident, so what?’
“กลับตัวเป็นราษฎรก็ยังโดนเพ่งเล็งสู้เป็นคนบ้าไม่ได้ … ปลอดภัยกว่า” ‘Even as a resident, I’m still under surveillance. Nothing like being a madman … it’s safer.’
คำพูดที่แกพร่ำไปตามร้านรวงต่างๆ เป็นคำพูดเดิมๆ เด็กในร้านได้ยินจนชินหู และรู้ว่าทำอย่างไรแกจึงจะจากไป These words he keeps repeating in the various shops, the same old words the shop hands have got used to and they know what to do to have him leave.
ชายคนแบกถุง สะพายถุงไว้ด้านหลัง มีเชือกคล้องต้นคอ สองมือพยุงไม่ให้เชือกรัดคอหายใจไม่ออก ในถุงไม่มีใครรู้ว่ามีสิ่งใดบ้าง ความจริงมีสิ่งของ มีผ้าถุงผืนเดียว รองเท้าหนึ่งคู่และเสื้อยืดอีกสองตัว นอกนั้นแกยัดๆ ถุงพลาสติกให้เต็มๆ แล้วแอบผลัดเปลี่ยนเสื้อผ้าตอนลับตาคน The man sets his bag on his back. It has a rope around his neck on which he pulls with both hands to prevent it from stifling him. Nobody knows what’s in his bag. Actually, it’s his belongings, a single sarong, a pair of shoes and two t-shirts. Apart from that, he stuffs it with plastic bags and changes clothes out of people’s sight.
เมื่อตลาดต้นไทรร้างราผู้คน ชายคนแบกถุงจึงออกเดินทางไปตามถนน มุ่งหน้าไปยังตลาดนัดถัดไป ถึงบ้านปาลัสตอนสองทุ่มเศษ แต่ที่นั่นกลับไม่มีตลาดนัดอย่างที่คิด แกเข้าใจผิดว่าตลาดปาลัสเป็นตลาดกลางคืน ที่จริงตลาดกลางคืนเป็นตลาดบ้านบางนาใกล้ตัวเมืองปัตตานี ซึ่งยังอีกไกล … แกไม่อาจนอนพักค้างแรมบ้านคนรู้จัก เพราะว่าคนบ้าไม่ควรไปขอนอนบ้านคนอื่น เลยเดินไปเรื่อยๆ เหนื่อยก็ค่อยนอนพักศาลาริมทาง พอเดินมาถึงบ้านตันหยง แกพบวัยรุ่นสองคนเผ่นลงข้างทางหายไปในความมืด When the Ton Sai market is desert- ed, the man shouldering his bag goes out and walks along the road in the direction of the next market. He reaches the Pa Lat market sometime after eight p.m. but it turns out there is no market there as he thought. He has misunderstood that the Pa Lat market is a night market. Actually, the night market is the one in Ba Na village, close to Pattani Town, which is still far away … He won’t stay over- night in the house of some acquaint- ance because a madman shouldn’t ask to stay in someone else’s house, so he keeps on walking, and when he is tired lies down and rests in a roadside pavilion. When he reaches Tan Yong Village, he meets two teen- agers who scarper along the road and disappear into the darkness.
แกมองไปที่แผ่นป้ายซึ่งถูกพ่นทับด้วยสีแดง ‘เอกราช’ He looks at the billboard with ‘Independence’ in red written across it.
“วะ เอกราชแล้วรึ” ‘Wow! Independence already?’
แกทิ้งถุงลงอย่างไม่ไยดี แม้ไม่หนักแต่รู้สึกน่ารำคาญขึ้นมาทันที He drops his bag without prompt- ing. It isn’t heavy, but it feels bother- some all of a sudden.
=

‘Lak Kilomet 47’ in Ruam Rueang San Chai Phoo Ang Tua Pen Seng Tha Narm / Someone from Pattani Darussalam, PajonPhai Publishing, Bangkok, Oct 2013.

Rattanachai Manabutra, born in Songkhla Province, works in a Pattani provincial excise office. He has published two collections of short stories in the past ten years and is currently working on a novel. .rattanachai

The sacred stream – Wat Wanlayangkul

We knew the author as a socially concerned writer with fairly radical views; in this study of contrasts surprisingly focused on the self, he proves to be a cabbala believer as well. MB
ooo

