Tag Archives: เสาวรี

The innocent – Saowaree

Here is a classic example of a Thai story under the dominant Buddhist ideology, down to its feel-good, faith-restoring denouement. It’s also, I swear, the last story on abortion I’ll inflict on you here. MB

ผู้บริสุทธิ์

The innocent

 
Blue-Eyed-Catrev Blue-Eyed-Cat  

เสาวรี

SAOWAREE

 
    TRANSLATOR’S KITCHEN
= =  
บ้านครึ่งตึกครึ่งไม้หลังนั้นซ่อนตัวอยู่ในดงไม้หนาทึบ ดูรกครึ้มมากกว่าร่มรื่น ลมพัดแรงจนรู้สึกหนาว คืนนี้พระจันทร์ครึ่งซีก เว้าแหว่ง ดูน่ากลัว กลิ่นดอกการเวกริมรั้วหอมเอียนๆ ขึ้นมาอย่างประหลาด The house, built of wood above concrete, was hidden in a thick grove which looked wild rather than shady. The wind was so strong we felt cold. Tonight the moon was cut in half, with one half missing. It looked scary. Odd- ly, the smell of the climbing ylang- ylang near the fence was sickly sweet. ครึ่งตึกครึ่งไม้: literally, ‘half building, half wood’.
“เข้ามาสิ” พี่ต้อยกวักมือเรียก ‘Come in,’ Toi called out, beckoning with her hand.  
รั้วไม้ระแนงเตี้ยๆ เพียงใช้ลวดคล้องไว้หลวมๆ ถูกปลดออกโดยง่ายเมื่อก้าวล่วงเข้าเขตรั้วบ้าน ขณะนั้นโลกทั้งโลกดูเหมือนจะหยุดหมุนไปชั่วขณะ The low lath fence had a loose wire bolt easy to open. When we stepped into the compound, it seemed the whole world had stopped revolving for a while. [Wonderful alliterations in the first part of this paragraph which can’t be duplicated.]
เราสองคนเดินตามพี่ต้อยเข้าไปข้างในกระทั่งถึงหน้าห้องเล็กๆ ฉันชะงักเท้าไว้แค่นั้น จับมือเธอบีบเบาๆ เธอยืนนิ่ง มือเย็นเฉียบ พี่ต้อยพาเธอหายเข้าไปในห้องเล็กๆ นั้น The two of us followed Toi inside into a small room. I stopped right there, grabbed her hand and pressed it lightly. She stood still. Her hand was icy cold. Toi took her inside that small room.  
ไม่ได้ยินเสียงอะไรอีก ไม่มีใครและอะไรที่จะมาทำให้วิตกกังวล There was nothing to hear any longer. There was no one and nothing to worry about.  
ฉันนั่งริมระเบียง รู้สึกผ่อนคลาย นังแมวท้องแก่เดินอุ้ยอ้ายผ่านไป ฉันเรียกมัน “เหมียว … เหมียว” มันหยุดจ้องหน้า ดวงตาสีฟ้าของมันใสแจ๋วเหมือนลูกแก้ว มันรู้เรื่องนี่นา I sat at the edge of the veranda, feeling relaxed. A heavily pregnant cat lumbered by. I called it. ‘Miao! … Miao!’ It stopped and stared. Its light- blue eyes were as clear as crystal balls and had that knowing look.  
“เมี้ยว” มันร้องคำเดียว ดวงตาสีฟ้าใสยังจ้องเป๋ง ‘Miao.’ It cried once, the light-blue eyes still staring insistently.  
ฉันรู้สึกหวาดระแวง มันรู้อะไรบ้างแล้วในบ้านหลังนี้ I felt mistrustful. It must know what went on in this house.  
“ไป ไปให้พ้น” ฉันโบกมือไล่ กระทืบเท้าเบาๆ ‘Shoo! Go away!’ I shook my hand to chase it away, tapped my feet lightly.  
เสียงประตูเปิด พี่ต้อยโผล่หน้าดำๆ ออกมาพร้อมกับกวักมือเรียก Sound of a door opening. Toi’s swarthy face peered out as she beckoned with her hand.  
“เสร็จแล้วหรือคะ” ‘Are you through?’  
“ยัง … เข้าใจคุยกับเขาหน่อย” มือใหญ่เทอะทะของพี่ต้องเอื้อมมาตบไหล่ฉันเบาๆ พร้อมกับเสียงหัวเราะ ‘Not yet … Know how to talk to her.’ Toi’s big, dumpy hand stretched out to tap me on the shoulder lightly as her laugh resounded.  
ฉันรู้สึกขยะแขยง นัยน์ตาของพี่ต้อยดูต่ำช้า ผิวพรรณก็ดูสกปรกชวนคลื่นเหียน I felt disgusted. Toi’s eyes looked low and mean, and her skin looked dirty, nauseating.  
ภายในห้องแคบๆ นั้นเล็กและแคบ เธอนอนอยู่บนเตียงเหล็กค่อนข้างสูงเหมือนเตียงที่ใช้ในโรงพยาบาล ดวงตาแห้งแล้งมีน้ำตาไหลพราก พี่ต้อยยักไหล่หนาเทอะของตัวเอง The room was stuffy, small and cramped. She lay on a rather high iron bed like those used in hospitals. Her parched eyes were crying a river. Toi shook her thick shoulders.

