Tag Archives: alienation

Tragedy – Arunwadi Arunmas

You will see her sitting smiling, holding a slice of lemon between two fingers. Indeed, it’s with citric acid that Arunwadi writes – yet her frantic stories are no lemons. MB

โศกนาฏกรรม

TRAGEDY

wood-boring beetle wood-boring beetle

อรุณวตี

Arunwadi Arunmas

 Pronounced ‘a.run.wa.dee a.run.mart
TRANSLATOR’S KITCHEN
บ้านของพวกเขาอยู่เหนือสุดของหมู่บ้าน ลึกเข้าไปในดงไม้ร่มครึ้ม และกอไผที่ขึ้นเบียดแน่นตลอดสองฝั่งคลอง ตัวบ้านทรงไทยสองหลังคู่งามเด่นในหมู่ไม้ ด้านหนึ่งเป็นโรงวัวและที่เก็บเครื่องมือทำนา ด้านหลังเป็นยุ้งฉางเก็บข้าวเปลือกฯซึ่งก่อสร้างอย่างมั่นคง มีคลองซึ่งขุดเองเชื่อมตัวบ้านกับคลองสายใหญ่ซึ่งเป็นทางสัญจร เรือมาดลำใหญ่แข็งแรงลอยลำอยู่ในท่าน้ำ ลูกชายของบ้านน้ำลังเล่นอยู่ในเรือ ภายใต้ร่มเงาของหลังคาที่ปกคลุมท่าน้ำ เขาพยายามที่จะปลดโซ่ที่คล้องหัวเรือไว้ออกด้วยสีหน้าเคร่งขรึม แต่พ่อของเขาผูกโซ่ไว้แน่นหนาด้วย กลัวว่าลูกที่ยังเล็กจะนำเรือออกเล่นและจมน้ำ พ่อซึ่งมักอยู่ในอารมณ์เครงเครียดบอกเขาบ่อยๆว่าเล่นอยู่ในบ้านเถิด เพราะเป็นที่ซึ่งปลอดภัยที่สุดสำหรับเขาและน้องสาว เด็กน้อยลากโซ่กึงกัง แล้วก็หยุดชะงักเมื่อได้ยินแม่ร้องเพลงมาจากข้างบนบ้าน แม่ของเขายังสาวและสวย ดวงตาดำสนิท ผอมบาง ผมที่ยาวเคลียไหล่ทำให้แม่ดูอ่อนโยนมากยิ่งขึ้น เขาเคยได้ยินเพลงนี้มาก่อนในวันที่เข้าไปในไร่ท้ายบ้านกับแม่ แล้วได้พบลุงเอม ซึ่งเป็นคนเลี้ยงวัวแหวกพงหนามเข้ามาหา ลุงเอมตัวใหญ่ ผิวคร้าม นัยน์ตาเป็นประกายขณะมองดูคู่สนทนา เขาขอโทษที่ทำให้แม่ตกใจ แล้วชมว่าแม่ร้องเพลงเพราะ … เพลงอะไรนะ เขาถาม Their house was in the upper part of the village, deep into shady jungle and thick copses of bamboo lining both sides of a canal. The Thai-style twin house stood out amongst the trees. On one side there was a stable cum shed where agricultural implements were kept, and at the back a solidly built silo for storing rice. A canal had been dug to link the house to the canal on which people travelled. A large, sturdy dugout floated at the landing. The son of the house had taken to playing in the dugout. In the shade of the roof that covered the landing he was trying to untie the chain at the head of the boat with a solemn expression, but his father had tied the chain tight as he feared his son who was still very young would take the boat out and drown. His father, who seldom relaxed, often told him to play in the house because it was the safest place for him and his baby sister. The little child pulled the chain noisily and then checked himself when he heard his mother sing in the upper part of the house. His mother was still young and pretty, slender, with stark black eyes and hair dangling off her shoulders making her look even gentler. He had heard that song before on a day when he had gone with her in the field behind the house and then met Uncle Aem, the cowman, who was cutting through the undergrowth towards them. Uncle Aem was big, swarthy, and had sparks in his eyes as he looked at her. He begged forgiveness for frightening her and then praised her for singing so well … what was that song, he asked.
“ไม่รู้ซิ” แม่ตอบ “ฉันได้ยินมาจากพี่ชม…” แม่หมายถึงพ่อ ‘I don’t know,’ mum answered. ‘I heard it from Chom.’ She meant dad.
“ทิดชมร้องเพลงรักเป็นด้วยหรือ…” เขาหัวเราะเห็นฟันเรียงเรียบและดวงตาก็ยิ่งเป็นประกาย “ร้องอีกซิ … ฉันจะได้จำเอาไว้ร้องบ้าง…” เขาว่า แต่แม่ส่ายหน้า ‘Oh, so Chom can sing love songs, can he? He laughed, showing rows of teeth and his eyes sparkled even more. ‘Sing it again … I’ll memorise it to sing it my- self.’ he said, but mum shook her head. Lost in translation: Chom is Tit Chom, meaning he’s done a spell in the monkhood, meaning he’s righteous.
“ไม่เชื่อว่าฉันจะร้องเพลงได้เพราะเท่าทิดชมงั้นหรือ…” เขาถามและไม่ยอมหลีกทางให้ ‘You don’t think I can sing as well as Chom, is that it,’ he asked and wouldn’t give way.
“ฉันชอบฟังพี่ชมร้องคนเดียว…” แม่ตอบ คนทั้งสองจ้องหน้ากัน ลุงเอมถอนใจ แล้วหันมาพูดกับเด็กชายว่า “วัวตัวใหม่ของลุงเชื่องมาก มันผูกอยู่ตรงดงต้อยติ่งโน่น เอ็งอยากไปดูไหมล่ะ หรือจะแก้เชือกมันไปผูกตรงอื่นก็ได้นะ” ‘I only like to hear Chom sing it,’ mum answered. The two of them stared at each other. Uncle Aem sighed and then turned to say to the boy, ‘My new cow is very tame. It’s tethered at the Minnie Root hillock over there. How about having a look at it? You can even untie it and tether it somewhere else, you know.’
เด็กน้อยชอบวัว มันเป็นสัตว์โลกแสนประหลาด รูปร่างใหญ่โตพ่วงพี แต่แววตาอ่อนโยน และบางครั้งก็เศร้าสร้อยอะไรเช่นนั้น อย่างเดียวกับตาของแม่ในบางครั้งที่เขาเคยเห็น เขาขลุกอยู่กับวัวรุ่นหนุ่มของลุงเอมอยู่นานสองนาน ทำความรู้จักจบมันยอมก้มหัวลงมาเคล้าเคลียใบหน้าของเขา จากนั้นเด็กน้อยก็เป็นธุระหาใบไม้มาป้อนมัน The little child liked cows, they were exceedingly strange animals, so stout and bulky but with tender eyes and sometimes looking so sad like mum’s eyes sometimes as he had noticed. He spent quite a lot of time with Uncle Aem’s young ox. Once they had made each other’s acquaintance, it lowered its head to cuddle his. After that the boy made it his duty to find leaves to feed it with.
จนเสียงกลองเพลจากวัดทอดทำนองมาให้ได้ยินนั่นละ Until he heard the eleven o’clock beating of the drum at the temple. [Announcing the monks’ last meal of the day.]
แม่จึงเดินเคียงคู่ออกมากับลุงเอม That’s when mum came out with Uncle Aem by her side.
เมื่ออยู่ด้วยกันตามลำพังแม่ถามเขาว่า “หนูชอบลุงเอมไหม” When they were together alone, his mum asked him, ‘Do you like Uncle Aem?’
เด็กน้อยเงยหน้าขึ้นมองดูแม่ที่กำลังเหม่อมองออกไปไกลและตอบอย่างจริงใจว่า “หนูชอบวัวของเขามากกว่า” The little child raised his head and looked at his mother who was staring dreamily far away and answered sincerely, ‘I like his cow better’.
เช้าวันต่อมา เขาได้ยินแม่ลอกพ่อก่อนที่พ่อจะออกไปทำงานว่า ลุงเอมจะเอาวัวมาผูกกินใบไม้ในไร่นะ พ่อพยักหน้าอย่างไม่ใส่ใจ แล้วหิ้วลังเครื่องมือออกไปทำงาน The next morning, he heard mum inform dad before he went to work that Uncle Aem would take his cows to eat the leaves in our field, you know. Dad nodded as if he didn’t care and then lifted the packing box of his tools and went out to work.
แล้วความเงียบที่น่าฟัง อย่างเดียวกับในท้องทุ่งก็แผ่กระจายเข้ามาในบ้านของพวกเขา แม่จะก้มๆเงยๆเก็บกวาดบ้าน บางคราวจะยกจานชามไปขัดที่ริมฝั่งน้ำ เขาและน้องเล็กจะวนเวียนอยู่รอบๆ ระยะนั้นแม่เงียบขรึมมาก โดยเฉพาะเวลาที่เงาของลุงเอมทอดทับลงกับสายน้ำ เด็กชายจะรู้สึกอึดอัดอย่างแปลกประหลาด เขาจะเลี่ยงไปเล่นไกล แต่ในขณะเดียวกันก็แอบมองดูอย่างไม่สบายใจ ลุงเอมจะพูดเรื่อยไม่หยุดปากหาก เห็นว่าแม่ยิ้ม เขาก็ยิ่งเศร้าใจอย่างบอกไม่ถูก And then a silence worth listening to, the same as in the fields, spread inside their house. Mum sat about sweeping the floor. Sometimes she’d take dishes to scour by the canal. He and his little sister ran around nearby. During that time mum was very quiet, especially when Uncle Aem’s shadow stretched out over the water. The boy felt strangely uneasy. He’d sneak out to play far away but at the same time would covertly and unhappily watch as Uncle Aem spoke nonstop. If he saw mum smile, he’d feel all the more unspeakably sad.
วันต่อมาก็เหมือนวันอื่นๆที่แม่เอาน้องใส่เปล แล้วให้เขาแกว่ง ส่วนแม่จะออกไปปลูกผักในไร่ เขาหยิบเอากล่องไม้ขีดที่ใส่แมงทับไว้ออกมา แล้วก็สาละวนนับไข่เม็ดเหลืองแข็งๆของมันอยู่ข้างๆเปลน้องซึ่งหลับสนิท เขาเล่นอย่างเพลิดเพลิน พอตะวันตรงหัว แม่ก็กลับมาด้วยท่าทางตื่นเต้น กระหืดกระหอบ หน้าเป็นสีชมพูปลั่ง และเหงื่อชื้นไรผม รีบถามเขาว่าน้องตื่นหรือยัง เมื่อเขาบอกว่ายังเลย แม่กอดเขาไว้อย่างอ่อนโยนเป็นรางวัลที่แกว่งน้องดี พร้อมกับทอดถอนใจโล่งอก The next day was the same as the other days. His mother put his little sister into a hammock and had him rock it. Then she went out to plant vegetables in the field. He picked up the matchbox in which he kept a wood-boring beetle and then engrossed himself counting the hard yellow eggs inside while staying next to the hammock where his sister slept soundly. He engrossed himself in his games. When the sun was right above his head, mum returned, looking flushed, breathless, her face a shining pink and her hair bathed in sweat. She hastily asked him if his sister had woken up. When he said not yet, mum hugged him tenderly as a reward for rocking the hammock well and at the same time she sighed in relief.
ครั้งหนึ่งแมงทับของเขาพลิกตัวได้ และกางปีกบินปร๋อไปต่อหน้าต่อตา เด็กชายใจหายวาบ เขาผวาออกตามมันไปทันที แมลงแสนสวยนั้นบินเรี่ยๆต่ำจากพุ่มไม้หนึ่งไปยังอีกพุ่มไม้หนึ่ง เหมือนหลอกล่อให้เขาไล่ตาม เขาจับมันได้ในที่สุดและพบว่าตนเองมาไกลจากบ้านมาก เขาบุกเข้าพงอ้อยกอหนาม หนองน้ำที่มีป่าเตยร่มครึ้ม เพื่อเข้าสู่ไร่ของตนเอง เสียงนกเล็กๆร้องจุ๊กจิ๊กอยู่เหนือหัว และแมลงเต่าทองหลากสีบินกันว่อนรอยรอบ ท่ามกลางความเงียบสงัดของป่านั่นเอง เขาเห็นแม่ของเขาเบียดตัวอยู่กับร่างของลุงเอมที่ก้มหน้าลงไปหา Once, his beetle managed to turn over and spreading its wings flew away right in front of his nose. The little boy, startled, went out after it at once. That beautiful insect flew low from one bush to the next as if to entice him to come after it. He finally managed to catch it and found himself very far away from the house. He waded through a chafing clump of sugar- cane in a swamp shaded by Pandanus palm trees to return to their own field. Small birds chirped above head and varicoloured ladybugs flew all around in the quietness of the jungle there. He saw his mother pressing her body against the body of Uncle Aem who bowed his head looking at her.
เด็กชายนิ่งงัน หัวใจคล้ายหยุดต้นไปชั่วขณะ แต่หลังจากนั้นมันกลับเต้นระทึกเหมือนรัวกลอง ความรู้สึกชาด้านไปตลอดทั้งร่าง เขาออกวิ่งไปทันที  คล้ายกำลังหนีภาพที่น่ากลัว เขาไม่ได้รู้สึกหรือมองเห็นอะไรอีกเลยจนกระทั่งไปนั่งตัวสั่นอยู่ข่างเปลน้องน้อย…ตัวเขาสั่นสะท้านอย่างบังคับไม่ได้… The little boy stood stock-still, his heart almost stopped beating for a moment, but after that started to beat fast like a drum roll. His body felt numb all over. He started to run away at once as if to flee from a frightening vision. He didn’t feel or see anything any longer until he went and sat shivering all over beside his sister’s hammock – a shivering he was unable to control.
เมื่อรู้สึกตัวอีกครั้ง เขาก้มลงมองน้องเล็กที่หลับสนิทอยู่ในเปล เขาเห็นสิ่งที่ไม่เคยเห็นมาก่อน แกช่างเป็นเด็กที่สวยงามนัก ทั้งบอบบาง สะอาดสะอ้านเสียจนทำให้เขาสะเทือนใจ  และเขารักแกเหลือเกิน เขาไกวเปลช้าๆ ไม่อยากให้แกตื่นขึ้นมา แต่แล้วแกก็ลืมตาขึ้นและทำในสิ่งที่เขากลัวที่สุด นั่นคือร้องหาแม่… When he came to his senses again, he looked down at his baby sister still sleep- ing soundly in the hammock. He saw something he had never seen before: she was such a beautiful child, delicate and so clean he felt disturbed and he loved her so much. He rocked the hammock slowly so she wouldn’t wake up but then she opened her eyes and did what he feared most, which was call for mum.
เขาพาน้องไปคอยแม่ตรงเนินดิน ปากทางเข้าไร่ เด็กน้อยดิ้นด้วยไม่เข้าใจว่าวันนี้ทำไมพี่ชายจึงกอดเสียแน่น ราวกับเขากำลังหวาดกลัวอะไรสักอย่าง บัดนี้เด็กชายมีท่าทางเปลี่ยนไป นัยน์ตาของเขาเบิกโพลง และจ้องมองไปข้างหน้าอย่างว่างเปล่า เขามองไปที่ไหนสักแห่งในท้องฟ้า แต่มองไม่เห็นสิ่งที่เขาเคยรัก ดวงตะวันที่กราดแสงอยู่เหนือทุ่งนาที่กำลังเปลี่ยนสีไป ดอกกกสีน้ำตาลแซกแซมอยู่กับหญ้ารังนกที่ดอนเอนกลางสายลม หมู่เมฆเลื่อนลอยเงียบงัน และดอกโสนก็โรยแล้ว … เด็กชายก้มศีรษะลง น้องสาวเข้ามาดึงชายเสื้อ ถามว่า … เดี๋ยวแม่ก็มาใช่ไหม … ตอนนี้เองที่เด็กชายร้องไห้ … เขาสะอึก สะอื้นอย่างรุนแรง จนร่างกายสั่นสะท้าน น้ำตาพร่างพรูนองหน้า เด็กหญิงจ้องเจาด้วยดวงตากลมโตแสนสวย แกมีท่าทางเข้าอกเข้าใจว่าเขากำลังมีความทุกข์ แกนั่งลงเงียบๆข้างๆเขา…หลังจากนั้นสองพี่น้องก็นั่งเบียดตัวอยู่ด้วยกัน เงียบๆ He took his sister to wait for mum by the earthen mound at the entrance to the field. The little child wriggled as she didn’t understand why today her brother was hugging her so tight as if he was afraid of something. By now the boy’s attitude had changed. His eyes were big, wide open and staring ahead emptily. He was looking at some place in the sky but didn’t see what he used to love, the sun beaming down on the paddy fields now changing colour, brown sedge combined with swollen-finger grass on the slanted mound. Under the wind, the clouds drifted silently and the sesbania already was wilting … The boy lowered his head as his sister had come closer and, pulling at his shirttail, asked ‘Mum’s coming, right?’ That’s when the boy cried. He sobbed, sobbed hard until his body shook and tears ran down his face. The girl stared at him with her utterly beautiful big round eyes. She seemed to understand that he was unhappy. She sat down quietly next to him. After that, brother and sister sat leaning against each other silently.
ตะวันค่อยๆคล้อยต่ำลง เงาต้นกุ่มยืดยาวออกไป พุ่มอ้อกอกกเป็นสีเขียวระยับพราวกลางแดดอ่อน เสียงลมพัดต้นข้าวซู่ๆแผ่วเบา นานๆครั้งจะมีเสียงเด็กเล่นจากหมู่บ้านลอยมาในความเงียบ และในความเงียบนี้เองที่แม่ปรากฏตัวขึ้น เธอเดินมาอย่างเลื่อนลอยราวกับใบไม้แห้ง ถูกลมพัดให้ปลิวไป แดดสีเหลืองยามเย็นทำให้ทุกอย่างดูอ้างว้างแปลกประหลาด แสงสว่างจากท้องฟ้าสาดจับรางของเธอเต็มที่ ร่างกายของเธอบอบบาง ทอดแขนแนบลำตัวอ่อนช้อย กะพริบตาถี่เหมือนตื่นตระหนก และไม่เข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้น เธอมองดูเด็กทั้งสองอย่างทบทวนความทรงจำ เด็กชายบอกตัวเองว่าเธอและเขาได้ตายไปจากความสัมพันธ์ที่เคยมีในกาลก่อนเด็ดขาดแล้ว…แม่นิ่งขึงเมื่อสบตาเขา เธอรู้ทันทีว่าเขารู้แล้ว… The sun slowly slid down, the shadow of the temple-plant stretched out and dis- appeared, the patches of reed grass and clumps of sedge were green and glittered in the milder sunshine. The wind triggered gentle rustlings amongst the rice stalks. Once in a long while the rumour of chil- dren playing in the village floated in the silence and it was in that silence that mum materialised. She walked up gliding like a dead leaf tossed about by the wind. The yellow sunshine of approaching dusk made everything look oddly empty. The light from the sky caught her body entire- ly. Her body was slim, her arms gracefully limp against it, and she was blinking as if in dread of something she couldn’t under- stand. She looked at the two children as if searching her memory. The boy told himself she and he were dead to the relationship that formerly linked them for certain. His mother held his stare. She knew at once that he knew…
แล้วลมหนาวก็โรยทุ่ง กาเหว่าร่ำร้องถี่กระชั้นเมื่อฟ้าสางและก่อนย่ำค่ำ ทุ่งนาเป็นสีเหลืองทองคำชุ่มโชกด้วยน้ำค้างอันเหน็บหนาว ลุงเอมไม่มาอีกแล้ว และเห็นได้ชัดว่าแม่เกลียดเขา บางคืนเด็กชายตกใจตื่นเพราะการที่ทุ่มเถียงของพ่อและแม่ เมื่อแม่ไม่ยอมให้พ่อถูกต้องตัว พ่อตั้งคำถามด้วยอาการขุ่นขึ้ง และดูเหมือนบ้าคลั่งไปเพราะความเงียบของแม่ พ่อเริ่มตบตีแม่อย่างโหดร้าย และเธอก็ตอบโต้เขาอย่างดุเดือด ความเกลียดชังอย่างรุนแรงคุโชนในดวงตาคนทั้งคู่ แล้วในที่สุดพ่อพูดถึงผู้ชายอีกคนซึ่งแม่ยอมรับออกมาอย่างเยือกเย็น ทั้งหมดแผดเผาหัวใจของเด็กชาย เขาไปพาน้องที่ร้องไห้มานอนด้วยโดยไม่ใส่ใจคนทั้งสอง เด็กน้อยนอนกอดกันเงียบๆ เด็กชายไม่เคยพูดกับใครเลยตั้งแต่วันนั้น… Then the cold wind withered the fields. The koels sang a capella at dawn and then at dusk. The paddy fields were a golden yellow dipped in freezing cold dew. There was no Uncle Aem any more and it was obvious that mum hated him. Some nights, the boy was startled awake because of quarrelling between mum and dad when mum wouldn’t let dad touch her. Dad asked resentful questions and it seemed mum’s silence maddened him so he began to beat her cruelly and she answered in kind. Strong hate smoulder- ed in their eyes and finally dad mentioned another man’s name, which mum acknowledged cold-bloodedly. All of this burnt up the boy’s heart. He took his sister who was crying and had her sleep with him without paying attention to the two grownups. The little children lay hugging each other quietly. The boy never talked with anyone from that day…
ท้องของแม่โตขึ้นเรื่อยๆ ทุกคนรู้กันทั่วไปว่ามีชู้ … พ่อพาน้องไปค้างบ้านย่า ทุกวันเขาจะเฝ้ามองแม่เดินช้าๆไปรอบๆบ้าน เอามือไล่ละไปตามขอบระเบียงเหมือนจะตามหาอะไรสักอย่าง ไม่มีอะไรจะเศร้าไปกว่าภาพนั้น เด็กชายตระหนักด้วยความเจ็บปวดว่าเขารักแม่มากเพียงใด… Mum’s belly grew by the day. Everyone knew she had a lover. Dad took his daughter to stay at his mother’s house. Every day he watched mum walking slowly around the house, her hand sliding along the balcony railings as if in search of something. There was nothing sadder than that picture. The boy realised with pain how much he loved his mum.
แม่คลอดลูกอย่างโดดเดี่ยว หมอตำแยเป็นหญิงชราในหมู่บ้านที่คำพูดเต็มไปด้วยคำสบถหยาบคาย ผู้ที่มาเยี่ยมเยียนเป็นไปเพราะความอยากรู้อยากเห็นมากกว่าสิ่งอื่น แม่ไม่ได้มองดูคนเหล่านั้น ไม่ได้ตอบคำซักถามปลอบโยน หรือคำเสียดสี รวมทั้งไม่ได้มองดูลูกชายคนใหม่ วันแล้ววันเล่าที่แม่นอนหลับตานิ่งเงียบ Mum gave birth alone. The midwife was an old woman in the village whose mouth was full of coarse swearwords. Those that came visiting did so out of curiosity more than anything else. Mum didn’t look at them, didn’t answer the words of consolation or of sarcasm and neither did she look at her new son in all the days she lay still, silent and with her eyes closed.
ในความเงียบนั้นเอง วันหนึ่งแม่เงยหน้าขึ้นแล้วได้เห็นลูกชายคนเก่ามายืนเกาะประตูห้องอยู่ เขากำลังมองดูน้องที่เกิดใหม่ ทุกอย่างในห้อง และสุดท้ายเขามองแม่ของเขา ห้องในบ้านทรงไทยนั้นอับทึบและมืด น้องของเขาซุกอยู่ในกองผ้า แม่นอนอยู่บนฟากกระดานแผ่นเดียว มีถาดสังกะสีใบใหญ่ใส่ถ่านไฟวางอยู่ใกล้ๆ ถ่านในนั้นมอดเกือบหมด เมื่อแม่คลอดน้องคนเล็กพ่อเป็นคนใส่ฟืน และเกลี่ยถ่านให้ แต่ครั้งนี้ไม่มีคนทำ เด็กชายไม่เข้าใจอะไรนัก แต่เขาก็ก้าวข้ามผ่านกองผ้าที่สกปรก จานข้าวที่ไม่ได้ล้าง เข้าไปเกลี่ยถ่านไฟให้แรงขึ้น แม่มองเขาทุกระยะเงียบๆ แล้วเธอก็หลับตาลง วันต่อมาเขาเอาน้ำร้อนมาให้แม่ เมื่อน้องร้องไห้เขาจะเข้ามาหา แต่เขากับแม่ไม่เคยพูดกัน In that very stillness, one day she raised her head and then saw her older son who stood knocking on the door of the room. He was looking at his new-born little brother and everything in the room and finally he looked at his mother. The room in that Thai-style house was stuffy and dark. His brother was ensconced in a pile of clothes. His mother lay on a bare board. There was a large galvanised iron tray for embers placed nearby. Most of the embers on it were dead. When mum had given birth to his sister, dad was the one who put the firewood and levelled out the embers for her, but this time there was no one to do it. The boy didn’t under- stand anything much but he stepped over the pile of clothes which were dirty and over rice plates that had not been washed and undertook to equalise the embers to revive them. Mum looked at him all the time without batting an eyelid and then she closed her eyes. The next day he brought hot water to his mother. When the little one cried, he went over to him but he and mum never spoke.
เมื่อแม่แข็งแรงดีพอที่จะทำทุกอย่าง เขาก็เลิกที่จะเข้าไปยุ่งเกี่ยว เขาจะนั่งอยู่ตรงท่าน้ำ มองออกไปยังท้องทุ่งที่เงียบร้าง วันหนึ่งแม่ให้นมน้องอยู่ในห้อง เมื่อเสร็จแล้วก็เดินช้าๆเข้ามาหาเขา จ้องมองเขาอยู่เนิ่นนาน ก่อนที่จะหันกลับไป ที่ฉางข้าว เมื่อเห็นแม่ดึงเชือกล่ามวัวมาจากรั้ว เขาลุกขึ้น When mum was strong enough to do everything, he stopped interfering. He would sit on the landing, looking out at the quiet waste land. One day, mum suckled the little one in the room. When she was done she walked slowly over to him, stared at him for a long time before turning her back to go to the silo. When he saw mum pull out one of the ropes to tether cows to the fence with he stood up.
แม่หันมามองเขาอีก แล้วเขาก็ตกตะลึงตัวแข็ง Mum turned round to look at him again and then he grew stiff in shock.
แม่ปิ่นขึ้นไปผูกบ่วงกับขื่อแม่มองลอดบ่วงลงมาที่เขา แม่ก็ยิ้มกับลูกชายของเธอเป็นครั้งแรก Mum climbed up to tie the noose to the beam. She looked through the noose and smiled at her son for the first time.
“ไปเสียซี” แม่บอกอย่างอ่อนโยนรักใคร่ “ไปรอที่ปากทางจนกว่าใครสักคนจะผ่านมา” ‘Go away,’ she told him with love and tenderness in her voice. ‘Go and wait at the entrance to the field until someone comes by.’
วันนั้นฝนแห่งเดือนสิงหาคมมัวหม่น มันตกอยู่ทั้งวันจนโลกเยือกเย็นเหน็บหนาว เมื่อลุงอวบผ่านมาเมื่อใกล้ค่ำ แกก็เห็นเด็กชายนั่งอยู่กกลางสายฝนอย่างโดดเดี่ยว ตาของเขาแดงกร่ำ ตัวแข็ง เย็นเยียบและน้ำตาไหลไหลอยู่ตลอดเวลา เขาบอกลุงอวบด้วยใบหน้าที่ไร้ความรู้สึกให้ไปปลดแม่ลงจากขื่อ … แม่เขาฆ่าตัวตาย … เขารอใครสักคนอยู่นานเหลือเกิน… That day the rain of a gloomy August day fell all day until the whole world was chillingly cold. When Uncle Uap came by towards dusk, he saw a boy sitting under the rain all by himself, his eyes dark red, his body stiff, chilled to the bone, and tears streaming down all the time. He told Uncle Uap with a face devoid of feeling to go and tie down his mother from the beam … his mother had killed herself … he’d been waiting for someone for a long, long time…
ลุงอวบฟังด้วยอาการตะลึงพรึงเพริด แกรีบวิ่งเข้าไปในบ้าน ชะงักกับภาพที่เห็น แล้วก็หันหลังกลับไปบอกคนอื่นๆ Uncle Uap listened in astonishment. He darted to the house, went in and stopped short at what he saw, and then turned round to go and tell others.
ค่ำแล้ว ใครๆลืมเด็กชายคนนั้นกันหมด มีเพียงดาวที่เริ่มขึ้นเมื่อยามค่ำเท่านั้นที่เฝ้ามองเงาเล็กๆของเขาดุ่มเดินสะเปะสะปะ ไปสู่เรือลำใหญ่ที่จอดทอดไว้ในคลอง เขาพยายามครั้งแล้วครั้งเล่าที่จะดึงโซ่ให้ขาด เพื่อที่เรือจะได้แล่นสู่ที่ไกลแสนไกล แต่ทว่าไม่เป็นผล เสียงโซ่กึงกัง เด็กชายซวนเซถลา เขาร้องไห้รำพันต่างๆนานากับตัวเอง แต่ไม่หยุดการกระทำนั้น By nightfall, everybody had forgotten about the boy. Only the stars that began to go up in the evening sky watched his small shadow walk unsteadily yet intently to the dugout moored in the canal. He tried time and again to pull the chain to have it break so the boat could go far, far away, but he didn’t succeed. The chain clanged, the boy staggered and fell, shouted sundry complaints to himself but didn’t stop trying.
ฝนยังกระหน่ำต่อไปอีก ทำให้โลกทั้งโลกเหน็บหนาวเยือกเย็น บางทีมันอาจจะเป็นเช่นนั้นตลอดกาบในหัวใจของเด็กน้อย The rain still pelted on, making the whole world freezing cold. Maybe it would be like this forever in the child’s heart.
=
=
Arunwadi Arunmas, 38, was hardly 21
when her first novel of a provincial girl playing
with her own blood (La Voix du sang)
shocked the straight-laced
and earned her a youthful following.
Since then, her merciless short stories and poems have confirmed her fiendish reputation.
.arunwadi april14

Alone in the world – Prartana Rattana

There is a load of emotions in this story, as a young woman who loves to hate her mother feels with selfish blindness. MB

คนเดียวในโลก

Alone in the world

chopper2 chopper1

ปรารถนา รัตนะ

PRARTANA RATTANA

TRANSLATOR’S KITCHEN
แม่โกรธฉันอีกแล้ว ฉันก็โกรธแม่เหมือนกัน เราจะไม่พูดกันใช่ไหมแม่ ฉันอึดอัดนะแม่รู้ไหม ฉันลุกขึ้นหยิบกางเกงยีนส์ที่กองอยู่กับพื้นขึ้นมาสวมใส่ สกปรกสิ้นดี แต่ช่างมันเถอะ ก็คนซักผ้าของฉันเขาหนีฉันไปแล้วนี่ หยิบเสื้อยืดสีดำที่แม่เกลียดนักเกลียดหนาขึ้นมาใส่ ฉันไว้ทุกข์ให้กับแม่และตัวเอง ไว้ทุกข์ให้กับความทุกข์ทั้งมวลที่เราเกิดมาเป็นแม่ลูกกัน Mum is angry with me again and I’m angry with her as well. We won’t speak to each other, right, mum? I’m ill at ease, you know, mum. I get up and pick up the jeans in a pile on the floor and put them on. So damn dirty but never mind. The man washing clothes for me has fled, so… I pick up the black t-shirt you hate and put it on. I’m in mourning for you, mum, and for myself, in mourning for the sorrows of all kinds at having been born mother and child.
บิดลูกบิดประตู เปิดกรงขังให้อิสระกับตัวเอง มองหาแม่ โน่น นั่งซึมอยู่ที่โต๊ะหินอ่อนใต้ต้นหูกวางแววตาสิ้นหวังท้อแท้ คงจะผิดหวังในตัวฉันอีกตามเคย แต่แม่ก็ผิดหวังมาตลอดอยู่แล้วนี่ แล้วทำไมแม่ไม่รู้จักเคยชินกับมันเสียที ฉันเดินตรงไปที่ชั้นวางรองเท้า หยิบคู่โปรดที่ใส่มากว่าห้าปี เลือกให้มันไปกับฉันวันนี้ อดหันไปมองหน้าแม่ไม่ได้ โอ๊ย! มองหน้าแม่ทีไรรู้สึกหดหู่สิ้นดี ก็ไหนว่าชอบทำบุญ ธรรมะธัมโมนักหนาแล้วทีเวลาแบบนี้ทำไมไม่รู้จักใช้ธรรมะให้ถูกทาง ฉันกลืนน้ำลายด้วยความอึดอัด แม่นั่งเงียบตัวแข็งเหมือนหิน ไม่มองด้วยซ้ำไปว่าฉันกำลังจะออกไปข้างนอกอีกแล้ว โธ่ … แม่ มีกันอยู่สองคนแม่ลูกแท้ๆ แล้วทำไมแม่ต้องตั้งแง่แสนงอน ทำไมต้องมากดดันกันนะ I turn the doorknob, open the cage to give myself freedom, look for mum. There, sitting drowsily at the marble table under the Indian almond tree, looking hopeless, discouraged, no doubt disappointed in me as usual, but you’re always disappointed, and why can’t you get used to it for a change? I walk straight to the shoe rack, pick up my favourite pair I’ve been wearing for the past five years, choosing to have them come along with me today. I can’t help turning round to look at mum. Oh, every time I look at her I feel so damn depressed. Doesn’t she say she likes to make merit? She’s fiendishly dharma-minded, and then in a moment like this why doesn’t she know how to use dharma correctly? I swallow my saliva in unease. Mum sits silent, hard as stone, not even looking at me as I’m about to go out again. Gee, mum, there’s just the two of us mother and child truly, then why do you have to sulk like this? Why so much pressure? ==

=

=

=

=

=

=

=

ธรรมะธัมโม = churchy; what the French call ‘une grenouille de bénitier’. Here, the word ‘dharma’ had to be used to make sense of the rest of the sentence.