สายน้ำศักดิ์สิทธิ์   

THE SACRED STREAM   

M heart in mind

วัฒน์ วรรลยางกูร   

WAT WANLAYANGKUL*  

* Pronounced wan.la.yang.koon
TRANSLATOR’S KITCHEN
สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านกรวดแดง ขาว น้ำตาล ดำ The sacred stream flowed over gravel, red, white, brown and black.
น้ำใสเหมือนกระจกใส เคลื่อนไหวเหมือนมีชีวิต The water clear as a mirror moved as though it were alive.
สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ลบเหลี่ยมมุมกรวดหินจนมนละมุน แต่จะลบรอยแผลในใจนี้ได้หรือ The sacred stream rubbed the peb- bles smooth but could it smooth out the wounds in his heart?
เขานั่งกับพื้นกรวดทราย ให้สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านหน้าอกอันเป็นที่ตั้งของหัวใจ มองเห็นหน้าอกและซี่โครงซ้ายเปิดกว้างออกให้สายน้ำไหลเข้าไป … ลบรอยแผลที่หัวใจ He sat on the sand and gravel bed, letting the sacred stream flow to his chest where his heart dwelt, watched his chest and left-side ribs open wide for the stream to flow past and erase the wounds in his heart.
= =
น้ำเย็นๆ อากาศปลอดโปร่งช่วยลดคลายความเมามึน ความทุกข์ช่างมีอยู่ทุกซอกมุม เมื่อคืนที่ร้านประจำ แอร์โฮสเตสสาววัยสามสิบที่คุ้นหน้าแต่ไม่คุ้นเคย เซมาขอนั่งร่วมโต๊ จิบไวน์แล้วนั่งร้องไห้ เพราะเพิ่งพบว่าคนรักของเธอมีเจ้าของอยู่ก่อนแล้วถึงสองคน (สมัยที่เขามีเจ้าของอยู่เพียงคนเดียวเธอยังทนได้) เธอพร่ำวนเวียนว่า อยากตาย … อยากตาย พอเวลา 24.00 น. ข่าวภาคดึกรายงานว่า เครื่องบินไปฟิลิปปินส์เผชิญพายุฝนประสบอุบัติเหตุเครื่องบินตกในทะเล เข้าใจว่าคนคงตายหมดทั้งลำ แอร์โฮสเตสสาวถึงกับหายเมา อุทานว่า โชคดีที่เธอได้ขอแลกเที่ยวบินกับเพื่อน มิฉะนั้นเธอจะต้องไปกับเที่ยวบินมรณะนี้ด้วย The cold water and clear air helped dispel his drunkenness. There truly was sorrow in every corner. Last night, at the usual bar, a thirty-year-old air hostess who looked familiar but whom he hadn’t met before staggered over and asked to share his table, sipped wine and then sat crying because she had just found out that the man she loved had had as many as two wives (as long as he had only one, she’d been okay with that). She kept repeating that she wanted to die, she wanted to die… At midnight, the news on TV was that an aeroplane headed for the Philippines had been in a typhoon and had crashed into the sea. Everyone on board was believed to have died. The young air hostess sobered up, shouting how lucky she was to have swapped flights with a friend, otherwise she’d have been on board that ill-fated plane. =

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

เที่ยวบินมรณะนี้: literally, ‘this fatal flight’.

เธอไม่รู้หรอกว่า เขาเองก็อยู่ในภาวะอยากตาย … อยากตาย เมื่อสิ่งที่เรียกว่า “ครอบครัว” อันมีภรรยากับลูกสองคนวัยกำลังน่ารัก เหลืออยู่กับเขาเพียงในภาพถ่าย เมื่อภรรยาทนความเสเพลของเขาไม่ได้ และพบชายคนใหม่ที่มีความรับผิดชอบดีกว่า She didn’t know that he was in a state of wanting to die, wanting to die because what was called ‘family’ with a wife and two cute little children had chosen to stay with him only in photo- graphs when his wife, unable to bear his dissipation any longer, had met a new man with a better sense of responsi- bility.
= =
แดดหุบลง The sunshine abated.
แสงจากฟ้าทำให้ใบไม้ดูเขียวอ่อนละมุนตา The light from the sky made the leaves look a softer green.
จักจั่นส่งเสียงร้องแห่งชีวิต … ชีวิตที่ต้องสืบเผ่าพันธุ์ รากประดู่น้ำดูอวบขาวงอกงามในน้ำใสทำหน้าที่ดูดธาตุอาหารไปหล่อเลี้ยงชีวิต เป็นลำต้นกิ่งก้านใบ Cicadas sang their lust for life, a life that called for procreation. The roots of the Burmese rosewood looked chubby, white and flourishing in the clear water, their duty being to suck up nutrients to sustain the life of trunk, branches and leaves. Note: for trees and other plants, always choose the common name over the scientific name. Here ‘Bur- mese rosewood’ rather than Pterocarpus Macrocarpus.
โพรงถ้ำหินต้นสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ดูขรึมขลังเยียบเย็น The stone cave at the source of the sacred stream looked awe-inspiring and ice-cold.
เขาจดจำมาแต่เด็กว่า กาลครั้งหนึ่ง นายพรานตามล่าเก้งบาดเจ็บเลือดโทรมมาถึงถ้ำหินต้นน้ำนี้ He remembered from childhood that once, long ago, a hunter had followed the bloody trail of a wounded barking deer to this cave the sacred stream sprung from. เก้ง: barking deer or common muntjac.
เมื่อเก้งเข้าไปร่างกายยังเต็มไปด้วยเลือดและบาดแผลจากคมธนู เมื่อพรานซุ่มดู ก็พบว่าเก้งค่อยๆ เดินท่องน้ำออกมาจากโพรงหินด้วยเรือนกาย สะอาดปราศจากรอยแผล When the barking deer had entered the cave its body was covered with blood and arrow wounds. Yet when the hunter lying in wait saw it slowly emerge from the stream in the cave the body of the barking deer was clean and devoid of any wounds.
แมงกะเบื้อบินเป็นฝูงดูร่าเริง มีทั้งฝูงสีขาว สีเหลือง และสีดำ Joyful-looking butterflies romped about in swarms, white swarms, yellow swarms, blue swarms.
ลมพัดโชย นกป่าร้องจากที่ไกล นกกางเขนดงร้องเสียงสูงๆ ต่ำๆ เกือบจะเหมือนเพลงที่คนบรรเลง The wind blew mildly, jungle birds sang from afar, a wild shama sang high and low almost as if composing a song. Listen to it.
จิงโจ้น้ำกางสี่ตีนลอยตัวอยู่เหนือผิวน้ำแหวกว่ายไปมา A four-legged water strider rode the surface of the water back and forth.
ใบชะพลูบนฝั่งชายน้ำส่งกลิ่นเมี่ยงคำ The pepper vine leaves by the rim of the stream smelled like miang*. * Meat titbits wrapped in leaves, a northern treat.
แมลงปอเข็มรอปีกนิ่งอยู่เหนือน้ำ ไม่รู้ว่ารออะไร มันอาจไม่ได้รออะไร A damselfly was waiting, wings still, above the water. Waiting for he didn’t know what. Maybe it wasn’t waiting at all. .blue damselfly
ปลาซิวว่ายไปมาอย่างรวดเร็ว ไม่สนใจแมลงปอ Minnows swam swiftly back and forth, paying no heed to the damselfly.
แมลงปอสีแดงตัวใหญ่เกาะบนเรียวหญ้าเขียว A big red dragonfly clutched a green blade of grass. .red dragonfly
เสียงน้ำไหลผ่านแก่งสม่ำเสมอ … สม่ำเสมอจนเขาเลิกคิดเรื่องแอร์โฮสเตส แต่ทว่าไม่สามารถเลิกคิดเรื่องครอบครัว … ครอบครัวที่แตกเหมือนแก้วไวน์ตรงหน้าแอร์โฮสเตสเมื่อคืน เขากลับมาคิดเรื่องแอร์โฮสเตสอีก หลังจากเลิกบ่นอยากตาย เธอยังอยากมีชีวิตอยู่ เขาเดาใจว่าเธอยังอยากมีชีวิตอยู่กับใครสักคน สันดานเดิมทำให้เขาปากไวขอไปส่งเธอ เธอก็ไม่ปฏิเสธ แท้จริงเขายังไม่มีกะจิตกะใจจะชดเชยอารมณ์ผิดหวัง เขาเลิกสงสัย เจ็บจนเลิกสงสัยในรสกามารมณ์แปลกหน้า ทั้งหมดเป็นเรื่องคาดหมายได้ แต่เพราะความเคยตัวแท้ๆ The sound of the water over the rapids was constant, so constant he stopped thinking about the air hostess but was unable to stop thinking about his family, a family which had broken like the glass of wine in front of the air hostess last night. This made him think again of her. After giving up ranting that she wanted to die, she still wanted to live. He guessed she still wanted to live with someone, and true to his nature offered to take her home. She didn’t refuse. Actually he still didn’t feel like making up for his distress. He had stopped wondering, he hurt so much he had stopped wondering about the taste of sex with a stranger. Everything was as could be expected, but truly out of habit. =