=

=

[Parched eyes that cry a river? Oh, well…]

“เราต้องให้น้ำเกลือเธอหน่อย เธออดอาหารมาหลายชั่วโมงทีเดียว” พี่ต้อยพูด ‘We must give her a saline solution. She hasn’t eaten anything for hours,’ Toi said.  
ฉันมองไปรอบๆ ข้าง ที่นี่มันขุมนรกชัดๆ มีแต่ความร้อนรุ่มและทุกขเวทนาอยู่รอบตัว I looked around the room. This was really the bottom of hell. There was only vehemence and suffering all around.  
“ไม่มีอะไรเลวร้ายอีกแล้ว มันกำลังจบ แล้วก็เริ่มต้นกันใหม่อีกครั้งกับสิ่งดีๆ ฉันไม่คิดว่าจะต้อนรับคนที่มาที่นี่อีกเป็นครั้งที่สอง” ‘There’s nothing evil any longer. It’s about to end and good things will start all over again. I don’t think I’ll welcome those who come here a second time.’  
ฉันมองพี่ต้อยอย่างรังเกียจ เธอกำลังทำตัวเหมือนเป็นพระเจ้าผู้มีความเมตตา I looked at Toi with dislike. She was acting as if she were a god full of loving kindness.  
“อยู่เป็นเพื่อนฉันนะ” ร่างโทรมๆ บนเตียงพึมพำออกมา ‘Please stay to keep me company,’ the ramshackle body on the bed mum- bled.  
ฉันพยักหน้าช้าๆ I nodded my head slowly.  
พี่ต้อยฮัมเพลงเบาๆ ขณะใส่ถุงมือ Toi hummed a song as she put on gloves.  
“ฉันจะให้แวเลี่ยมเธอสักหน่อย เธอจะได้สบายขึ้น ผ่อนคลายไปกับกล้ามเนื้อที่คลายตัว” เธอยักไหล่อีก เสียงเพลงปีศาจยังคงล่วงผ่านลำคอของเธอออกมาเบาๆ นัยน์ตาเล็กหยีดูกลอกกลิ้ง “และมันอาจจะมีการเจ็บปวดบ้าง ฉันจะให้ยาระงับปวดเธอด้วย” ‘I’ll give her some Valium. She’ll feel better as her muscles relax.’ She shrugged her shoulders again. Her throat kept humming that damn song. Her small, screwed-up eyes looked shifty. ‘And there may be some pain. I’ll give her pills to take care of that too.’  
พี่ต้อยทำงานอย่างคล่องแคล่ว “มาสิ มาเป็นลูกมือให้ฉันหน่อย บางทีเธอเองก็น่าจะเรียนรู้ไว้บ้างนะ ไม่มีอะไรยากเลย สิ่งที่ยากก็คือการตัดสินใจเท่านั้นเอง” Toi worked smoothly. ‘Come here. Come and be my assistant. It’d be good for you to learn, actually. There’s nothing difficult. What’s difficult is coming to a decision, that’s all.’  
ฉันยืนนิ่ง กัดริมฝีปาก รู้สึกเหมือนกำลังตกนรก I stood still, bit my lips, feeling as if I’d fallen into hell.  
“เธอสนใจบ้างไหมล่ะ หรือว่าอยู่กับพวกเด็กเล็กๆ จนทำมันไม่ลง … ฮ่ะฮ่ะ ฉันแหย่เธอเล่นเท่านั้นน่ะ” ’Are you interested or have you been with little kids so long you can’t do it? … Ah ha, I’m only teasing you, you know.’  
ฉันปิดปากนิ่งสนิท ไม่มีประโยชน์อะไรเลยที่จะพูดมาก I held my mouth closed tight. There was no point saying anything much.  
พี่ต้อยเป็นพยาบาล เคยทำงานที่เดียวกับฉัน เธออยู่ห้องคลอดขณะที่ฉันอยู่กับเด็กทารกตั้งแต่แรกเกิด เด็กทารกที่ต้องใส่เครื่องช่วยหายใจเพื่อทวงสิทธิ์ในการมีชีวิตอยู่และต้องได้รับการดูแลอย่างดี เด็กๆ เหล่านี้จะถูกส่งมาจากห้องคลอดเป็นส่วนใหญ่ บางรายก็เป็นเด็กที่มาจากการทำแท้งไม่สำเร็จ คลอดก่อนกำหนด หรือพิกลพิการมาจากการทำแท้ง ดูเหมือนเวลานี้จะเป็นทีของพี่ต้อย ที่ผ่านมาเราไม่เคยพูดกันมากไปกว่าการทักทายกันตามมารยาท แต่โดยลึกๆ แล้วฉันรังเกียจการทำงานของพี่ต้อย เธอลาออกมาหลายปีแล้ว หลังการถูกสอบสวนเกี่ยวกับกรณีรับจ้างทำแท้งเถื่อน ฉันไม่เคยนึกถึงเธอเลย กระทั่งวันที่ฉันรับปากกับผู้หญิงคนหนึ่ง Toi was a nurse. She used to work in the same place as I did. She was in the delivery room while I stayed with the babies since they were born, babies that had to be under breathing apparatus to make good their right to live and who had to receive good care. Most of those children would be sent from the delivery room. Some came from failed abortions, were premature babies or were crippled from butcher- ed abortions. It looked as though now was Toi’s time. Before that we had never talked to each other other than exchanging polite greetings, but deep down I disliked her work. She had re- signed years ago after being investig- ated for being hired to practise illegal abortions. I never thought about her until I made a promise to a woman friend.  
เธอมาหาฉันด้วยความวิตกกังวล แก้มตอบและมีสิวขึ้นเต็มสองแก้ม She came to see me with worry, her cheeks hollow and full of pimples.  
“ช่วยหาสถานที่และอยู่เป็นเพื่อนฉันเท่านั้น” เธอพูด ‘Help me find the place and keep me company, that’s all I ask,’ she said.  
“เธอจะทำอย่างนั้นได้หรือ มันบาปนะ” ฉันพูดด้วยความตระหนก ‘Are you really going to do that? It’s a sin, you know,’ I said with alarm.  
เธอโบกมือ “ใครๆ ก็พูดอย่างนี้ พูดเหมือนที่เธอพูดทุกคำนั่นแหละ” เธอหันมามองหน้าฉัน ริมฝีปากสั่นระริก “ฉันขอร้องนะ คิดว่าฉันขอร้อง” เธอทอดกายลงอย่างอ่อนแรง ดวงตาอ้างว้าง หม่นมัว She waved her hand. ‘That’s what everybody says, just like you, word for word.’ She turned to stare at me, her lips quaking. ‘I’m begging you. You can’t refuse me that much.’ She stretched herself down wearily, her eyes empty, gloomy.  