“แม่อายชาวบ้านเค้า” ‘I’m ashamed of what people might say.’
“โธ่เอ๊ย … แม่!” ฉันตะโกนสุดเสียง ปัดชามข้าวที่แม่บรรจงวางบนโต๊ะเมื่อครู่ลงไปกองแตกละเอียดอยู่ที่พื้นทั้งข้าวทั้งแกงและเศษถ้วยจานเละเทะรวมกัน แม่ทรุดตัวนั่งลงร้องไห้ เสียงสะอึกสะอื้นอย่างเจ็บปวดของแม่สามารถฆ่าฉันได้ ฉันเดินเข้าห้องปิดประตู เลือกเทปม้วนที่เกรี้ยวกราดที่สุดใส่เข้าไปในเครื่องเล่น เสียงดนตรีแผดคำรามกึกก้องเหมือนห้องทั้งห้องเป็นนรกจำลอง ฉันไม่ได้ยินเสียงสะอึกสะอื้นคร่ำครวญของแม่อีกเลย ‘Good grief, mum!’ I shout at the top of my voice, with a flick send the plate of food mum painstakingly placed on the table a moment ago crashing to the floor, in a mess of rice, curry and broken china. Mum collapses in tears. Mum’s painful sobs can still kill me. I walk into the room and close the door, choose the most enraged tape and slip it into the player. The blast of music turns the room into an ersatz hell. I don’t hear mum’s plaintive sobs any longer. ==

=

=

=

เกรี้ยวกราด: angrily (to scold), furiously.

=
รู้สึกตัวตื่นขึ้น แต่พอลืมตาก็ต้องตกใจเมื่อพบกับใบหน้าคมๆ ของผู้ชายคนหนึ่งกำลังขยับร่างของเขาอยู่บนร่างของฉัน ฉันหลับตาตั้งสติอีกครั้ง นึกทบทวนเหตุการณ์เมื่อคืน ใครกันหนอมานอนกับฉัน ค่อยๆ ลืมตาขึ้นพิจารณาที่ใบหน้าคมเข้มนั้น ยกมือขึ้นลากนิ้วไปบนขนคิ้วดกดำ ผมของเขายาวสลวยห้อยลงมาระใบหน้าของฉัน ฉันลูบเสยผมของเขารวบไปไว้ด้านหลัง ยิ้มให้เขาก่อนจะใช้ลิ้นสัมผัสริมฝีปากของเขา “ปวดหัวจังเลย” ฉันบอกเขาเพื่อยุติบทพิศวาสที่กำลังดำเนินอยู่ เขาเป็นใคร มาจากไหน ชื่ออะไร โอย! งงสิ้นดี ฉันลุกขึ้นเสยผมเผ้ายุ่งเหยิง มองไปยังกระจกบานใหญ่ในห้อง มองร่างเปลือยเปล่าของตัวเอง เห็นใบหน้าที่รู้สึกว่าโทรมเหลือกำลัง “ไปอาบน้ำกันดีกว่า หิวข้าวแล้วด้วย” ฉันบอกเขาในขณะที่เขากำลังเงี่ยหูฟังเสียงกุกกักนอกห้อง “อ้าว ไหนว่าอยู่คนเดียว” “ก็ฉันอยู่คนเดียวจริงๆ” ฉันไม่ชอบตอบคำถามแบบนี้เลย “แล้วใครอยู่ข้างนอก” “ก็แม่ฉัน” “เมื่อคืนบอกว่าอยู่คนเดียว” I come to but upon opening my eyes am shocked to see the sharp face of a man whose body is moving over mine. I close my eyes to compose myself once again, to recall last night’s events. Who the heck is sleeping with me? I slowly open my eyes, consider those sharp features, raise my hand to follow with a finger the bushy black eyebrows. His long flowing hair keeps brushing against my face. I stroke his hair through my fingers and push it back, smile at him before using my tongue to touch his lips. ‘I have a splitting headache,’ I tell him to put an end to the hanky-panky underway.  Who is he? Where does he come from? What’s his name? Gosh! Total blank. I get up, rake my dishevelled hair with my fingers, look at the large mirror in the room, look at my naked body, see a face which I find terribly rundown. ‘We’d better shower now. I’m terribly hungry as well,’ I tell him as he strains to hear the halting voice outside the room. ‘Well now! Didn’t you say you were alone?’ ‘But I do live alone!’ I don’t like answering this sort of question. ‘Then who is that outside?’ ‘My mum.’ ‘Last night you told me you were alone.’
ให้ตายเถอะ ฉันพาต้นเสาหรือก้อนหินเข้าบ้านมาด้วยนะ ฉันบอกเขาว่าฉันอยู่คนเดียว แต่เขาก็พยายามจะบอกว่าฉันอยู่กับแม่ มีแม่อยู่กับฉันในบ้าน ก็ใช่ … แต่ฉันอยู่คนเดียวนี่ … ฉันอยู่ตัวคนเดียวในโลก! Damn! I’ve taken a pillar or a stone into the house. I told him I lived alone, but he’s trying to tell me I live with my mother. My mother is with me in the house. Well, yes … but I do live alone … I live all by myself in the world!
ชายคนนั้นเดินตามฉันเข้าห้องน้ำ เขาตัวสูง หน้าตาดี คมเข้มจนดูดุน่ากลัว ผมยาวถึงเอว ฉันมองหน้าเขาผ่านสายน้ำจากฝักบัว มีเคราเขียวๆ มีหนวดบางๆ ริมฝีปากได้รูปแดงน่าจูบ เรายืนมองหน้ากันอยู่อย่างนั้น เขาก็คงเหมือนฉันที่เมื่อคืนมืดมากเลยมองหน้ากันไม่ชัด ฉันยังนึกขำตัวเองที่เพิ่งจะมารู้เมื่อกี้ว่า เขาผมยาว แถมดำเป็นมันสวยเชียว ฉันเขย่งเท้าน้อยๆ ขึ้นสัมผัสริมฝีปากแดงๆ น่ารักนั่นด้วยริมฝีปากของฉัน “เราจะได้อาบน้ำกันไหมเนี่ย” เขายิ้ม แล้วหยิบสบู่ขึ้นมาฟอกไปตามตัว ฉันเบียดร่างเข้าไปชิดเขา เขาโอบฉันไว้แล้วฟอกถูสบู่ลูบไล้ไปบนเนื้อตัวของฉันอย่างนุ่มนวล The man follows me into the bathroom. He’s tall, good-looking, with features so sharp he looks fierce even scary, hair down to his waist. I look at his face through the water jet from the shower head. He has a dense beard and a thin moustache, well-drawn, red, kiss-me lips. We stand staring at each other like that. He’s probably like me, as last night it was very dark so we couldn’t see each other clearly. I’m even amused at myself for finding out just now that his hair is long, and shiny black and damn cute too. I tiptoe to reach his lovely red lips with my lips. ‘Are we going to shower or not?’ He smiles and then grabs the soap and soaps himself. I push my body against his. He enfolds me in his arms and then runs the soap all over my flesh gently.
“นิ่ม! นิ่ม!” เสียงแม่ตะโกนเรียกฉันพร้อมกับทุบประตูปังๆ ฉันเลิกคิ้วแล้วหันไปบอกกับเขาว่า “แม่เรียก” แล้วตะโกนตอบแม่ว่ากำลังอาบน้ำ “แม่เรียกคุณว่าอะไรนะ นิ่มเหรอ” เขาหัวเราะลั่นอย่างขบขันเสียเหลือเกิน ฉันทุบแรงๆ บนหน้าอกของเขาแล้วถามเขาว่าทำไม มันตลกนักหรือ เขาบอกว่ามันขัดกับบุคลิกของฉันอย่างแรง ฉันเองเคยคิดเหมือนกันว่า แม่เรียกฉันว่านิ่มมาตลอด แม่คงจะแฝงความรู้สึกอะไรบางอย่างไว้ “แล้วคุณล่ะชื่ออะไร” “โหย! ผมบอกคุณไม่รู้กี่รอบแล้ว เขียนไว้ในสมุดขอบคุณด้วยไง” “เหรอ ก็จำไม่ได้นี่นา ชื่ออะไรล่ะบอกหน่อยซิ” ฉันพูดขณะดึงผ้ามาเช็ดตัว เปิดประตูออกไปสวมใส่เสื้อผ้า “เดี๋ยวผมเปิดสมุดของคุณที่ผมเขียนไว้เมื่อคืนให้ดู” เขาเปิดกระเป๋าของฉันอย่างถือวิสาสะ หยิบสมุดไดอารี่ออกมาเปิดอย่างกับเป็นสมุดของตัวเอง เขาเปิดหน้าที่มีลายมือของเขา เบอร์โทรศัพท์ ที่อยู่ ที่ทำงาน โห! มาเขียนไว้เมื่อไหร่กันเนี่ย อ้อม โอ๊ยชื่ออ้อมจะบ้าตาย ฉันหัวเราะล้มกลิ้งลงบนเตียง เขาทำหน้าตากรุ้มกริ่มน่ารักเป็นบ้า มองดูเขาหยิบกางเกงในขึ้นมาสวม ผู้ชายนี่เวลานุ่งกางเกงในมีเสน่ห์จริงๆ ฉันดึงตัวเขาเข้ามาใกล้ซุกหน้าไปบนแผงขนดกเหนือสะดือ ก่อนจะกัดอย่างมันเขี้ยวเข้าทีหนึ่ง “เดี๋ยวออกไปกินข้าวกัน แม่ทำกับข้าวเสร็จแล้วละ” “แล้วแม่เขาจะไม่ว่าผมหรือ” “ว่าเรื่องอะไร” ฉันเลิกคิ้วด้วยความรำคาญ “เร็วๆ เหอะน่าหิว” ‘Nim! Nim!’ Mum shouts out my name as she pummels the door with her fists. I raise my eyebrows and then turn to tell him, ‘It’s my mum calling,’ and then shout in answer to my mother that I’m taking a shower. ‘What is it your mother calls you? Nim?’ He bursts out laughing, highly amused. I punch his chest hard and ask him what’s so funny. He tells me ‘soft’ is radically at odds with my personality. I myself have often thought that mum calls me ‘soft’ all the time to conceal feelings of some kind. ‘What’s your name, then?’ ‘What! I don’t know how many times I’ve told you already. I even wrote it down in your thank-you book.’ ‘Really? Well, I don’t remember. So, what’s your name? Tell me,’ I say as I take the towel to dry myself, open the door to go and get dressed. ‘I’ll open your book where I wrote it down last night and show you.’ He takes the liberty to open my bag, picks up my diary and opens it as if it were his. He finds the page with his handwriting, phone number, address, workplace. Oh! When the heck did he write all this? Orm. His name’s Orm, ‘get around’, how absurd! I burst out laughing and fall back on the bed. He makes absolutely lovely bedroom eyes. I watch him pick up his briefs and put them on. Men, when they put on their briefs I fall for them. I draw him close, sink my face into the hairy stretch above his navel before biting it playfully. ‘Let’s go out and eat. Mum’s cooked for us.’ ‘Won’t she shout at me?’ ‘Why should she?’ I raise my eyebrows in irritation. ‘Hurry up. I’m hungry.’
“แม่ มีอะไรกินมั่ง” ‘Mum, what is there to eat?’
“ของชอบของนิ่มทั้งนั้นเลย เมื่อคืนกลับมากี่โมงล่ะลูก” ‘All dishes you like. What time did you come back last night, darling?’
แม่บรรจงจัดโต๊ะอาหารและพูดเจื้อยแจ้ว ยังไม่ได้หันมามองว่าฉันเดินออกมาจากห้องพร้อมกับใคร ฉันถอนใจที่จะต้องทะเลาะกับแม่อีกแล้ว ตอนนี้แม่กำลังอารมณ์ดีอยู่เชียว แต่ให้ตายเถอะ เมื่อไหร่ฉันจะได้อยู่คนเดียวในโลกจริงๆ โดยไม่ต้องมีใครมาคอยพร่ำเพ้อว่าห่วงใย ว่ารักนักรักหนาว่าจะมาฝากผีฝากไข้กับคนอย่างฉัน Mum is carefully setting the table and prattling sweetly. She hasn’t turned around yet and seen who I’m walking out of the room with. I’m discouraged at having to quarrel with her once again. Right now, she’s in a bloody good mood, but damn it, when will I really be alone in the world without having someone always around to claim she worries about me, to love me and be dependent on a person like me?
แม่หันมา ฉันจับจ้องใบหน้าของแม่ สีหน้าที่ยิ้มสดชื่นอยู่เมื่อครู่ค่อยๆ สลดและซีดเผือดลงเมื่อมองเห็นคนที่ยืนอยู่ข้างๆ ฉัน “สวัสดีครับแม่” เขายกมือไหว้ “เพื่อนหนูเองแม่ เมื่อคืนเขามาส่ง” ทำหน้าให้มันดีๆ หน่อยสิแม่ ฉันอยากจะบอกแม่อย่างนั้น แต่ช้าไปแล้วเมื่อแม่เอ่ยขึ้นมา “กินกันตามสบายเลยนะ เดี๋ยวแม่จะออกไปข้างนอก” “แม่ไม่กินข้าวด้วยกันก่อนเหรอ” แม่ส่ายหัวเหมือนคนไร้สติ เดินตัวแข็งเกร็งออกจากประตูบ้านไป โธ่ … แม่ ฉันจะกินข้าวอร่อยได้ยังไง ถ้าแม่มีกิริยาอาการแบบนี้ Mum turns round. I watch her face. The fresh smiling expression slowly turns sad and pale when she sees the person that stands next to me. ‘Good morning, mother.’ He raises his hands and bows to her. ‘This is my friend, mum. He drove me home last night.’ Come on, mum, be nice to him: that’s what I’d like to tell her, but it’s too late when she says, ‘Enjoy the food. I’m going out.’ ‘Won’t you eat with us first?’ Mum shakes her head as if she has lost it, walks stiffly out of the main door and is gone. Good grief, mum! How can I enjoy the food if you behave like this?
=
ฉันเดินไปส่งเขาที่ชอปเปอร์บริเวณหน้าบ้าน เฮ้อ เมื่อคืนฉันซ้อนชอปเปอร์มาเหรอนี่ ไม่เห็นรู้เรื่องเลย ดีนะที่ไม่ตกลงมาตาย เขาหันมาเอามือบีบหัวไหล่ของฉัน ฉันสบตากับเขาตรงๆ นัยน์ตานั้นช่างแสนซื่อและจริงใจ “เดี๋ยวผมโทร.มาหานะ” I walk him back to the chopper parked in front of the house. Wow! So I rode that monster last night, did I? I had no idea. Lucky I didn’t fall and die. He turns round and with his hand presses my shoulder. I look straight into his eyes. His eyes are so honest and candid. ‘I’ll call you,’ he says. ‘Monster’ to avoid the repetition of ‘chopper’ while staying in the spirit of the context.
ฉันไม่สนใจหรอกว่าเขาจะโทร.มา จะมาหา ไม่มาหา หรือจะไปขึ้นสวรรค์ลงนรกที่ไหน เดินกลับเข้าบ้านมาทรุดนั่งที่โซฟา เตรียมทำสงครามอารมณ์กับผู้ให้กำเนิด ทำไมนิ่มไม่เหมือนแม่ แม่เคยถามอย่างนั้น แม่เป็นบ้าไปแล้วหรือไง ฉันจะไปเหมือนแม่ได้ยังไง แม่เป็นหม้ายมายี่สิบปีอยู่กับฉันมาสองคนในบ้าน แม่ไม่เคยมองผู้ชาย ไม่เคยสนใจใคร เพราะแม่รักลูก แม่บอกอย่างนั้น ฉันไม่เข้าใจ รักลูกมันจะตื่นเต้นตรงไหน ฉันเปิดโอกาสให้แม่คบกับผู้ชายเสมอ แต่แม่กลับสนใจอยู่แต่กับฉัน คอยสนใจว่าวันๆ ฉันจะไปไหน จะทำอะไร กินอยู่อย่างไร เบื่อจะบ้าตาย I don’t care whether he calls me or comes and sees me or not or goes to paradise or to hell. I walk back into the house and let myself down on the sofa, getting ready for a mood war with the person that gave birth to me. Why aren’t you like me, mum once asked me. Is she mad or what? How could I be like her? She’s been a widow for twenty years, the two of us alone in the house. She’s never looked at a man, never shown interest in anyone because she loves her child, that’s what she told me. I don’t understand: what’s so exciting about loving one’s child? I’m always giving her the opportunity to meet men, but she’s only interested in me, only wants to know day after day where I’m going, what I’m doing, how I’m eating and sleeping, so damn boring! ==

=

=

=

=

แม่หม้าย: widow or divorcee (also แม่ร้าง).

นั่งอ่านหนังสือก็แล้ว ดูทีวีก็แล้ว แม่ยังไม่กลับเข้ามา ฉันเริ่มรู้สึกมึนหัวเลยเดินเข้าไปนอนในห้องและหลับลงอย่างง่ายดายด้วยความอ่อนเพลีย I sit reading a book then look at TV and mum is still not back. I’m beginning to feel giddy so I step into the bedroom and easily fall asleep out of weakness.
ตื่นขึ้นมาอีกทีตอนหัวค่ำ ได้ยินเสียงแม่ทำอะไรกุกกักอยู่ข้างนอก แม่กลับเข้ามาแล้วหรือ นอกหน้าต่างมืดสนิท ฉันนอนลืมตาโพลง คิดอยู่ว่าจะออกไปพูดกับแม่ว่าอย่างไรดี แต่อย่าเลย ทำไมแม่ไม่เข้ามาคุยกับฉันในห้องล่ะ เสียงฝีเท้าของแม่เงียบไป แม่ไม่มาซักถามอะไรฉันจริงๆ ด้วย แม่เป็นอะไรไป แม่ไม่เคยเก็บความรู้สึกกับฉันแบบนี้มาก่อน ไม่เป็นไรหรอกหลับต่อก่อนเถอะ ยังไงแม่ก็ยังอยู่ในบ้านนี้วันยังค่ำ อาจจะกำลังงอนรอให้ฉันไปง้อละมัง โธ่! ไม่มีทาง แม่ก็รู้จักฉัน… I wake up again at dusk, hear some sort of clattering from mum outside. So she’s come back, has she? Out of the window it’s totally dark. I lie eyes wide open, thinking about what to say when I go out and talk to her, but better not. Why doesn’t she come and talk to me in here? The sound of her footsteps stops. She really isn’t com- ing in to ask me questions. What’s the matter with her? She’s never kept her feelings from me like this before. Never mind. Go on sleeping. No matter what she’s still in this house morning, noon and night. Maybe she’s sulking, waiting for me to try to make up. Goodness! No way. She knows me…
=
เสียงเคาะประตูเบาๆ ปลุกให้ฉันตื่น “นิ่มออกมากินข้าวเถอะลูก” ฉันเปิดประตู เห็นแม่หน้าซีด “ยาของแม่หมดแล้ว เดี๋ยวนิ่มไปซื้อให้หน่อยนะ” แม่มีโรคประจำตัวที่ขาดยาไม่ได้ ต้องกินเหมือนเป็นยาเสพติด เห็นหน้าแม่แล้วรู้สึกสงสาร แต่ในความสงสารก็กลัวว่าแม่จะพูดอะไรทำลายบรรยากาศยามเช้าตรู่ A light knock on the door wakes me up. ‘Come out and eat, Nim darling.’ I open the door, see mum’s livid face. ‘I’ve run out of medicine again. Go and buy me some, will you.’ Mum has a chronic disease that can’t go without medicine. She has to take it as if it were a drug. Seeing her face I feel pity, but in that pity I fear she’ll say something that will destroy the early morning atmosphere. ==

=

=

เหมือนเป็นยาเสพติด: ‘as if she were addicted’ is an alternative translation.

“ไม่สงสารปุ้มเขาเหรอถึงได้ทำแบบนี้” แม่เปิดฉากจนได้ “มันจบไปแล้ว ปุ้มกับหนูน่ะ” ฉันขึ้นเสียงอย่างไม่สบอารมณ์แล้วเดินหนีออกจากห้องไปนั่งที่โต๊ะอาหาร แม่ค่อยทยอยหยิบกับข้าวมาวาง กับข้าวน่ากิน แต่ … ฉันถอนใจ มองกับข้าวพวกนั้นรู้สึกเหมือนทุกจานมีหนอนดิ้นยั้วเยี้ยว “แต่นิ่มจะทำแบบนี้ไม่ได้นะ เราอยู่ในสังคม เรามีพี่มีน้อง มีญาติ มีตระกูล ปู่ย่าเขาสร้างสมกันมานาน” แม่สาธยายยืดยาวเหมือนเขื่อนที่กักน้ำไว้เต็มปรี่แล้วแตกร้าวมีรอยรั่ว น้ำค่อยๆ ซึมไหลออกมาจนเขื่อนพังทลาย ฉันนิ่งฟังเงียบ ฉันจะไม่เถียง … หยุดนะแม่ หยุดเดี๋ยวนี้ ถ้อยคำเหล่านั้นลอยเข้าหู ข้ามหัว วนเวียนกึกก้องอยู่ภายในบ้าน ก็ได้แม่ ฉันเองก็อยากรู้เหมือนกันว่าฉันเป็นคนที่มีความอดทนอยู่ตื้นลึกขนาดไหน … แม่ยังพูดต่อไป … พูด … พูด … หมดแล้ว ความอดทนของฉันอดอยู่ได้แค่ประโยค “แม่อายชาวบ้านเค้า” ‘Don’t you feel pity for Pum behaving like this?’ Mum manages to start hostilities. ‘It’s finished between Pum and me.’ I raise my voice moodily and walk out of the room to go and sit at the breakfast table. Mum follows with the food tray she puts down. The food looks delicious but I’m disheartened, look at those dishes and feel as if they have worms wriggling in them. ‘But you can’t act like this, Nim. We are in society, we have siblings, we have relatives, we have a name our grandparents have long established.’ Mum discourses at length like a dam full to the brim that develops a leakage with the first crack. The water keeps seeping out until the dam crumbles. I listen quietly without moving. I will not argue … Stop, mum! Stop right now! Those words flow into one ear, across the head, resound around the house. So be it, mum. I myself would like to know how patient I can be … Mum keeps speaking, speaking, speaking. Enough! My patience gives up with her ‘I’m ashamed of what people might say’. [We gather that Pum [short ‘oo’ sound] is the previous boyfriend – would that be ‘the man washing clothes for me’ that has fled?]
อายชาวบ้านหรือ… Ashamed of what people might say…
=
โทรศัพท์ดังขึ้นแทรกผ่านสรรพเสียงในนรกจำลองของฉัน “อินทร์ นี่ผมเองนะ แม่ว่ายังไงบ้าง” “เค้าไม่ได้ว่าอะไรหรอก จะสนใจไปทำไม” “เออ คืนนี้เพื่อนๆ ผมเขาจะขับรถไปสมุยกัน อินทร์จะไปกับผมไหม” “ไปซิ” ฉันตอบโดยที่ยังไม่มีสมองส่วนไหนสั่งการ ไปทั้งนั้น ไปไหนก็ได้ นรก สวรรค์ ไปให้พ้นจากบ้านหลังนี้ ไปให้พ้นจากแม่ “ตอนนี้สิบโมงเช้าเดี๋ยวบ่ายๆ ผมไปรับนะ” ฉันวางหูโทรศัพท์ลงอย่างไม่ยินดียินร้าย แม่คิดว่าฉันมีความสุขหรือที่ทำให้แม่โกรธ ทำให้แม่ร้องไห้ แม่โกรธฉัน ฉันก็โกรธแม่ โกรธที่แม่ยืนอยู่แต่บนมุมมองของแม่เอง The phone rings, cutting through the voice in this ersatz hell of mine. ‘It’s me. What did your mum say?’ ‘She didn’t say anything. Why should you care?’ ‘Uh, tonight my friends and I are riding to Samui*. Will you come with me?’ ‘Sure,’ I answer before any part of my brain gives instructions. Of course I’ll go, whatever the scenario, anywhere, hell or paradise, so long as it’s away from this house, away from mum. ‘It’s ten a. m. now. I’ll come and fetch you in early afternoon.’ I put down the handset without feeling anything. Does mum think I’m happy to make her angry, to make her cry? Mum is angry with me, I’m angry with her, angry that she won’t budge from her own viewpoint. ==

=

=

* Samui is the main island in mid-South on the Gulf of Thailand side.