=

=

=

=

=

=

ผิดหวัง: disappointed, frustrated. ‘making up for his disappointment’ seemed too weak; hence, ‘distress’.

นั่นแหละจะเปิดโอกาสให้ความสับสนเข้ามาแทนที่ ใบหน้าผู้ชายของแอร์โฮสเตส หน้าลูกเมีย การกอดจูบและร่วมรักเป็นไปตามความเชื่ออย่างจืดชืด มันมิใช่ธรรมชาติอารมณ์แท้ และนำมาซึ่งความเสียใจ … ที่ปากไวเคยตัว ทั้งยังนำมาซึ่งคำถามโง่ๆ ว่าเธอจะโศกเศร้าอะไรนักหนา ทำไมจึงรับไม่ได้กับเรื่องที่เกิดขึ้น เป็นคำถามที่ทำให้หญิงสาววัยสามสิบโกรธแค้น ฉุนเฉียวและขับไล่ ใจจริงเขาอยากขอโทษที่ทำให้เธอผิดหวัง แต่ก็ปากหนักชักช้า รู้สึกดีใจที่พ้นจากห้องโอ่โถงนั้นมาได้ … เมื่อคืนนี้ It did open the door wide to confusion instead – the face of the air hostess’s lover, the faces of his wife and children. Hugging, kissing and making love took place as foreseen and was bland. It wasn’t a true urge of nature and it brought forth regret … for speaking without thinking as usual. Besides it brought forth stupid questions as to why she was so depressed, why she couldn’t come to terms with what had happened. Those questions made the woman in her thirties resentful, on edge and dismissive. In truth he wanted to ask her to forgive him for disappointing her, but he found it hard to speak. He felt glad to be out of that swanky room … last night. =

=

=

=

ปากไว: to be quick-tongued, have a facile tongue/the gift of the gab; to speak without thinking.