ฉันมองออกไปนอกหน้าต่าง เราเป็นเพื่อนกันมานาน แต่ฉันก็ลำบากใจเหลือเกิน I looked out of the window. We had been friends for a long time but I was most distressed.  
“แค่ไปเป็นเพื่อนนะ ความเลวร้ายทั้งหมดจะอยู่ที่นี่…” เธอชี้หน้าตัวเอง “อยู่ที่ฉันเพียงคนเดียวเท่านั้น” ‘Just going there to keep me company, you know. All of the vileness will stay here.’ She pointed to herself. ‘With me alone.’  
ฉันไม่ยอมรับปาก จนกระทั่งเธอสารภาพว่าเด็กในท้องนั้นคือเลือดเนื้อเชื้อไขของใคร … ฉันตกอยู่ในสภาพช็อก I refused to promise until she confessed who the father of the child in her womb was … I fell in a state of shock.  
ในยุคที่ศีลธรรมเสื่อมทรามลง สถาบันครอบครัวอาจถูกทำลายโดยบุคคลที่เป็นหัวหน้าครอบครัว ความรักที่บริสุทธิ์ค่อยอันตรธานไป เหลือเพียงร่องรอยของความรักที่สกปรก นับวันเรื่องราวที่ไม่เคยได้ยินหรือได้ยินนานๆ ครั้งก็จะได้ยินบ่อยขึ้น และกลับกลายเป็นเรื่องเล่าธรรมดาๆ … ฉันช็อกเกินกว่าที่จะบอกอะไรได้มากกว่านี้ In an era when morality is decaying, the family institution was harmed by an individual who was head of the family. Pure love had vanished, leaving behind traces of a love that was dirty. What had never been heard of or only once in a long while was being heard increasingly often and was becoming an ordinary tale … I was too shocked to say more than this. An alternative translation: In an era when morality was decaying, it was [those individuals that were] heads of families that were destroying the family institution. Too wide-encompassing to my taste.
ามกลางคืนค่ำที่มืดสนิท ขณะนั้นดวงใจดวงหนึ่งกลับมืดสนิทยิ่งกว่า In the middle of a totally dark night, right then, one heart had become even darker.  
= =  
พี่ต้อยเปลี่ยนถุงมือคู่ใหม่ เธอหยุดฮัมเพลงปีศาจนั่นแล้ว สีหน้าเธอดูเครียดและจริงจังขึ้น “เพียงใช้น้ำเกลือฉีดเข้าไปในมดลูกเท่านั้นน่ะ เคยใช้พวกโพรสธาแกลนดิน แต่เลือดออกมากไปหน่อย” Toi put on a new pair of gloves. She stopped humming that damn song. She looked tense and increasingly serious. ‘Injecting saline solution in the uterus is enough. I used to use prosta- glandins but there was too much blood…’  
“หนูจะออกไปรอข้างนอก” ฉันพูด ไม่ต้องการรับรู้อะไรมากไปกว่านี้ ‘I’ll go and wait outside,’ I said, not wanting to know anymore than this.  
พี่ต้อยชะงักมือเล็กน้อยแล้วก็เริ่มฮัมเพลงต่อ ก่อนจะหยุดและมองหน้าฉัน Toi stayed her hand a little and then resumed humming her song before stopping and staring at me.  
“มีอะไรอีกหลายอย่างที่เธอน่าจะรู้ไว้” ‘There are many other things you should know.’  
“แต่หนูไม่ต้องการรู้อะไรเลย” ‘But I don’t want to know anything at all.’  
เราประสานสายตากัน Our eyes met.  
“เธอไม่ใช่นักต่อต้านการทำแท้งนี่นา ตั้งแต่เธอพาลูกค้าคนแรกมาให้ฉันนั่นแหละ แต่ดูเหมือนเธอจะไม่มีความสบายใจเอาเสียเลย ฟังอะไรนี่แน่ะ…” เธอถอดถุงมือที่ยังไม่ได้ทำอะไรลงแช่ในน้ำยา และเดินไปหยิบหนังสือเล่มเล็กๆ เล่มหนึ่งบนโต๊ะ ฉันเห็นบนหน้าปกสีฟ้าอ่อนเขียนว่า คู่มือการทำแท้ง “นี่เป็นความจริง ฉันคิดว่าการทำแท้งน่าจะเป็นเรื่องที่ถูกกฎหมายได้ ในหนังสือนี้บอกว่า ผู้หญิงที่แนะนำว่าเราจะต้องรู้สึกโหดร้ายและทารุณภายหลังจากการทำแท้งอย่างแน่นอนนั้น ก็คือผู้หญิงที่มีทรัพยากรอย่างเพียงพอแล้ว ไม่ค่อยจะมีโอกาสเจ็บป่วย และไม่เคยนึกถึงเด็กที่หิวโหยและหนาวเหน็บเลย” ‘You’re no longer an anti-abortion militant from the moment you brought me this first client. But it seems you’re not in the least pacified. So listen.’ She took off the gloves she had done nothing with yet and dipped them into some medicated water and then walked over to take a small book on the table. I saw on the light-blue cover the words Abortion Manual. ‘This is the truth. I think abortion should be legalised. In this book it says that women who advocate that we must feel cruel and heartless after an abortion for sure are women that have enough wherewithal and are seldom ill and never think of children that are famished and freezing.’  
ฉันผลักประตูออกมานอกห้อง ข้างนอกเงียบสนิท บ้านนี้ไม่มีใครอยู่เลยนอกจากพี่ต้อย มันอาจจะมีดวงวิญญาณเล็กๆ ของพวกเด็กๆ มากมายอยู่ที่นี่ด้วยก็ได้ ฉันรู้สึกหนาวยะเยือก I pushed the door and went out of the room. Outside it was totally quiet. No one lived in this house apart from Toi, though it might be peopled with the little souls of many, many children. I shivered with cold.  
ดูเหมือนเวลาจะผ่านไปช้ามาก… It seemed time was passing very slowly…  