ฉันหยิบของใส่กระเป๋าติดตัวไปไม่กี่ชิ้น ไม่มีอะไรมีความหมายกับฉันเลย ฉันมีชีวิตว่างเปล่า ใส่รองเท้าเสร็จ ฉันเดินเลี่ยงจากมุมที่แม่นั่งอยู่ไปนั่งรออ้อมที่ใต้ซุ้มต้นการเวกอีกด้านหนึ่ง อดชำเลืองดูแม่ไม่ได้ คืนนี้ฉันคงไม่กลับบ้าน แม่คงต้องคอยฉันทั้งคืน นึกอยากเดินไปบอกแม่ไปกอด ไปขอโทษแต่จะมีประโยชน์อะไรในเมื่อแม่กำลังผิดหวัง เป็นความผิดซ้ำซากที่แม่ไม่เคยคิดหนีห่างจากมัน ไม่เห็นยากเลยแม่ เพียงแค่แม่ละทิ้งความหวังทั้งหลายลงเสียเท่านั้น แม่ก็จะไม่ต้องผิดหวังอีกต่อไป I put only a few things in a bag to take along. Nothing has meaning for me. My life is empty. When I’ve put on my shoes, I sneak away from the corner where mum is sitting and go and sit to wait for Orm under the ylang-ylang vine on the other side. I can’t help casting glances at mum. Tonight I won’t be home; she’ll wait for me all night. I think of walking over to tell her, to hug her, to apologise, but what good would that be when she is disappointed? It’s a mistake she keeps making and never thinks of fleeing from. It isn’t difficult, you know, mum. Just give up all hopes and you’ll never be disappointed again.
=
ชอปเปอร์รูปร่างแปลกตาหลายคันแล่นตามกันไปบนทางหลวง ผ่านแสงไฟที่สาดส่องยามเข้าตัวเมือง บางช่วงเปลี่ยวมืดน่ากลัว เสียงแผดสนั่นของเครื่องยนต์ประสานกันคำรามลั่น ตลอดทางฉันนั่งกอดเอวหนุ่มผมยาวแน่น เอาหน้าแนบชิดแผ่นหลังของเขา ปล่อยน้ำตาไหลรินปลิวกระเซ็นไปตามแรงลมที่ปะทะมาแรงๆ ทุกคราวที่หยุดพัก จนเมื่อขึ้นเฟอร์รี่ลงถึงเกาะ ฉันจะปาดน้ำตาออกเพื่อคอยตอบรับรอยยิ้มและถ้อยคำเอาอกเอาใจจากเขาและเพื่อนๆ ยิ้ม หัวเราะ มึนเมาเหมือนกับสนุกสนาน เหมือนหลุดจากโลกของตัวเองเข้าไปผสมปนเปเป็นสมาชิกของพวกเขาเหล่านั้น คงไม่มีใครสังเกตเห็นแววตาว่างเปล่าของฉันที่ฉายวูบวาบฉาบทาอยู่บนร่างของพวกเขา เสียงหัวเราะดังลั่นเป็นระยะ ฉันยิ่งต้องกรีดเสียงให้กึกก้องกว่า ถึงอย่างไร ฉันก็ยังอยู่ในโลกตัวคนเดียว Oddly shaped choppers are speeding along the highway, past pools of lights marking the entrances to towns, some areas frighteningly desolate and dark, the noise of the engines building to a resounding roar. All the way I sit hugging the waist of the long-haired man tight, my face pressed against his back, letting tears, which are scattered by the wind that blows hard as we ride, flow freely every time we stop to rest. When we step onto the ferry to the island, I wipe out the tears to answer the smiles and words of concern of Orm and his friends, smile, laugh, tipsy as if from fun, as if I have slipped out of my own world to mix with them as a member of their group. Nobody notices the emptiness in my eyes, for all their twinkle as they linger over their bodies. Loud laughter resounds at times. I must pitch my voice higher to be heard. No matter what, I’m still alone in the world.
อ้อมแสดงความเป็นเจ้าข้าวเจ้าของฉันต่อหน้าเพื่อนๆ จนออกนอกหน้า พยายามจะเข้าถึงและแทรกตัวเข้ามาในโลกของฉัน เขากำลังเข้าใจฉันผิดอีกมากมาย แต่ฉันจะให้โอกาสเขา ถึงอย่างไร ฉันก็มีความรู้สึกว่าเขาเป็นเพื่อนที่มีอัธยาศัยดีคนหนึ่ง In front of his friends Orm behaves openly as if he owns me. He tries to reach and insert himself into my world. He misunderstands me in many other ways, but I’ll give him a chance. No matter what, I have the feeling he’s a friend with an amiable nature.
ค้างคืนที่สมุยผ่านไปสองคืนฉันก็เริ่มเบื่อ เบื่อบทสนทนาซ้ำซาก อ้อมคงจะรู้ได้จากอาการของฉันจึงคอยถามอยู่เรื่อยว่าเบื่อหรือ จะกลับไหม ฉันประทับใจผู้ชายคนนี้ เขาพาฉันกลับคืนนั้นทันทีเมื่อฉันบอกว่าเบื่อ โดยที่เพื่อนๆ ของเขายังอยู่กันต่ออีกหลายคืน ฉันจะเที่ยวอย่างสนุกสนานได้อย่างไรในเมื่อแม่ไม่รู้ว่าฉันหายไปไหน โอ๊ย เซ็งจริงๆ ทำไมฉันต้องรู้สึกผิดด้วย After two nights on Samui I’m beginning to be bored, bored with the conversation which is always the same. Orm must realise this from my behaviour so he keeps asking me if I’m fed up, do I want to go back. I’m impressed by this man. He takes me back that night at once when I tell him I’ve had enough, even though his friends will stay on for many more nights. How can I enjoy myself travel- ling around when mum doesn’t know where I have disappeared? Oh, how boring! Why do I have to feel guilty as well?
=
เขาเลี้ยวรถเข้าไปจอดชิดประตูบ้าน บ้านปิดเงียบ แม่ไปไหนนะ เราสองคนเดินเข้าไปในบ้าน ทิ้งตัวลงบนโซฟาอย่างเหนื่อยอ่อน ฉันล้มตัวนอนลง เอาขาทั้งสองข้างพาดไว้บนตักของเขา เขาขยับมือค่อยๆ บีบนวดไปตามน่องของฉันที่กำลังปวดเมื่อยพอดี ฉันส่ายหัวมองหน้าเขา อยากจะบอกเขาว่า คุณกำลังอยากทำให้ฉันรู้สึกว่าฉันไม่ได้อยู่คนเดียวในโลกใช่ไหม หยุดเถอะ ไม่สำเร็จหรอก He turns to park the bike right in front of the main door. The house is closed and silent. Where’s mum? The two of us step into the house, let ourselves drop onto the sofa, weak with tiredness. I lie down, my legs across his lap. He moves his hand to slowly massage my calves which are aching right now. I shake my head staring at him. I’d like to tell him you’re trying to make me feel I’m not alone in the world, aren’t you. Stop. You won’t succeed.
แล้วแม่ … แม่ไปไหน เอื้อมมือไปดึงผมของเขาเล่น ผมเขาสวยจริงๆ มีเสียงคนเดินเข้ามา ป้านั่นเอง ถือวิสาสะอะไรกันเนี่ย ป้าเปิดประตูบ้านเข้ามายืนจังก้าตรงหน้าเราสองคน “นิ่ม เอ็งนี่มันเลวจริงๆ มานอนกอดกับผู้ชายอยู่ได้ แม่เอ็งตายแล้วรู้ไหม ตอนนี้ตั้งสวดอยู่ที่วัด” แม่ตายก็แม่ฉัน แต่ป้า … ป้าไม่มีสิทธิมาด่าฉัน “หายไปไหนมา แม่เอ็งไม่มียากิน จนอาการกำเริบชักตาตั้ง ตอนกลางคืนฝนตกก็ออกมานั่งตากฝนรอเอ็งอยู่หน้าบ้านทุกคืน จนไม่สบายเพราะโรคแทรกซ้อน ช็อกตายเอาไปส่งโรงพยาบาลไม่ทัน หัวจิตหัวใจของเอ็งทำด้วยอะไรวะ ทำไมถึงใจจืดใจดำอย่างนี้” เสียงของป้าที่เกรี้ยวกราดอยู่ตอนแรกค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสะอื้น “ข้าสงสารแม่เอ็งจริงๆ เอ็งเคยรักเขาบ้างไหมวะ” น้ำตาของฉันค่อยๆ ไหลรินลงอาบแก้ม ฉันลุกขึ้นเดินเข้าไปหาป้า โอบกอดป้าไว้แน่น “ป้า แม่ไปไหน” ฉันหลับตา โลกทั้งโลกหมุนคว้าง ค่อยๆ ทรุดตัวนั่งลงกับพื้น เขาค่อยๆ พยุงฉันขึ้นนั่งบนโซฟา “ไปไหว้แม่ซะ ศพอยู่ที่วัดเจ็ด” ป้าสั่งด้วยเสียงสะอื้นก่อนจะหันหลังเดินออกไป ฉันกรีดร้องเสียงดังและนานที่สุด And then mum … where is she? I stretch out my hand to pull his hair playfully. His hair is really beautiful. There’s the sound of someone walking in. It’s auntie. How dare she? She opens the main door, enters and stands with her fists on her hips in front of the two of us. ‘Nim, you’re really bad, coming here to lie hugging a man. Your mother’s dead, you know. There’s prayer service going on at the temple right now.’ Mum’s dead, she’s my mum, but auntie … auntie has no right to scold me. ‘Where have you been? Your mother didn’t have her medicine so her condition worsened, and at night it rained and she came out and sat under the rain waiting for you in front of the house every night, until she fell ill because she suffered complications and died of shock before she could be sent to hospital. What is your heart made of? Why are you so callous like that?’ Auntie’s voice, enraged at first, slowly turns to sobbing. ‘I really pitied your mother. Did you ever love her at all?’ My tears slowly flow down flooding my cheeks. I get up, walk up to auntie and hug her tight. ‘Auntie, where is mum?’ I close my eyes. The whole world is whirling. I slowly let myself down and sit on the floor. He slowly helps me up to sit on the sofa. ‘Go and pay your respects to your mother, the body is at the seventh temple,’ auntie orders in a voice full of sobs before she turns her back and walks out. I shout the longest shout at the top of my voice.
=
เลือกเสื้อยืดสีชมพูที่แม่เคยซื้อให้ แม่ชมฉันทุกครั้งว่าฉันใส่เสื้อตัวนี้แล้วดูน่ารักสดใส ฉันค่อยๆ สวมมันช้าๆ ฉันไม่ต้องไว้ทุกข์อีกแล้ว แม่ไปสบายแล้ว หมดสิ้นความทุกข์ความทรมานใดๆ ที่ฉันเป็นคนก่อ แม่ไม่ต้องมีชีวิตอยู่เพื่อเผชิญกับความผิดหวังอีกต่อไป I choose the pink t-shirt mum once bought for me. She praised me every time saying that wearing that t-shirt made me look lovely and fresh. I put it on slowly. I don’t have to be in mourning any longer. Mum is fine now, free from any sorrow and torment because of me. She doesn’t have to live to face disappointment any longer.
อ้อมเดินตามฉันเข้าไปในศาลาวัด ร่างกายโกโรโกโสของเราทั้งสอง พอจะทำให้คนที่นั่งอยู่หันมามอง ฉันรู้ว่าพวกเขาคงซุบซิบนินทาด่าว่าฉัน คนเหล่านี้ไงที่แม่เคยบอกว่า ‘อาย‘ เขานักหนา Orm follows me into the pavilion at the temple. The bodies of the two of us are ramshackle enough to have the people sitting there turn to look at us. I know they are whispering mean things about me. It was those people in front of whom mum used to say she felt ashamed.
ฉันทรุดนั่งลงจุดธูป เพ่งมองที่รูปแม่ แววตาของแม่ยังเปี่ยมไปด้วยความปรานีต่อฉัน “แม่ไม่โกรธนิ่มหรอก วันนี้ลูกใส่เสื้อสวยจัง” ฉันมองเห็นปากแม่ขยับพูด ยกมือพนมก้มลงกราบ ฉันกำลังจะได้อยู่คนเดียวแล้วใช่ไหมแม่ น้ำตาของฉันไหลพรั่งพรู I sit down to light a stick of incense, gaze at the picture of mum. Her eyes are still full of compassion for me. ‘I’m not angry with you, Nim. Today you’re so pretty in that t-shirt.’ I watch mum’s mouth moving, I raise my hands and prostrate myself. I’m going to be alone now, aren’t I, mum? My tears pour forth.
ฉันนั่งนิ่งมองรูปแม่ สะอื้นไห้เนิ่นนาน ก่อนจะลุกขึ้นเดินไปหยุดยืนที่รูป เอื้อมมือสัมผัสใบหน้าแม่ ยื่นจมูกสัมผัสแก้ม I sit still looking at mum’s picture, sob for a long time before standing up and walking up to the picture, stretching out my hand to feel her face, poking my nose to feel her cheek.
ฉันได้อยู่คนเดียวแล้วใช่ไหมแม่ I’m alone now, aren’t I, mum?
=

‘Khon Diao Nai Loak’ in Chor Karrakeit 38, 1998

Prartana Rattana, born in 1970 in Chachoengsao, east of Bangkok, is, among other occupations, a columnist, a consultant and a writer with three collections of short stories and a novel under her belt and another novel in the pipeline. .prartana2

A world behind eyelids – Wiwat Lertwiwatwongsa

This very short story about disjunctive human relations through misapprehension offers a rich if rather murky atmosphere and bears the hallmarks of this untypical author, from ludic handling of characters and cinematic anti-plot treatment down to cinematographic references and pet terms and turns of phrase. MB

ooo

โลกหลังเปลือกตา

A world behind eyelids

dark glasses dark glasses

วิวัฒน์ เลิศวิวัฒน์วงศา

Wiwat Lertwiwatwongsa

TRANSLATOR’S KITCHEN
= ==
พอปิดไฟทั้งหมด ห้องนั้นก็ดูคล้ายกับโลกหลังเปลือกตา แสงจากป้ายไฟลอดผ่านกระจกฝ้าด้วยอาการของการไหลซึมเข้ามาช้าๆ เปลือกตาของนักเดินทางไกลอ่อนล้า คุณฝันว่าคุณจุดบุหรี่สูบตอนที่เธอนอนหลับ จ้องมองร่างอ่อนล้าหลังเปลือกตาของห้องริมระเบียงหมายเลข 210 โรงแรมชันหว่า When all the lights are out, that room is like a world behind eyelids. The light from the billboard neon tubes through the frosted glass oozes in languidly. The eyelids of the traveller from far away are drooping with fatigue. You dream you light up a cigarette while she sleeps, stare at the weary body behind the eyelids of Room 210 with balcony of the SanVa Hostel. Author’s note: The SanVa Hospedaria is a hostel the filmmaker Wong Kar-wai (In the mood for love, The Hand2046 …) usually patronises when in Macau. He is the man with the dark sunglasses.
คุณพบชายสวมแว่นดำนั่งสูบบุหรี่อยู่บนบันไดตอนที่คุณเดินลงไปข้างล่าง คนรักของคุณออกไปข้างนอกโดยทิ้งคุณไว้ตอนที่คุณกำลังหลับ ห้องหมายเลข 210 กรุผนังด้วยไม้ฝาบางๆทาสีเขียวมาแต่เก่าก่อนดูเหมือนป้องกันอะไรไม่ได้จนต้องตอกไม้คนละสีปิดให้สูงขึ้นไปอีก คุณได้ยินภาษาจีนจากห้องข้างๆก่อนที่คุณจะหลับ  ในจุดหนึ่งคุณโล่งใจที่ได้มีเวลาส่วนตัวบ้างจากการเดินทางด้วยกันยาวนานเกินไป แต่ลึกๆคุณก็กลัวชายสวมแว่นดำผมสั้นเกรียนสูบบุหรี่ คุณจึงล่าถอยกลับขึ้นห้อง ล๊อคประตู แล้วออกไปยืนทีระเบียง นักท่องเที่ยวบางคนคิดว่าคุณเป็นโสเภณี You meet a man wearing dark sun- glasses and smoking a cigarette as you walk down the stairs. Your lover has gone out, leaving you behind while you slept. The partition wall of Room 210 is panelled with thin wood painted green for aeons that looked useless for protection and thus had to be topped with wood of a different colour. You heard Chinese being spoken in the next room before you fell asleep. In a way you’re relieved to have some time to yourself after travelling together for too long, but deep down you’re afraid of the man with the sunglasses and close cropped hair smoking a cigarette, so you retreat back to your room, lock the door and then go out and stand on the balcony. Some tourists take you for a prostitute. A main problem with this sort of text is the adjudication of tenses: present or past? Which action precedes which? What is relevant to the current situation, what is memories or mental projections?

Once again, the author is more radical than his translator, who has italicised the parts where ‘you’ is a man to distinguish them from those where ‘you’ is a woman, and thus make the piece easier to read.

พอปิดไฟทั้งหมด ห้องนั้นก็ดูคล้ายโลกหลังเปลือกตา คุณฝันว่าคุณฝัน ในความฝันคุณร่วมรักกับโสเภณีจากถนนข้างล่างซึ่งคุณตะโกนเรียกจากริมระเบียงชั้นสอง โสเภณีสวมกี่เพ้าบนถนนสายความสุข เธอใช้มือจนคุณถะถั่งหลั่งล้น คุณตื่นขึ้นมาพบหลังของคนรัก ห้องสลัวเรื่อเรืองแสงไฟจากข้างนอก คุณพลิกตัวไปกอดเธอ เธอแกล้งทำเป็นหลับ As soon as all the lights are out, that room looks like a world behind eyelids. You dream that you are dreaming. In the dream you make love with a pros- titute from the road below you’ve called up from the second-floor balcony, a Chinese prostitute wearing a sheath dress on the road to happiness. She uses her hands until you come out in spurts. You wake up facing the back of your lover. The room glows dimly from the reflected light from outside. You draw near and hug her. She pretends to be asleep.
คุณคิดว่าคุณจะรักเขา การท่องเที่ยวไปด้วยกันจะยื้อความสัมพันธ์ไว้ แต่มันช่างเศร้าสร้อยเพราะมันยิ่งทำให้เห็นรอยปริแตกที่ไม่อาจเก็บซ่อนได้อีกต่อไป แผลลึกเรื่อเรืองอยู่ในห้องสลัว คุณคิดถึงสิ่งที่ไม่อาจไขว่คว้า อย่างเช่นการคิดถึงเขาในวันที่เขาไม่อยู่อีกต่อไป หรือคิดถึงความรักที่ไม่อาจหวนคืนในวันที่ทนเขาไม่ได้อย่างวันนี้ You thought you’d love him. Travel- ling together would clench the relation tight, but sadly it made you see all the more the cracks that couldn’t be concealed any longer. A deep wound glows in the dim room. You miss what cannot be grasped, for example missing him when he won’t be there any longer or missing the love that won’t come back on days when you can’t stand him like today.
ชายสวมแว่นดำยังสูบบุหรี่ไม่รู้จบอยู่บนบันไดซึ่งปูทับด้วยผ้าพลาสติกสีเขียว แสงแดดสาดส่องควันบุหรี่ลอยอ้อยอิ่ง คุณอยากถ่ายภาพเขาไว้ แต่ไม่กล้าสื่อสาร  ราวกับเขาเป็นส่วนหนึ่งของโรงแรมนี้และคุณเป็นสิ่งแปลกปลอม เป็นของชำรุดที่ถูกวางทิ้งไว้จนแม้แต่การจ่ายเต็มราคาสามคืนสำหรับห้องพักริมระเบียงไม่พอเพียงจะกลบความไม่เข้ากันนั้น The man with the sunglasses per- petually smoking is on the stairs which are carpeted with green plastic. Sun- light suffuses the lingering smoke. You’d like to take a picture of him but do not dare communicate as if he was a part of this hotel and you something foreign, something defective that’s been discarded, and even having paid the full rate for three nights in the bedroom with balcony isn’t sufficient to cover up that mismatch.
คุณพบแมวที่ระเบียง แมวลอบเข้ามาในห้อง คุณเดินรอบเมืองจนเหนื่อยล้า แดดร้อนระอุบาดผิวจนแสบไหม้  คุณล้มตัวลงนอนนึกโมโหในอก ชายคนรักนั่งลงถอดเสื้อออก ดูเขาจะยังไม่พอใจที่คุณไม่พอใจ แมวตัวนั้นหลบเข้ามาในห้อง แมวสีเทาขนสีเดียวกับควันบุหรี่ มันแทบไม่ส่งเสียง เข้ามาคลอเคลียปลายเท้า คุณเตะมันด้วยความรำคาญ มันส่งเสียงออกมาคำหนึ่งแล้วหลบหายไปทางหน้าประตูที่มันลอดเข้ามา แดดบ่ายสาดส่องอยู่หลังกระจกฝ้าและม่านหนาหนักที่พะเยิบไหวจากแรงพัดลมเพดาน You find a cat on the balcony. The cat sneaks into the room. You walked around town until you were weary. Blazing sunlight frazzled your skin until it hurt. You let yourself down on the bed with thoughts of anger in your chest. The man you love sits down and takes off his shirt. He still seems unhappy that you are not happy. That cat skulks into the room, a grey cat its coat the colour of cigarette smoke. Almost soundless, it comes and rubs its affection at your feet. You kick it out of annoyance. It utters a squeal then makes itself scarce by the door it came through. The after- noon sunshine blazes behind the frosted glass and the heavy thick curtain which sways under the power of the ceiling fan. ==grey cat on balcony
แมวยังคงเข้ามาในห้องที่ไม่มีคนอยู่ ห้องหมายเลข 201 เรื่อเรืองแสงไฟ  มันกระโดดขึ้นบนเตียง นอนลงบนร่องรอยของไออุ่นที่เจือจางไปแล้ว ผู้คนออกไปอยู่กันบนถนน ห้องว่างเปล่าราวกับโลกหลังเปลือกตา ในความฝันของแมวโลกเป็นเหมือนตอนที่มันตื่นอยู่ สลัว อ่อนนุ่มและเกียจคร้าน แมวเผลอหลับไปสักห้าหรือสิบนาที มันลุกขึ้น แล้วกลับออกไปทางที่มันมา กระโดดแผล็วลงไปชั้นล่าง เยื้องย่างขึ้นบันไดด้วยอาการของสตรีสวมกี่เพ้าเยื้องย่างไปซื้อบะหมี่กินเพียงลำพัง เข้าไปคลอเคลียกับเท้าของชายสวมแว่นกันแดด ผมสั้นเกรียน  เขาคาบบุหรีไว้ในปาก อุ้มแมวขึ้นมาเล่นลูบคอมันเบาๆ แมวครางเป็นสุข The cat re-enters an empty room, Room 201, suffused with reflected light. The cat jumps on the bed, lies down on the remnants of a warmth now gone. The people have gone out onto the road. The room is empty like a world behind eyelids. In the cat’s dream, the world is as when it’s awake, dim, soft and indolent. The cat drifts into sleep for five or ten minutes. It gets up and then goes out the way it came in, jumps swiftly down the stairs, treads up the stairs with the air of a woman in a sheath dress walking with grace to go and buy noodles on her own, and enters to show affection at the feet of the man with the sunglasses and close cropped head. He clasps the cigarette between his lips, scoops up the cat and gently strokes its throat. The cat purrs happily.
ความสัมพันธ์ของคุณกับเธอเหมือนความสัมพันธ์ของแมว  แมวที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของมันได้ และการพยายามเป็นเจ้าของรังแต่จะทำให้แมวหนีไปจากคุณ The relation between you and her is like the relation with the cat, a cat which nobody can own and which any attempt to own will only send fleeing away from you.
ห้องเรื่อเรืองเหมือนโลกหลังเปลือกตาเมื่อคุณนอนในแสงไฟ คุณนอนเรียงเคียงข้างคนรักในห้องที่ว่างเปล่า พอคุณหลับ คุณก็จะอยู่คนเดียว โลกเลือนลับดับสูญ แสงโคมไฟสาดส่องแต่ไม่เห็นผู้คน มีแต่ผ้าปูที่นอนว่างเปล่า  ที่บันไดไร้ผู้คน มีแต่ควันบุหรี่อ้อยอิ่ง ได้ยินเสียงแมวร้องจากที่ไกลๆ The gloomy room is like a world behind eyelids when you lie under the light. You lie alongside your lover in an empty room. As soon as you fall asleep, you’ll be alone; the world will dissolve into oblivion. The bulb light is bright but there’s no one to be seen. There’s only the empty bed sheet. There’s no one on the stairs. There’s only lingering cigarette smoke. The mewing of a cat is heard from afar.
= Previously unpublished;
sent by the author on 15.8.2012.
Wiwat Lertwiwatwongsa, a well-known film critic under the pen name Filmsick,
is at the forefront of modern Thai writing
with such works as Alphaville Hotel, A tale without a name and A damaged utopia (all available from thaifiction.com). See also ‘Made of glass’, published here.
=wiwat51

The inheritors – Nat Sartsongwit

ooo
Here is a short piece of science fiction that is long on implications for human freedom given the growing stranglehold of technology on the fate of one and all: tomorrow’s reality? MB

ผู้สืบทอด

THE INHERITORS

electric_chair electric_chair

ณัฐ ศาสตร์ส่องวิทย์

NAT SATSONGWIT

TRANSLATOR’S KITCHEN
เพล้ง! Crash!
เสียงแก้วตกกระทบพื้นดังก้องไปทั่วห้อง น้ำส้มคั้นสีเหลืองแสดประดับด้วยเศษแก้วกระจายไปตามพื้น The sound of a glass smashing on the floor filled the room. Freshly pressed orange juice studded with splinters of glass spurted all over the floor. [Unfortunate but unavoidable repetition of the word ‘floor’/พื้น.]
“เป็นอะไรไปหรือคุณณัฐ” ผู้ชายท่าทางสุภาพสมกับชุดแต่งกายสีสะอาดตาที่สวมอยู่หันมาถามเพื่อนร่วมงาน ที่กำลังสาละวนใช้กระดาษชำระซับน้ำที่เลอะอยู่บนพื้นอย่างเห็นอกเห็นใจ ‘What’s the matter, Mr Rath*?’ a man whose solicitous politeness matched the immaculate suit he wore turned to ask his colleague who was busy using tissues to mop up the liquid on the floor. * The proper transliteration, ‘Rat’, is unfortunate in this context. So, Rath it is here.
“เอ้อ…ไม่รู้สิวิรัช ทำไมผมถึงปัดมันตกจากโต๊ะได้ก็ไม่รู้ ไม่น่าเลย…” คนชื่อรัฐตอบเสียงกระเส่า ‘Uh … I don’t know, Wirat. I don’t know how I knocked it off the table. I didn’t mean to…’ the man called Rath answered in a voice that quivered. ไม่น่าเลย literally means ‘I shouldn’t have’ or ‘It shouldn’t have happened’.
“รู้สึกว่าพักนี้คุณมีท่าทางใจลอยมากนะ มีอะไรไม่สบายใจหรือเปล่าหรือเป็นเพราะว่า…” ‘I feel you’re rather absent-minded these days. Are you unhappy about something or is it that…’
“ไม่หรอก…ขอบคุณนะที่เป็นห่วง” ‘Not at all … Thank you for your con- cern.’
เสียงออดสั้นๆ ติดต่อกันสามครั้งดังขึ้น รัฐรวบรวมเอกสาร 2-3 ชิ้นบนโต๊ะใส่ลงในกระเป๋าเอกสารประจำตัว ก่อนลุกขึ้นจากโต๊ะทำงาน เขาเอี้ยวตัวไปทางด้านหลัง ใช้ปากกาสีแดงขีดเครื่องหมายกากบาทบนปฏิทินที่แขวนอยู่บนฝาผนังด้วยมือที่ สั่นเทา หมึกสีแดงขีดทับตัวเลขวันที่สีน้ำเงินที่อยู่ถัดจากตัวเลขที่มีร่องรอยถูก กากบาทมาก่อนแล้ว เขาเหลือบมองดูรอยหมึกล่าสุดพร้อมกับถอนใจยาว Three beeps were heard in quick suc- cession. Rath gathered the few docu- ments on his desk and put them in his briefcase. Before getting up from the desk, he leaned backwards, used a red pen to mark with a cross and a hand that shook the calendar hanging on the wall. The red ink covered the number of the day printed in blue next to the numbers that had already been crossed out. He glanced at the latest number and heaved a sigh.
“สถานีจอดยานขนส่งมวลชนจุดต่อไปคือสถานีเตาปูน ผู้โดยสารที่มีความประสงค์จะลงที่สถานีนี้ กรุณาเตรียมตัวได้แล้ว ยานของเราจะใช้เวลาจอด 10 วินาที” เสียงประกาศด้วยสำเนียงแปร่งๆ จากลำโพงสีแดงดังขึ้นบนเพดานยาน รัฐถอนใจยาวอีกครั้งก่อนที่จะคว้ากระเป๋าลุกขึ้นจากที่นั่ง เขายกนาฬิกาข้อมือดูในขณะที่เคลื่อนตัวไปยังประตูทางออก ‘The next stop of the mass transit craft is Tao Poon Station*. Passengers wishing to disembark at that station please get ready. Stop-off time: ten minutes.’ The announce- ment in a jarring twang came out of the red loudspeakers on the ceiling of the craft. Rath heaved a sigh once again before grabbing his briefcase and standing up from his seat. He raised his wrist to look at his watch as he moved towards the exit door. o* In central Bangkok.
“ตรวจสอบเรียบร้อยแล้ว กรุณารับบัตรประจำตัวและกุญแจรถจักรยานของคุณคืนได้ที่ช่องรับของ” เสียงตอบเบาๆ ดังออกมาจากลำโพงสีแดงขนาดเล็กเหนือช่องที่มีป้าย “ช่องรับของ” รัฐสืบเท้าไปข้างหน้าสองก้าวเพื่อรับบัตรประจำตัวและกุญแจรถที่เลื่อนไหลออก มายังช่องรับของ จากนั้นจึงหิ้วกระเป๋าก้าวเท้าผ่านประตูไปยังด้านใน แล้วเลี้ยวซ้ายตรงไปยังจักรยานสีเขียวคันเล็กๆ ที่จอดแฝงอยู่ในแถวจักรยานอีกนับพันคันที่อัดแน่นอยู่บริเวณลานจอดรถ เขาวางกระเป๋าเอกสารที่หิ้วติดมือมาลงในตะกร้าหน้ารถ จากนั้นจึงปั่นจักรยานคู่ชีพออกไปยังถนนสายเล็กๆ เลียบคลองซึ่งคลาคล่ำไปด้วยแถวจักรยานแน่นถนน ‘After checking your belongings, please retrieve your ID card and bicycle key from the deposit slot.’ The confidential voice came out of the small red loudspeaker above the slot marked ‘Deposit slot’. Rath took two steps forward to pick up his ID card and bicycle key as they emerged from the slot. After that, he grabbed his briefcase and walked through the door, turned left and went straight to one of the thousand small green bicycles lined around the parking lot. He placed the briefcase on the front carrier. After that he rode his trusty bicycle out into a small road along a canal. The road was teeming with bicycles. ไปยังด้านใน: going inside. Inside what?ที่หิ้วติดมือ: that he carried in his hand. Need not be translated.On the other hand, the last sentence must be cut to avoid confusion, as ซึ่ง refers to the road, not the canal.
“เข้ามาได้ ใช้ประตูหมายเลข 2 ด้านขวามือ” เสียงจากกล่องโลหะสีตะกั่วบนด้านข้างของประตูห้องพักดังขึ้นเมื่อรัฐสอดบัตร ประจำตัวเข้าไปในช่องเล็กๆ เหนือตู้รับจดหมายประจำห้องพัก เขาดึงบัตรกลับแล้วจูงจักรยานข้ามธรณีประตูที่เปิดอ้าออก ประตูบานนั้นปิดไล่หลังในทันทีที่จักรยานคู่ชีพเคลื่อนพ้นแนวประตูเข้าไป ‘Permission to enter. Use door number two to your right,’ the voice from a lead- coloured metallic box placed on one side of the door to the flat resounded when Rath slipped his ID card into the small slot above the letterbox of the flat. He retrieved the card and then walked in, pushing his bicycle through the door as it opened. The door shut after him as soon as his faithful stead had cleared it.
“กลับมาแล้วหรือพี่ ทำไมถึงได้ทำหน้าอย่างนั้นล่ะ ไม่เอาน่า พี่น่าจะเข้าใจนะ สิ่งที่จะเกิดขึ้นกับเราก็เกิดขึ้นกับคนอื่นๆ เหมือนกัน” ‘So you’re back, dear. Why the long face? Come on, you should understand. What’s about to happen to us happens to everyone else as well.’
รัฐปิดปากเงียบ เขาปลดมือนุ่มละไมของภรรยาที่โอบรอบคอลงอย่างช้าๆ ฝ่ายสามีถอนหายใจอีกครั้งแล้วเดินขึ้นไปยังด้านในของห้องพัก แก้วกาญจน์มองตามหลังคู่ชีวิตพร้อมกับน้ำตาที่เริ่มไหลลงมาอาบแก้ม Rath kept his mouth shut. He slowly dis- engaged the soft hands of his wife from around his neck. He sighed once more then walked to the upper level of the flat. Kaewkan looked at her life partner’s back as tears began to slide down her cheeks. เดินขึ้นไปยังด้านในของห้องพัก: literally, ‘walked up to the inner part of the flat’, so I make this a two-level flat instead.
“คุณแม่ครับ…วันนี้คุณพ่อเป็นอะไรไปหรือครับ ตั้งแต่วันที่ผมเอาบัตรที่ศูนย์บริการประชากรแห่งชาติส่งกลับมาให้คุณพ่อดู แล้ว ผมรู้สึกว่าคุณพ่อเปลี่ยนไปมาก ทุกเย็นเคยเล่นวิดีโอเกมกับผมก็ไม่เล่นเลย ที่เคยออกวิ่งด้วยกันก่อนเวลาอาหารเย็นก็หยุดไปเหมือนกัน มีอะไรหรือเปล่าครับคุณแม่” เสียงลูกชายคนเดียวที่โตเป็นหนุ่มเต็มตัวแล้วดังแว่วขึ้นมาจากชั้นล่าง “เอ๊ะ…คุณแม่ คุณแม่ คุณแม่ร้องไห้เรื่องอะไรหรือครับ” นั่นคือเสียงรบกวนครั้งสุดท้ายที่เขาได้ยินวันนั้น ‘Mother, is something the matter with Father today? From the day I took the card of the National Mass Service Centre back to show him, I feel he’s changed a lot. Every evening he used to play video- games with me but he doesn’t any longer. Running together before dinner he’s given up too. Is something wrong, Mother?’ The voice of her single son who was now a young man came from the floor below. ‘Eh? Mother … Mother … Why are you crying, Mother?’ That was the last dis- turbing voice he heard that day.
“พี่ดึกแล้วนะ…ทำไมยังไม่หลับอีกล่ะ” เสียงภรรยากระซิบถามในความมืดหลังจากเฝ้านับเสียงถอนใจของฝ่ายสามีจนทนไม่ ไหว “รีบนอนเถอะ พรุ่งนี้จะได้หน้าตาสดใส อย่าลืมว่าเราต้องเป็นเพื่อนเจ้าโทนไปที่ศูนย์ฯ เพื่อรับตัวคู่ของลูกที่ทางศูนย์ฯ เขาจับคู่มาให้ ทำใจให้ได้เถอะพี่ ขอให้ใช้วันที่เหลือของเราอย่างมีความสุขที่สุดจะดีกว่า… นะพี่ ให้เหมือนเมื่อครั้งที่เราเจอกันครั้งแรกที่ศูนย์ฯ ก่อนที่คุณพ่อและคุณแม่ของพี่จะรับตัวน้องมาที่นี่ ก่อนที่ท่านทั้งสองจะ…” ‘It’s late, dear. Why aren’t you sleeping yet?’ his wife whispered in the dark after listening to her husband’s breathing until she couldn’t stand it. ‘Go to sleep so that tomorrow you look bright and fresh. Don’t forget we must accompany Thoan to the Centre to receive the partner the Centre has arranged for him. You must stay calm, dear. Let’s be utterly happy on our last day. It’s the best we can do, don’t you think, dear? Like the first time we met at the Centre before your father and mother took me to live here and then the two of them…’
“หยุดพูดเรื่องนี้เสียทีได้มั้น” เสียงของเขาแผดลั่นห้องนอน ก่อนที่จะยกมือขึ้นก่ายหน้าผากอีกครั้ง แล้วปล่อยให้หลับไปอย่างลำบากยากเย็นอย่างนั้นตลอดคืน ‘Stop talking about this, will you?’ His voice boomed in the bedroom before he brought his hand to his brow once again and then let himself into a troublesome sleep for the rest of the night.
“อ๋อ…พ่อหนุ่มคนนี้เองที่จะมาเป็นคู่กับลูกสาวเรา” เสียงฝ่ายบิดาของหญิงสาวหน้าตาดีที่นั่งอยู่ตรงมุมห้องเอ่ยทักขึ้นเมื่อรัฐ และภรรยาพาลูกชายเข้าไปยังห้องนัดหมายที่ศูนย์บริการประชากรแห่งชาติจัดไว้ ให้  “เอ้าสร้อยสวาท…ลุกขึ้นมาทำความรู้จักกับคู่ของลูกเสียสิ” ชายคนนั้นยังคงพูดต่อ แก้วกาญจน์ประคองโทนเข้าไปหาฝ่ายหญิงอย่างรื่นเริง ในขณะที่รัฐยืนนิ่งอยู่กับที่ ‘Oh, so here comes the father of the young man who’s going to be our daugh- ter’s partner,’ the voice of the father of the good-looking young woman who sat in one corner of the room greeted when Rath and his wife took their son into the meeting room the National Mass Service Centre had arranged. ‘Well now, Soisawat … come and be introduced to your partner, sweetheart,’ the man went on saying. A radiant Kaewkan gently guided Thoan towards the woman’s side while Rath stayed where he was.
“ขอให้อยู่ด้วยกันอย่างเป็นสุขนะ เอาละ สร้อย อย่าลืมกระเป๋าเสื้อผ้าของลูกล่ะ… เอ้อ…คุณ” บิดาของหญิงสาวหันหน้ามาทางแก้วกาญจน์ “ผมขอมอบลูกสาวของผมให้กับลูกชายของคุณ ตอนนี้ผมกับภรรยาต้องขอตัวก่อนนะครับ ผมมีโปรแกรมตลอด 7 วันสุดท้ายที่เกาะกงกอล์ฟรีสอร์ทโน่นแน่ะ คุณคงมีโปรแกรมที่ดีกว่า เพราะสามีของคุณทำงานอยู่ในตำแหน่งที่สูงมากนี่ ขอให้เที่ยวกันให้สนุกนะครับ แล้วเราคงจะเจอกันอีกที่นี่ เมื่อถึงเวลานั้น” ‘May you live together happily! All right, Soi, don’t forget your clothes bag … uh … missis…’ The young woman’s father turned towards Kaewkan. ‘I now give my daughter to your son. My wife and I must be leaving I’m afraid. I have a programme for the last seven days at the Koh Kong Golf Resort over there. Your programme must be better because your husband works in a very high position. Enjoy yourselves fully and let’s meet again here when the time has come.’
“ขอบคุณนะครับที่คุณพิจารณามอบตำแหน่งผู้จัดการฝ่ายคอมพิวเตอร์ประจำบริษัท ให้กับผม” เสียงลูกน้องคนสนิทเอ่ยตอบในขณะที่รัฐมอบแฟ้มเอกสารกับกุญแจห้อง นิรภัยประจำบริษัทให้ “ขอให้คุณและภรรยาใช้เวลาที่เหลืออย่างมีความสุขนะครับ อย่าลืมห่อของส่วนตัวของคุณที่พวกเราช่วยกันจัดรวมไว้ อยู่บนโต๊ะโน่นนะครับ และนี่เป็นของขวัญเล็กๆ น้อยๆ เนื่องในโอกาสพิเศษนี้จากพวกเรา” เขายื่นห่อของขวัญในกล่องดีบุกแวววาวขนาดกะทัดรัดให้ ในขณะที่เอื้อมอีกมือหนึ่งไปรับกุญแจมาจากรัฐ ‘Thank you, sir, for deciding to give me the position of manager of the company’s computer department,’ the voice of a trusted subaltern answered as Rath passed on a document folder and the keys to the company’s safe deposit vault. ‘May your wife and you spend the time that remains in happiness, sir. Don’t forget the parcel of your things we’ve packed for you. It’s on that table over there, sir. And this is a small present on this special occasion from us.’ He handed over the gift in a shiny compact tin box while his other hand was stretched out to receive the keys from Rath. The usual dilemma: one key or several? I was much tempted to turn that into magnetic cards but, heck, this was written twenty years ago…
“ทำไมนะ ทำไมคุณถึงไม่ยอมพาฉันไปเที่ยวที่ไหนเลย คุณไม่เคยมีโอกาสได้หยุดงานหลายวันแบบนี้เลยตลอดช่วงระยะเวลาการทำงานของคุณ แต่คุณกลับไม่ยอมให้ความสุขแก่ฉันเลยๆ เสียงแก้วกาญจน์สะอื้นไห้ขณะต่อว่าสามี “คุณจะทำตัวให้เซ็งอยู่ตลอดเวลาจนถึงวันตายของเราเลยหรือไง” ‘Why? Why won’t you take me anywhere for a holiday at all? You’ve never had the opportunity to stop work for several days like this all the time you’ve been working, but you won’t ever give me happiness.’ Kaewkan’s voice quavered as she com- plained to her husband. ‘Are you deter- mined to be a killjoy until the day we die?’ [Strange time to complain, and strange complaint: only minutes left, not ‘several days’.]
“คุณพ่อคุณแม่ครับ ผมขอส่งคุณพ่อกับคุณแม่แค่ตรงนี้นะครับ สร้อยสวาทอยู่กับคุณพ่อและคุณแม่ของเธอทางโน้น ผมคงต้องออกไปหาเธอแล้ว ผมขอสัญญาว่าจะพยายามทำงานให้ก้าวหน้าไม่น้อยกว่าที่คุณพ่อเคยสร้างชื่อ เสียงให้กับตระกูลของเราและสำหรับคุณแม่นะครับ ผมจะรักและดูแลสร้อยสวาทอย่างดีที่สุด” โทนยกมือขึ้นกราบบนไหล่บุพการีทั้งสองก่อนจะเดินจากไปหาคู่ของตน ปล่อยให้รัฐได้อยู่ตามลำพังกับภรรยา ‘Father, Mother, I’ll leave you now. Soisawat is with her parents over there. I must go and join her. I promise I’ll try to work no less creatively than Father did, who has made the reputation of our family, and for you, Mother, I’ll love and take care of Soisawat to the utmost.’ Thoan raised his hand and bowed, pressing his forehead on the shoulder of each of his parents, before walking out to go and see his partner, leaving Rath alone with his wife. ยกมือขึ้นกราบบนไหล่: pressing his fore- head on the shoulder. กราบ is usually translated as ‘to prostrate (oneself) before (someone)’, some- thing you do on the floor or by bowing deeply. Here, the gesture of respect is more intimate. Hence, the mention of the forehead, which is not, and is not needed, in the Thai text.
เข้าไปก่อนเถอะพี่ ไม่ต้องรอคู่นั้นหรอก พวกเขาอาจมีเวลามากกว่าเรานิดหน่อย ไปกันเถอะ” แก้วกาญจน์โอบเอวสามี เดินเข้าไปยังห้องโถงขนาดใหญ่ที่อยู่ด้านในของตัวตึก ซึ่งมีป้ายตัวโตติดอยู่ด้านหน้าห้องว่า “ห้องหมดอายุ” ‘Let’s proceed, dear. We don’t have to wait for that couple. They’ll have a little more time than we do. Let’s go.’ Kaewkan put her arm around her husband’s waist and walked to the large hall inside the building which had a panel in front of it with large letters saying ‘EXPIRATION ROOM’. เข้าไปก่อนเถอะ:  ‘Let’s get inside [without waiting]’.
“ห้องหมดอายุ” เป็นห้องโถงกว้างที่มีห้องเล็กๆ เรียงรายอยู่ริมฝาผนังนับร้อยห้อง ห้องกว้างนั้นมีผู้คนเดินเข้ามาเกือบตลอดเวลา The expiration room was a wide room with one hundred cubicles lined up against the walls. The hall had people coming and going almost all the time.
“รัฐคะ ฉันขอลาคุณแค่นี้นะ ขอบคุณมากสำหรับความสุขและความอบอุ่นที่คุณมอบให้อย่างจริงใจตลอดเวลาที่เรา อยู่ด้วยกัน ฉันจะใช้ห้องเบอร์ 4 ส่วนคุณใช้ห้องเบอร์ 5 ที่อยู่ติดกันนะ” แก้วกาญจน์กล่าวคำอำลาสามีด้วยใบหน้ายิ้มแย้ม แล้วจูบลาก่อนจะก้าวเข้าไปในห้องเล็กๆ เบื้องหน้า เธอคว้าสายระโยงระยางที่แขวนอยู่ตรงผนังห้องขึ้นมา ที่ปลายด้านหนึ่งมีที่ครอบศีรษะต่อเชื่อมอยู่ เธอครอบมันลงอย่างบรรจงในขณะที่หย่อนตัวลงนั่งบนเก้าอี้โลหะสีดำมะเมื่อ มกลางห้อง แก้วกาญจน์ระบายยิ้มเป็นครั้งสุดท้าย ในขณะที่เอื้อมมือขวาไปกดปุ่มสีแดงตรงด้านข้างพนักเก้าอี้… ‘Rath, I’ll leave you now. Thank you very much for the happiness and warmth you’ve given me so earnestly all the time we’ve been together. I’ll use Box Number 4. As for you, it’s Box Number 5, the next one.’ Kaewkan took leave of her husband with a beaming face and then kissed him goodbye before stepping into the cubicle in front of her. She grabbed one of the wires that hung on a wall of the cubicle and pulled it up. One end of it was connected to a helmet. She put it on meticulously as she sat down on the black metallic chair in the centre of the cubicle. Kaewkan smiled one last time as she stretched her right hand to push the red button on the side of the back of the chair. I’ve changed ‘room’ (ห้อง) to ‘cubicle’ and ‘box’ as rooms within a room sounds weird.
ในห้องหมายเลข 5 ยังคงว่างเปล่า รัฐไม่ได้ก้าวเข้าไปในห้องนั้นตาม แก้วกาญจน์หวังไว้ เขายังคงยืนนิ่งอยู่ในห้องโถงสายตาจ้องแน่วแน่ไปที่ห้องหมายเลข 4 เขายังพอมองเห็นการเคลื่อนไหวของภรรยาสุดที่รักได้ลางๆ จากการมองผ่านประตูกระจก ฝ้าเข้าไป สิ่งสุดท้ายที่เขาเห็นดูเหมือนจะเป็นรอยยิ้มกว้างของเธอ ก่อนที่ประกายเจิดจ้าสีแดงสดของลำแสงที่ฉายออกมาจากที่ครอบศีรษะจะกลบร่าง ของเธอไว้หมด เมื่อลำแสงนั้นจางลงร่างของแก้วกาญจน์ก็ไม่ปรากฏอยู่บนเก้าอี้ในห้องหมายเลข 4 อีกแล้ว Box Number 5 was still empty. Rath didn’t step inside that cubicle as Kaewkan had hoped. He still stood motionless in the hall, staring straight at Box Number 4. He could still see the movements of his beloved wife in a blurred way through the translucent glass door. The last thing he saw seemed to be her grin before the vivid red light radiating out of the helmet totally enveloped her. When that light faded the body of Kaewkan was no longer to be seen on the chair in Box Number 4. ===จากการมองผ่าน: ‘by looking through’; since ‘he could … see’, ‘by looking’ is redundant.
“ไม่!” เขาตะโกนก้อง “ผมจะไม่ยอมให้ไอ้เครื่องจักรพวกนี้มาบงการชีวิตของผมอีกต่อไป ชีวิตนี้ผมลิขิตเอง ไม่ใช่ที่นี่” ‘No!’ he hollered. ‘I won’t have those machines dictate my life any longer. This life is mine to end. And it won’t be here.’
รัฐถลันออกมาจากห้องหมดอายุ เขาปะทะกับบิดาและมารดาของสร้อยสวาทที่กำลังเดินตระกองกอดกันเข้าสู่ห้องหมด อายุอย่างมีความสุข ทั้งคู่หันหน้ากลับมามองพร้อมกับตะโกนไล่หลัง “คุณ! อย่าทำอย่างนั้น!” Rath dashed out of the expiration room. He collided with Soisawat’s father and mother who were blithely walking, their arms clasped around each other for support, into the expiration room. They both turned to look and shouted in his back, ‘Sir! Don’t do that!’
รัฐไม่ฟังเสียงใครอีกแล้ว เขาเผ่นพรวดเดียวออกมาถึงเชิงบันได ในขณะที่หนุ่มสาวทีเดินเคียงกันอยู่ข้างหน้าหันกลับมามองพร้อมกับเสียงร้อง ตื่นตระหนก “คุณพ่อ! อย่า…!” Rath no longer listened to anyone. In an instant he was at the bottom of the stairs as the young couple walking side by side in front of him turned to look and a voice shouted in alarm, ‘Father! Don’t!’
เขายิ้มอย่างเป็นสุข เป็นยิ้มแรกในช่วงเวลาสัปดาห์สุดท้ายที่เขาใช้ชีวิตร่วมกับภรรยา ยิ้มที่แฝงด้วยความสบายใจที่สุดเท่าที่เขาเคยมีมานับแต่มีเธอมาเคียงข้าง เขาเป็นอิสระแล้ว เขาคือมนุษย์คนเดียวที่ปฏิเสธห้องหมดอายุ เป็นคนเดียวที่คอมพิวเตอร์ประจำศูนย์บริการประชากรแห่งชาติไม่สามารถบงการ ได้เหมือนคนอื่นๆ เขารู้สึกได้ถึงสัมผัสวาบหวิวของสายลมแห่งอิสรภาพที่อาบอยู่รอบกาย แต่แล้วสายลมนั้นกลับร้อนแรงขึ้นอย่างกะทันหัน ความรู้สึกดื่มด่ำถึงเสรีภาพที่ได้รับขาดหายไปในทันใด เขารู้สึกว่าสมองถูกบีบอย่างแรงจากพลังที่มองไม่เห็น จาก… He smiled happily. It was the first smile in the last week of his life with his wife, a smile betraying the utmost satisfaction he had ever enjoyed since she came to live by his side. He was free now. He was the only human being to reject the expiration room. He was the only one the computers of the National Mass Service Centre were unable to dictate to. He could feel the exhilarating contact of the wind of freedom all over his body, but then that wind suddenly became very hot. The thrilling feeling of liberty he’d experienced disappeared instantly. He felt his brain being pressured mightily by an invisible force, by… ======