ไม่อยากกลับไปนอนตาค้างที่ห้องโอ่โถงอ้างว้างของพ่อม่าย จึงกลับมายังดินแดนแห่งสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ He didn’t want to go back to lie with eyes wide open in that widower’s swanky room, so he went back to the land of the sacred stream.
ต้นก้างปลาก้านค่อนข้างดำเอนเหนือผิวน้ำ ผักเป็ดใบเขียวลาย บอนชูหน้าใบไปทางเดียวกันเพื่อรับแสงแดด บอนไม่ได้บอก เขาไม่ได้ถาม แต่เห็นมาตั้งแต่เด็ก A blackish branch of Indian goose- berry leaned over the water. Green, patterned joyweed leaves and caladium leaves faced the same direction to suck up the sun. The caladium didn’t tell him. He didn’t ask but he had seen this since he was a child. Indian gooseberryIndian gooseberry
เสียงน้ำไหลเรื่อย … สม่ำเสมอ The water flowed constantly with the same soothing sound.
ปูมาดักรอเหยื่อตรงทางน้ำไหล A crab had come to wait for prey where the water flew.
ปูไม่ได้บอก เขาไม่ได้ถาม มันหลบเข้าไปในซอกหิน ปูไม่เคยเจ็บปวดเรื่องลูกเมีย ปูไม่ได้บอก เขาไม่ได้ถาม และไม่ได้นึกอยากเป็นปู The crab didn’t tell him. He didn’t ask. It scampered into a crevice. A crab never hurts over wife and children. The crab didn’t tell him, he didn’t ask and he didn’t think he’d like to be a crab.
จักจั่นเงียบเสียงเกาะหลังกันเป็นคู่อยู่บนเปลือกไม้ จักจั่นตัวเมียไม่เคยเจ็บปวดเรื่องจักจั่นตัวผู้ จักจั่นตัวผู้ไม่เคยเจ็บปวดเรื่องจักจั่นตัวเมีย จักจั่นคือจักจั่น จักจั่นไม่ใช่คน คนไม่ใช่จักจั่น คนไม่ใช่หมา หมาจึงไม่ใช่คน เขาจำได้ว่า ก่อนจากไปเมียด่าว่าเขาเป็นหมา เธอจะด่าเขาหนักกว่านี้ก็ไม่เป็นไร ขอเพียงแต่อย่าทิ้งเขาไว้เดียวดายในห้องโอโถง The cicadas were silent as they mounted each other on tree bark. Female cicadas don’t hurt over male cicadas. Male cicadas don’t hurt over female cicadas. Cicadas are cicadas, cicadas are not humans, humans are not dogs and therefore dogs are not humans. He remembered that before she left, his wife cursed him, calling him a dog. Her cursing him even worse than that would be fine: the only thing he asked was for her not to leave him alone in that swanky room.
เอนกายให้สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านหน้าอก ผ่านใบหน้า Twisting his body sideways for the sacred stream to flow past his chest, past his face.
ถ้าไม่ขืนตัวไว้ ปล่อยให้ร่างนอนราบกับพื้น น้ำจะไหลท่วมปากจมูก และถ้าไม่อึดลมหายใจไว้ น้ำจะไหลเข้าปากจมูกจนหายใจไม่ออก If he didn’t resist and let his body lie flat on the riverbed, the water flow would fill his mouth and nose and if he didn’t hold his breath, the flowing water would fill his mouth and nose until he couldn’t breathe.
แล้วก็จะตาย Then he would die.
ตายแล้วไม่ต้องคิด ไม่คิดไม่จำก็ไม่เจ็บปวด Once dead, no need to think. Without thought, no memories, thus no pain.
เขาปล่อยให้สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ไหลผ่านหน้าอก หน้าอกอันเป็นที่ตั้งของหัวใจ หัวใจที่เต็มไปด้วยบาดแผล He let the sacred stream flow past his chest, his chest where his heart dwelt, a heart full of wounds.
สายน้ำศักดิ์สิทธิ์รักษาแผลใจข้าด้วยเถิด ธัมมัง สรณัง คัจฉามิ Please sacred stream, heal my wounds. Thammang sorranang khat- chamee. Buddhist incantation: ‘May the Dharma be my refuge and memorial.’
ใจไม่ได้อยู่ที่หน้าอก The heart is not in the chest.
เขาพบว่าใจไม่ได้อยู่ที่หน้าอก ขนาดเปิดเนื้อหน้าอก และกระดูกซี่โครงซ้ายให้น้ำไหลเข้าไปแล้ว ก็ยังไม่หายเจ็บปวดทรมาน He found that the heart is not in the chest. For all his opening wide the flesh of his chest and left-side ribs to the flow of water, he remained in pain and tormented.
ไม่เหมือนเก้งในนิทานกาลครั้งหนึ่ง ณ สายน้ำศักดิ์สิทธิ์ It wasn’t the same as the barking deer in the long ago tale of the sacred stream.
และหัวใจอยู่ที่ไหน เขาถาม And where is the heart, he asked.
หัวใจของฉันอยู่ตรงไหน เขาตะโกนก้องสะท้อนไปทั้งสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ Where is my heart? His shout reverberated down the sacred stream.
อยากให้ปูตอบ อยากให้จักจั่นบอก อยากให้แมลงปอเผย อยากให้แมงกะเบื้อเล่า He wanted the crab to answer, the cicadas to tell, the dragonfly to say, the damselfly to explain.
นอกจากไม่มีคำตอบ ยังจดจำคำพูดของอดีตภรรยา … เธอมันคนไม่มีหัวใจ Besides there being no answer, he still remembered what his former wife had said … You’re totally heartless!
= =
เขาก้าวขึ้นจากสายน้ำศักดิ์สิทธิ์ ย่ำผ่านพื้นทรายใต้ร่มไม้ เดินห่างออกมาจากต้นน้ำนิทาน เสียงสายน้ำดังแว่ว สายลมกระซิบ He stepped away from the sacred stream, trod past the sand under tree shade, walked away from the source of the tale. The babble of the stream grew fainter. The wind whispered.
…หัวใจอยู่ที่ใจ The heart is in the mind.
=