พี่ต้อยเปิดประตูออกมาอีกครั้ง เธอหัวเราะเบาๆ ก่อนจะปิดประตูไว้ดังเดิม ฉันถลาไปที่ประตู พี่ต้อยยกมือห้ามไว้ Toi opened the door and came out again. She laughed softly before closing the door as before. I rushed to the door. Toi raised her hand to prevent me.  
“ให้เธอได้พักผ่อน ฉันให้นมอุ่นๆ เธอกินไปเมื่อครู่นี้” ‘Let her rest. I gave her warm milk; she drank it a moment ago.’  
“เธอเป็นอย่างไรบ้าง” ‘How is she?’  
“ไม่มีอะไรต้องกังวลอีกต่อไป เธอตัดสินใจด้วยตัวเอง…จำเอาไว้ เธอตัดสินใจด้วยตัวเอง และอีกประมาณสองหรือสามชั่วโมงเธอก็จะตื่น” ‘There’s nothing to worry about any longer. She decided by herself … remember that. She decided by herself and two or three hours from now she’ll wake up.’  
ฉันทรุดตัวลงนั่งริมระเบียง อ่อนล้า หวั่นไหว I sat myself down by the edge of the veranda, weary, shaken.  
“เธอจะดื่มอะไรสักหน่อยไหม” พี่ต้อยถาม ‘Do you want to drink something?’ Toi asked.  
ฉันสั่นหน้า I shook my head.  
“ดูเธอไม่มีความมั่นใจเอาเสียเลย ลังเล สงสัย และหวาดระแวง สังคมวันนี้คงทำให้เธอสับสนพอดูทีเดียว บางครั้งเราก็ต้องฝืนทำในสิ่งที่ตัวเองเคยเกลียดมันอย่างเข้ากระดูกดำ เหมือนอย่างที่เธอได้ทำมันลงไปแล้ว อาจจะไม่ใช่กระทำเพื่อความรัก … บางทีมันอาจไม่มีเหตุผลอะไรเลยด้วยซ้ำ ขอบใจนะที่พาลูกค้ามาให้ฉัน นี่เธอเปลี่ยนความคิดของเธอไปตั้งแต่เมื่อไหร่กันนะ” พี่ต้อยหัวเราะ ‘You don’t look confident at all. You hesitate, you wonder, you’re suspi- cious. Society these days must make you feel very confused. Sometimes we must force ourselves to do things we positively hate, as you’ve already done, perhaps not out of love … Sometimes there isn’t even any reason. I thank you for bringing me this client. When did you change your mind?’ Toi laughed.  
ฉันรู้ดีว่ามันเป็นเสียงหัวเราะเยาะ ฉันแค้นใจ ตอบเธอกลับไปว่า “พี่ทำแท้งมาตั้งมากมาย พี่ไม่กลัวบาปกลัวกรรมเลยหรือ พวกเด็กๆ ที่พี่ฆ่าทิ้งเคยมาทวงชีวิตคืนจากพี่บ้างไหม” ฉันรู้สึกสะใจที่สามารถกล่าววาจาเหล่านี้ออกมาได้ อย่างน้อยก็รู้สึกผิดน้อยลง I knew very well that her laughter was mocking me. I felt resentful and answered by saying, ‘You’ve practised so many abortions: aren’t you afraid of sin at all? All of those children you’ve killed, haven’t they come back to claim their lives back?’ I felt satisfied to be able to express myself like this. At least I felt less guilty.  
เธอนั่งเงียบ สายตาเหม่อมองออกไปในความมืด กลิ่นดอกการเวกยังคงหอมเอียน She sat quietly, her eyes staring into the dark. The scent of ylang-ylang was still cloying.  
“มโนธรรมของใครที่กำลังโจมตีเธอ” พี่ต้อยหันกลับมาจ้องหน้าฉัน “เธอกลัวใครจะรู้ล่ะ” ‘Whose conscience is it that’s lamb- asting you?’ Toi turned back to stare at me. ‘You’re afraid people will know.’  
“เปล่าละ” ฉันละล่ำละลัก ‘Not at all,’ I sputtered.  
“เธอควรจะแน่วแน่กับมโนธรรมของเธอเสียตั้งแต่แรก” เธอหัวเราะหึหึ “หมายความว่าเป็นมโนธรรมของเธอจริงๆ นะ ไม่ใช่ของใคร แต่เธอก็เพียงกลัวว่าคนอื่นจะรู้เท่านั้น เธอกลัวสังคมของเธอจะประณามความคิดเช่นนี้ ขณะที่เธอก็ดูเหมือนจะยินดีเงียบๆ ถ้าเรื่องราวมันจะจบลงเช่นนั้น ครั้งแรกเธออาจจะผลีผลามไปหน่อย เธอตกใจกับสิ่งที่ได้ยินได้ฟังละสิ แล้วเธอก็ไม่อยากแม้แต่จะคิดถึงเรื่องราวอันน่าบัดสีนั่น เธอชอบที่จะทำตัวลับๆ ล่อๆ ผู้ชายต่างหากที่เธอควรจะประณาม” ‘You should have cleared things with your conscience from the first.’ She chuckled. ‘I mean, it’s truly your con- science, you know. But you’re just afraid other people will know. You’re afraid the circles in which you move will condemn this kind of thinking, while you seem happy to keep quiet if the story stops like that. At first you were a bit hasty, you were shocked by what you heard and you didn’t want to even think about something disgrace- ful like that. You like to be secretive. It’s men instead you should condemn.’  
ฉันยืนนิ่ง รู้สึกคลื่นไส้อย่างรุนแรง I stood still, feeling nauseous.  
“เราอยู่กับความโหดร้ายและไร้ปรานีของสังคมมาโดยตลอด เธอลองก้าวออกไปข้างนอกที่ถนนนั่นสิ อันตรายทุกอย่างรอเธออยู่ตั้งแต่ก้าวแรก เพียงแต่ว่าวันนี้หรือวันพรุ่งนี้เธออาจจะโชคดี ความชั่วร้ายมีอยู่ทุกหนทุกแห่ง ไม่เฉพาะแต่ในบ้านหลังนี้หรอก ในใจเธอ…” ‘The cruelty and mercilessness of society has always been with us. Just step outside to the road there. All sorts of danger are waiting from the first step, except that today or tomorrow you’ll be lucky. There’s evil every- where, in every corner, not just in this house. In your heart…’  
ฉันหันหลังให้พี่ต้อย ละอายแก่ใจ แล้วก็เปลี่ยนเป็นความโกรธ I turned my back to her, feeling ashamed, and then the shame turned to anger.  