เหมือนคนอื่นๆ: like (all of) the others; redundant, thus no need to translate.

ร่างที่โลดลิ่วมาตามขั้นบันไดพร้อมกับรอยยิ้มแปรเปลี่ยนไปอย่างกะทันหัน โทนได้มีโอกาสเห็นหน้าพ่อนานกว่าที่คาดคิด แต่นาทีสุดท้ายที่เขาได้มีโอกาสเห็นคือ ร่างที่หมุนคว้างกลางอากาศ The body jumping down the steps to- gether with the smile changed suddenly. Thoan had the opportunity to see his father’s face longer than he had expected, but in that last minute what he saw was a body in free fall. An oddly worded sentence (‘the last minute he had the opportunity to see was a body whirling in the air’) that needed reworking.
“ว่าไงหมอนวล” ชายผมสีดอกเลาในชุดเสื้อกาวน์สีขาวสะอาดตาเดินเข้ามาทักชายหนุ่มที่กำลัง เพ่งมองภาพที่ปรากฏในจอภาพเบื้องหน้าอย่างสนอกสนใจ “มีอะไรเกิดขึ้นหรือ” ‘What is it, Dr Nuan?’ a man with grey- ing hair in a stark white gown came and greeted the young man who sat staring at the pictures that appeared on the screen in front of him with deep interest. ‘Has something happened?’
“มีคนวิ่งเตลิดออกมาจากห้องหมดอายุครับอาจารย์” หมอหนุ่มตอบโดยไม่เสียสมาธิต่อการจ้องดูภาพของชายที่กำลังหมุนคว้างอยู่กลาง แนวขั้นบันได ‘Someone’s run out of the expiration room, Professor,’ the young man answer- ed without losing concentration as he stared at the picture of a man stumbling down the flight of steps.
“อืม…เป็นรายที่แปลกนะที่เราเคยเจอ มีแต่วงจรควบคุมสมองทำงานก่อนที่เราจะส่งสัญญาณไปกระตุ้นวงจรการทำงานส่วน สุดท้าย ทำให้คนพวกนั้นหมดอายุก่อนมาที่นี่ แต่รายนี้มาถึงแล้วกลับเกิดปฏิกิริยาต่อต้าน อาจเป็นความบกพร่องในวงจรนั่นก็ได้ แต่เขาก็มารับการตรวจสอบทุกๆ ปีตามกำหนดไม่ใช่หรือ ยังดีที่มันทำงานในนาทีสุดท้ายให้เราพอได้เห็นผลกัน คุณช่วยส่งคำเตือนไปยังฝ่ายผลิตด้วยนะ ให้เพิ่มการทดสอบกับสมองลิงที่ศูนย์สัตว์ทดลองแห่งชาติให้มากขึ้น ให้ทางโน้นเพิ่มความถี่ในการสุ่มตัวอย่างให้มากขึ้นด้วยนะ คำเตือนสุดท้าย ส่งไปให้หมอที่อยู่ในหน่วยฝังวงจรกะโหลกเด็กด้วย เกือบไปแล้วซี ไม่งั้นสถาบันของเราคงโดนพวกหนังสือพิมพ์หัวเขียวหัวแดงตีแหลกแน่” ชายผู้นั้นร่ายยาว “ช่วยดูคนทางนี้ด้วยนะ ผมคงลาพักร้อนสักอาทิตย์หนึ่งว่าจะพาครอบครัวไปพักผ่อนที่พระบางรีสอร์ทเสีย หน่อย” ‘Mm … it’s the weirdest case we’ve ever had. There’s only the brain-controlling circuit at work before we send the signal activating the final work stage circuit. This makes those people obsolete before they come here. But this man comes and then rebels. Maybe there’s a glitch in that circuit. But he’s come and been checked every year as scheduled, hasn’t he? It’s good it should happen at the last minute so we can see the result. Please send a notification to the production side to make more tests on monkey brains at the National Animal Experimental Centre and have them increase the frequency of random samplings as well. And a final notification to the surgical unit implanting circuits in children’s crania too. He almost made it. If he had, the popular press would’ve given us hell.’ That man was long-winded. ‘Look after the people here too, will you. I’m taking a week’s leave. I think I’ll take my family for a holiday at the Phra Bang Resort.’
ศาสตราจารย์นายแพทย์นิกร สุนทรฐิติกาล ก้าวเดินลงบันไดด้วยท่าทีกระฉับกระเฉง เสื้อกาวน์ถูกถอดม้วนพับไว้ในอุ้งมือซ้าย เขาชายตามองพนักงานประจำศูนย์สองคนที่กำลังช่วยกันยกร่างไร้วิญญาณบนบันได สวนขึ้นไปข้างบน ในขณะที่มือขวาล้วงกระเป๋ากางเกงหยิบกุญแจยานประจำตำแหน่งขึ้นมา เสียงเอะอะของกลุ่มเด็กต่างวัย 5-6 คนที่ยืนรออยู่ใต้ต้นจามจุรี ทำให้เขาหันหน้าไปเบื้องหน้าเหมือนเดิม พร้อมกับระบายยิ้มกว้างอย่างไร้กังวล Professor Nikorn Sunthornthitikarn walked down the stairs energetically, his gown held up in his left fist. He glanced at two employees of the Centre who were helping each other lift the soulless body on the steps and carry it upstairs, while his right hand rummaged in his trouser pocket for the company craft keys. The noise of five or six children of various ages who stood waiting under the rain tree made him turn sideways and break into a wide carefree smile. In English you don’t ‘Professor Dr’ people. It’s one or the other.
“เร็วหน่อยพ่อ พวกเรารอนานแล้วนะ!” ‘Hurry up, dad! What took you so long?’
First published in Praew Magazine, 1991.
= =
Nat Satsongwit is the pen name
used by Dr Wichai Chertcheewasart,
who teaches biology at Chulalongkorn University, for his work as a writer
and translator of science fiction (notably Arthur C. Clarke’s A Space Odyssey).
=nat-wichai

The noose of life – Pop Benyapa

ooo

It takes a light hand to spin with a touch of levity a tale of domestic oppression as experienced by too many married women worldwide – and in so doing reach the level of poignancy of Flaubert’s ‘Un cœur simple’ (A simple heart) without the parrot or the Holy Ghost. MB

บ่วงชีวิต

THE NOOSE OF LIFE

   hanging-noose-mdn

ภพ เบญญาภา

POP BENYAPA

TRANSLATOR’S KITCHEN
= =
เสียงเอะอะแห่งความสุขที่ระเบียงหน้าบ้าน แต่เป็นความทุกข์ประการหนึ่งของมาลีเงียบหายไปได้สักพักใหญ่แล้ว นางกระชับกระเป๋าใส่เสื้อผ้าใบเล็กไว้แนบอก ขณะใช้มืออีกข้างค่อยๆ ผลักบานประตูออกไป นางพยายามย่างแต่ละก้าวให้เงียบที่สุด คราวนี้นางบอกตัวเองว่า จะต้องทำให้สำเร็จ ไม่มีสิ่งใดจะมาหยุดยั้งความตั้งใจของนางได้อีก The boisterous noises of happi- ness on the front porch, part of Marlee’s unhappiness as it were, had died down for quite a while. She clutched her small bag of clothes to her chest tightly with one hand while the other slowly pushed open the house door. She tried to make every step as silent as possible. This time, she told herself, she had to succeed. Nothing would thwart her again.
นางเหลียวมองบ้านเช่าที่อยู่มาหลายสิบปีโดยไม่เคยมีอะไรดีขึ้น แล้วก็ต้องเผยอยิ้มเมื่อคิดได้ว่า หลังจากอายุย่างเข้า 59 ปี ชีวิตใหม่ของนางกำลังจะเริ่มต้น พอกันทีกับชีวิตบัดซบที่เต็มไปด้วยความขื่นขม ความสุขราวกับเพื่อนที่ชอบเล่นซ่อนหาและนางเล่นแพ้ทุกครั้ง ไม่เคยหาความสุขนั้นพบแม้สักครั้งเดียว ภาพของลูกผัวที่นอนสลบไสลอยู่ข้างขวดเหล้าและจานอาหารบนพื้นระเบียง หลังจากร่ำสุราอย่างหนักตั้งแต่เมื่อพลบค่ำ ทำให้นางส่ายหน้าอย่างอิดหนาระอาใจ แทบจะไม่มีวันใดที่นางสามารถพ้นไปจากภาพเหล่านี้ เอาเถอะ นางบอกตัวเองว่า ผ่านคืนนี้ไปแล้วฉันก็จะเป็นอิสระ She turned round to look at the rented house she’d lived in for decades without anything ever getting better and she had to smile to herself when she thought that, at nearly 59, a new life for her was about to begin. Enough of a stupid life full of bitterness, with happiness as a friend who liked to play hide and seek and she losing every time! Happiness she’d never found, not even once. The picture of husband and son lying unconscious beside bottles of booze and dishes of food on the floor of the porch after heavy drinking since nightfall made her shake her head in aversion. There had hardly been a day when she was spared such a scene. Well now, she told herself, after this night is over, I’ll be free. ===

=

=

=

=

=

เมื่อพลบค่ำ: literally, ‘at dusk’.

นางมองหาทางเดินผ่านระเบียงบ้านไปสู่บันได แต่ไม่อาจทำได้ถ้าไม่ก้าวข้ามร่างของลูกชายและผัวที่ขวางทางอยู่ ช่างมันเถอะ นางนึก มันก็ไม่ต่างจากการเดินข้ามหมาข้างถนนสองตัว เพียงแค่ข้ามพ้นแล้วเดินออกไปจากบ้านหลังนี้ นางก็จะไม่ต้องพบกับความเจ็บปวดอีกต่อไป แวบหนึ่งใจนางหวนคิดอาลัยบ้านที่อาศัยอยู่มานาน แม้ว่ามันจะไม่เคยเป็นบ้านแห่งความสุข ถึงอย่างไรนางก็ยังอดใจหายไม่ได้ เท้าที่กำลังยกขึ้นกลับชะงักลง นางมองผัวเฒ่าผู้หลงลืมว่านางก็มีหัวใจ ผัวของนางกำลังส่งเสียงกรน น้ำลายไหลย้ายออกจากปากผ่านฟันซึ่งเหลือเพียงไม่กี่ซี่ หน้าผากนั้นเถิกกว้างเป็นมันด้วยคราบเหงื่อ ผมเผ้าบางๆ มองดูเป็นสีขาวมอๆ แล้วนางก็จ้องดูลูกชายวัยหนุ่มที่นอนคุดคู้และยิ้มมุมปากเหมือนกำลังฝันดี บางขณะที่เขาขยับตัวแล้วยกมือตบยุงทำให้นางสะดุ้ง เกรงว่าลูกชายจะตื่นขึ้นมาส่งเสียงเอะอะจนผัวของนางตื่น She looked for a way across the porch to reach the stairs but she wouldn’t succeed unless she stepped over hus- band and son lying across her path. Never mind, she thought; it’s no different from stepping over two dogs on the roadside. Once past them, she’d walk away from this house, she wouldn’t have to face pain again. For a split second she felt nostalgia for the house where she’d lived for so long. It had never been a house of happiness, and yet she couldn’t help being scared. The foot already raised fell back down. She looked at her old husband, who’d forgotten she had a heart. He was snoring. A trail of saliva ran down past his few remaining teeth. His wide forehead glimmered with a coat of sweat, his sparse hair looked a drab white. And then she stared at her son who lay curled up and smiled with a corner of his mouth as if he was having a pleasant dream. Whenever he moved and raised his hands to swat a mosquito it made her start, afraid he’d wake up and turn noisy and wake up her husband. xxที่ขวางทางอยู่: literally, ‘blocking her way’. Alternative translation: …she felt nostalgia for the house where she had lived for so long, even though it had never been a house of happiness. For all that, she couldn’t help being scared. (This is an example of the problem encountered when reading Thai spaces between (elements of) sentences.)วัยหนุ่ม: boyhood, youth. ‘teenage son’, then? Well, no. Read on: the son is 35.
ทำไมชีวิตของฉันถึงได้พบกับเรื่องเช่นนี้มาชั่วชีวิต นางครุ่นคิดจนหัวคิ้วขมวดเข้าหากัน ดวงตานั้นหมอง รู้สึกว่าชีวิตช่างเต็มไปด้วยรสขมของพิษร้าย ตั้งแต่วัยเด็กแล้วมันก็ดำเนินมาเช่นนี้ ไม่เคยมีอะไรแตกต่างออกไป พ่อของนางชอบออกไปแสวงหาความสุขกับเพื่อนหมู่บ้านอื่น ทั้งๆ ที่พ่อก็อายุมากแล้ว พ่อเปลี่ยนเป็นคนละคนหลังจากแม่ตายเพราะความป่วยไข้ ปล่อยให้นางในวัยแปดขวบอยู่เพียงลำพังในกระท่อมอันมืดสลัว ท่ามกลางเสียงลมวู่หวิว เสียงนกกลางคืนร้องดังแสกๆ พ่อมักจะหายไปคราวละหลายวันกว่าจะกลับมาอีกครั้งก็มีสภาพไม่ต่างจากสัตว์บาดเจ็บ ไม่มีเงินติดตัว ไม่มีความอิ่มหนำในกระท่อม นางรอดตายจากความหิวโหยด้วยผลตะขบและมะขามอ่อน บางครั้งก็ได้ข้าวปลาจากเพื่อนบ้านมากินบ้าง พวกเขาเจือจานด้วยความเป็นห่วงสงสาร ผิดกับพ่อที่ไม่เคยรู้เลยว่าความสงสารนั้นมีความสำคัญต่อเด็กผู้หญิงอย่างนางเช่นไร Why has it always been like this all my life? She pondered until she frowned, eyes downcast, feeling that life was full of the bitter taste of poison. It had been like this since childhood. There had never been anything different. Her father liked to go out to have fun with friends in other villages, even though he was already very old. He’d completely changed after her mother sickened and died, leaving her, who was only eight, alone in the dimly lit cabin with the howling of the wind and the howls of the night birds. He’d disappear for days at a time, returning looking rather like a wounded animal, his money spent. There was no eating one’s fill in the cabin. She staved off death by hunger with governor’s plums and young tamarind seeds. At times she got some food from neighbours. They provided some assistance out of concern and pity, contrary to her father who never knew how important that pity was to a girl like her. ‘always’ is redundant with ‘all my life’ (ชั่วชีวิต), but adds emphasis: that’s how ordinary people think and speak.ผลตะขบGovernor’s plumsมะขามอ่อนTamarind pods
ชีวิตในวันคืนเหล่านั้นยาวนานราวกับไร้วันจบสิ้น ไม่นานนักพ่อก็ตายตามแม่ไป เช้าวันนั้นนางตื่นขึ้นมาหลังจากนอนร้องไห้อยู่คนเดียวเงียบๆ มาทั้งคืน นางดีใจเมื่อเห็นพ่อนอนอยู่ใกล้ๆ พ่อกลับมาอยู่เป็นเพื่อนแล้วสินะ นางรู้สึกอุ่นใจ ครั้นคลานเข้าหาพ่อนางก็พบว่าร่างของพ่อเย็นชืด มีมดเดินเข้าออกจากรูจมูกของพ่อ พ่อตายแล้ว นางรับรู้ด้วยสัญชาตญาณ นางได้แต่ร่ำไห้อยู่ข้างศพพ่อ จนกระทั่งเพื่อนบ้านผ่านมารู้เรื่องเข้า นั่นคือวันที่นางกับพ่อต้องพลัดพรากจากกันชั่วชีวิต Life during those times dragged on as if it’d never end. Before long her father joined her mother in death. That morning she woke up after having cried quietly by herself all night long. She was glad when she saw her father lying nearby. He’d come back to keep her company! She felt warm in her heart. When she crawled up to him, she found that his body was stone cold. There were ants coming out of his nose. Dad was dead, instinct told her. She sat crying her eyes out besides the body of her father until a neighbour passing by realised what had happened. That was the day when she and her father had to part forever.
พี่ชายคนโตซึ่งอายุห่างกันมากได้รับนางไปอยู่ด้วย หลังพิธีศพของพ่อเสร็จสิ้นลงอย่างเรียบง่าย บ้านของพี่ชายมีสมาชิกหลายคนด้วยกัน ดูอบอุ่นเหลือเกินในความคิดของเด็กคนหนึ่งซึ่งอยู่ตามลำพังมาโดยตลอด แต่เมื่อเวลาผ่านไปนางก็รู้ว่าตัวเองเข้าใจผิดถนัด บ้านหลังนั้นเต็มไปด้วยเสียงด่าทอระหว่างพี่ชายกับพี่สะใภ้และเสียงร้องไห้ของเด็กๆ ซึ่งก็คือหลานของนางนั่นเอง พวกเขาถูกตีเมื่อพี่สะใภ้หงุดหงิด พี่สะใภ้เองก็ร้องโอดโอยเมื่อโดนพี่ชายของนางทุบตีขณะมึนเมาครองสติไม่อยู่ หลายครั้งนางเองก็ไม่พ้นต้องร้องโหยหวนเมื่อกลายเป็นผู้ถูกลงโทษบ้าง ทั้งจากพี่ชายและพี่สะใภ้ยามที่พวกเขารู้สึกว่านางขวางหูขวางตาอยู่ในบ้าน Her much older brother took her to live with him after the simple cremation cer- emony had ended. Her brother’s household had many members living together, such a comfort for a child who’d always lived alone. But as time went by, she found she’d got it wrong. That house resounded with curses between her brother and his wife and with her nephews’ crying. They were beaten whenever their mother was in a bad mood. Her sister-in-law in turn cried out in pain when her husband, too drunk to control himself, beat her up. Many times she herself couldn’t help moaning when she was the one to be punished by either of them whenever they felt displeased by her presence in the house.
เวลาในชีวิตของนางผ่านไป หนังสือไม่ได้เรียนทั้งๆ ที่นางอยากจะไปโรงเรียนเหมือนเด็กคนอื่นใจจะขาด นางอิจฉาเด็กข้างบ้านที่ได้แต่งชุดนักเรียน เสื้อขาวกระโปรงสีน้ำเงินดูสวยงามน่าสวมใส่ยิ่งนัก น่าเสียดายที่นางไม่เคยมีโอกาสสวมใส่ในเวลานั้น ได้แต่เบือนหน้ามองไปทางอื่นทั้งในตอนเช้าและตอนเย็น ยามเมื่อเด็กนักเรียนแต่ละคนเดินผ่านหน้าบ้านไป Time in her life passed. She didn’t go to school even though she desperately wanted to as the others did. She was envious of the girls next door who dressed in school uniforms, white shirts and blue skirts so pretty she was dying to wear one also. Too bad she didn’t have the opportunity to do so at that time, and merely looked away in the morning and in late afternoon when the schoolgirls walked past the house.
ชีวิตของนางเป็นเช่นนี้อยู่นานถึงสองปี บางครั้งนึกอยากหนีไปให้ไกลแต่ก็ทำไม่ได้ นางไม่มีหนทางเอาเสียเลย จนกระทั่งพี่สาวคนรองรู้ข่าว ตอนนั้นนางอายุย่างสิบเอ็ดปีแล้ว Her life was like this for two full years. Sometimes she felt like running away but she couldn’t. She had no choice, until her elder sister heard about it. By then she was eleven.
“ฉันจะเอานังมาลีไปอยู่กรุงเทพฯ ขืนปล่อยไว้กับพี่ มันคงโง่เป็นควาย หรือไม่ก็ถูกตีตาย” ‘I’ll take Marlee to Bangkok. If I leave her with you she’ll end up dumb as a cow or else beaten to death.’
พี่ชายไม่ขัดขวางแถมขอบใจเสียยกใหญ่ นางจึงมีโอกาสเดินทางอีกครั้งด้วยใจตื่นเต้นสนุกสนานตามประสาเด็ก นางเคยได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับกรุงเทพฯ มาบ้างจากผู้ใหญ่และเพื่อนเด็กบางคน ในความคิดของนางมันเต็มไปด้วยความมหัศจรรย์ไม่ต่างไปจากสวนสนุกตามงานวัด บางทีอาจจะมากกว่าด้วยซ้ำ เหนือสิ่งอื่นใดนางสามารถไปจากบ้านของพี่ชายเสียที Big brother didn’t object; in fact, he thanked her profusely. So she had the opportunity to travel once again with the happy excitement of a child of her age. She’d been told about Bangkok by some adults and some of her little friends. In her mind it was full of marvellous things not unlike the amusement park at the temple fair, or perhaps even more so. Above all else, she was able to leave her brother’s house at last.
ที่กรุงเทพฯ นางได้เข้าเรียนชั้นประถมฯ พร้อมกับลูกของพี่สาว นางขยันเรียนด้วยความสุข นั่นเป็นความสุขเพียงไม่กี่ช่วงกี่ตอนในชีวิตอันยาวนานของนาง ทว่าความสุขก็แสนสั้นเหลือเกิน เมื่อนางเรียนจบชั้น ป. 4 แต่พี่สาวไม่ยอมให้เรียนต่อ In Bangkok she went to primary school together with her sister’s children. She was happy and eager to learn. That was one of only a few spells of happiness in her long life, but happiness is volatile. When she was through her first four years, her sister wouldn’t let her study further.
“หยั่งแก่น่ะ เรียนแค่อ่านออกเขียนได้ก็พอแล้ว” ‘For someone like you, learning to read and write is enough.’
“มาลีอยากเรียนต่อ…” ‘I’d like to go on learning…’
“เอาเถอะ ฉันว่าจะให้แกไปเรียนเสริมสวย แกโตพอจะเรียนได้แล้ว มีวิชาช่างติดตัวดีกว่านั่งขีดเขียน ฉันคงเลี้ยงแกตลอดไปไม่ได้หรอก ลูกผัวฉันก็มี พวกมันล้างผลาญยังกับฉันพิมพ์แบงก์ได้เอง” ‘Well then, I think I’ll have you study in a beauty salon. You’re old enough for that. Learning a craft is better. I can’t take care of you forever, you know. I have a family, they cost an arm and a leg, and it isn’t as if I printed banknotes myself.’
คำว่า “ช่างเสริมสวย” ทำให้นางสงบลงได้ ตอนนั้นนางเริ่มจะเป็นสาวแล้ว เริ่มสนใจเรื่องความงามตามประสาผู้หญิง นางเคยเดินผ่านร้านเสริมสวยตรงปากซอยเข้าบ้าน และเกิดความยินดีที่จะได้ทำงานแบบผู้หญิงโตๆ พวกนั้นบ้าง ทุกวันที่เดินไปเรียนเสริมสวย ชีวิตของนางเต็มไปด้วยความพึงพอใจ แม้โรงเรียนจะอยู่ไกลจนทำให้รู้สึกเหนื่อยบ้างก็ตาม นางตั้งใจเรียนด้วยความขยันขันแข็ง ดังนั้นเมื่อเรียนจบหลักสูตร ทางโรงเรียนจึงให้เป็นผู้ช่วยอาจารย์ และนั่นก็เป็นครั้งแรกที่นางสามารถหาเงินใช้ได้เอง นับเป็นความภาคภูมิใจของนางอย่างล้นเหลือ Being a beautician: the word pacified her. By then she was turning into a young woman, was beginning to be interested in beauty as women are. She’d walked past the beauty salon at the entrance to the street and was pleased to be able to work like those big girls there. All through the days she went to study that craft her life was full of contentment. Even though the school was far away and going back and forth tired her out, she gave herself to study with assiduity, so that when she’d finished the course the school took her on as a teacher’s assistant and for the first time she was able to earn some money for herself, something she was most proud of. ซอยเข้าบ้าน: the street leading to the house. No need to translate: ‘the street’ is explicit enough. On the other hand, ‘going back and forth’ seems to be needed to explain why she is tired.ผู้ช่วยอาจารย์: the usual problem: one teacher or several? ‘as a’ or ‘as the’? The answer is in the next paragraph.
“เออ ให้มันได้หยั่งงี้เหอะ นังมาลี” พี่สาวพูดด้วยสีหน้ายิ้มแย้ม เมื่อนางส่งเงินเดือนๆ แรกให้ และก็ทำเช่นนั้นเรื่อยมา ความจริงแล้วนางแทบจะไม่รู้จักการใช้เงิน นางกินอยู่กับพี่สาว นางเดินไปโรงเรียนเสริมสวยและกินอาหารกับพวกอาจารย์ นานๆ ครั้งหรอกที่จะแบมือขอเงินซื้อเสื้อผ้าบ้าง แต่นั่นก็แทบจะพูดได้ว่านานทีปีหน ชีวิตของนางช่วงนั้นน่าจะพอพูดได้ว่าเป็นช่วงเวลาที่ราบเรียบและทุกข์น้อยที่สุด ไม่น่าแปลกนักหรอกที่มันไม่ยืนยาว ชีวิตมนุษย์อย่างนางเต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลง มันเริ่มต้นเมื่อนางมีโอกาสได้รู้จักกับทหารเรือรูปงามคนหนึ่งซึ่งเป็นเพื่อนของอาจารย์ นับแต่นั้นเป็นต้นมาชีวิตก็เดินทางเข้าสู่ความพลิกผันครั้งใหญ่ ‘Well, at long last, Marlee,’ her sister said with a beaming face when she handed over her first monthly pay, as she would from then on. Actually she hardly knew how to use money. She lived with her sister; she went to the beauty school and ate with the teachers. It was only once in a while – once in a blue moon, you could say – that she’d put out her hand and ask for money to buy clothes. Her life during that period could be said to have been smooth and the least unhappy. That it didn’t last long is nothing to wonder about. Human life for someone like her is full of changes, which began when she had the opportunity to know a well-set marine fellow who was a friend of her teacher’s. From then on her life headed for a major change.
ทหารหนุ่มคนนั้นคอยมาดักรอทุกค่ำเพื่อเดินเป็นเพื่อนนาง เขาไม่เคยแสดงให้เห็นความเบื่อหน่ายระหว่างเส้นทางจากโรงเรียนเสริมสวยกลับไปบ้านพี่สาว เขาทำให้นางหัวเราะ ทำให้หัวใจของนางพองโต บางครั้งก็ทำให้เขินอายเมื่อเขาชมว่านางน่ารักเหลือเกิน เมื่อนำเรื่องนี้ไปเล่าให้คนที่โรงเรียนเสริมสวยฟัง พวกเขาก็พากันพูดล้อว่านางกำลังมีความรัก … ความรักงั้นหรือ นางเริ่มฝันและเชื่อมั่นว่านั่นคือความรักอย่างแท้จริง เพราะมันทำให้นางรู้จักความสุข ความสุขมักจะเริ่มต้นเมื่อเขาพานางไปดูภาพยนตร์ในวันหยุด หรือไม่ก็ไปหาอาหารอร่อยๆ ที่นางไม่เคยลิ้มลองมาก่อน นางเริ่มหายใจเข้าออกเป็นชายหนุ่มในเครื่องแบบอันสง่างาม จนกระทั่งค่ำวันหนึ่งเขามาดักรอรับเหมือนเคย บอกว่าจะพาไปงานเลี้ยงวันเกิดของเพื่อนที่ภัตตาคารแห่งหนึ่ง นางลังเลในตอนแรกเนื่องจากไม่ได้แจ้งพี่สาว แต่ด้วยหัวใจของวัยสาวและแววตาออดอ้อนของชายหนุ่ม นางจึงใจอ่อนยอมไปกับเขาในที่สุด That young marine waited for her every afternoon to keep her company as she walked back to her sister’s house. He never showed himself bored along the way and made her laugh, made her heart swell, sometimes made her blush when he claimed she was lovely. When she mentioned this to people in the beauty school, they all teased that she was in love … Love, uh? She began to dream and became convinced this was true love because it gave her happiness, a happiness that began when he took her to see films on days off or else eat delicious food as she’d never tasted before. The young man in his neat uniform was in every breath she took. Until one evening, he waited for her to come out as usual then told her he’d take her to a friend’s birthday party at a restaurant. She was reluctant at first as she hadn’t told her sister, but what with a young woman’s heart and the young man’s pleading eyes, she relented and agreed to go with him.
งานเลี้ยงเต็มไปด้วยพวกผู้ชายส่งเสียงเฮฮา พวกเขาดื่มเหล้าราวกับน้ำเปล่าแล้วก็พากันเมามาย เมาเหมือนกับพ่อและพี่ชายของนางนั่นเอง นางเพิ่งรู้ว่าในวงเหล้ามีความสนุกสนานครื้นเครง มิน่าพ่อจึงได้ทอดทิ้งนางไปบ่อยๆ นางอยากมีความสุขอย่างพ่อบ้าง มันทำให้นางไม่ขัดขืนเมื่อเขาชวนให้ลองดื่มเหล้า เขายืนยันด้วยรอยยิ้มว่านี่เป็นเครื่องดื่มแห่งความเบิกบาน นางเชื่อและเมามายไปกับความสนุกเช่นนักดื่มทั้งหลาย กระแสของความรื่นเริงราวกับสายน้ำในลำธารที่อาบไล้ไปทั่วหัวใจของนาง The party was full of boisterous men. They drank liquor as if it were water and got thoroughly drunk, drunk like her father and elder brother. She found out then how much merriness there was in social drinking. No wonder her father had abandoned her so often. She wanted to have fun like her father, so she didn’t refuse when the young man pressed her to have a drink. He averred with a smile it’d put her in high spirits. She believed him and got intoxicated with the fun like the other drinkers. The outpouring of cheerfulness was like the flow of a stream that bathed her entire heart.
และคืนนั้น เมื่องานเลี้ยงสิ้นสุดลงนางก็ไม่ได้กลับบ้าน มารู้สึกตื่นตัวขึ้นอีกครั้งในห้องนอนแสนประหลาด ห้องที่เต็มไปด้วยกระจกรอบด้านไม่คุ้นตา ร่างของนางเปลือยเปล่าเช่นเดียวกับทหารหนุ่ม นางร้องไห้ออกมาเบาๆ เมื่อเข้าใจในเวลาต่อมาว่าเกิดอะไรขึ้น นางนึกกลัวพี่สาว หวาดหวั่นอะไรไปร้อยแปด แต่ลึกลงไปแล้วนางสัมผัสได้ถึงความหอมหวานของชีวิตและความรัก เขาตื่นขึ้นมาด้วยรอยยิ้ม พร้อมกับปลอบโยนด้วยคำพูดไพเราะและรสจูบอันซาบซึ้ง And that night, when the party was over she didn’t go back home. She came round again in a very strange bedroom, an unfamiliar room full of mirrors on all sides. She was stark naked and so was the young marine. She cried softly when she understood what had happened. She thought with fear of her sister and of a hundred other things, but deep down she could feel the sweetness of life and love. He woke up with a smile and pacified her with beautiful words and thrilling kisses. xxxxx