‘Sai narm saksit’ in Raek Reut La Len 4 x 4 = 17 (Four times four writers and a bonus), 2001

Wat Wanlayangkul, 58, is the ebullient author of a dozen novels (Of love and hope, Grey skies over Plai Na…) and about twice as many collections of short stories, feature stories and poems. He also writes songs  – ‘songs for life’, of course. .wat wanlayangkul

Rainbow days – Win Lyovarin

ooo

This tongue-in-cheek short story about recent Thai political events seen from an unusual angle is peppered with telling impish details that should make you smile – and ponder, if you can read between the lines.
Have a rainbow read. MB

รุ้งกินน้ำ

RAINBOW DAYS

วินทร์ เลียววาริณ

Win Lyovarin

TRANSLATOR’S KITCHEN
เสียงคนพูดจากลำโพงดังก้องและแตกพร่า เหมือนเสียงตีนขยี้หญ้าแห้งกรังในฤดูร้อน น้ำเสียงเกรี้ยวกราดราวกับคนพูดกำลังโกรธแค้นใครสักคนหรืออะไรสักอย่าง ต่อให้เสียงนั้นชัดใส เขาก็ฟังคำพูดเหล่านั้นไม่เข้าใจเป็นส่วนใหญ่ สำราญเคยบอกเขาว่ามันเป็นภาษาชั้นสูง คงจะจริง เพราะสำราญไม่เคยโกหกเขา อีกประการเขาก็ไม่ค่อยได้ยินศัพท์แสงแบบนั้นมาก่อน แต่มันคงดีแน่ เพราะผู้ฟังปรบมือกราว บางคนแกว่งของเล่นพลาสติกรูปมือประกบกันเป็นเสียงตบเปาะแปะ The blurry blare of the loud- speakers sounded like feet crushing dry grass in the hot season, the voice of someone angry with someone or something. Even if that sound had been clear, he wouldn’t have understood most of what was said. Samran had told him once it was high language. Maybe so, because Samran never lied to him. Besides, he had never heard words like those before, but they must be fine because the audience kept applauding. Some even shook plastic toys shaped like hands to make them clap. The English title doesn’t do justice to รุ้งกินน้ำ (bow-eat-water), the standard word for ‘rainbow’ (often shortened to รุ้ง) but implying that this arc in the sky feeds on water.
เขามาจากพม่าเมื่อแปดปีก่อน เขาพูดไทยได้ดีเมื่อเทียบกับเพื่อน ๆ ที่มา ‘ขุดทอง’ ในเมืองไทย เพราะทำงานในร้านอาหารแห่งหนึ่งแถวรังสิตนานสามปี หลังจากที่เจ้าของร้านคนเก่าขายกิจการ คนใหม่ก็ไล่เขาออก บอกว่าไม่ชอบพม่า เพราะมีข่าวคนใช้ชาวพม่าฆ่าเจ้าของบ้านตายทั้งบ้านเพื่อชิงทรัพย์ หลังจากนั้นเขาติดตามเพื่อนพม่าคนหนึ่งไปทำไร่ที่นครนายกพักใหญ่ ต่อมาก็ไปขายแรงงานที่ดอนเมือง ต่อมาเขาก็พบคนรัก หล่อนมาจากเมืองเดียวกับเขาที่พม่า หน้าตาสวย รูปร่างอวบอัด เขาตามหล่อนไปขายเสื้อผ้าที่ปากเกร็ด ทำได้เพียงครึ่งปี หล่อนก็หนีตามไอ้หนุ่มที่หน้าตาดีกว่าและเงินมากกว่าเขา ทิ้งเขาไว้กับเสื้อผ้ากองโตกับหนี้สินที่หยิบยืมเจ้าหนี้ เขาขอผ่อนผันกับเจ้าหนี้โดยขายเสื้อผ้าทั้งหมดแล้วเริ่มทำงานใช้หนี้ ในที่สุดก็ปลดหนี้ทั้งหมด He had come from Burma eight years earlier. He spoke Thai well compared with his friends who had come over to ‘strike gold’ in Thailand, because he had worked in a restaurant around Rangsit for three years. After the owner had sold the business, the new owner had kicked him out, saying he didn’t like Burmese because there was news at the time of a Burmese maid killing a whole family to plunder the house she worked in. After that he followed a Burmese friend to work in a farm in Nakhon Nayok for quite some time, then went to sell his labour at Don Mueang, and then found love. She came from the same town in Burma, had a pretty face and a well-rounded body. He followed her to sell clothes in Pakkret. After only half a year, she fled with a better-looking young man with better prospects, leaving him with a big pile of clothes and a big pile of debts. He set out to reimburse the debts through the sale of the clothes and then through labour and finally cleared all debts. หนี้สินที่หยิบยืมเจ้าหนี้ is redundant and need not be translated: debts are usually borrowed from a lender. I’ve modified the wording of the next sentences into one for the sake of fluency. Literally: ‘He asked the lender to be lenient/give him time to sell all the clothes and then began work to reimburse the debts. In the end, he cleared all debts.’