พี่ต้อยยังคงพูดต่อ “ฟังนะ เธอไม่ใช่ผู้บริสุทธิ์หรอก เด็กๆ พวกนั้นล่ะ เขาเป็นผลิตภัณฑ์ที่ชั่วร้ายของสังคม…” Toi went on talking. ‘Listen. You’re not an innocent person. Those chil- dren, they are the by-products of evil in society…’  
“พอเถอะ” ฉันโบกมือ ได้ยินเหมือนเสียงเด็กร้องมาไกลๆ ‘Enough.’ I waved my hand, heard like a child’s voice from afar.  
“ฉันเพียงอยากบอกอะไรเธอบ้างเท่านั้น คนที่มีมโนธรรมเพียงพอเท่านั้นที่มีสิทธิ์มายืนชี้หน้าประณามคนอื่นเขาได้” ‘I merely want to tell you a few things. Only those that have enough conscience have the right to stand pointing their finger at others.’  
“หนูจะเข้าไปดูเธอได้หรือยัง” ฉันพูด ‘May I go in yet to have a look at her?’ I said.  
“ก็ได้ … หวังว่าเธอคงจะตื่นแล้ว” ‘Why not … Let’s hope she’s awake.’  
ฉันเพียงต้องการพาเธอออกไปจากที่นี่ให้เร็วที่สุดเท่านั้น ไม่มีที่ใดที่จะชั่วร้ายไปกว่าสถานที่นี้อีกแล้ว พี่ต้อยไม่ใช่คน เธอต้องเป็นนังแม่มด นังปีศาจ ฉันผิดเอง ผิดตั้งแต่แรก ฉันเปิดประตูห้องเข้าไปอย่างรีบร้อน แว่วเสียงหัวเราะของพี่ต้อยลอยตามเข้ามาเบาๆ I just wanted to take her out of here as soon as possible. There was no place worse than this one any longer. Toi wasn’t a person. She must be a witch, a female devil. It was my fault, my fault from the beginning. I opened the door of the room and entered in haste. Low laughter from Toi followed me in.  
เธอลืมตาขึ้นช้าๆ ริมฝีปากแห้งเหมือนขาดน้ำ She opened her eyes slowly. Her lips were parched. ริมฝีปากแห้งเหมือนขาดน้ำ: literally, ‘lips dry as if missing water’.
“เรียบร้อยแล้วใช่ไหม เธอพอมีแรงหรือยัง” ฉันถาม ‘It’s over, right? Are you strong enough yet,’ I asked.  
เธอพยักหน้า มีแต่ความเงียบ เธออาจจะเสียใจ ฉันเองก็เสียใจไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าเธอ She nodded. There was only silence. Maybe she was sorry. I was no less sorry than she was.  
รอบๆ ห้องทุกสิ่งยังคงอยู่ในสภาพเดิม น้ำเกลือหมดไปเพียงครึ่งขวด มันถูกถอดออกและเลื่อนเสาไปไว้ด้านข้าง บนโต๊ะมีแก้วนมเหลือติดก้นแก้วอยู่เพียงเล็กน้อย ที่ปลายเตียงมีถังขยะปิดฝามิดชิด … ความชั่วร้ายคงอยู่ในนั้น Around the room everything was the same as before. The pouch of saline solution was still half full. It had been unplugged and hung on a pole on one side of the bed. On the table was a glass of milk with a little milk left at the bottom. At the foot of the bed was a rubbish bin, tightly closed … the terrible stuff was in there!  
“พี่ต้อยบอกว่า มีเด็กๆ มารวมกันอยู่ที่นี่มากมาย พวกเขาร้องไห้กันทุกคืน” เธอพูด ‘Toi said there are lots of children gathered here. They all cry every night,’ she said.  
ฉันจับตัวเธอเขย่าอย่างแรง เธอคงเพ้อ ทว่าเธอค่อยๆ หลับตาลงและเริ่มพูดอีกครั้ง I grabbed her and shook her forcefully. She must be raving, but she slowly closed her eyes and resumed speaking.  
“พี่ต้อยบอกว่าฉันยังมีโอกาสเปลี่ยนใจ มดลูกของฉันยังปกติ เธอว่ามีเด็กๆ มากมายแล้วที่นี่ เด็กๆ เหล่านี้คือผู้บริสุทธิ์ ฉันควรจะไปอยู่ที่ไหนสักแห่ง และเริ่มต้นใหม่ด้วยการลืมเรื่องราวทั้งหมดเสีย มีสิ่งชั่วร้ายเกิดขึ้นกับชีวิตเรามากพอแล้ว เราจะไม่เพิ่มมันอีก ฉันมีโอกาสเล็กน้อยเท่านั้น พี่ต้อยบอกว่า เป็นการง่ายนิดเดียวที่เธอจะจัดการกับเด็กเสียเดี๋ยวนี้ เธอพูดย้ำว่าเดี๋ยวนี้…” เธอปล่อยให้น้ำตาไหลริน “ฉันเปลี่ยนใจ ฉันเลือกที่จะเอาเด็กไว้ พี่ต้อยบอกว่า ขอบใจ คืนนี้เธอจะนอนหลับสนิท เด็กๆ จะไม่มารบกวนเธอ จากนั้นเธอให้ฉันกินนมพร้อมกับยานอนหลับ” ‘Toi said I still could change my mind. My uterus is still normal. She said there are lots of children here. These children are innocent. I should go someplace and begin again and forget all that happened. Enough terrible things have happened in my life, we shouldn’t add to them. I had only a small window of opportunity. Toi told me it was easy enough for her to take care of the child right now. She repeated “right now”…’ She let her tears flow out. ‘I’ve changed my mind. I’ve chosen to keep the child. Toi thanked me, she said tonight she’ll sleep soundly, the children won’t come and disturb her. After that, she gave me milk to drink and a sleeping pill.’  
ฉันรีบผลักประตูออกมานอกห้อง มองหาพี่ต้อย ไม่มีร่างของเธออยู่ที่นั่น ฉันเดินออกไปที่ระเบียง ในความชั่วร้ายมีความงดงามแฝงอยู่ ขณะที่ในความงดงามกลับมีความชั่วร้ายแฝงอยู่เช่นกัน กลิ่นดอกการเวกหอมอบอวลมาตามสายลม แมวท้องแก่เดินอุ้ยอ้ายผ่านไปช้าๆ… I hastily pushed the door and went out of the room, looking for Toi. She wasn’t there. I went out to the veranda. In evil beauty is hidden, while in beauty evil is hidden too. The wind carried the fragrance of the ylang-ylang. The heavily pregnant cat lumbered by…  
  ‘Phoo Borrisut’
in Chor Karrakeit 19, 1994
 