x
ร้อยแปด: 108. In English, it’s usually a hundred, or a hundred and one, or ‘all sorts of’…

เมื่อเขาพานางไปส่งที่บ้านตอนเช้าตรู่ เพื่อเปลี่ยนเสื้อผ้าชุดใหม่ไปทำงาน นางพบว่าพี่สาวกำลังรอคอยอยู่แล้วด้วยแววตาเคร่งเครียด พี่สาวด่าทอทหารหนุ่มด้วยคำพูดหยาบคายอย่างที่สุด ทั้งขู่ว่าจะนำเรื่องนี้ไปร้องเรียนผู้บังคับบัญชาของเขา When he took her back to the house at dawn to change clothes before going to work, she found her sister waiting with strained eyes. Her sister berated the young marine with crude expletives and threatened to report him to his superiors.
“อย่านะครับ มันจะมีผลกับงานของผม เอาเถอะ ผมก็ชายชาติทหาร ผมยอมรับผิดชอบทุกอย่าง” ‘Please don’t, ma’am. It’d ruin my career. All right, as a soldier, I take full responsibility for everything.’
เรื่องยุติเมื่อเขามาสู่ขอนางพร้อมด้วยเงินสินสอดก้อนหนึ่ง เงินนั้นทำให้พี่สาวยิ้มหน้าบาน นางรู้สึกโล่งอกแต่แล้วก็เริ่มหวาดกลัวในความเปลี่ยนแปลง เมื่อรับรู้ว่าต้องย้ายไปอยู่กับเขา The trouble was over when he came to ask for her hand with a certain amount of bride price. That money brought an elated smile to her sister’s face. She felt relieved but then began to fear change when she learned she’d have to move out to live with him.
“จะไปกลัวอะไรวะนังมาลี ไปอยู่กับผัวแก แล้วแกจะมีความสุข…” ‘What are you afraid of, Marlee? You’ll be with your husband and you’ll be happy.’
นางหอบข้าวของส่วนตัวอันน้อยนิดไปอยู่กับเขาหลังเกิดเรื่องได้ไม่กี่วัน ก็บ้านที่นางกำลังยืนอยู่นี่แหละ นี่คือบ้านนางฝากชีวิตพักพิงมายาวนานที่สุด นานจนสามารถเรียนรู้ว่าชีวิตคืออะไร นางมีลูกกับเขาสามคน แม้จะทะเลาะเบาะแว้งกันไม่เคยขาดเพราะความเป็นนักเลงสุราของเขา ลูกคนโตและคนรองเป็นผู้หญิงซึ่งพากันแต่งงานแยกย้ายออกไปหมดแล้ว นานครั้งถึงจะกลับมาเยี่ยมเมื่อมีปัญหาให้นางช่วยแก้ไข ลูกคนเล็กเป็นชาย เรียนจบมหาวิทยาลัยแต่ไม่เคยทำงานเป็นเรื่องเป็นราว วันๆ เอาแต่เมาสนุกอยู่กับเพื่อนฝูง บางครั้งก็นั่งดื่มตามลำพังพลางฝันหวานถึงความร่ำรวยในชีวิต ถ้าคืนไหนผัวของนางหิ้วเหล้ากลับมาดื่มที่บ้านเช่นคืนนี้ พ่อวัย 66 กับลูกชายอายุ 35 ก็จะตั้งวงสรวลเสเฮฮากันอย่างมีความสุข She removed her few personal belong- ings to go and live with him only a few days later – in the house where she was now. This was the house she’d spent her life in for the longest time, so long that she’d been able to learn what life was. She had three children with him, even though they kept quarrelling because of his love of the bottle. Her first and second were girls, who had left and got married. They came visiting once in a long while when they had a problem and needed her help. The youngest was a boy, who’d gone through university but never held a proper job and spent his days boozing and having fun with his pals. Sometimes he sat drinking on his own dreaming of getting filthy rich. On any night when her husband got thirsty and came back to drink at home like last night, father of 65 and son of 35 would set about drinking, laughing and babbling on merrily.
“จะกินเข้าไปให้มันได้อะไร เงินทองก็ไม่พอจะใช้จ่ายอยู่แล้ว มีแต่หนี้สินท่วมหัว…”  ‘What do you get out of it? There isn’t enough money to get by, only a mountain of debts…’
นางเคยต่อว่าทั้งสองคน แต่เมื่อเหตุการณ์จบลงด้วยการถูกลงโทษจากผัว ผัวที่แม้จะเกษียณอายุมาหลายปีแล้ว ก็ยังคงมีเรี่ยวแรงมากพอจะกระหน่ำฝ่ามือลงบนใบหน้าของนางเสมอ สมัยก่อนตอนที่ยังสาวๆ เขาเพียงดุด่าเวลานางขัดใจด้วยคำหยาบคายเท่านั้น นานครั้งหรอกจึงจะลงมือบ้างเพื่อสั่งสอนนางให้เข็ดหลาบ ความรุนแรงคงเพิ่มขึ้นมากกว่านี้ ถ้าไม่ใช่เพราะในเวลาต่อมานางเรียนรู้ที่จะเงียบ และกล้ำกลืนความรู้สึกทั้งมวลเก็บซ่อนไว้ในอกลึกๆ แทน She had berated the two of them, but ended being punished by her husband, her husband who even though he’d been retired for years was still strong enough to slap her face. Before, when she was still a young woman, he only cursed her with vile words when she made him cross. It was seldom he’d raise his hand to teach her a lesson. Violence would have increased more than it did if as time passed she hadn’t learnt how to keep quiet, her feelings locked up in her chest instead.
แน่นอน มันพากันสุมอยู่ราวกับกองเพลิง คอยแผดเผาใจให้ระทมทุกข์ ไม่มีใครทำให้ใจของนางเย็นชื่นได้ ไม่ว่าผัวขี้เมาหรือลูกเต้า เวลาใครขาดเงินก็ต้องมาแบมือขอแกมบังคับเอาจากนาง ลำพังเงินเดือนข้าราชการหรือเงินบำนาญที่ผัวของนางได้รับในแต่ละเดือนเคยพอเสียที่ไหนกัน นางมักจะต้องแบกหน้าไปขอกู้ยืมจากชาวบ้านด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 20 ถ้ามักคุ้นหน่อยก็พอจะถูกลงบ้าง ภาวะเช่นนี้หมุนเวียนเปลี่ยนไปแต่ไม่เคยสลัดได้พ้น หลายครั้งนางคิดถึงความตาย ด้วยคิดว่าความตายอาจเป็นคำตอบสำหรับชีวิตของนาง เลือดที่หลั่งออกมาอาจช่วยชำระล้างความทุกข์ให้หมดไปได้ ลมหายใจที่หยุดลงคงทำให้นางลืมความเจ็บปวดอันยาวนาน แต่นางก็ไม่เคยมีความกล้าหาญพอ Of course, they kept smouldering like a campfire, ready to set her grief-stricken heart ablaze. There was no one to assuage her feelings. Either her drunken husband or her drunken son, whenever they were short would come and ask, or rather claim, money from her. As it were, how could her husband’s civil servant’s salary, let alone pension now, ever be enough? She had to eat humble pie and borrow from villagers at twenty per cent interest, or perhaps less if they were on familiar terms. This kind of burden kept recurring with ups and downs but never ended. Sometimes she thought of death, death as the answer to a life like hers. The blood that would flow out would help wash away all of her misery. The breathing that would stop would make her forget the pain suffered for so long. But she never had enough courage.
มีเพียงคืนนี้ที่นางเลิกคิดถึงความตาย แต่คิดถึงการเดินทาง นับเป็นการเดินทางอีกครั้งหลังจากหยุดไปหลายสิบปี นางไม่รู้หรอกว่าออกจากบ้านแล้วจะเร่ร่อนไปแห่งหนใด ถึงลำบากทุกข์ยากแค่ไหนนางก็ยังคิดว่า มันไม่น่าจะเกินกว่าที่เคยได้รับจากคนในบ้านหลังนี้ It was only tonight that she’d given up thinking about death but thought instead of travelling, resuming travel after staying put for dozens of years. She had no idea which way she’d drift away once she’d left the house. However hard it’d be, she still thought it wouldn’t be worse than what she had endured from the people in this house.
นางตัดสินใจแล้ว มองลูกผัวที่ขวางทางอีกครั้ง วินาทีต่อมาก็ยกเท้าขึ้นเพื่อก้าวข้ามไปตามความตั้งใจเดิม ทว่าต้องสะดุ้งเมื่อเห็นลูกชายลืมตาขึ้นมาอย่างงัวเงีย พร้อมกับพูดเสียงแหบเครือว่า “แม่…หิวน้ำ…ขอน้ำกินหน่อย” น้ำเสียงยังคงแสดงให้เห็นถึงความมึนเมาไม่สร่างซา She made up her mind, looked at husband and son barring her way once again. A second later, she raised her foot to step over them as she meant to before, but had to stop short when she saw her son opening his eyes sleepily and saying with a hoarse voice, ‘Mum … I’m thirsty … bring me some water, please.’ His tone of voice showed he had yet to sober up.
นางพยายามไม่สนใจ รีบเดินข้ามร่างลูกชายตรงไปที่บันไดระเบียง ครั้นแล้วก็ต้องชะงักเมื่อเสียงขอน้ำกินดังขึ้นอีก นางหันไปมองสบตาแดงก่ำและอ่อนล้าของลูกชาย สุดท้ายก็ต้องเดินเข้าไปในห้องครัวเพื่อหยิบขวดน้ำในตู้เย็นมายื่นให้ ลูกชายของนางรับไปดื่มด้วยความกระหายจนเกือบหมดขวด จากนั้นก็ถามว่า “แม่จะไปไหนเหรอ…” นางยกนิ้วชี้ขึ้นแตะริมฝีปากเป็นสัญญาณ แต่ผัวของนางรู้สึกตัวเสียแล้ว เพียงแค่ยังไม่ลืมตาเท่านั้น She tried not to care, hastily stepped over her son’s body and made for the stairs, but then had to stop short again when the voice asked for water repeat- edly. She turned to look and her eyes caught her son’s weary bloodshot eyes. Finally she had to walk over to the kitchen to take a bottle of water out of the fridge and back to give it to him. Her son took the bottle and gulped down almost all of it and then asked, ‘Where are you going?’ She rose a finger to her lips as a warning but her husband was out of his slumber already, only he hadn’t opened his eyes yet.
“หนวกหูจริงโว้ย เออ ทำไมมันร้อนชิบเป๋งหยั่งงี้วะ เฮ้ยมาลี…ไปเอาผ้าชุบน้ำมาเช็ดตัวหน่อย ร้อนจะตายห่าอยู่แล้ว เร็วหน่อย” ‘Not so loud, damn it! Gee, how come it’s so darn hot? Hey, Marlee … go and get a damp towel to dry me with. It’s so bloody hot. Hurry up, will you?’
นี่เป็นคำพูดที่คุ้นหูเหลือเกิน นางวางกระเป๋าลง เดินคอตกไปคว้าผ้าขนหนูผืนเล็กที่ราวตากผ้าริมระเบียง นางจุ่มมันลงในอ่างน้ำแล้วบิดจนหมาด จากนั้นนำมาเช็ดตัวให้ผัวซึ่งยังนอนนิ่งอยู่บนพื้น ขณะที่ลูกชายลุกเดินโซเซเข้าไปนอนต่อข้างใน How often she’d heard this! She put down her bag, walked crestfallen over to take a small towel off the wire on one side of the porch. She plunged it in the water basin and then wrung it tight, after which she went over to dry her husband who still lay motionless on the floor while her son gathered himself up and staggered inside to go to bed. ลุกเดินโซเซ: got up and staggered; ‘gathered himself up’ seems more apposite to his state of drunkenness.
“มาลี…แกนี่เป็นเมียที่ดีจริงๆ” ผัวของนางพูดด้วยน้ำเสียงสะลึมสะลือ พอเช็ดตัวเสร็จก็สั่งให้นางประคองเข้าไปนอนในบ้าน นางทำตามอย่างว่าง่าย แล้วกลับมาปิดประตูลงกลอน ปิดไฟ ‘Marlee … you’re such a good wife,’ her husband said, sounding half-awake. Once wiped dry he had her help prop him up to go and sleep inside. She did so obediently and then came back to close the door and bolt it and turn off the light.
นางล้มตัวลงนอนในความมืดที่มีเพียงเสียงกรนแข่งกันของลูกผัว พร้อมกับทอดถอนหายใจอย่างหนักหน่วง ชีวิตนางทำได้แค่นั้น She let herself down and lay in the darkness with only the competing snores of husband and son as she heaved a long, hard sigh. That was all her life could do.
= =
‘Buang Cheewit’ in Phor Phoo Mai Yark Deunthang Pai Ratsia (My father, who didn’t want to travel to Russia), 2010
= =
Pop Benyapa
is a pen name
of Than Yutthachaibodin
(see ‘I just want to go out for a walk’
in this blog, 2011/11/18),
a much-travelled
Bangkok fiction writer
in his late forties.
o