เจ้าหนี้เห็นแววมุ่งมั่นของเขา จึงขายรถเข็นคันหนึ่งในราคาถูก มันถูกยึดจากลูกหนี้รายหนึ่ง สภาพของมันเก่า โครงเหล็กเป็นสนิมทั้งคัน เจ้าหนี้ขายให้เขาในราคาเพียงสองร้อยบาท เขาใช้เวลาสามวันขูดสนิมออกหมดแล้ว ก็นำมาเข็นของขายไปเรื่อย ๆ จนไปตั้งหลักที่สถานที่ก่อสร้างคอนโดมิเนียมแห่งหนึ่ง ลูกค้าของเขาคือคนงานก่อสร้าง เขาทดลองขายทุกอย่าง ตั้งแต่ของใช้ส่วนตัวไปจนถึงขนม ปลาหมึกย่าง ลูกชิ้นปิ้ง ที่นั่นเองเขาพบกับเพื่อนใหม่ สำราญ หนุ่มจากโคราชผู้นี้ขายเครื่องดื่ม ไม่นานทั้งสองก็เช่าห้องอยู่ที่เดียวกันเพื่อลดค่าใช้จ่าย ในที่สุดก็ตามสำราญมาขายของที่นี่ Seeing how determined he was, the lender sold him a cart confiscated from some other debtor. It was an old cart, rusty all over. The lender sold it to him for only two hundred baht. He spent three days getting rid of the rust and then took the cart to peddle things until he settled on a condominium con- struction site. His customers were the construction workers. He experimented with selling all sorts of things, from personal wares to sweets, grilled squid and barbequed fish balls. That’s where he made a new friend, Samran, a young lad from Korat selling drinks. Before long the two of them shared the rent of a room to lower expenses. Finally he had followed Samran to sell here. โครงเหล็กเป็นสนิมทั้งคัน: literally, ‘Its whole metallic frame was rusty’.
ที่นี่มีคนมาชุมนุมมากกว่าทุกที่ที่เขาเคยขายของรวมกัน พ่อค้าแม่ค้าแห่มาจากทุกที่ แต่ลูกค้าก็มืดฟ้ามัวดินเช่นกัน เขาไม่รู้แน่ว่าคนเหล่านี้มาทำอะไรอยู่ที่นี่ วันแล้ววันเล่า คืนแล้วคืนเล่า คนเหล่านี้แต่งตัวเสื้อผ้าราคาแพง บางคนผูกเนคไท Here there were more people assem- bled than anywhere they’d been making sales together. There were vendors male and female from everywhere, but there were customers in huge numbers as well. He didn’t know what these people had come here for, day after day, night after night. Most of them wore expensive clothes; some even wore ties.
พ่อค้าแม่ค้าแต่ละรายขายทั้งอาหารและของใช้สอย บางคนขับรถกระบะ ท้ายรถวางข้าวของขาย สบู่ ยาสีฟัน แปรงสีฟัน ยากันยุง บุหรี่ ไปจนถึงมือตบพลาสติก Vendors sold foodstuffs as well as useful items. Some drove delivery vans, goods stocked at the back, from soap, toothpaste, toothbrushes, mosquito re- pellent or cigarettes to plastic hand clappers.
เขาขายเครื่องดื่มโซดา น้ำเปล่า ชาเขียว กาแฟกระป๋อง กระดาษชำระ เสื่อรองนั่ง หมวกกันแดด ยากันยุง ไม่นานก็มีพ่อค้านำสินค้ามาเสนอให้เขาขาย เป็นเสื้อยืดสีเหลืองและสติกเกอร์พิมพ์ข้อความเกี่ยวกับการเมือง ธงสีเหลืองและธงชาติไทย เขาได้กำไรวันละห้าหกร้อย บางวันถึงพันบาท He sold sodas, bottled water, green tea, instant coffee, tissues, mats, sun hats, mosquito repellent. Before long wholesalers offered him goods for resale, yellow t-shirts and stickers with political slogans, yellow flags and Thai national flags. He made a five to six hundred baht profit every day, some days up to one thousand.
เขารักแผ่นดินนี้… He loved this country…
= =
= =
คนบนเวทีประกาศว่า พวกเราต้องไม่เดินตามรอย พ.ศ. 2310 เมื่อคนไทยบางคนทรยศชาติ เปิดทางให้ทัพพม่าตีกรุงศรีอยุธยาแตก เขาเคยเรียนวิชาประวัติศาสตร์ในชั้นประถม แต่ก็ออกจากโรงเรียนก่อน จึงไม่รู้ประวัติศาสตร์ท่อนนี้ เขาไม่เคยรู้ว่าบรรพบุรุษของเขาเคยบุกมาถึงที่นี่ โชคดีไม่มีใครที่นี่รู้ว่าเขาเป็นคนพม่า The people on stage proclaimed that we must not follow the 1767 path when traitors to the nation opened the way for the Burmese army to destroy Sri Ayudhya. He had learned History at elementary level but had left school before so he knew nothing of that time in history. He had never known that his ancestors had invaded this land. Luckily nobody here knew he was Burmese. Sri Ayudhya: old spelling of Si Ayutthaya; Siamese kingdom from 1350 to 1767.