  .Saowaree (Saowaree Yemla-or) is a nurse in a district hospital in Ratchaburi province, where she was born. Two of her collections of short stories were short-listed for the SEA Write Award.  Also published here: ‘Love’s last lesson’ (23.03.12) and ‘The black shadow’ (08.03.13).
=saowaree1

The black shadow – Saowaree

In this edifying tale of a child’s perception of the world, the delicacy of feelings between mother and daughters is conveyed through the subtlety of the dialogue, in contrast to a scabrous theme and the alienating behaviour of the mother. MB

เงาดำ

THE BLACK SHADOW

scorpionfly_lauren scorpionfly rev

เสาวรี

SAOWAREE

TRANSLATOR’S KITCHEN
…จากนั้นเธอได้หลับตาลง ในดวงตาที่หลับเธอมองเห็นสายหมอกขาว เห็นแม่ เห็นวัด เห็นแมงป่อง … After which she closed her eyes. Behind her resting eyelids, she saw a trail of white fog, she saw her mother, saw the temple, saw the scorpionfly.
“เธอควรจะกลับบ้าน” เขาผ่านเสียงเข้ามาในม่านหมอก ‘You should go back home.’ His voice came through the curtain of fog.
“ไม่” น้ำเสียงนั้นแผ่วเบา นัยน์ตาปิดสนิท ‘No,’ said with a soft tone of voice, eyes shut tight.
“เธอจะเสียหาย” เขาว่าอีก แต่ท่าทางเขาไม่ยี่หระ “เธอจะเสียหาย” ‘That’s not good for you,’ he said again, but he sounded unperturbed. ‘Not good for you.’
=
ฟ้าแลบ ฟ้าร้อง และสายฝนที่กระหน่ำอยู่ข้างนอกทำให้เธอนึกถึงความอับชื้นในบ้านที่มีสายหมอกปกคลุมบางเบาในฤดูหนาว ฤดูหนาวที่พ่อได้ตายจากไป ศพของพ่ออยู่ในโลงไม้จำปาตั้งไว้ที่วัดซึ่งอยู่ข้างบ้าน … วัดซึ่งอยู่ข้างบ้าน เธอกัดเล็บตัวเองจนปลายเล็บฉีก เกลียดวัด ความรู้สึกเกลียดวัดรุนแรงมาก จนไม่แน่ใจว่าถ้านรกมีจริงเวลาตายไปเธอต้องไปอยู่ที่นั่นหรือเปล่า Lightning, thunder and rain pelting repeatedly outside made her think of the stuffiness in the house which thin fog enfolded in the cold season, the season Father passed away, Father’s body in the champak wood coffin displayed at the temple next door … the temple next door. She bit her nails until their tips were torn. She hated the temple. Her feeling of hate for the temple was so strong that she wasn’t sure, if there was a hell, whether she’d have to go there or not when she died. ===

=

=

=

=

=

=

‘when she died’: the slight inversion at the end of the sentence is needed to make it read smoothly.