Addresses – Sukamol Rungbun

ooo
oo

ที่อยู่

ADDRESSES

สุกมล รุ่งบุญ

Sukamol Rungbun

TRANSLATOR’S KITCHEN
ฉันรู้สึกใจเต้นไม่เป็นจังหวะ หนาวมือและขนลุกเพราะความเยือกเย็นที่เหมือนจะแทรกขึ้นมาจากผิวเนื้อของฉันได้เอง มันมีวิธีระงับใช่ไหม เช่น การหายใจยาวๆ ลึกๆ หรือจะสวดมนต์ไปเรื่อยๆ หรือจะเดินไปเดินมา เลือกเอาสักอย่างก่อนจะไม่ทันการ I feel my heart skips beats, my hands are cold and my hair stands on end because of the biting cold that seems to exude from my own skin. This can be controlled, right? For instance, by taking long deep breaths or praying continuously or walking back and forth. Choose one before it’s too late.
เขามากันแล้ว เสียงเคาะประตูฟังดูสุภาพ ฉันกำมือแน่นแล้วปล่อยออกพลางสาวเท้าไปที่ประตู เชิญค่ะ ฉันเอ่ยปากและยิ้ม อาจเป็นยิ้มที่เฝื่อนๆ และไม่น่าประทับใจเอาเลย ฉันผายมือเชื้อชวนให้ทุกคนเข้ามา และค้นหาทุกสรรพสิ่งในที่นี้ตามสบาย รวมทั้งให้ใช้เวลาได้ตามสะดวก แต่ละคนดูมีไมตรีจิตและพร้อมกันนั้นก็ดูกระตือรือร้นที่จะหาสิ่งที่ต่างคนต่างต้องการ ความตึงเครียดของฉันค่อยยังชั่วขึ้นมาบ้างแล้ว จงเป็นตัวของตัวเอง ฉันกำหนดไว้ในใจ Here they are. The knocking on the door sounds polite. I clench and unclench my fists as I walk briskly to the door. Do come in, I utter and smile, a smile somewhat forced and not at all impressive. My open hands invite them all to enter and search all things in here as they please, and to take their time about it. They each seem to have a friendly disposition and at the same time be eager to find what they want. My tension has abated slightly, so I must be myself, I tell myself.
ฉันอยู่ที่นี่ค่ะ ขนาดห้องหกคูณห้าเมตรเท่ากับสามสิบตารางเมตร ออกจะเล็กทีเดียว ดังนั้นห้องนี้จึงมีหนึ่งโต๊ะทานข้าว หนึ่งโซฟา หนึ่งเตียง หนึ่งห้องน้ำ ฉันมีไฟเพดานสามดวงที่ฉันทำสวิตช์เปิดปิดไว้แค่จุดเดียว ตัดความสับสนในการเปิดปิดไฟ ฉันเห็นทุกคนแหงนมองหลอดไฟที่เพดานห้อง แต่ไม่มีใครยิ้มกับข้อดีของการมีสวิตช์ปิดเปิดไฟเพียงจุดเดียวตามที่ฉันเสนอ ใจฉันกระตุกนิดหนึ่ง ฉันเฉไฉไปหยิบกรอบรูปขึ้นมา นี่เป็นรูปถ่ายฉันตอนยังเล็กค่ะ คนที่อุ้มฉันคือคุณยาย I live here, I tell them, in a six-by-five-metre room, that’s thirty square metres, which is rather small. Therefore this room has one dinner table, one sofa, one bed, one bathroom enclosure. I have three ceiling lights for which I made only one switch, to turn the light on and off without fuss. I see all of them look up at the ceiling neon tubes, but no one smiles at the advantage of having only one switch as I’ve mentioned. My heart twitches a little. I take my time going over to a framed photograph I hold out. This was taken when I was little; the one holding me in her arms was my grandmother. A bathroom being a room per se and there being only one room, the word ‘enclosure’ had to be added.
คุณยายเลี้ยงคุณมาหรือ คนที่ดูเงียบๆ ถามขึ้น เขามีท่าทางสุภาพเรียบร้อยและมีมารยาท Your grandmother brought you up, did she, the quiet-looking man asks. He behaves properly and has good manners.
ค่ะ พ่อแม่ฉันไม่ได้แยกทางกัน แต่ท่านต้องช่วยกันทำงานเพื่อหาเงินมาส่งลูกเรียนหนังสือ คุณยายอยู่บ้าน ทำงานบ้าน เลี้ยงหลานและทำกับข้าวไว้ให้ทุกคน คุณยายทำอย่างนี้มาจนกระทั่งอายุแปดสิบปี เมื่อฉันได้เงินเดือนเดือนแรก ฉันซื้อกระโปรงผ้าไหมแท้ให้ท่าน ฉันเลือกผ้าสีกลีบบัวเป็นสิ่งที่คุณยายไม่เคยมีมาก่อนในชีวิต Yes. My parents didn’t separate but they both had to work to send money so we children could study. Grandmother stayed at home, did the housework, raised her grandchildren and cooked for everybody. She did so until she was eighty years old. When I got my first monthly pay check, I bought her a silk skirt, real silk. I chose light pink material. It was something she’d never had in her life.
คุณยายคงใส่บ่อย คนเดิมคาดคะเน She must have worn it often, the same person guesses.
คุณยายใส่เพียงครั้งเดียวในชีวิต เมื่อคุณยายเสียและเราแต่งตัวให้คุณยายสวยๆ เพื่อรอรดน้ำศพ คุณยายเก็บกระโปรงนี้ไว้อย่างดีในลังไม้สำหรับเก็บสมบัติสำคัญของท่าน ฉันไม่ต้องการที่จะร้องไห้หรือแสดงความรู้สึกใดให้คนเหล่านี้รับรู้ แต่การนึกถึงกระโปรงสีกลีบบัวนี้ทำให้ฉันรู้สึกอัดแน่นในอก นัยน์ตาร้อนผ่าวและเริ่มมีน้ำตา ฉันสะกดใจจนสุดกำลัง Grandmother wore it only once, when she died and we prettified her for the water-pouring rite. She had put away that skirt in the wooden box where she kept her precious possessions. I don’t want to cry or show any emotion in front of them, but thinking of that light pink skirt I feel constriction in my chest, my eyes are burning and filling with tears. I suppress my emotions with all my might. ในชีวิต is a bit unfortunate and is better left untranslated.
คนที่ดูร่าเริงช่วยฉัน เขาหยิบแร็กเกตเทนนิสที่ฉันวางพิงผนังไว้ที่มุมห้องด้านหนึ่งขึ้นมา ทำท่าหวดลมอยู่สองสามครั้ง ก่อนจะหันมาส่งสายตาถาม The cheerful-looking one helps me. He picks up the tennis racket I’ve leaned against the wall in one corner, swings it a few times before turning to cast an inquisitive glance at me.
ฉันเคยเรียนเทนนิสตอนเป็นเด็กค่ะ ไปเรียนที่สนามกีฬาแห่งชาติ ฉันรู้ท่าที่ถูกต้องในการเสิร์ฟลูก การตีโฟร์แฮนด์และแบ็คแฮนด์ แต่น่าเสียดายที่ฉันเล่นเทนนิสไม่เก่ง สายตาฉันไม่ค่อยดี ฉันมักตีลูกพลาดทั้งๆ ที่คิดว่าตีโดนเต็มหน้าไม้แน่ๆ อ้อ แต่ฉันเสิร์ฟลูกได้ดีนะคะ I used to learn tennis when I was a girl. I went to practise at the National Stadium. I learned how to serve, do forehand and backhand, but unfor- tunately I was no good. My eyesight isn’t good. I kept missing the ball even though I thought it came straight to my racket. Oh, but I was good at the serve, you know.
คุณเริ่มต้นได้สวยเท่านั้นใช่ไหม You’re only good at starting, you mean?
ไม่ใช่เลย ฉันนึกในใจ ฉันเพียงแต่เล่าเรื่องจริง ไม่ได้คิดตำหนิตัวเองสักนิด ดังนั้นฉันจึงไม่พูดอะไรอีก พลางรู้สึกขึ้นมาว่าคนที่ร่าเริงนี้คงไม่ชอบฉันเท่าไรนัก เขาไม่ควรถามอะไรที่ฟังดูเหมือนการแดกดันฉันเพราะเราเพิ่งจะเจอกันแท้ๆ ฉันเล่าเรื่องลูกเสิร์ฟก็เพียงเพราะต้องการจะบอกว่าแม้ฉันจะด้อยฝีมือเมื่อตีลูกโต้ตอบกันในสนามเทนนิส แต่ก็ยังมีสิ่งหนึ่งที่ฉันทำได้ดี เหงื่อเม็ดเล็กๆ เริ่มผุดขึ้นตามไรผม ฉันเผลอบีบมือตัวเองอยู่ไปมา อีกนานเพียงไหนกันนะกว่าที่ทุกสิ่งทุกอย่างจะจบสิ้น ฉันไม่ควรปล่อยให้ใครๆ เข้ามาสำรวจที่อยู่ของฉันอย่างนี้เลย Not at all, I think. I’m just telling the truth, I’m not thinking of blaming myself in the least. Thus I don’t say anything else, while feeling that this cheerful man probably doesn’t like me very much. He shouldn’t ask me anything that sounds sarcastic, since we’ve just met. If I’ve told about my serve it’s because I wanted to let them know that, even though I performed poorly when returning a shot on the court, there was still something I did well. Droplets of sweat are beginning to form in my hair. I keep squeezing my hands unwittingly. How long before everything’s over? I shouldn’t have let anyone come in and survey the room where I live like this.
ถ้าไม่ใช่เพราะมันถึงเวลาอันควร… If it wasn’t because it was high time to…
ที่จริงฉันตระเตรียมห้องหับไว้อย่างเรียบร้อยผิดธรรมชาติของมันอยู่มาก ปกติข้าวของจะวางระเกะระกะและมีฝุ่นละอองเกาะอยู่ถ้วนทั่ว ฉันชอบความสะอาด แต่ฉันไม่ชอบลงมือทำความสะอาด ฉันถวิลหาคนทำงานบ้านมาโดยตลอด แต่คนทำงานบ้านจะเหมาะกับห้องขนาดสามสิบตารางเมตรนี้หรือ เมื่อเขาเห็นห้องเขาจะไม่งงงวยหรือหัวเราะออกมาหรือ ก่อนวันนี้จะมาถึง ฉันจึงต้องใช้เวลาหลายวันทีเดียวในการสังคายนาสภาพความเป็นอยู่ตามปกติของฉันภายในห้องนี้ Actually, I’ve tidied up the room to a most unusual state. Usually, things are strewn all over the place and dust is everywhere. I like cleanliness but I don’t like having to work for it. I always hanker after a housecleaner, but would a housecleaner do for a thirty-square- metre room? When she saw the room, wouldn’t she be bewildered or laugh aloud? Before today came about, I had to spend days overhauling the usual state of the room.
แต่เมื่อคิดดูให้ดี ต้องนับว่าฉันใช้เวลาน้อยจนน่าอัศจรรย์ But, come to think of it, I must admit it’s amazing how little time I spent on it.
พวกเขาไม่ได้เกาะกลุ่มกัน แต่ดูก็เหมือนเกาะกลุ่มเนื่องด้วยขนาดห้องบังคับ ระหว่างที่แต่ละคนค้นหาบางสิ่งบางอย่าง ฉันเฝ้าสังเกตดูบ้าง คนหนึ่งใส่เสื้อและกางเกงมียี่ห้อราคาแพง สอดคล้องกับราคาของนาฬิกาที่ข้อมือ บางทีสำหรับคนผู้นี้ ห้องขนาดสามสิบตารางเมตรที่เขาเคยเห็นมาก่อนหน้าอาจเป็นห้องแม่บ้านที่บ้านของเขาเอง These people are not bunched together but it seems the size of the room compels them to be. While each is searching for something, I keep an eye on them. One is wearing a shirt and trousers of expensive brand names that match the price of the watch on his wrist. For a man like that, maybe the only thirty-square-metre room he must have seen before was that of his housemaid.
สองคนที่ยืนอยู่คู่กันนั้น คนหนึ่งถามฉันเรื่องคุณยาย เขาดูเงียบงัน หน้าตาไม่แสดงความรู้สึกใดเช่นเดียวกับน้ำเสียง บุคลิกลักษณะรวมทั้งการแต่งกายชวนให้เห็นเป็น “คนธรรมดา” แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าฉันรู้สึกพึงใจคำถามถึงยายที่เขาถามขึ้นมาเท่ากับที่พึงใจตัวเขา เราอาจเป็นพวกเดียวกันได้ ทั้งคู่กำลังยืนมองชั้นหนังสือของฉัน สายตาของเขาไล่เรียงไปตามสันปกอย่างช้าๆ ราวจะพิจารณาให้ถ้วนถี่ อีกคนหนึ่งซึ่งยังไม่ได้เอ่ยปากถามใดๆ เอื้อมมือไปหยิบหนังสือเล่มหนึ่งออกมาจากชั้น และค่อยๆ เปิดออกอ่าน Of the two standing close to each other, one is the man who asked me about Grandmother. He looks quiet. His face doesn’t show any emotion and neither does his voice. The way he behaves and dresses would pass him off as average, but I can’t deny I’m pleased with his question on Grand- mother as much as I’m pleased with him. Maybe we’re of the same kind. They both stand looking at my book- shelves. His eyes go through the bindings slowly as if to make a thorough assessment. The other, who hasn’t said a word yet, reaches out to take a book from the shelf, slowly opens it and starts reading.
ฉันซึ่งยืนอยู่เบื้องหลังก็ได้มีโอกาสพิจารณาชั้นหนังสือนี้อย่างถ้วนถี่เช่นกัน ฉันผู้จำได้ขึ้นใจว่าเคยซื้อหาหนังสือเล่มใดเข้ามาไว้ในห้องนี้บ้าง แต่ขณะนี้กลับจ้องมองหนังสือของตนเองคล้ายไม่เคยเห็นมาก่อน กองนั้นเป็นชีวประวัติบุคคลสำคัญในวงการต่างๆ กองถัดมาเป็นวรรณกรรม โน่นเป็นเรื่องแปล ชั้นบนเป็นอาชญ นิยาย และตั้งข้างล่างเป็นกวีนิพนธ์ ที่วางกองอยู่บนพื้นอีกเหลือคณานับมีทั้งหนังสือวิชาการ ปรัชญา ศาสนาและจิปาถะสุดแต่ใจจะต้องการอ่าน I, standing behind, have the opportu- nity to consider the bookshelves in their entirety as well. I distinctly remember buying each book and bringing it into this room, but now I stare at my books as if I’d never seen them before. That row is of biographies of important people in various circles. The next one is literature. Over there are transla- tions. The top shelf is for detective stories and the bottom shelf for poetry. The innumerable piles on the floor are technical manuals, books of philosophy and religion and whatever else one feels one has to read.
ใครหนอที่เอ่ยไว้ว่า เรารู้จักคนได้จากหนังสือที่อ่าน Who was it said, we know people by the books they read?
เขาจะอ่านฉันได้จากหนังสือที่ฉันอ่านใช่ไหม They’ll read me out of the books I read, will they?
ถ้าเช่นนั้น ฉันเป็นคนชนิดใดกัน If so, what sort of a person am I?
คุณมีหนังสือเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์เยอะ คนที่รูปร่างผอมสูงและผมยาวเอ่ยขึ้น You’ve got lots of books on compu- ters, the tall, lean one with long hair says.
ฉันนึกไม่ออกว่าเขามายืนดูชั้นหนังสือตั้งแต่เมื่อไร เขายืนพิงหน้าต่างหันหน้ามาทางฉัน ดูเป็นเพียงรูปเค้าโครงเมื่อยืนในตำแหน่งที่ย้อนแสง ฉันอ่านเพราะฉันไม่ค่อยมีความรู้ในด้านนี้ค่ะ มีโปรแกรมหลายอย่างที่ฉันอยากใช้ให้คุ้นเคย I’ve no idea since when he’s been standing looking at the shelves. He stands leaning by the window, his head turned towards me, looking like a mere cutout in a frame as he stands against the light. I read them because I don’t know anything much in that line. There are several programs I’d like to be proficient in. NB: In British English, ‘programme’ is the usual spelling, except in computer language, where the US spelling of ‘program’ is prevalent.
เช่น…โฟโตช็อป For instance … Photoshop?
ฉันชอบถ่ายรูป เมื่อจำเป็นต้องใช้กล้องดิจิตอล ฉันก็จำเป็นต้องใช้โปรแกรม อันที่จริงฉันชอบกล้องฟิล์มมากกว่า มันทำให้ฉันรู้สึกละเมียดละไมกับการถ่ายรูป ตั้งแต่แกะฟิล์มออกจากกล่อง ดึงมันออกมาจากกลักนิดหน่อยเพื่อบรรจุในช่องฟิล์ม เสียงขณะหมุนเลื่อนฟิล์ม และเสียงกดชัดเตอร์ที่กล้องดิจิตอลไม่มีวันเลียนเสียงได้ รวมทั้งกระบวนการอันพิถีพิถันในห้องมืด เมื่อระบบดิจิตอลทำให้ทุกอย่างง่ายไปหมด ฉันจึงรู้สึกว่ามันทำให้ความพยายามหายไป I like to take pictures. When it’s necessary to use a digital camera, I have to use the program. Actually, I prefer a still camera. It makes me feel refined when I take pictures, from taking the reel out of its casing, pulling the film out of the cartridge a little to fix it into the film slot. The spooling burr and shutter snaps, there’s no way a digital camera can match those, let alone the painstaking work in the darkroom. With the digital system making everything easy, I feel there’s no point in trying.
แต่คุณก็ต้องพยายามใช้โปรแกรม เขาพูดยิ้มๆ But you must try to use the program, he says, smiling.
ฉันก็ยิ้ม I smile too.
คนที่สวมใส่เสื้อผ้าราคาแพงพูดกับฉันเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เหยียบย่างเข้ามาในห้องนี้ คุณออกไปไหนบ้าง ชอบเที่ยวหรือเปล่า ฉันออกแทบทุกวันค่ะ ตอนเย็นๆ ฉันมักไปเดินเล่นในที่ที่ฉันคุ้นเคยและรู้สึกปลอดภัย เช่น มหาวิทยาลัยที่ฉันเคยเรียน ฉันอดยิ้มไม่ได้เมื่อหวนนึกภาพไปในอดีต ฉันเดินเล่นอยู่เช่นนี้เป็นเวลานานนับสิบๆ ปี จนพ่อค้าแม่ค้าในละแวกนั้นพากันสงสัย นักศึกษารุ่นแล้วรุ่นเล่าเข้ามาเพื่อจากไป แล้วฉันเป็นใครจึงเดินอยู่อย่างนี้ไม่มีเบื่อ บ้างก็ถามเอาดื้อๆ ว่าเป็นอาจารย์หรือไร คงมีแต่อาจารย์สินะที่อยู่คู่มหาวิทยาลัยโดยไม่ไปไหนอื่นจนกว่าจะล้มหายตายจาก บางครั้งคำถามก็ทำให้ฉันคิดว่าฉันอยู่ผิดที่ The man in expensive clothes speaks to me for the first time since he stepped into the room. Where do you go? Do you like to go out? I go out almost every day. In late afternoon, I often go for a walk in those places I’m used to and feel secure in, for example the university where I used to study. I can’t help smiling as I think of the past. I’ve strolled that way for decades so that the shopkeepers in the area all wonder. Generation after generation of students have come and gone, and who am I to walk like this tirelessly? Some even ask point-blank if I’m a professor or what. It’s only professors that frequent the university until their very last breath. Sometimes, what they ask me makes me think I’m in the wrong place.
เขาจ้องฉันตรงๆ ระหว่างฟังคำตอบ ฉันพยายามจับความรู้สึกเขาแต่จับอะไรไม่ได้เลย เขาไม่ได้ถามต่อทั้งๆ ที่ฉันอยากเล่าว่าฉันมีที่เที่ยวอื่นๆ อีกด้วย เพียงแต่ฉันจะนึกถึงมันเป็นลำดับถัดๆ ไปไม่ใช่ลำดับแรก หรือฉันควรจะเล่าเอง ฉันชอบไปเที่ยวในที่ที่ยังไม่เคยไปด้วยค่ะ จะเป็นต่างจังหวัดหรือต่างประเทศก็แล้วแต่จังหวะ มันน่าแปลกเมื่อคิดว่าฉันไม่เคยมาสถานที่เหล่านี้ แต่กลับไม่รู้สึกว่ามันมีอันตรายรออยู่ He stares at me as he listens to my answer. I try to catch how he feels but I can’t grasp anything at all. He doesn’t ask anything further, even though I’d like to tell him I have other places where I go, except that I think of them as secondary, not primary, or maybe I should tell him myself. I also like to go where I’ve never been before, be it upcountry or abroad, depending on the occasion. It’s strange when I think I haven’t been in those places before, yet don’t feel that danger awaits there.
ไปกับทัวร์ก็แทบจะไม่มีอันตรายอะไร เขาพูดแทรกขึ้น เขารำคาญความขี้กลัวของฉันหรือ เขาไม่เข้าใจความหมายของฉันกันแน่ ฉันไม่เคยไปกับทัวร์ค่ะ ฉันเตรียมตัวก่อนออกเดินทางอย่างดีในด้านข้อมูลและแผนที่ ฉันไม่ชอบตื่นตามเวลาที่ใครกำหนด ไม่ชอบตารางเวลาที่กระชั้นชิดจนเกินไป จนสุดที่จะชื่นชมอะไรได้ทัน ฉันชอบนอนให้อิ่ม ตื่นแล้วก็ออกไปในสถานที่ที่ฉันกำหนดเอง เดินทางแบบเดียวกันกับคนในท้องถิ่น กินอาหารชนิดเดียวกันกับพวกเขา ฉันชอบซื้อลอตเตอรี่ด้วยนะคะ Going on package tours there’s hardly any danger, he interrupts. Does my timorousness irritate him or doesn’t he understand what I mean? I never go on tours, sir. I prepare myself well before I travel in terms of background information and maps. I don’t like to be woken up at times others decide, I don’t like schedules that are too tight to leave you time to admire what you will. I like to sleep my fill. When I’m ready I go out to those places I choose myself, travelling in the same way as local people do, eating the same kind of food as they do. I also like to buy lottery tickets. Here, ‘sir’ is needed to show that the woman is answering the man, as ค่ะ implies.
คุณไม่ควรเที่ยวคนเดียวอย่างนี้ เขานิ่วหน้านิดหนึ่ง แต่ฉันจับภาพได้พอดี ความรู้สึกรื่นรมย์ที่ได้เล่าเรื่องสนุกของตัวเองจึงสลดลง You shouldn’t travel alone like that. He scowls a little and I catch him at it. The cheerful feeling of telling something funny about myself thus turns sad.
ไม่มีใครสนทนาอะไรกับฉันอีก ฉันยืนเก้กัง ห้องเล็กๆ ดูแน่นจนน่าอึดอัด ใครจะอึดอัดมากกว่ากันนะ ระหว่างฉันกับพวกเขา ทุกคนพยายามมองหาอะไรสักสิ่งอะไรสักอย่างที่จะถูกใจได้แม้ไม่มากก็สักน้อยนิด ฉันรู้ดีว่ามันคือเป้าหมายในการมาวันนี้ อะไรสักสิ่งที่จะถูกใจ หากไม่มีใครหาเจอก็เท่ากับว่าพวกเขาเสียเวลาเปล่า คงไม่มีใครอยากเสียเวลาเปล่า No one converses with me any longer. I stand ill at ease. The small room looks so crowded it’s stifling. Who feels the more stifled, of them or me? Each of them is trying to find something or other they fancy more or less. I know perfectly well that it’s the purpose of their coming over today. Something to take their fancy: if they don’t find it, it’ll be as if they’ve wasted their time. Nobody likes to waste time. ‘of them or me’: normal British usage, unlike in Thai, is to politely put ‘me’ or ‘I’ after the other person(s) mentioned, but this is increasingly disregarded by the younger generation – and of course is not followed when the other person(s) must be further qualified.
เสียงเพลงดังขึ้นมาในความเงียบ คนที่ยังไม่พูดกับฉันเลยสักคำนับตั้งแต่ก้าวเข้ามาชูกล่องซีดีให้ฉันดูแล้วยิ้ม ไม่คิดว่าคุณจะฟังเพลงแบบนี้ ฉันไม่ตอบ เขาฮัมจังหวะตามเพลงไปเรื่อยๆ จนฉันค่อยๆ ยิ้มออกมาโดยไม่ตั้งใจและความรู้สึกขุ่นมัวก็ค่อยจางลง นี่เอง คุณสมบัติของดนตรี A song resounds in the silence. The one who hasn’t said a word to me since he came raises the CD sleeve for me to see and then smiles. I didn’t think you’d listen to this kind of songs. I don’t answer. He hums along with the song so that I slowly smile without meaning to and the dark mood evaporates. Such is the power of music.
ฉันคิดเพลินไปว่าหากฉันตายลงในวันพรุ่งนี้ ฉันอยากยกเพลงเหล่านี้ให้ใครกันนะ ใครจะฟังเพลง อย่างที่ฉันฟัง ที่จะเห็นคุณค่าและคุณสมบัติอันล้ำเลิศของมันอย่างที่ฉันเห็น ฉันยิ้มกว้างขึ้นเมื่อคิดว่าเพลงเหล่านี้คือขุมทรัพย์ของฉันที่ไม่เคยมีใครคิดจะแย่งชิงไปเลย I think about whom I’d leave those songs to if I happened to die tomorrow. Who would listen to the songs the way I listen to them? Who would see their value and surpassing qualities as I do? My smile widens when I think that those songs are the goldmine no one has ever thought of snatching away from me.
ทั้งยังไม่มีผู้ใดประสงค์จะครอบครอง And no one has yet endeavoured to take over.
บางคนนั่งลงบนเก้าอี้เมื่อไม่รู้จะค้นหาสิ่งใดต่อไปอีก พวกเขานั่งท่าเดียวกับเวลาที่รอคอยอะไรสักอย่างซึ่งยังมาไม่ถึงด้วยความเบื่อหน่าย เอานิ้วเคาะโต๊ะฆ่าเวลา หันซ้านหันขวามองสิ่งที่ไม่น่าสนใจแต่อย่างใด ยกขาขึ้นไขว่ห้าง ล้วงเอาอุปกรณ์สื่อสารออกมาแล้วทำท่าเหมือนอ่านข้อความหรือตรวจสอบตารางนัดหมายที่บันทึกไว้ Some sit down on the sofa when they don’t know what to search for any longer. They sit in the same posture as we wait with boredom for something that hasn’t come yet, drum their fingers on the table to kill time, look left and right at things of no interest whatsoever, cross their legs this way and then that, pull out communication devices and then behave as if they are reading messages or checking the appoint- ments they’ve lined up.
บางคนยังค้นหาต่อไป ฉันนั่งลงบนเท้าแขนเก้าอี้ตัวที่อยู่ใกล้ประตูที่สุด การนั่งอยู่ในท่านี้ทำให้ฉันรู้สึกว่าควบคุมตัวเองได้ดี มันเป็นท่านั่งที่ดูสบายไม่เป็นพิธีรีตองมากนัก พวกเขาอาจหันมามองและรู้สึกว่าฉันผ่อนคลาย เป็นตัวของตัวเองและไม่ยี่หระอันใดกับสิ่งที่เกิดขึ้นในวันนี้เลยแม้แต่น้อย Some keep on searching. I sit down on the sofa’s arm closest to the door. Sitting in that position makes me feel I’m in control of myself. It’s a sitting position that looks comfortable, not too formal. They may turn and look at me and feel I’m relaxed, independent and totally unperturbed by what is happening today.
ฉันอยากให้เขาคิดกันอย่างนั้น I’d like them to think like that.
อาจเพราะสิ่งของในห้องฉันนั้นมากมาย การค้นหาจึงกินเวลาเหลือหลาย ฉันนึกเสียดายว่าถ้าฉันทิ้งมันไปเสียบ้าง ป่านนี้ฉันอาจได้กลับมานั่งชันเข่าดูทีวีพลางรู้สึกดีที่พวกเขากลับไปกันได้เสียที ส่วนข้อสรุปของพวกเขานั้นละไว้ก่อนเถิด หลังสถานการณ์อันน่าอึดอัดใจนี้จบลง ฉันคงยังไม่มีอารมณ์จะนึกถึงเรื่องที่น่าอึดอัดปานกัน Maybe because there are so many things in the room, searching takes an inordinate amount of time. I regret I didn’t throw some things away as by now I’d be holding my knees watching television while feeling happy they were all gone. As for their conclusions, let’s wait until the stressful situation is over. I’m not in a mood yet to think in such a stressful situation.
เพลงจบ ใครสักคนที่ตอนนี้ฉันนึกไม่ออกเสียแล้วว่าเป็นใครยิ้มออกมาอย่างกลั้นไม่อยู่ ในเวลานั้นฉันคาดไม่ได้ว่าเขายิ้มด้วยความพึงพอใจในเพลงที่เพิ่งจบลง หรือโล่งใจที่มันจบลงเสียได้ ฉันเคยได้ยินเรื่องภาษาท่าทางมาบ้าง และฉันก็เชื่อว่าท่าทางบาง อย่างของมนุษย์เรานั้นคือการบอกเล่าความรู้สึกเบื้องลึกที่อำพรางไว้ กระนั้นก็ตาม จะเป็นเช่นว่าได้ก็ต้องอ่านให้ออกเสียก่อน The song ends. Someone, I’ve no idea who right now, smiles irresistibly. For the moment, I can’t guess whether he smiles out of satisfaction with the song that’s just ended or relief that it has ended. I’ve heard about body language and I believe that some human attitudes do betray inner feelings. Nonetheless, whether it is like that, one has to be able to read it beforehand.
คนที่กล้าหาญที่สุดคือคนที่ดูร่าเริงคนนั้น เขาขยับตัว เอามือล้วงกระเป๋าขณะเอ่ยถึงความจำเป็นอันทำให้ต้องขอตัวกลับก่อน ฉันเพียงแต่ตอบไปว่าเชิญค่ะและเดินนำไปที่ประตู เขาไม่ลืมส่งกระดาษที่อยู่ของเขาให้ฉัน มันเป็นกฎที่แม้ไม่มีการตราไว้เป็นลายลักษณ์อักษร แต่ทุกคนก็ปฏิบัติกันเป็นปกติ อย่างน้อยที่สุด มันคือการรักษามารยาทอันดี The most daring is the joyful-looking man. He moves, puts his hand in his pocket as he expresses the need to take his leave. I merely answer Please do, and walk him to the door. He doesn’t forget to give me his calling card bearing his address. It’s an unwritten rule but everyone obeys it routinely. At the very least, it’s a show of good manners.
เมื่อคนหนึ่งเริ่มต้น คนที่เหลือก็โล่งอก คนที่แต่งกายด้วยเสื้อผ้าราคาแพงๆ ขยับตัวเป็นคนต่อไป เขาบอกเพียงว่าไว้คงมีโอกาสเจอกันอีก ฉันรับที่อยู่จากเขามาวางไว้ที่โต๊ะข้างประตู จากนั้นก็ทยอยตามกันมาทีละคนๆ จนฉันจำลำดับการอำลาไม่ค่อยแม่นยำนักว่าใครก่อนใครหลัง เว้นเพียงคนสุดท้ายที่ฉันจำได้แน่นอน เขาคนที่หยิบซีดีของฉันไปเปิดฟัง เขาเอ่ยคำขอบคุณ ยื่นที่อยู่ให้ฉันและพูดว่าซีดีเก่าๆ จะเป็นจุดๆ คล้ายราขึ้น ฉันควรเช็ดด้วยน้ำยาบ่อยๆ ฉันไม่ทันตั้งตัวจึงตอบไปเพียงว่า เหรอคะ ค่ะ แล้วจะคอยหมั่นเช็ด When one begins to withdraw, those who remain are relieved. The one wearing expensive clothes is the next to move. He merely says we might have the opportunity to meet again. I take his address from him and put it down on the table by the door. From then on they file out one at a time so that I can’t quite remember the order of their leaving, except the last one whom I remember well. He’s the one who took my CD and put it on to listen. He expresses his thanks, presents me with his address and says the old CD player has spots that look like mould. I should wipe it with liquid often. Caught off balance, I merely answer, Oh really? I’ll do that, then.
ฉันงับประตูเมื่อช่วงไหล่ของเขาลับสายตาไป ที่อยู่ของทุกคนวางซ้อนกันอยู่บนโต๊ะข้างประตู มีเพียงรายสุดท้ายที่อยู่ในมือฉัน ลำดับการกลับของแต่ละคนก็คงมีความหมายซ่อนอยู่อีก แต่ ณ เวลานี้ฉันไม่นึกอยากหาความหมายใด I close the door once the spread of his shoulders is out of sight. The ad- dresses of all of them lie on the table by the door. Only the last one’s is in my hand. The order of their leaving may have a secret meaning, but at this moment I don’t feel like finding any meaning at all.
ฉันรวบรวมที่อยู่ทั้งหมดเข้าด้วยกัน เดินไปนั่งที่โต๊ะทานข้าวแล้วหยิบที่อยู่มาอ่านทีละใบ ฉันใช้ดินสอเขียนโน้ตไว้ด้วยเพื่อให้ตัวเองรู้ว่าอะไรที่อยู่ไหน เป็นของใคร ฉันเรียงที่อยู่ทั้งหมดบนโต๊ะ กวาดตามองไปทั่วๆ และเผลอถอนหายใจออกมานิดหนึ่ง I gather all the addresses together, walk over to the dinner table and then take each address and read it in turn. I use a pencil to make notes in order to remember who lives where. I align all the addresses on the table, sweep my eyes around and let go of a little sigh.
สักอาทิตย์หน้า ฉันคิด ฉันจะไปเลขที่ 36 ถนนอนุกรม Next week, I think, I shall go to 36 Anukrom Road. (No such road or street, at least in Bangkok.)
‘Thee Yoo’ in Chor Karrakeit 49, 2009
Sukamol Rungbun is the pen name of Tongkorn Phokkatam, 44. A graduate in political science and in translation, she owns a factory producing ready-to-wear clothes and ‘Addresses’ is her fourth published short story over the past fourteen years. .

Things – Takheisan

ของ

THINGS

pile-cds pile-of-books

ตะเฆ่สัน

TAKHEISAN


Translator’s kitchen
วันหนึ่ง  เขาตื่นลืมตาขึ้นมาจากความฝันอันสับสน  รู้สึกอ่อน เพลียจากการพักผ่อนไม่เพียงพอ  เขาเดินโซเซไปชนกองหนังสือในห้องรับแขกที่ตั้งไว้สูงจนเป็นกำแพงกระดาษ  หนังสือเล่มใหญ่เกือบสิบเล่มหล่นลงมาทับเท้าทำเอาเขาร้องโอดโอย  แล้วเซไปเตะซีดีที่กองไว้อีกมุมห้องจนกระจัดกระจาย  ต้องเดินกะเผลก ๆ ผ่านห้องหับอันมัวซัวไปเข้าห้องน้ำล้างหน้าล้างตา One day, he woke up from a confused dream, feeling weak from not enough rest. Walking un­steadily he bumped into a pile of books in the living room so high it formed a wall of paper. More than half a dozen big tomes fell on his feet, making him cry out in pain. Then as he staggered he kicked a pile of CDs in a corner of the room, scattering them. He had to limp past a dim room to enter the bathroom to wash his face. เกือบสิบเล่ม: literally, ‘almost ten [books]’. Since in English you count in dozens rather than tens, ‘more than half a dozen’ seems to convey the right amount and sounds more natural.
พอมองภาพสะท้อนในกระจกวันนั้นเขาจึงตระหนักได้ว่าตนเองได้ล่วงเข้าสู่วัยกลางคนเสียแล้ว ร่างกายที่เคยแข็งแรงเริ่มอ่อนล้าง่ายดาย  ความกระตือรือร้นในชีวิตก็ลดน้อยถอยลง  การงานที่เคยถาโถมส่งผลให้รอยตีนกาเพิ่มจำนวนขึ้นหลายเส้น  แต่เรื่องสำคัญอีกเรื่องที่เขาก็ค้นพบก็คือ  พอใช้ชีวิตมาถึงวัยกลางคนแล้ว บ้านเขารกมาก Looking at the reflection in the mirror that day, he realised that he had entered middle-age. His formerly strong body was getting tired easily. His eagerness in life was on the wane. The work that had rushed in had resulted in expanding crow’s feet. But another important thing he was finding out was that having lived to middle age, his house was very messy. =

=

=

=

=

One ก็ too many?