เพื่อนพ่อค้าหลายคนชอบคุยเรื่องการเมืองและเหตุผลที่คนมากมายมาชุมนุมกัน เขาได้แต่ยิ้ม พยักหน้ารับเป็นระยะเพื่อไม่ให้เสียมารยาท เขาเห็นด้วยกับคำพูดของพ่อค้าคนหนึ่งที่ว่า “เข้าร่วมชุมนุมไม่ได้เงิน ขายของดีกว่า พลิกวิกฤติเป็นโอกาสโว้ย!” หากที่นี่ทำกำไรให้เขาวันละเกือบพันบาท ใครจะชุมนุมเพื่อเหตุผลอะไรก็ได้ ยิ่งนานก็ยิ่งดี เขาคงสามารถเก็บเงินมากพอส่งกลับไปให้แม่ เขาสวมเสื้อสีเหลืองทุกวัน Several of his vendor friends liked to talk politics and of the reasons why so many people were gathered here. He would only smile and nod at regular intervals out of politeness. He agreed with one vendor who said, ‘There’s no money in joining the crowd. Selling’s better. Let’s turn the crisis into an opportunity, I say.’ If this place made him almost a thousand baht a day, never mind who gathered for whatever reason: the longer the better. He might make enough to send money to his mother. He wore a yellow shirt every day. โว้ย: what the hell, damn it, come on… เว้ย is the less crude (or more prissy?) variant.
คนสวมเสื้อสีเหลืองส่วนใหญ่ที่เขาพบมีอัธยาศัยดี ซื้อของโดยไม่ต่อราคา และมักไม่รับเศษเงินทอน พวกเขาชอบกินจุบจิบทำให้ขนมที่เขานำมาขายหมดทุกวัน Most of the people that he met wearing yellow shirts were well be- haved, bought without bargaining and often didn’t wait for change. They liked to eat snacks all the time and he ran out of sweets every day.
วันหนึ่งคนชุมนุมคนหนึ่งเปรยกับเพื่อนว่า “ถ้าได้กาแฟสดก็ดี เบื่อกาแฟกระป๋องจืด ๆ”อีกคนหนึ่งว่า “จริง น่าเสียดายที่ไม่มีใครขาย” One day one of the demonstrators remarked to his friend, ‘It’d be good if we had real coffee. I’m fed up with this bland instant coffee.’ To which the other answered, ‘You’re right. Too bad there’s nobody selling any.’
กินเวลาเขาหลายวันกว่าเขาจะทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างกาแฟสดกับกาแฟสำเร็จรูป และความแตกต่างของราคาเช่นกัน เขาไม่มีทุนซื้อเครื่องทำกาแฟสด ในที่สุดก็ไปกู้เงินมาซื้อเครื่องทำกาแฟสดขนาดเล็ก เป็นเครื่องมือสอง กำไรของเขาสูงเป็นวันละสองพันบาท แต่เรื่องดี ๆ  มักอยู่ไม่นาน เขาขายกาแฟสดได้อาทิตย์เศษ การชุมนุมก็ยุติลง It took him several days to understand the difference between fresh and instant coffee and the difference in terms of price as well. He didn’t have enough to buy coffee-making equipment, but eventually managed to borrow money to purchase a small, second-hand coffee-making machine. His daily profit more than doubled, but good things don’t last: he’d been selling fresh coffee for just over a week when the meeting was called off.
หลังจากคนเสื้อเหลืองเลิกชุมนุม รายได้ของเขาก็ลดลงทันที เขาจ่ายเงินเก็บทั้งหมดใช้หนี้ค่าเครื่องทำกาแฟสด แต่ผ่านไปไม่นาน สำราญก็บอกเขาว่ามีการชุมนุมอีก ทั้งสองตามไปขายของเช่นเดิม คราวนี้คนชุมนุมเปลี่ยนไปสวมเสื้อสีแดง ไม่นานเขาก็รู้ว่าเป็นคนละกลุ่มกัน คนกลุ่มนี้ซื้อของน้อยกว่าคนกลุ่มแรก พ่อค้าแม่ค้าที่ขายอาหารบ่นว่าขายไม่ดี เพราะคนสวมเสื้อแดงส่วนมากเอาอาหารมาเอง แน่ละ ไม่มีใครไม่รับเศษเงินทอน สินค้าที่คนชุมนุมกลุ่มใหม่นิยมก็คือบัตรเติมเงินโทรศัพท์มือถือ ยากันยุง พลาสติกรูปตีนตบ Once the yellow shirts had stopped gathering, his income plunged at once. He spent all his savings to reimburse the loan for the coffee-making machine, but it wasn’t long before Samran told him that there was another meeting. The two of them went to sell things as before. This time, the crowd of people were wearing red shirts. Before long he knew it was a different grouping alto- gether. People in this group bought less than had those in the first group. Food vendors grumbled about poor sales, because most of the red shirts brought their own food and of course none of them failed to wait for their change. The goods the new grouping preferred were portable phone prepaid cards, mosquito repellent and plastic foot clappers. o
เขายังเหลือธงสีเหลืองอยู่หลายสิบชิ้น เขาซื้อสีแดงมาย้อม โชคดีที่สีแดงทับสีเหลืองได้ เขาขายธงแดงหมดภายในไม่กี่วัน He was left with dozens of yellow flags. He bought red dye. Luckily, red could trump yellow. He sold all of his red flags within days.