ศพพ่อยังนอนอยู่ในโลงด้วยซ้ำขณะที่คนเริ่มพูดกันถึงเรื่องราวของแม่ เธอเป็นเด็กอายุสิบสองขวบ ยังเดินเกาะชายผ้าถุงแม่ ตอนที่เอาศพพ่อไปเผาแม่ร้องไห้สะอึกสะอื้น พี่สาวคนโตก็เช่นกัน ตัวเธอกำชายเสื้อดำของแม่ไว้แน่นขณะที่ร่างของพ่อกำลังเผาไหม้อยู่บนเชิงตะกอน Father’s body was still in the coffin when people began to talk about Mother. She was a twelve-year-old child, still walked clinging to the stem of her mother’s wraparound. When Father’s body was taken to be cremated, Mother wept and sobbed, and so did her big sister. She clutched Mother’s black shirt tight while Father’s body was being consumed on the pyre.
ศพพ่อไหม้ไปไม่นาน ใจแม่ก็ไหม้ไปด้วยไฟโลกีย์ เปล่า … เธอไม่ได้ว่าแม่ คนอื่นๆ ต่างหากที่พูดกันเช่นนั้น เธอต้องตะโกนด่าคนอื่นๆ เหล่านั้นด้วยความโกรธ เพราะเธอรักแม่ Not long after Father’s body was burnt, Mother’s heart burnt with the fire of lust. No, she didn’t reproach Mother. It was the others that spoke like that. She had to shout cursing the others in anger be- cause she loved Mother. The repetition of ‘burnt’ is obviously meant and must be respected.
=
“พรุ่งนี้เช้าต้องไปส่งผักที่ตลาด” เขาพูดมาจากปลายเตียง ‘Tomorrow morning I have to take the greens to the market,’ he said from the foot of the bed.
“กี่โมง” เธอถามทั้งๆ ที่ยังหลับตา ‘At what time,’ she asked even though her eyes were still closed.
“ตีสี่” ‘Four.’
“แล้วจะกลับมากี่โมง” ‘What time will you be back?’
“คงประมาณหกโมง” ‘About six, I reckon.’
“อย่าลืมซื้อน้ำเต้าหู้กับปาท่องโก๋มาฝากด้วย” ‘Don’t forget to buy soymilk and pa- thongko* for me.’ * Deep-fried dough dollops (see below).
“น้ำเต้าหู้กับปาท่องโก๋” เขาทวนคำ ‘Soymilk and pathongkho,’ he re- peated.
=
แม่บอกว่าเพราะอะไรแม่จึงต้องไปวัดบ่อยๆ แม่โศกเศร้า เธอรู้ แต่แม่ไม่ได้พูดเช่นนั้น แม่บอกว่าไปคุยกับหลวงพ่อ ไปคุยกับพระ แต่ป้าแก่ๆ พวกนั้นพูดว่าแม่ไปนอนกับพระ Mother told her why she had to go to the temple often. Mother was sorrowful, she knew, but Mother didn’t speak like that. Mother told her that she went to talk to the Reverend, to talk with the monk, but those old crones said Mother went to sleep with the monk. .pathongko
ฟ้าแลบเข้ามาในห้องอีก สว่างจ้า แล้วฟ้าก็ผ่าเปรี้ยง ไฟฟ้าดับพรึ่บ เหลือเพียงฝอยฝนกระทบหลังคา A flash of lightning entered the room again, dazzling, and then deafening thunder. The electricity went out, leaving only the rain pummelling the roof. ฝอยฝน gives the idea of filaments of rain as in the French expression ‘il pleut des cordes’ (it’s raining cats and dogs).
“กลัวไหม” ผู้ชายจากปลายเตียงส่งเสียงมาที่หัวเตียง เธอลืมตาขึ้นมืดสนิทยิ่งกว่าตอนที่หลับตา มองไม่เห็นอะไรเลยจริงๆ ดีเหลือเกิน เธอไม่อยากเห็นอะไรอีกแล้ว ‘Are you afraid?’ The voice of the man at the foot of the bed was directed towards the head of the bed. She open- ed her eyes. It was even darker than when her eyes were closed. She couldn’t see anything at all. Great! She didn’t want to see anything any longer.
“จุดเทียนไหม มีเทียนกับไฟแช็กอยู่ที่ลิ้นชักหัวเตียง” เขาพูด ‘How about lighting a lamp? There’s a lamp and a lighter in the drawer at the head of the bed,’ he said.
“ไม่ต้อง” ‘No need.’
=
ก่อนฝนตกหนัก แม่ข้ามไปที่วัด พายุพัดแรง ต้นไม้ใหญ่ล้มระเนระนาด ในบ้านมีแสงตะเกียงวอมแวม อากาศเย็นชื้น เธอนั่งอยู่กับพี่สาว ต่างคนต่างก็ชะเง้อคอมองออกไปที่วัด พี่สาวบอกเธอว่าฝนตกหนัก แม่คงข้ามกลับมาไม่ได้ แต่นัยน์ตาของพี่สาวกลับเต็มไปด้วยความขุ่นเคือง Before it pelted with rain, Mother had gone over to the temple. The windstorm made big trees fall on top of one another. In the house, a lamp light flickered. The air was dank. She sat with her big sister, each stretching their neck to look in the direction of the temple. Her sister told her it was raining so hard Mother would probably not make it back, but her eyes were full of annoyance. อากาศเย็นชื้น: here, ‘dank air’; two paragraphs down, ‘dank weather’. It’s as important to keep the adjective as to get the nouns right.
วัดอยู่ข้างบ้าน บ้านอยู่ข้างวัด แต่เธอกลับรู้สึกว่าบ้านกับวัดเวลานี้ช่างไกลห่างกันเสียเหลือเกิน คิดถึงแม่ อยากให้แม่มาอยู่ใกล้ๆ ตอนฝนตกฟ้าร้องคำรณ เธอชะเง้อคอมองออกไปที่วัดอีกครั้งและเห็นเพียงยอดโบสถ์ตอนฟ้าแลบ The temple was next to the house. The house was next to the temple. But she felt instead that house and temple right now were miles apart. She missed Mother, wanted Mother to be close by when it rained and the thunder rumbled. She stretched her neck towards the temple once again and could see only the top of the main pavilion when there were flashes of lightning.
=
มันเข้ามาพร้อมๆ กับอากาศที่ชื้นเย็น เข้ามาขณะที่แม่ไม่อยู่ ไอ้ตัวชั่วร้าย … เธอเกลียดมัน มันทำให้เธอรู้สึกหวาดกลัว แมงป่องตัวสีดำ หางงอนชี้ชัน มันเข้ามากัดชีวิตเธอ It came in along with the dank weather, came in while Mother wasn’t there, that nasty creature. She hated it. It made her feel scared. A black scorpionfly with a raised curved tail. It came in to bite her life. ===