ก็จะไม่รกได้อย่างไร ในเมื่อข้าวของที่เขาสะสมมาทั้งชีวิตมันมาเก็บอยู่ตามตู้ ตามชั้น ตามห้อง และตามซอกจนเต็มบ้านหลังเล็ก ๆ ของเขาไปหมด  ทั้งหนังสือและนิตยสารนับพัน ๆ เล่ม  ซีดีเพลง หนัง และเทปคาสเซตต์ก็นับเป็นพัน ๆ เหมือนกัน  ไหนจะมีคอมพิวเตอร์ ปรินเตอร์ โทรศัพท์มือถือ เครื่องเล่นซีดี และวิทยุเก่า ๆ ที่เขายังตัดใจทิ้งไม่ลง กีตาร์ 3 ตัว และของเล่นวัยเด็กบางชิ้นที่เขาไม่ได้เล่นอีกแล้ว  โต๊ะเก้าอี้ที่เคยเป็นตัวโปรดตั้งแต่สมัยวัยเรียน  ถ้วยรางวัลและประกาศนียบัตรต่าง ๆ นานาที่เคยได้รับ ของขวัญน่ารัก ๆ พวกตุ๊กตา นาฬิกาตั้งโต๊ะ กรอบรูป หรือแม้แต่โปสการ์ดหรือจดหมายที่มิตรสหายและอดีตคนรักเคยให้มา  สูจิบัตรงานละครเวที  งานนิทรรศการ  ศิลปะ  บัตรคอนเสิร์ตที่แสนประทับใจ หรือตั๋วหนังเรื่องโปรด  เขาก็ยังหาที่เก็บกองเอาไว้ในบ้านจนได้  ส่วนของชิ้นใหญ่ ๆ นั้นเขาเอาไปกองไว้รอบ ๆ ตัวบ้านก็มี How could it not be messy? The things he had accumulated all his life he kept in cup­boards, on shelves, in rooms and in cor- ners, to the point that his small house was full of them – thou­sands of books and magazines, CDs, video­tapes and tape- cassettes in their thou­sands too, not to mention compu­ters, printers, portable phones, the CD player and an old radio set he hadn’t had the heart to throw away, the three guitars and some toys of his childhood he no longer played with, the desk and chair he favoured from his schooldays, the sundry cups and diplomas he had been award­ed, lovely presents, dolls, the clock on the table, picture frames, or even the postcards and letters his friends and former lover had sent him, the pro­grammes of thea­tri­c­al per­form­ances and art festivals, fliers for con­certs that had impressed him the most and tickets of his favourite films – for all this he could still seek storage areas in the house; as for the bulky items, he piled them up around the house, outside ในเมื่อ = ‘given that’. This link with the rest of the sentence is not translated as it would make the phrasing of the first few lines awkward. More’s the pity, because this is a very good example of a one-paragraph-long sentence in Thai which ideally should not be split.In English, ‘around the house’ is ambiguous; hence the need to specify ‘outside’.
พอนึกได้ว่าบ้านรกขนาดนี้ ในวันนั้นเขาจึงตัดสินใจว่าจะกำจัดของเก่า ๆ เหล่านี้ออกไปจากบ้านเสียบ้าง  ว่าแล้วเขาก็เดินกะเผลก ๆ ไปรื้อ ๆ เล็ง ๆ ข้าวของในบ้าน กองหนังสือตรงนั้น กองซีดีตรงนี้ จะจัดการกับอะไรก่อนดีนะ Realising how messy his house was he decided that day to get rid of those old things, and thus limped about moving and assessing things in the house – this pile of books, that pile of CDs. Well, what should he get rid of first? นะ (‘well’ here) is one of those little interjections that are so important to provide tone to a sentence and should be translated in one way or another if at all possible.
ในวันแรก ๆ สิ่งที่เขาตัดใจทิ้งได้ก่อนก็คือพวกเครื่องใช้ไฟฟ้าและเครื่องอิเล็กทรอนิกส์เก่า ๆ พวกคอวพิวเตอร์ ปรินเตอร์ โทรศัพท์มือถือ นั่นแหละ ของพวกนี้จริง ๆ ก็เกือบจะถือว่าเป็นขยะอยู่แล้ว  บางชิ้นก็ไม่ได้เจ๊งแต่กลายเป็นของเก่าเพราะการที่เขาต้องวิ่งตามซื้อรุ่นใหม่ ๆ มาใช้  อย่างคอมพิวเตอร์พอใช้ไปสัก 3-4 ปีก็เชื่องช้ามากแล้ว  มือถือนี่สักปีเดียวก็ตกรุ่นได้ บางเครื่องใช้ไป 2 ปีนี่ดูเชยจนถือไปไหนก็รู้สึกอายก็เลยต้องซื้อรุ่นใหม่ ๆ ทั้งที่ของเก่าก็ยังใช้ได้อยู่  แต่ที่ยังเก็บของเก่าไว้นั้นก็เพราะหวังว่าจะเอาบางชิ้นไปซ่อมได้  บางชิ้นก็ตั้งใจว่าจะเอาไปบริจาค  แต่เขาก็ไม่มีเวลาจัดการเสียที  มาถึงวันนี้เขาเลยตัดสินใจโทรไปถามวัดชื่อดังย่านนนทบุรีเพราะได้ข่าวมานานแล้วว่าที่นี่เขารับของพวกนี้อยู่  รออยู่หลายวันทางวัดจึงส่งรถกระบะมารับของถึงบ้าน  นอกจากจะเอาเครื่องไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เก่า ๆ ไปแล้ว  คนจากวัดยังขอเฟอร์นิเจอร์และถ้วยชามเก่า ๆ ไปด้วย  เขาเลือกบางชิ้นให้คนจากวัดยกขึ้นรถกระบะไป  มีเฟอร์นิเจอร์เก่าอีก 2-3 ชิ้นที่เขาขอเก็บไว้ก่อน  ทั้งที่รู้ว่าวันหนึ่งก็ต้องทิ้งอยู่แล้ว  เพราะโต๊ะอ่านหนังสือและเก้าอี้ตัวเก่าพวกนี้เขาผูกพันกับมันจริง ๆ ถึงไม่ได้ใช้แล้วแต่ก็ยังแอบมีความฝันว่าสักวันจะเก็บไว้ให้ลูกได้ใช้ In the first days, the things he decided to throw away first were old electric and electron­ic appliances, computers, print­ers, portable phones. Those things actual­ly could almost be considered as garbage. Some were not broken but had become obsolete be­cause he had com­pulsively bought state-of-the-art models. For in­stance, compu­ters: after three or four years of use, they are very much slower. Port­able phones become obso­lete within a year. Some which you use for two years look passé and you feel ashamed going out with them, so you buy the latest model even though the old one is still working. But he still kept old models because he hoped to have some repaired; some he intended to donate but never had the time to see to it. So today he decided to call a well-known temple in Nonthaburi which he knew accepted donations of that kind. He had to wait several days before the temple sent a van to his house to pick up not just old elec­tric and elec­tronic appli­ances: the people from the temple asked for old furniture and old cups and crock­ery as well. He chose a few for them to take away in the van. A few pieces of furniture he ask- ed to keep first, even though he knew that one day he’d have to throw them away, be­cause that desk and that chair, he was really attached to them. Even those he didn’t use he still covertly entertained the dream of having his child use them.
หลังจากจัดการทิ้งเครื่องใช้และเฟอร์นิเจอร์เก่า ๆ ไปบ้างแล้ว บ้านของเขาก็มีมุมโล่ง ๆ เพิ่มขึ้นนิดหน่อย  แต่ก็ยังเป็นที่อยู่อาศัยซึ่งรกและมีข้าวของอัดแน่นอยู่ดี  เขามองไปที่ของเหล่านั้นแล้วเริ่มคิดใคร่ครวญ  จริง ๆ แล้วของจากวัยเยาว์จำพวกของเล่น หนังสือสมัยเด็ก ถ้วยรางวัลหรือของจุ๊ก ๆ จิ๊ก ๆ จากสมัยเป็นนักเรียนนี่เขาก็ไม่ได้ใช้แล้วแน่ ๆ ยิ่งเก็บไว้ก็มีแต่จะเก่ากร่อนลงไปตามเวลา นึกได้ดังนี้แล้วเขาก็รื้อกล่องที่เก็บของพวกนี้ออกมาคัดแยกของเป็นส่วน ๆ บางชิ้นเขาแวะเอาไปบริจาคให้สถานรับเลี้ยงเด็กกำพร้า  มีอยู่ 2-3 ชิ้นที่เขาขนเอาไปให้เพื่อนที่ชอบเล่นของเก่า  บางชิ้นเขาถ่ายรูปเก็บไว้แล้วค่อยเอาไปทิ้ง  แต่ก็มีหลายชิ้นที่เขาเลือกเอาไปทิ้งโดยไม่ได้ทำอะไรกับมันอีก After throwing away some of those old appliances and pieces of furniture, his house had some empty space but it was still a messy abode stuffed with things. He looked at those things and began to think in earnest. Actually those items from his youth – toys, children’s books, cups and other small trinkets from the time he was at school – for sure the longer he kept them the more they would wear away. At this point in his reflection, he took out the box in which they were kept and undertook to sort them out in piles. Some things he don­ated to a collection centre for orphan children; a few he took to friends who liked to play with old things; others he photographed and then threw away, but there were also many he chose to throw away without ado. In จำพวกของเล่น, จำพวก need not be translated; it’s simply a mark of plural.
ก่อนจะเอาไปทิ้ง  ในแวบหนึ่งเขานึกถึงเรื่องการเปิดท้ายขายของอยู่เหมือนกัน  ถ้าเป็นสมัยฟองสบู่แตกคงหาที่เปิดท้ายขายของได้ไม่ยาก  แต่ตอนนี้มันเลิกฮิตไปแล้ว  คิดขึ้นมาแล้วเขาก็ตัดใจทันที เพราะหากรอให้มีที่ไปขายของเก่า ๆ เหล่านี้อีกก็ไม่รู้ว่าเมื่อไรจะได้ขาย  ที่สำคัญคือไม่รู้ว่าจะขายได้สักกี่บาทกัน สู้ทิ้งไปเสียเลยน่าจะดีกว่า Before getting rid of them, he had the fleeting thought of setting up a garage sale. If it were during the ‘soap bubble burst’ period it wouldn’t have been diffi­cult to find a place where to sell old stuff, but now this was no longer in fashion. Having thought it over, he gave up the idea, be­cause if he waited until he found a place to sell those old things there was no saying when he would actually sell them, and more important, he didn’t know how much to sell them for. It’d be better to just throw them away. เปิดท้ายขายของ: a lovely expression; literally ‘open the back [of the car] to sell goods’ – hence, ‘a garage sale’.

สมัยฟองสบู่ (literally, ‘era of soap bubble’): another set phrase, referring to the severe economic crisis of the end of the 1990s.

On ‘more important’ vs. ‘more importantly’.

แต่จะให้ขนเอาไปทิ้งถังขยะเลยเขาก็ยังเสียดาย  ไอ้ของแบบนี้มันก็น่าจะมีคนอยากได้บ้างสิน่า เขานึกไปนึกมา ไม่รู้จะไปถามใคร ก็เลยยกของพวกนี้ไปวางกองทิ้งไว้ที่หน้าบ้านเสียเลย But he was still reluctant to carry those things to the bin. Things like these must be of need for some people, right? Thinking back and forth, he didn’t know whom to ask, so he took those things and piled them up in front of his house. สิน่า (‘right?’ here; ‘come on’, ‘come off it’, meaning ‘don’t you see?’ or ‘obviously’): another interjection that sets a particular tone.
ปรากฏว่าผ่านไปแค่วันเดียวของเหล่านี้ก็หายไป It turned out that within one day they were gone.
ไม่รู้ว่าเป็นฝีมือของเพื่อนบ้าน หรือคนเก็บของเก่าไปขาย หรือแค่คนที่เดินผ่านมา แต่ข้าวของเหล่านั้นก็หายไปหมดสิ้น He didn’t know if it was the doing of neigh­bours or of junk traders or just passersby, but those things disappear­ed to the last item.
กลับมามองบ้านของตัวเองอีกที  ข้าวของก็ยังไม่หายไปสักเท่าไร  แต่ความอยากที่จะเห็นบ้านของตัวเองโล่งโปร่งเริ่มก่อตัวขึ้นอย่างรุนแรงมากขึ้น ๆ ราวกับเพิ่งสำนึกได้ว่ามันเป็นสิ่งที่เขาควรทำให้ตัวเองมากตั้งนานแล้ว  คราวนี้เขามองไปที่กองซีดี เทปเพลง และหนังสือจำนวนมหาศาลที่เพียรสะสมมา ให้ตัดใจจากหนังสือนั้นยากกว่าตัดใจจากซีดีอยู่บ้าง เขาคิดว่าบทเพลงคือความบันเทิงแม้ว่าจะเคยเอาจริงเอาจังกับการหัดเล่นดนตรีอยู่หลายปี  แต่ถึงวันนี้มันก็เป็นเพียงสิ่งหย่อนใจของเขาเท่านั้น  มาถึงวัยนี้แล้วบางวันเขาแทบไม่ได้ฟังเพลงเลยด้วยซ้ำ  แต่หนังสือนั้นนอกจากจะเป็นสิ่งหย่อนใจแล้วยังเป็นเหมือนความรู้ที่เขาสะสมมาชั่วชีวิต  จะให้ทิ้งไปเลยก็นึกเสียดายอยู่ไม่น้อย He gave his house another look-over. Not that many things had gone, but the will to see his house unclut­tered began to grow more insis­tent, as if he had just thought it was what he should have done long ago. This time he looked at the piles of CDs and tape-cassettes and at the huge numb­ers of books that had accu­mu­lated, and found it more difficult to decide for those books than for the CDs. He thought that songs were entertain­ment. How­ever serious he had been in trying to listen to music for years, up to now they just meant re­lax­ation. These days there were entire days when he didn’t listen to any song actually, but books, besides offering relaxation, were like knowledge he had accumulated all his life. Thinking of throwing them away he found quite upsetting.
สำหรับการกำจัดเทปเพลง  ซีดี และหนังแผ่น เขาเริ่มต้นด้วยการป่าวประกาศให้เพื่อน ๆ ที่เคยบ้าฟังเพลงมาด้วยกันว่าอยากจะบริจาคแผ่นซีดี  มีใครอยากได้แผ่นก็ให้มาเอาไป  ปรากฏว่า มีเพื่อนเก่าโผล่มาเอาเพียงคนเดียว  เพื่อนที่เคยบ้าดนตรีคนอื่น ๆ หลายคนเลิกฟังเพลงไปแล้ว บางคนยังฟังเพลงอยู่แต่ก็ไม่ได้ตื่นเต้นกับการหามาสะสมเพิ่มเติมอีกเท่าไร  เขาจึงกำจัดซีดีออกจากบ้านตัวเองได้แค่นิดหน่อย  แต่เพื่อนเก่าที่แวะมาถึงบ้านแนะนำเขาว่ายังพอจะมีร้านรับซื้อซีดีมือสองอยู่ตามห้างสรรพสินค้าแถวชานเมือง  เขาเลยทยอยขนซีดีไปขายที่ร้านที่ว่า  จนพอได้พูดคุยกับเจ้าของร้าน  ในที่สุดวันหนึ่งเจ้าของร้านก็มาซื้อเหมาซีดีเก่า ๆ ไปจากบ้านเขาด้วยตัวเอง As for dealing with songs on tape and CDs and video tapes, he began by pro­claiming to his friends who were also crazy for songs that he wanted to donate CDs; whoever wanted any could come and take them away. As it was, of his old friends only one turned up. Several of his friends who used to be mad about music had given up listening to songs. Some still did but weren’t excited at the prospect of increasing their collection very much. So he managed to rid his house of only a few CDs. But that friend who had come to his house advised him that there were still shops buying second- hand CDs in suburban depart­ment stores. So he made trips carrying CDs to sell to those shops and talked to the shop owners, until one day a shop owner came and purchased all of his CDs and took them away. =

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

=

เจ้าของร้าน : The usual quandary: singular or plural? Context and common sense provide the answer: plural first, singular next.

มาถึงตรงนี้เขาเหลือแผ่นซีดีเพลงติดบ้านไว้เพียงไม่กี่แผ่น  พวกหนังแผ่นนั้นเขาขายจนหมดเพราะคิดว่ายังไงก็คงไม่ดูซ้ำอีกแล้ว  เขาอยากเลือกจดจำความรู้สึกหลังจากดูครั้งแรกเอาไว้มากกว่า  แต่สำหรับอัลบั้มเพลงที่เหลืออยู่เหล่านี้เป็นเพลงที่เขามั่นใจว่าจะหยิบมาเปิดฟังได้เรื่อย ๆ ไปจนแก่ชรา  เป็นเพลงที่เขามั่นใจแล้วว่าทั้งผูกพันและไม่มีวันเบื่อ  ซึ่งในชีวิตเราก็คงมีอยู่เพลงแบบนี้อยู่ไม่มากเท่าไร แม้ว่าจะเป็นคนที่เคยบ้าดนตรีสุด ๆ อย่างเขาก็ตาม เขาเริ่มคิดว่าการที่เคยดิ้นรนหาเพลงใหม่ ๆ มาฟังเรื่อย ๆ ก็เป็นแค่การตอบสนองความตื่นเต้นบางอย่าง  พอฟังเพลงมาก ๆ เข้ามันก็แทบไม่มีอะไรใหม่  เพลงยุคหนึ่งก็ทำเลียนแบบเพลงยุคก่อนหน้า  ไอ้เพลงที่คิดว่าเจ๋งมาก ๆ เขาก็ได้ฟังมาหมดแล้ว  เพลงแนวแจ็ซ แนวคลาสสิก แนวบลูส์  กระทั่งเพลงลูกทุ่งเก่า ๆ ที่ใครบอกว่าดีเขาก็มีหมด ซีดีหลายแผ่น เทปหลายตลับ กระทั่งหนังหลายเรื่องที่เขาซื้อตามคำชื่นชมอันเลิศลอยจากนักวิจารณ์  แต่พอฟังหรือดูเข้าจริง ๆ ก็ไม่ได้ชื่นชอบเท่าไร  ไอ้ที่เสพแล้วตื่นเต้นก็มีอยู่บ้าง  แต่พอความตื่นเต้นจางหายเขาก็ไม่ได้คิดจะอยากเปิดมันบ่อย ๆ อีกแล้ว ค้นหามาสะสมเสียมากมาย… ในชีวิตหนึ่งก็คงมีเพลงอยู่ไม่กี่เพลงและหนังไม่กี่เรื่องที่เราเรียกได้ว่าผูกพันและไม่มีวันเบื่อจริง ๆ At this point, he chose to keep only a few CDs in the house. As for the vid­eotapes he sold them all, as he thought that no matter what he wouldn’t watch them again. He preferred to remember what he had felt after seeing them the first time, whereas for the albums he kept, those were songs he was certain he’d listen to again and again until old age. They were songs he was certain he was attached to and would never be bored with, and in our lives there are few such songs, even for people like him who used to be totally crazy about music. He began to think that his con­stant struggle to find new songs to listen to had only been in response to agitation of some kind. After listening to many songs there was hardly any­thing new. The songs of one era imi­tated the songs of the preceding era. Those songs he thought were great he had listened to them all. Those jazz, classic, blues, even old folkloric songs every­body said were good, he had them all. Many CDs, many tape-cassettes, many video­tapes even, he had bought on the strength of enthu­siastic praise from critics but hadn’t quite liked them after viewing or listening to them. There were a few he had been excited after consuming them, but once the excitement had faded, he didn’t think he’d listen or view them again often, he had collected so many. In a lifespan there are only a few songs and only a few films one can call lifetime tokens one will never be bored with. See below.
สำหรับเครื่องดนตรีอย่างกีตาร์เก่า ๆ หรือคีย์บอร์ดตัวเล็ก ๆ ที่เขาเคยหัดเล่นอย่างเอาจริงเอาจัง  แต่ตอนนี้ไม่ได้แตะมาหลายปีแล้วนั้น  เขาใช้วิธีที่ง่ายที่สุดในการกำจัดอีกครั้ง คือเอาไปวางทิ้งไว้หน้าบ้าน As for the musical instruments such as the old guitars or the small keyboard which he had seriously endeav­our­ed to play but hadn’t touched in years, he used the easiest way to deal with them, which was to grab the lot and dump it in front of his house.
ผ่านไปแค่วันเดียวของเหล่านี้ก็หายไปเหมือนเดิม  คราวนี้เขาคิดเอาเองว่าคนที่เอาไปน่าจะได้ใช้ประ-โยชน์จากของเหล่านี้บ้าง  คงไม่ได้แค่เอาไปชั่งกิโลขายเท่านั้นหรอกน่า In a single day those things were gone too. This time he thought to himself that whoever took them would make some use of them, not just weigh them to sell by the kilo. =

=

=

=

หรอกน่า: lost in translation.

ตอนนี้ในบ้านดูโล่งขึ้นเยอะแล้ว  เขาไม่เดินเตะข้าวของให้ต้องเจ็บเท้าอีกแล้ว  แถมยังพอมีที่ว่างให้เขาค่อย ๆ จัดเป็นมุมนอนเล่นบ้าง 2-3 มุม  ไม่ได้นอนเหยียดแข้งขาตามห้องหับต่าง ๆ มานานแล้ว  เขายังคิดว่าจะเอาชุดโต๊ะอ่านหนังสือตัวเก่าจากวัยเยาว์ออกมาตั้งไว้สวย ๆ สักมุมหนึ่ง แต่พอเอามาตั้งจริง ๆ แล้วเขากลับรู้สึกว่ามันดูตลก ๆ สัดส่วนรูปทรงมันไม่เข้ากับอะไรสักอย่างทั้งที่มันก็เป็นโต๊ะตัวเดิมที่เขาเคยใช้ในตอนเด็ก ๆ และมันก็เป็นบ้านหลังเดิมที่เขาอยู่มาตั้งแต่เกิด…บาทีโต๊ะชุดนี้มันแค่ไม่เข้ากับความรู้สึกของเขาในวันนี้แล้วละมั้ง Now the inside of the house looked much roomier and he could walk without stumbling into things and hurting his feet. There was even enough space for him to arrange for lying down at ease in a couple of corners. He hadn’t stretched his legs in the various rooms in ages. He still thought he’d take the old desk from his youth and set it up prettily in one corner, but when he did, he had the feeling that it looked funny, its shape didn’t go with anything, even though it was the same desk he had used when he was a child and it was the same house where he had lived since he was born. Maybe this desk no longer agreed with his feelings.
ในที่สุดเขาก็ตัดสินใจว่าจะทิ้งโต๊ะเก้าอี้ตัวเก่าที่แสนจะผูกพัน  ก็มันเก่าเสียขนาดนี้แล้วแถมยังไม่รู้จะไปวางตรงไหนให้มันดูดีในความรู้สึกเขาได้อีก ที่เคยคิดว่าจะเก็บไว้ให้ลูกได้ใช้นี่เขาก็เริ่มยอมรับว่ามันอาจจะเป็นความเพ้อเจ้อเท่านั้น  มาถึงวันนี้เขายังไม่รู้เลยว่าจะได้มีลูกหรือเปล่าเอาเป็นว่าตอนนี้เมียก็ยังหาไม่ได้เลย  ไว้ถ้าจะมีลูกก็ค่อยซื้อของใหม่ให้ก็แล้วกัน In the end he decided to get rid of the desk and chair he was so fond of, given that they were so old anyway. Besides, he didn’t know where to put them to feel good about them any longer. The idea of keeping them for his child to use he began to accept as mere wishful thinking. Even now he didn’t know whether he would have a child or not. He hadn’t even found himself a wife yet. If he ever had a child, well then, he’d buy something new. =

=

=

=

=

=

=

ก็แล้วกัน is usually translated by ‘just [do it]’; here ‘well then’ improves a little on ‘he’d just buy something new’.

แต่ครั้นจะโทรเรียกคนที่วัดมาขนโต๊ะเก้าอี้ไปอีกทีเขาก็คงจะไม่อยากมา เพราะว่ามาขนของนิดเดียวก็ไม่คุ้มค่ารถ ในที่สุดเขาก็ตัดใจใช้วิธีเดิม คือลากไปวางไว้ทิ้งหน้าบ้าน But when he called for someone at the temple to come and pick up the desk and chair, they wouldn’t hear of it because coming and transporting only a few things wasn’t worth the outlay. Finally he decided to use the same method, that is, drag the set to the front of the house.
คราวนี้ต้องใช้เวลาหลายวันกว่าที่ชุดโต๊ะเก้าอี้จะหายไป  เขาคิดว่าคนที่เอาไปไม่น่าจะเป็นเพื่อนบ้านหรือคนขายของเก่า  แต่น่าจะเป็นรถขยะของเทศบาลมากกว่า  นึกแล้วก็เสียดายที่ของเก่าที่เคยผูกพันกันมาดูจะไม่มีประโยชน์อะไรกับใครเลย  เคยเติบโตเล่าเรียนอย่างตั้งอกตั้งใจมากับโต๊ะตัวนี้  วันนี้มันมีคุณค่าเหลือพอจะเป็นได้เพียงแค่ของเก่า ๆ อีก 2 ชิ้นที่เพิ่มเข้าไปในกองขยะขนาดมหึมาของเมืองใหญ่เมืองนี้เท่านั้นเอง This time it took several days before the desk and chair were gone. He thought that those who took them shouldn’t be neigh­bours or junk dealers but rather the muni­cipal collectors of household rubbish. Think­ing about it he was sorry that old things he was so attached to would be of no use to any­one at all. He had grown and studied with determination by that desk. Today the only value of this set was of two old things added to the mountain of refuse of this capital city.
มาถึงตรงนี้  เมื่อเขามองไปรอบ ๆ บ้านอีกครั้ง  รู้สึกว่าจะเหลือแต่ข้าวของที่จำเป็นเท่านั้นแล้ว  …ยก-เว้นก็แต่กองหนังสือจำนวนมหาศาลที่ยังกองอยู่ในหลาย ๆ ห้องเท่านั้น At this point, when he looked around the house once again, he felt that what was left was only the neces­sary things – except for the towering piles of books still cluttering various rooms. มาถึงตรงนี้: this is the second time we meet this expression; so we repeat the phrasing.
เพ่งมองดูหนังสืออันมากมายเหล่านั้นกองเกะกะอยู่ในบ้านหลังเก่าของตัวเองที่เริ่มจะโปร่งโล่งมากขึ้นแล้ว  ความปรารถนาอันแรงกล้าที่จะกำจัดมันทิ้งก็พลุ่งพล่านขึ้นมาทันที Surveying the numerous books form­ing untidy piles in his old house which looked increasingly vacant, he was sud­den­ly taken by the strong urge to get rid of them.
เขาใช้เวลาคัดเลือกหนังสืออยู่หลายวัน  แต่ก็เลือกทิ้งออกมาได้แค่ประมาณ 50 เล่มจากที่มีอยู่นับพัน  มองหนังสือดี ๆ ที่สะสมมาตลอดชีวิตแล้วก็นึกเสียดาย  หลายเล่มมีความหลังอยู่หลายเล่มเป็นแหล่งความรู้  ทั้งหนังสือประวัติศาสตร์ ปรัชญา หรือวิทยาศาสตร์ที่เขาเคยหามาอ่านอย่างกระหาย หลายเล่มเป็นหนังสือที่เปลี่ยนชีวิต  หลายเล่มเป็นหนังสือสวย ๆ ที่เขาซื้อมาเพราะอยากสะสม  สำหรับเขาแล้วหนังสือไม่เหมือนกับข้าวของเครื่องใช้อื่น ๆ มันไม่ใช่เพียงความบันเทิงหย่อนใจ  แต่ยังเป็นกองความคิดที่เขาสั่งสมมา  จะบอกว่าเป็นตัวแทนของตัวตนของเขาก็ว่าได้ Sorting out the books took him several days but he chose to discard only fifty volumes out of the thou­sands that there were. Looking at the good books he had collected all his life he felt sorry. Many of them had a past; many of them were founts of knowledge, history books, philos­ophy books or scientific books he had looked for and read with craving. Many were books that had changed his life; many were beautiful volumes he had bought to collect. For him, books were not the same as other things and items. They were not just entertainment but piles of thoughts he had accumu­lated. You could say they represent­ed his self. สะสม and สั่งสม are virtual synonyms: accumulate, build up, amass, stock up, save up, collect (บัญชีสะสม: savings account).
เหนื่อยหนักจากการจัดการกองหนังสือ  เขาเดินเข้าห้องน้ำล้างหน้าล้างตา มองหน้าที่เริ่มย่นของตัวเองในกระจกแล้วก็คิดขึ้นมาว่า  เอาวะ  ยังไงตัวของเขาก็คือตัวของเขา  มาถึงวัยนี้จะเปลี่ยนแปลงอะไรก็ยาก  จะเรียนรู้เรื่องใหม่ก็ไม่ง่าย  สิ่งที่ผ่านไปก็ผ่านไปแล้ว  วันใหม่ที่จะเริ่มต้นก็ไม่รู้ว่าจะมีเหลืออีกเท่าไร จะไปหวงห่วงอะไรกันนักหนา Exhausted by the sorting out of piles of books, he went to the bath­room to wash his face, looked in the mirror at his face which was beginning to wrinkle and then thought, So what? I am what I am. At this age it’d be difficult to change. Learning new things isn’t easy. What’s past is past. The new day that will begin, who knows how many of them are left? What’s the point of being so anxious? เอาวะ: ‘Okay’ is another possible translation.

What follows is a debatable ‘editorial’ decision: I’ve turned the indirect style requiring past tense (‘He was what he was…’) into a present tense reflection to lighten the paragraph and make it more vivid.

คิดได้ดังนี้เขาก็กลั้นใจกำจัดกองหนังสือที่ล้นบ้านอยู่อีกครั้ง  คราวนี้เขาใช้ทุกทางที่จะนึกออก เริ่มจากเรียกเพื่อน ๆ มาเลือกเอาไป เสร็จแล้วเอาบางเล่มที่น่าจะเป็นประโยชน์กับคนรุ่นหลังไปบริจาคให้ห้องสมุดของโรงเรียนใกล้บ้าน แล้วก็ยกนิตยสารเก่า ๆ และพ็อกเก็ตบุ๊กบางเล่มไปขายที่ร้านหนังสือมือสอง ไอ้ที่เขาไม่รับซื้อก็เอาไปขายชั่งกิโลเสียเลย Thinking thus, he forced himself to deal with the piles of books cluttering his house once again. This time he used every ways and means he could think of, start­ing with calling his friends to come and take their pick. After that, some books which should be of use to the new gen­erations he went to donate to the library of a school not far from home and then took old magazines and some paperbacks to sell to second-hand book- shops. Those they wouldn’t take he had weighed and sold by the kilo.
แต่มีหนังสือบางเล่มที่เขาจัดการไม่ถูก ไม่อยากทิ้ง ไม่อยากขายไม่รู้จะเอาไปให้ใครถึงจะเหมาะ แถมยังมีอาการเสียดาย  ตัดใจอย่างไรก็ไม่ขาด  แต่ก็รู้ว่าเก็บไว้ก็คงไม่ได้มีประโยชน์เท่าไร  เขาเลยใช้วิธีเดิม คือรวบรวมไปกองทิ้งไว้หน้าบ้าน But there were some books he didn’t know how to deal with. He didn’t want to throw them away, didn’t want to sell them, didn’t know whom to give them to. Besides, he was feeling sorry, couldn’t force himself, but knew that to keep them wasn’t of much use. So he used the same method as before, that is, made a pile of them in front of his house.
ผ่านไปไม่นานกองหนังสือนั้นก็หายไป  เขานึกเสียดายว่าคงมีคนขนไปขายชั่งกิโลเสียแล้ว แต่มองในแง่ดีอาจจะมีใครเก็บไปอ่านอย่างตั้งอกตั้งใจแล้วก็เป็นได้ เขาไม่มีทางรู้เลย แต่ก็ไม่เป็นไรอย่างน้อยก็มีคนจัดการมันแทนเขาไปแล้ว Before long that pile of books was gone. He felt sorry that they might have been taken to be sold as paper but, looking on the bright side, maybe some­one had taken them determined to read them and if that was the case, he had no way of knowing, but it didn’t matter. At least someone had dealt with them instead of him.
มาถึงตอนนี้  เครื่องมือหากินชิ้นสำคัญที่เขายังคลุกคลีด้วยมากที่สุดน่าจะเป็นคอมพิวเตอร์ โน๊ตบุ๊กที่เขาเหลือเอาไว้ใช้เพียงเครื่องเดียว  มันวางอยู่อย่างโดดเด่นแต่ก็โดดเดี่ยวบนโต๊ะทำงานที่สะอาดสะอ้าน ตู้ข้างโต๊ะมีกล่องใส่เครื่องเขียนกล่องเล็ก ๆ วางอยู่อย่างสงบเสงี่ยม ชั้นข้าง ๆ มีสมุดโน้ตเล่มเล็ก ๆ อีก 4-5 เล่ม ในตู้ยังเป็นที่จัดวางหนังสือที่เขาเหลือติดบ้านอยู่ไม่กี่สิบเล่ม ส่วนใหญ่เป็นหนังสือปรัชญาและศาสนาที่เขาคิดว่าได้อ่านอีกหลายรอบแน่ ๆ มีวรรณกรรมเรื่องโปรดที่เคยเปลี่ยนแปลงชีวิตวัยรุ่นของเขาเหลือเก็บไว้อีก 2-3 เล่ม ในลิ้นชักมีเพียงเอกสารสำคัญพวกสำเนาทะเบียนบ้านและโฉนดที่ดิน เขาประดับผนังห้องเก่า ๆ นั้นด้วยโปสเตอร์หนังเรื่องโปรดเรื่องเดียวที่เคยซื้อเก็บไว้นานแล้วแต่ไม่ได้เอามาใช้ประโยชน์เสียที  ตอนนี้เขายังแอบคิดว่าถ้ามองดูมันจนเบื่อแล้วเขาอาจจะเอาไปขายทิ้งก็เป็นได้  นอกจากเครื่องใช้พื้นฐานอย่างตู้เย็น  ตู้เสื้อผ้า หรือถ้วยจาน ชามนิดหน่อยแล้ว  บ้านเขาก็แทบไม่มีเครื่องใช้ไม้สอยอะไรอีกเลย  เขาแค่ตกแต่งรอบบ้านด้วยต้นไม้กระถางนิดหน่อย  ซึ่งถ้ามันโตขึ้นกว่านี้เขาคงต้องหาวิธีจัดการมันต่อไป  แต่จะให้ปลูกลงดินนั้นคงยากอยู่เพราะพื้นที่สวนเล็ก ๆ หน้าบ้านนั้นไม่ควรจะปลูกอะไรให้มันโตขึ้นมาบดบังตัวบ้านอีกแล้ว At this point, one important prof­es­sional implement he still handled con­sistently was the single notebook com­puter he had chosen to use. It was set prominently but forlornly on his im­maculate worktable. The low cup­board beside the table had a small box of writing implements displayed demure­ly. The side shelf had four or five small notebooks. In the cupboard were also the few dozen books he had decided to keep, mostly philosophy and religious books he thought he’d certainly read all over again several times. There were a few favourite literary works that had changed his life in his teens. In the drawer were just a few im­portant docu- ments, such as house regis­tration and land ownership certificate. He decorated the walls of that old room with posters of his all-time favourite film which he had bought long ago but had never put to good use. Now he told himself that he’d look at them until he was fed up and then he might sell them to get rid of them. Besides basic implements such as fridge, wardrobe and a few pieces of crockery, his house had almost no useful appliances any longer. He merely put a few potted plants around the house for decoration which, if they grew more than that, he might have to find a way to deal with, but planting them in the ground would be unwise, because the small garden plot in front of the house shouldn’t be planted with any­thing that would grow and obscure the house again. =

=

=

=

=

=

=

Here we go again! ไม่กี่สิบเล่ม: see first remark above.