เขาไม่รู้แน่ว่าคนเหล่านี้มาทำอะไรอยู่ที่นี่ วันแล้ววันเล่า คืนแล้วคืนเล่า แต่เขารู้ว่าส่วนใหญ่มาจากต่างจังหวัด บางคนมาไกลจากเชียงใหม่ หลายคนบอกว่าชอบสามสิบบาทรักษาทุกโรค บางคนมาจากยโสธร นครราชสีมา อุบลราชธานี He didn’t know what these people were there for, day after day, night after night, but he knew that most of them came from upcountry, some from as far as Chiang Mai. Several people told him they liked the thirty-baht health scheme. Others came from Yasothon, Nakhon Ratchasima, Ubon Ratcha- thani…
คนบนเวทีก็พูดเรื่องพม่าตีเมืองไทยในปี พ.ศ. 2310 เช่นกัน คราวนี้บอกว่าเกิดจากการแบ่งชนชั้นระหว่างอำมาตย์กับไพร่ และมีเพียงคนคนเดียวที่จะแก้ปัญหานี้ได้ เช่นเดิม เขาฟังภาษาสูงเหล่านั้นไม่เข้าใจ เขานึกอิจฉาที่ชาวบ้านประเทศนี้มีความรู้ เพราะไม่ว่าคนบนเวทีพูดศัพท์ยากเพียงไร คนชุมนุมก็ปรบมือหรือใช้ตีนพลาสติกตบเสียงดังตลอดเวลา The people on stage also talked about Burma attacking Siam in 1767. This time they said it came from the social division between rulers and commoners and there was only one person who could solve that problem. As before he didn’t understand their high language. He felt envious that the villagers of this country were so learned, because however difficult the words used by the people on stage, the congregation clapped their hands or their plastic feet all the time. Talking about อำมาตย์, could someone explain to me why the second syllable is pronounced with a low rather than a falling tone?
เขารับเสื้อยืดมาขายเช่นเคย คราวนี้ทั้งหมดเป็นสีแดง พิมพ์ลายและข้อความต่าง ๆ เช่น แดงตัวพ่อ, แดงตัวแม่, แดงตัวลูก ฯลฯ เขาไม่เข้าใจความหมายของคำเหล่านี้ แต่ไม่สำคัญ เขารู้ว่าเขาเป็นหนี้บุญคุณคนทำเสื้อเหล่านี้ เขาสวมเสื้อสีแดงทุกวัน เขาเพียงหวังว่าคนที่มาชุมนุมจะไม่เปลี่ยนสีเสื้อบ่อย ๆ จะได้ขายของเดิมได้หมด เขาเพียงแต่นึกในใจว่า ถึงแม้พวกเขาจะเปลี่ยนสีไปเรื่อย ๆ จนครบสีรุ้ง ก็ไม่เป็นไร He received t-shirts to sell as before. This time they were all red, with various printed motifs and slogans such as ‘Red Father is it!’, ‘Red Mother is it!’, ‘Red Child is it!’ and so on. He didn’t understand the meaning of those words but that wasn’t important. He knew he was indebted to those who had made those shirts. He wore a red shirt every day. He simply hoped that the people who gathered wouldn’t change the colour of their shirts too often, so he could sell out his stock, yet thought to himself that even if they went through all the colours of the rainbow it wouldn’t matter. I’m not sure I ‘understand the meaning of those words’ either. On a whim, I pattern them here on the ubiquitous Coke slogan. Anyone with a better idea?
= =
เขาเดินเข้าไปในห้องแถวเก่า คูหาสุดท้ายในซอย ชายจีนในร้านถามเขา “จะส่งเท่าไหร่?” He walked into the old shop- house at the end of the lane. The Chinese man in the shop asked him, ‘How much this time?’
เขายื่นเงินปึกหนึ่งให้ผู้ถาม ชายจีนนับเงินอย่างคล่องแคล่ว He held over a wad of banknotes to the man, who counted the money deftly.
“ห้าพันบาท อืม! งวดนี้ส่งเยอะนี่” ‘Five thousand! Hum, that’s quite a lot this time.’
ชายจีนยื่นใบรับเงินให้เขา เงินก้อนนี้จะเดินทางตรงไปที่เชียงใหม่ผ่านเครือข่ายโทรศัพท์ ภายในไม่กี่นาทีมันจะเดินทางต่อข้ามไปพม่าโดยไม่ต้องผ่านด่านและเส้นพรมแดน ไม่เกินยี่สิบสี่ชั่วโมง แม่จะได้รับเงินก้อนนี้รวดเร็วราวเนรมิต The Chinese man gave him a receipt. That amount of money would travel straight to Chiang Mai via the telephone system. Within minutes it would cross over into Burma without having to go through any custom or border post. Less than twenty-four hours later his mother would receive that amount of money as if by magic.
เขารักแผ่นดินนี้… He loved this country…
= =
From Sen Sommut (Imaginary lines), March 2012
Win Lyovarin, born 1956 in Hat Yai
and twice the recipient of the
prestigious SEA Write Award,
is at the forefront of
Thai creative writing.
His large body of work
can be found at his book club
and on Thai Fiction in Translation.
o