ตอนนี้เขาใช้โทรศัพท์มือถือเครื่องเดียว…  ไม่ใช่ไอโฟนหรือบีบีรุ่นล่าสุด แต่เขาก็ไม่คิดจะซื้อเครื่องใหม่ในเร็ววัน Now he was using a single portable phone – no more iPhone or the latest BB, but he wasn’t thinking of buying a new phone anytime soon.
มองไปทั่วบ้าน  ความรู้สึกรกรุงรังหายไปแล้ว  เขาจะเลือกนั่ง ๆ นอน ๆ เหยียดแข้งขาตรงไหนก็ได้ทั้งนั้น…  จะวิ่งเล่นคนเดียวในบ้านก็ยังทำได้เลย  รู้สึกเหมือนตัวเองพร้อมจะรับสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาในบ้านที่กำลังโปร่งโล่งสบาย แต่อีกใจหนึ่งก็ไม่อยากสะสมอะไรอีกแล้ว Looking around the house, the feeling of disorder was gone. He could sit, lie down or stretch his legs any­where he wished. He could even run around in it for fun. He felt ready to receive anything new in a house which was pleasantly spacious, but on the other hand he didn’t want to collect anything any longer.
=
คืนหนึ่ง เขาหลับลึกลงไปสู่ความฝันอันสับสน  ในฝันนั้นเขาเห็นตัวเองยังไม่เลิกทิ้งข้าวของในบ้าน  ไม่ว่าหนังสือที่เหลืออยู่  กระถางต้นไม้  โต๊ะ  ตู้  เตียง  เครื่องมือทำงานทั้งหลาย เขาก็ขนมันไปทิ้งจนหมด  เขาทยอยเอาไปกองทิ้งไว้หน้าบ้าน  แอบดูผู้คนมาหยิบไปคนละชิ้นสองชิ้น  ในที่สุดเขาก็เริ่มรื้อประตู  หน้าต่าง  ผ้าม่าน  แล้วก็ค่อย ๆ ทุบตัวบ้านทิ้ง เริ่มจากผนัง คาน เสา รื้อลึกไปถึงเสาเข็ม  บ้านทั้งหลังกลายเป็นเศษปูนเศษไม้  เขาขนออกไปกองที่หน้าบ้านแล้วมองดูผู้คนเข้ามาหยิบไปทีละชิ้นสองชิ้น  ในที่สุดบ้านเขาก็ไม่เหลืออะไรอีก  มีเพียงที่ดินว่างเปล่าเท่านั้น พอมาถึงตรงนี้แล้ว เขาก็เดินไปนั่งที่หน้าบ้านตัวเอง  นั่งนิ่ง ๆ อยู่อย่างนั้น  รอคอยอย่างเงียบสงบ เหมือนเป็นข้าวของอีกชิ้นที่ตัวเองเลือกทิ้ง One night he went to sleep and sank deep into a confused dream. In that dream, there he was: he had not finished throw­ing things out of his house, whether the books that remain­ed or the plants, the table, cup­board, bed, his various work implements. He gathered them up and threw them all away, making trips to pile them up in front of the house, discreetly watching the people who came to take them one or two items at a time. Finally he began to move doors, windows, curtains and gradually dis­mem­bered the house and threw it away, start­ing with partition walls, beams, pillars, digging deep to get rid of the piling. The whole house became a pile of refuse of concrete and wood. He took it all out and piled it in front of the house and then watched people coming and helping them­selves to this or that piece. Finally there was nothing left of his house, there was only the empty ground.  At that point he went and sat in front of his house, sat motion­less there like that, waiting quietly as if he was something he himself had decided to throw away.
เวลาผ่านไป  ผู้คนเดินผ่านไปมา  เพื่อนบ้าน  คนเก็บขยะ หรือกระทั่งคนที่เขาไม่เคยรู้จักกระทั่งเพื่อนพ้องมิตรสหาย ทุกคนเดินผ่านไปมา มีบ้างที่ให้ความสนใจเอ่ยปากทักทายสั้น ๆ แต่ก็ไม่มีใครเอาเขาไปไหนสักที เขาเฝ้ารออยู่อย่างเงียบงันกลางแสงแดดจัดจ้า สายฝนหนาวเหน็บ ผ่านกลางวันกลางคืนนับไม่ถ้วน  เขารู้สึกว่าตัวเองแก่ชราลงไปเรื่อย ๆ มองเห็นฝ่ามือตัวเองค่อย ๆ เหี่ยวย่น เส้นผมร่วงหล่นและเปลี่ยนเป็นสีขาว ผู้คนยังคงเดินผ่านไปมา แต่ไม่มีใครเอาเขาไปที่ไหนทิ้งให้เขานั่งอยู่หน้าพื้นที่ว่างเปล่าซึ่งเคยเป็นบ้านของตัวเองอยู่อย่างนั้น… Time passed. People walked past back and forth, neighbours, rubbish collectors or people he had never met, even his friends and comrades – every­one walked past. Some who were interested said a few words in greeting but no one would take him away. He waited stolidly under burning sunlight, under freezing rain, through days and nights innumerable. He felt himself getting older and older, saw the palms of his hands gradually wrinkle, his hair fall and turn white. People still walked past to and fro but there was no one to take him away, leaving him sitting in front of an empty piece of ground which used to be his house just like that… เพื่อนพ้องมิตรสหาย could also have been translated with the single word ‘friends’; it’s one of those old-fashioned expressions where words are strung together to give an impression of multitude.

Placing ‘innumerable’ after – rather than before – ‘days and nights’ makes the expression more emphatic by slightly upsetting the reading habit.

เขาตกใจตื่นขึ้นตอนเกือบหกโมงเช้า  พอรู้ว่าเป็นความฝันมั่วซั่วเลยหัวเราะหึ ๆ กับตัวเอง แล้วเขาก็รู้สึกปวดฉี่เลยลุกเดินงัวเงียไปเข้าห้องน้ำ  อาจเป็นเพราะช่วงวัยที่ทำให้ร่างกายอ่อนแอลงอาจเป็นความเครียดที่สะสมมาจากชีวิตอันถาโถม  ถึงนอนพักแล้วแข้งขาก็เลยยังอ่อนเปลี้ยทำให้เดินโซเซไปมา  ในที่สุดเขาก็สะดุดขาตัวเองล้มลงในห้องทำงาน มือไม้ป่ายปัดไปโดยเก้าอี้ ถลันไปชนโต๊ะ เขาโผไปหาโต๊ะทำงานเพราะกลัวอะไรจะไปโดนคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก  แต่เพราะรีบเกินไปจึงเซไปชนตู้อีก กล่องเครื่องเขียนที่วางอยู่มุมตู้หล่นลงมาโดนเท้า He was startled awake at about six in the morning. As soon as he realised it was a sloppy dream, he laughed a throaty laugh at himself and then he felt the need to pee, so he got up and walked drowsily to the bath­room. Maybe because his age had weakened his body, may­be because of the tension that had accumu­lated in a demanding life, even though he had slept his legs were still weak and made him stagger about. Finally he tripped over some­thing in his work-room and, as he fell, his flailing hands knocked down the chair which collided with the table. He lunged at the worktable in fear of his notebook com­puter slipping off it, but because he rushed he swerved and hurt the cupboard again. The box of writing imple­ments in a corner of the cupboard fell on his feet.
เขาร้องโอดโอยออกมาเบา ๆ He uttered a low cry in pain.
หลังจากนั้น เขาก็เดินกะเผลก ๆ เข้าห้องน้ำไปล้างหน้าล้างตา After that, he limped to the bath­room to wash his face.
‘Khong’ in Chor Karrakeit 55, 2011
Takheisan
(‘Hip roof beam’)
is a pen name
of Vip Burapadecha,
currently managing editor
of Happening
Magazine
.
.

The house of death – Rueang-yoo

บ้านของความตาย

The house of death

เรืองอยู่

RUEANG-YOO

TRANSLATOR’S KITCHEN
1 1
ทำไมนึกถึงที่นั่นซ้ำๆ Why do I keep thinking about that place?
2 2
ที่นั่นกลายเป็นเมืองใหญ่ มีสะพานข้ามสี่แยก และมีห้างสรรพสินค้าใหญ่โต That place has become a big city. There is a bridge over the intersection and a large department store.
นั่งรถแท็กซี่ไปตามถนนแปดเลน สองข้างทางเป็นเมืองตลอด ตรงไปเลยสี่แยก วนกลับมาใต้ทางยกระดับ การจราจรค่อนข้างสับสน I sit in a taxi along the road of eight lanes now, urbanised all the way on both sides, straight on until, past the intersection, we make a U-turn under the highway. The traffic is rather messy. Note the use of the article in ‘the road’: ‘the’ implies that the road is known to the narrator, hence the remark ‘of eight lanes now’.
ลงรถหน้าวัด เดินมาถึงร้านหนัง-สือตรงสี่แยกข้างท่ารถประจำทาง เป็นร้านที่ไม่คุ้นตามาก่อน I come out of the car in front of the temple, walk to the bookshop at the intersection on the side of the bus stop. It’s a shop I’ve never seen before. Note the absence of personal pronoun in Thai in these first three para- graphs; one is needed in English.
คนขายเป็นหญิงสาวสองคน ฉันเปิดหนังสือพิมพ์ อ่านข่าววรรณกรรม หญิงสาวคนหนึ่งกำลังสนใจละครยามบ่ายในโทรทัศน์เครื่องเล็ก หญิงสาวอีกคนมองว่าฉันจะซื้ออะไร ฉันต้องวางหนังสือพิมพ์ไว้อย่างเดิมเพราะสายตาเธอ It’s run by two young women. I take a newspaper, read the literary page. One of the girls’ attention is on the afternoon soap on the small TV set. The other girl keeps looking to see if I’ll buy something. I must put the newspaper back because of her stare.
แล้วฉันก็จ่ายเงินซื้อเล่มเดียว เป็นหนังสือการ์ตูนขายหัวเราะ และยืนอ่านตรงนั้น Then I pay for one book. It’s a comic cartoon and I stand there reading it.
เสียงเธอบอกว่าอ่านจบแล้วซื้อคืนเอาไหม คิดครึ่งราคา Her voice says will I sell it back when I’m finished with it, at half-price.
ข้อเสนอของเธอทำให้ฉันหัวเราะ Her offer makes me laugh.
= =
3 3
ฉันกลับมาเยี่ยมบ้าน มายืนอยู่ตรงที่เคยเป็นบ้านของเรา มองไปเห็นแต่โกดังปิดเงียบ แต่ฉันเห็นบ้านของเรายังคงอยู่ที่นั่น และเห็นแม่ I’m back home on a visit. Come and stand in front of what used to be our house. The only thing to be seen is a warehouse, locked-up, silent, but I see our house is still there, and I see Mum. The temptation here is to write ‘I come’, but as a matter of style, since ‘I’ is in the previous sentence, it can be omitted in the next.
แม่แก่ชรามากแล้ว และอยู่คนเดียวในบ้านเก่า บ้านที่ไม่มีอีกแล้ว บ้านในอดีตที่สูญสลายไปจากปัจจุบัน Mum is very old and stays alone in the old house, a house that is no longer, a house in the past that has vanished from the present.
กลิ่นชื้นอันคุ้นเคย กลิ่นน้ำมันเครื่อง กลิ่นสนิมเหล็ก และกลิ่นดินลูกรัง ฉันจำได้ดี แม้ไม่มีอีกแล้ว The familiar damp smell, the smells of engine oil, of rusty metal and the smell of red earth: I remem­ber them well, even though they are no longer there. Writing ‘the smell’ four times seemed a bit too much, so I pared it down to three – rather than one.
บ้านเก่า บ้านที่คุ้นเคย แต่ไม่มีอีกแล้ว ห้องนอน เตียงไม้เก่า มุ้งและที่นองนุ่น กลิ่นอับเช่นนั้น ฉันจำได้ The old house, familiar yet gone, the bed­room – old wooden bed, mosquito net and soft mat­tress –, that musty smell, I do remem­ber.
แม่อยู่คนเดียว ทำงานคนเดียวในครัว Mum is alone, works alone in the kitchen.
ระหว่างที่แม่ก่อเตาถ่าน พัดจนควันคลุ้งไปทั่ว ตัดกับแสงแดดยามเย็นที่ลอดมาตามไม้ระแนง ฉันได้คุยกับแม่ บอกกับแม่ถึงเรื่องราวของฉัน และถามข่าวคราวของคนในครอบครัว While Mum lights the coal stove and fans it until there is smoke everywhere obstructing the late after­noon light which enters through the wooden laths, I talk with her, tell her about me and ask how the members of the family are faring. This sentence could easily have been split into two, but the author might not be happy about it, since he didn’t mean it like that.
แม่อยู่คนเดียวได้อย่างไร How can you stay alone, Mum?
แม่ว่าแม่อยู่กับหมากับแมว Mum says she stays with her cats and dogs.
เมื่อก่อนแม่ไม่ค่อยชอบสัตว์เลี้ยง พอฉันไปจากบ้าน แม่ก็เลี้ยงหมาเลี้ยงแมว เพราะฉันรักหมารักแมว Before, Mum didn’t quite like domestic ani­mals. As soon as I left the house, she began to keep cats and dogs, because I love cats and dogs. Funny how in English you’d say ‘cats and dogs’ rather than ‘dogs and cats’ (‘raining cats and dogs’).
แม่เคยเอาแมวของฉันไปปล่อย ฉันต้องไปตามหามันอยู่หลายวัน แต่ไม่เจอ แม่สงสารฉัน Mum once took my cat and dumped it far away. I looked for it for days but didn’t find it. She took pity on me.
แล้วฉันกับแม่ก็ต้องพรากจากกัน And then Mum and I had to part.
แม่บอกให้ฉันย้ายมาอยู่ที่นี่ แต่ต้องมาอยู่คนเดียว Mum told me to move back here but I must come alone.
แล้วแม่จะไปไหน Then where will you go, Mum?
=
ข้ามถนนไปยังอีกฝั่ง ฉันรู้สึกคุ้นๆ อยู่เหมือนกัน เป็นหมู่บ้านในชนบท ข้างถนนดินลูกรัง มีคลองส่งน้ำตัดผ่าน Over the road feels familiar to me somehow. It’s a hamlet in the country. A canal cuts across the red-earth road. Unlike in French (latérite), the word ‘laterite’ (ดินลูกรัง) is little used in English; so, red earth it is.
หากเดินไปตามเขื่อนข้างคลองจนถึงประตูเปิดปิดน้ำ จะเห็นแม่น้ำขาว สว่างโล่ง If you walk along its embankment up to the water gate, you’ll see a white river, a bright, empty space.
บ้านริมแม่น้ำโปร่งโล่ง มีกลิ่นใหม่ของเนื้อไม้และน้ำยาเคลือบเงา กลิ่นแห้ง กระด้างแปลกแยกไม่คุ้นเคย The houses along the river are far between. There is a fresh smell of wood and enamel, a dry smell, heady, alienating, unfamiliar. Here, unlike in many clusters best reduced to a single word, every adjective must be translated.
พ่อ แม่ พี่สาว และหลาน อยู่กันพร้อมหน้า Dad, Mum, my big sister and my nephews are all there.
พวกเขาอยู่ด้วยกันในบ้านหลังใหม่ริมแม่น้ำ They live together in the new house by the river.
แต่ฉันต้องอยู่คนเดียวในบ้านเก่าของวันวาน But I must live alone in the old house of yore.
=
4 4
ฉันกลับมาอยู่ที่บ้านเก่าคนเดียว แม้แต่หมาแมวก็ย้ายตามแม่ไปหมด I return to stay in the old house alone. Even the cats and dogs have moved away with Mum.
ตอนปลายฤดูฝนอากาศชุ่มชื้น ต้นไม้โตเร็ว หลังบ้านกลายเป็นป่ารก มีตัวเหี้ย งู และสัตว์แปลกๆ อยู่เต็มไปหมด By the end of the rainy season the air is steamy. Trees grow fast. The back of the house has be­come overgrown, with monitor lizards, snakes and strange animals all over the place.
กลางคืนก็ชื้นแฉะ และยุงเยอะ At night it’s damp and full of mosquitoes.
ตรงบ่อน้ำด้านหนึ่งรกเรื้อไปด้วยไม้เลื้อย มีตัวเหี้ยคลานอยู่ใต้พื้นกระดาน One side of the pond is covered with creep­ers. There’s a monitor lizard crawling under the wooden floor.
ฉันรู้สึกว่าพวกเหี้ยกลับมาอยู่ที่นี่พร้อมกับฉัน หากแม่อยู่จะไม่มีสัตว์พวกนี้ย่างกรายเข้ามาในบ้าน I feel that the lizard has moved in along with me. If Mum was still here no such animal would approach the house.
ค่ำวันหนึ่งฉันเอาแท่งเหล็กหนักๆ มาจากโรงเรียนหน้าบ้าน รอให้ตัวเหี้ยคลานผ่านใต้กระดานข้างบ่อน้ำแล้วโยนใส่หัวมัน เหี้ยตายคาที่ แต่ตัวยังดิ้นบิดไปบิดมา One evening I take a heavy iron bar from the school in front of the house, wait until the monitor lizard is crawling under the wooden floor on the pond side and fling it at its head. The lizard dies on the spot but its body keeps twisting back and forth.
=
มันเป็นฤดูน้ำหลาก น้ำในแม่น้ำค่อยๆ เอ่อท่วมสองฝั่งและเต็มลำคลอง แม้ว่าจะปิดประตูกั้นน้ำแล้ว It is high water season. The water in the river slowly covers both banks and fills the canal, even though the water gate is closed.
ฉันยืนอยู่ตรงชานเรือนกับพ่อ เห็นน้ำไหลดังกึงๆ ค่อยๆ เต็มท่อระบายน้ำที่พาดอยู่ใต้ทางเข้าบ้าน I stand on the porch with Dad, see the water gurgle past, slowly filling the drain which runs under the path leading to the house.
ฉันชี้ให้พ่อดูกระแสน้ำกระแทกถนนเป็นฟองฟู่แสดงถึงความแรงของมัน เพียงไม่นานก็ท่วมทางเข้าบ้าน ท่วมถนน และไหลเข้ามาตามร่องน้ำจนท่วมบริเวณบ้านเจิ่งนองไปทั่วใต้ถุน I point out to Dad the course of water striking the road, its frothy foam showing its strength. Before long it floods the path, floods the road and runs along the ditches until the area around and under the house is flooded.
พวกผู้ใหญ่ช่วยกันเก็บของไม่ให้เสียหาย The grownups help one another move things to prevent losses.
ส่วนเด็กๆ เล่นสนุกกันใหญ่ จนต้องคอยปราม As for the children, they are having a great time, so much so that they must be admonish­ed.
ฉันลงไปสำรวจข้างล่าง น้ำที่ไหลนองไม่มีท่าจะหยุดหรือบรรเทาลงเลย I go down to survey. The water flooding in gives no indication of levelling or receding at all.
สังเกตเห็นบางอย่างในสระตื้นๆ ข้างบ้าน มันไม่ใช่ขอนไม้ที่พัดพามาตามน้ำ I notice something in the shallow pool by the house. It isn’t a chunk of wood floating in with the water.
พอหันไปอีกทีก็เห็นเป็นจระเข้ ฉันไม่กล้ากระดุกกระดิก When I turn round again I see it’s a croco­dile. I dare not move a muscle.
มีเด็กๆ เล่นอยู่ใกล้ๆ บริเวณนั้น ฉันพยายามไล่พวกเขาออกไปให้ห่าง แต่ไม่บอกอะไร เพราะกลัวว่าจะแตกตื่นแล้วโดนจระเข้าทำร้าย There are children playing nearby. I try to make them go away from there but tell them nothing because I’m afraid they might get panicky and fall prey to the crocodile.
แม่ก็เดินเก็บของอยู่ใกล้ๆ แถวนั้นด้วย Mum walks about collecting things in the same area.
ฉันพยายามเอาหินขว้างไปใกล้ๆ ตัวจระเข้ไม่ให้โดน มันขยับห่างออกไปเล็กน้อย I try to throw stones close to the crocodile so that it leaves her alone. It flails its tail and moves away a little.
แล้วฉันก็รีบขึ้นบันไดไปบอกพ่อ Then I run up the stairs and tell Dad.
แต่แม่เดินเข้าไปใกล้มัน ฉันต้องตะโกนเรียก But Mum walks closer to it. I shout her name in warning.
=
5 5
มีใครบางคนในครอบครัวของฉันตาย ฉันอยู่ในงานศพที่วัด Has someone in my family died? I attend the funeral at the temple.
หรือว่าแม่ตาย แต่ในความรู้สึกเหมือนว่าฉันตายไปแล้ว Or it is Mum who died? But my feeling is I’m the one who’s dead.
หรือว่าพี่สาวตายซ้ำอีกหน Or my big sister has died all over again?
ฉันนั่งฟังพระสวดและพูดคุยกับลูกพี่ลูกน้องวัยเดียวกัน ท่ามกลางบรรยากาศทึมเทาของศาลา I sit listening to the monks chanting and chat with a cousin of about my age in the subdued atmosphere of the pavilion.
แต่ว่าลูกพี่ลูกน้องคนนี้ตายไปหลายปีแล้วไม่ใช่หรือ เขาโดยไฟดูดตายขณะลงไปช็อตปลาในน้ำ But this cousin has been dead for many years, hasn’t he? He electrocuted himself as he was zapping fish in the water.
หลานชายบวชเณรหน้าไฟให้พี่สาว ฉันต้องไปช่วยพระโกนหัวและนุ่งผ้าห่มจีวรให้เณรใหม่ My nephew is being ordained during my sister’s cremation. I must go and help the monks shave the head and dress the newly ordained novice. In English, unless there is a risk of confusion, you talk about your ‘sister’, not your ‘big/little/elder/younger sister’.
ระหว่างนั้น หลานชายกลับเป็นเด็กอีกครั้ง ร่างกายของเขาค่อยๆ หดเล็กลง ถอยกลับสู่ความเป็นเด็ก As this takes place, my nephew becomes a child once again. His body slowly shrinks, retreat­ing into childhood.
ฉันจับทารกขึ้นมาอุ้ม ผ้าจีวรหล่นลงไปกองกับพื้น I take the infant in my arms. The monk’s attire falls to the ground in a heap.
พี่สาวเดินมา หัวเราะ บอกว่าระวังนะ My sister comes by, laughs, tells me to be careful now.
ฉันกลับเอ็นดูหลานยิ่งขึ้น เขาเป็นเด็กหน้าตาน่ารัก เหมือนที่เห็นตอนเล็กๆ นั่นแหละ I’m increasingly taken by my nephew, such a lovely face, just as when he was a child.
เด็กน้อยทำท่าเกร็ง เบะปาก แล้วเบ่ง ขี้ไหลปรืดออกมา The little child stiffens, opens his mouth, then pushes hard. Liquid shit flushes out.
ความตายช่างสวยงามเหมือนเสียงไวโอลินบรรเลงเป็นเพลงธรณีกันแสง Death is so beautiful, like the sound of a violin playing ‘Thorranee Kan Saeng’*. * The theme song of the 1957 Hindi film Mother India.
=
ญาติพี่น้องที่ไม่ได้เจอกันมานานได้ มาชุมนุมกันในงานศพ แต่เมื่อหันไปมองรายรอบ ฉันเห็นแต่ญาติและคนรู้จักที่ตายไปแล้วทั้งนั้น ภาพถ่ายหน้าโลงศพเป็นรูปของฉันตอนอายุ 20 Relatives who haven’t seen one another in a long time meet during the funeral, but when I turn to look around I see only relatives and acquaintances that are already dead. The photograph in front of the coffin is of me at age 20.
ฉันอยากออกไปจากงานศพ ฉันอยากจะกลับบ้าน I want to leave the funeral. I want to go home.
แม่ไปไหน Where is Mum?
คนรักของฉันหายไปไหน Where is the one I love?
ฉันไม่ชอบความตาย ฉันอยากกลับไปทำงาน ทำในสิ่งที่อยากทำ และยังไม่ได้ทำ I don’t like death. I want to go back to work, do what I feel like doing and haven’t done yet.
ฉันไม่ชอบอยู่ในงานศพของคนในครอบครัว ฉันไม่อยากอยู่ในงานศพของตัวเอง ฉันอยากจะกลับบ้าน I don’t like to attend family members’ fu­nerals. I don’t want to attend my own funeral. I want to go home.
ฉันลุกขึ้น ทำท่าจะเดินออก I get up, meaning to leave.
พี่สาวทัดทาน เธอไม่ต้องการให้ฉันไปอย่างไร้มารยาทต่อแขกเหรื่อ และบอกให้รอใครสักคนว่างเพื่อไปส่งฉันด้วยมอเตอร์ไซค์ My sister tries to stop me. She doesn’t want me to be discourteous to the guests by leaving. She tells me to wait until someone can give me a lift by motorcycle.
แต่ฉันไม่ต้องการ ฉันอยากจะกลับบ้านเดี๋ยวนี้ But I don’t want that. I want to go back home now.
เดินไปบนถนนแห่งความโดดเดี่ยวอันยาวไกล เดินไปบนถนนอันเดียวดายของความเป็นมนุษย์ To walk along the unending road of loneli­ness, to walk along the solitary road of the human condition.
=
กลับจากงานศพ เดินไปจนถึงบ้าน บ้านที่รกรุงรัง บ้านที่ตายไปแล้ว ข้าวของผุพังใช้ไม่ได้กองสุมกันอยู่ตามมุมต่างๆ เป็นขยะไร้ค่า Back from the funeral, I walk to the house, a house in a mess, a house already dead, its useless broken things all piled up in corners as worthless refuse.
ฉันตายไปจากโลกนี้แล้วจริงๆ หรือสิ่งเก่าๆ ที่ขังเป็นตะกอนในจิตใจก็เหมือนกับความผุพังของบ้าน วันเวลาผ่านไปก็เก็บแต่เรื่องราวเก่าๆ รกรุงรังอยู่ในความทรงจำ Am I really dead from this world or are the old things confined as sludge in my mind like the state of decay of the house? The time that passes only keeps a mess of memories of old stories.
ความตายคืออะไรกันแน่ คือการหลุดพ้นไปจากสิ่งเหล่านั้น หรือคือการจมหายไปกับซากปรักหักพังของมัน What exactly is death? Is it detachment from those things or is it the sinking of their debris?
ฉันอยากให้ความตายของคนที่ฉันรักเป็นอิสระ เป็นความเบาสบาย ไม่ต้องแบกหนัก ไม่ต้องทุกข์ระทมอีกต่อไป ล่องลอยไปสู่อิสระ และวิญญาณของพวกเขาน่าจะได้พักผ่อน I’d like the death of the ones I love to be free, to be easy, without burden, without torment any longer, a floating towards freedom, so that their souls can rest.
ปล่อยให้วิญญาณของฉันกักขังอยู่ในโลกใบเก่า Let mine be detained in the old world.
=
6 6
ตอนเช้ามืดฉันออกจากบ้านมาตลาดเช้า หนังกลางแปลงโต้รุ่งฉายหนังจีนกำลังภายในถึงตอนใกล้จบ แข่งกับท้องฟ้าที่เริ่มสว่างจนเห็นเงาบนจอไม่ชัด Before dawn I leave the house to go to the morning market. An all-night open-air cinema showing a Chinese inner force movie is about to end, competing with the sky which is beginning to light up so that the shapes on the screen are dim.
มีของขายเต็มถนนไปหมดเรียงเป็น 3 แถว เว้นทางเดิน 2 ช่อง แม่ค้าล้วนคุ้นหน้า เห็นมาตั้งแต่เด็ก There are three rows of goods for sale along the road, with two lanes to walk by. All of the women sellers are familiar faces. I’ve seen them since I was a child.
มารอเจอแม่อยู่หน้าร้านปาท่องโก๋ เห็นแม่จูงจักรยานคันเก่าเดินซื้อกับข้าวใส่ตะกร้าหน้ารถจนแน่น มีฉันตอนเป็นเด็กนั่งซ้อนท้าย มือหิ้วโอวัลตินร้อนในกระป๋องนม I come and wait and meet Mum in front of the pa-thongko* shop. I see her pushing an old bicycle as she walks and buys food- stuffs she crams into the front basket. There is me as a child sitting astride at the back, holding hot Ovaltine in a milk can. * Fried popover
ตั้งใจว่าจะมาช่วยแม่เดินซื้อของ แต่ก็ไม่ได้ทำอย่างนั้น I mean to help Mum with the shopping but I don’t do that.
แล้วทำไมจึงนึกถึงที่นั่นซ้ำๆ Then why do I keep thinking about that place?
=
ที่นั่นกลายเป็นเมืองใหญ่ มีสะพานข้ามสี่แยก และมีห้างสรรพสินค้าใหญ่โต That place has become a big city, with a bridge over the intersection and a large department store.
มีทางเดินแปลกตา ไม่เคยเห็นมาก่อน เจาะกำแพงใหม่เป็นประตูเข้าวัด ประดับประดาอย่างอลังการ A walkway I’ve never seen before goes through a new wall as a gate to the temple, sumptuously decorated.
เดินเข้าไปเห็นคนมากมาย จอดรถเป็นทิวแถว และพากันหิ้วปิ่นโตเข้าไปในศาลาการเปรียญ As I walk inside I see a great many people. They park their cars in row after row and, carrying pintos*, enter the sermon hall. * Pinto or food carrier
ฉันเดินสำรวจไปเรื่อย เคยมาเดินบ่อยครั้งตอนเป็นเด็ก นึกไม่ถึงว่าหลังวัดจะอลังการขนาดนั้น สร้างภูเขาจำลองและทะเลสาบ เป็นผลงานของเจ้าอาวาสและนักการเมืองระดับชาติ I walk around observing. I came here often when I was a child. I never would have thought the back of the temple could be so resplendent, with the cre­ation of a mock-up mountain and lake. It’s the work of the abbot and a national-level politician.
อาคารเรียนหลังใหญ่มาก เป็นตึกสูง 6 ชั้น มี 3 อาคารติดต่อกัน ป้ายโรงเรียนใหญ่โตอย่างกับศาลากลางจังหวัด The school buildings are enormous, six-floor-high, three in a row. The school sign is as big as the one at the provincial government house.
ภายในภูเขาจำลองเป็นอาคารพาณิชย์เปิดพื้นที่ให้เช่าทำการค้า ชั้นใต้ดินของภูเขาเป็นที่จอดรถ Inside the mock-up mountain, there are com­mer­cial buildings with spaces to rent for trading pur­poses. The underground floors of the mount­ain are car parks. ‘Floors’ rather than ‘floor’, right or wrong, to emphasise the (grotesque) hugeness of the undertaking.
เคาะผนังถ้ำจำลอง มันกลวงๆ เหมือนทำด้วยไฟเบอร์กลาส I knock on the wall of the mock-up cavern. It sounds hollow as if made of fibreglass.
เจอพระที่เคยเป็นเพื่อนกันตอนเรียนชั้นประถม เขารู้จักฉัน แต่ฉันนึกชื่อเขาไม่ออก I meet a monk I was friends with in elementary school. He recognises me but I can’t remember his name.
เขาพาฉันเดินไปด้านหลัง เห็นทะเลสาบกว้างใหญ่ เดินไปจนสุดที่ขังสัตว์ ม้า วัว และแกะ He takes me to the back. I see a wide lake, walk to one end where animals are kept, horses, cows and sheep.
ม้าตัวหนึ่งทำท่าประหลาดๆ ใส่เรา ทำให้รู้สึกประดักประเดิด One horse seems to object to our presence, which is disconcerting.
พระเพื่อนหายเข้าไปในกุฏิ ฉันมองทะเลสาบ ลึกลับ กว้างไกล น้ำใส เห็นตลิ่งสูงชัน My friend disappears into a monk’s cell. I look at the lake – mysterious, vast, with clear water and steep banks.
พอพระเพื่อนออกมา ฉันเลยถามว่าขุดทะเลสาบขึ้นมาทำภูเขาใช่ไหม When my friend the monk comes out I ask him if the lake was dug to build the mountain.
เขาภูมิใจ He looks proud. Rather than ‘He is proud’.
เราเดินออกมา เขาต้องนำกุญแจไปเปิดห้องเก็บของที่ศาลาการเปรียญ และถามฉันว่าไม่ได้มาทำบุญหรือ We walk out. He must get the key to open the junk room in the sermon hall and asks me if I didn’t come to make merit.
ฉันรู้สึกอ้างว้าง I feel forlorn.
ตอนลาจากกัน ฉันเพิ่งนึกออกว่าเขาชื่อมานะ It’s only when we part that I remember his name is Marna.
=
สนามหญ้าของโรงเรียนเคยมีนักฟุต-บอลชื่อมานะมาซ้อมเตะฟุตบอลอัดกำแพงที่ทาสีเป็นเป้าประตูเป็นประจำ The field at school used to have a footballer named Marna who often trained by kicking the ball against the goal painted on one wall.
วันนี้ฟ้าอุ้มฝน ไม่มีใครที่สนาม Today the sky feels like rain. There’s no one on the green. ฟ้าอุ้มฝน: ‘the sky hugs rain’, lovely expression, alas untranslatable as such.
ฉันไม่ได้เล่นฟุตบอลมานานเท่าไรแล้ว มานะก็คงไม่ได้เล่นเลย เพราะเป็นพระ How long has it been since I last played football? Marna isn’t playing either, because he’s a monk. Alternative translation: ‘It’s been a long time since I last played football.’
สักพักก็มีเด็กๆ ในชุดกีฬามาที่สนาม After a while, children in sports gear come out on the green.
เด็กๆ มาซ้อมฟุตบอลเหมือนเคย They’ve come for a football training session as always.
. . .
‘Barn Khong Khwamtai’ in Chor Karrakeit 55, January-March 2011
‘Rueang-yoo’ is a pen name
of Wachira Thongkhem,
also known in his literary criticism
as Supharp Phimchon.
.