กัดชีวิตเธอ: ‘bite her life’ is cute and obviously meant: a dividend of word for word translation.

ตีมันให้ตาย ตีมันให้ตายไปเลย” เธอร้องไห้และสะบัดนิ้วไปมา ‘Smash it and kill it! Kill it!’ she shouted, shaking her finger heatedly. ตีมันให้ตาย: literally, ‘beat it to death’; ไปมา, ‘back and forth’.
“มันหนีไปแล้ว” พี่สาวพูด “มาส่งมือมานี่” พี่สาวตำหัวหอมมาพอกให้ที่นิ้วมือซึ่งบวมและปวดมากขึ้นเรื่อยๆ ‘It’s gone,’ her sister said. ‘Show me your hand.’ Her sister sliced an onion and applied slices around the finger which was swelling and hurting more and more.
“ทำไมแม่ไม่กลับมาเสียที” เธอพร่ำพูด ‘Why isn’t Mum back yet,’ she kept asking.
“เงียบนะ เงียบเดี๋ยวนี้ ถ้ายังขืนพูดมากอยู่จะปล่อยให้แมงป่องมันกัดให้ตายอยู่ตรงนี้แหละ” ‘Quiet. Stop it now. If you keep bab- bling, I’ll have the scorpionfly bite you to death, right here.’
นิ้วมือบวมเป่งเหมือนจะแตก เธอโกรธแม่ The finger swelled as if it was about to burst. She was angry with Mother.
“แม่ไปนอนกับพระหรือ” เธอถามพี่สาว ‘She’s gone to sleep with the monk, hasn’t she,’ she asked her sister.
=
ฝนซาเม็ด เธอนอนอยู่ในห้อง อย่างปลอดภัย นิ้วมือยังคงบวมเป่ง ความปวดทุเลาลง ได้กลิ่นหัวหอมที่พอกอยู่บนนิ้วลอยมาจางๆ The rain relented. She lay in the room in safety. Her finger was still very swollen. The pain had receded. The onion slices placed around her finger gave out a faint smell.
“ทำไมแม่ทำอย่างนี้นะ” เสียงพี่สาวต่อว่าแม่ในความมืด ‘Why do you behave like this?’ Her sister’s voice berated Mother in the dark. In (this overheard) dialogue แม่ is no longer ‘Mother’ but ‘you’…
แม่ไม่ได้ทำ” แม่ว่า ‘I didn’t do anything,’ Mother said. …and ‘I’.
“ไม่มีใครเขาเชื่อแม่หรอก นังนันต์มันยังถามเลยว่าแม่ไปนอนกับพระหรือ” ‘Nobody believes you. The little one even asked if you’d gone to sleep with a monk.’ นังนันต์ (Ms Nan) is obviously the little girl’s name. Hence ‘the little one’ instead.
“แล้วแกก็คิดว่าแม่เป็นอย่างที่พวกเขาพูดกัน” แม่ย้อนเรียบๆ ‘And you think that I am like people say,’ Mother retorted evenly.
“แม่ทำตัวไม่ดี” พี่สาวร้องไห้ และเธอได้ยินเสียงถอนหายใจของแม่ ‘You’re not behaving properly.’ Her sister was crying and she heard Mother sighing.
“แม่ไปคุยกับพระ พระท่านสอนแม่เกี่ยวกับธรรมะ” แม่พูดช้าๆ  ‘I went to talk with the monk, he’s teaching me dharma,’ Mother said slowly.
เงียบกันไปครู่หนึ่ง พี่สาวก็พูดว่า “นังนันต์มันโดนแมงป่องกัดที่นิ้ว นั่งรออยู่ตั้งนาน” They were both silent for a while. Then her sister said, ‘The little one’s been bitten on a finger by a scorpionfly. She waited for you a long time.’
เธอนอนนิ่งแกล้งทำเป็นหลับต่อ แม่จับมือเธอขึ้นไปดู สัมผัสจากมือของแม่อบอุ่นจนเธอรู้สึกว่าหายปวดเป็นปลิดทิ้ง She lay still, pretending to sleep. Mother took her hand and raised it to have a look. The contact of Mother’s hand was so comforting she felt her pain vanish.
=
แม่กลายเป็นที่นินทาของชาวบ้านอย่างสนุกปาก แต่แม่ไม่สนใจ Mother had become the target of lively gossip among the villagers, but Mother didn’t pay attention.
“หน้าด้านล่ะสิ” ป้าแย้มพูด ‘See how brazen she is!’ Aunt Yaem said.
=
“แม่ไม่ได้เป็นอย่างที่พวกเขาพูด” แม่พูดเท่านี้ ทุกครั้งแม่จะพูดเท่านี้ ไม่มีคำโต้เถียง ไม่มีคำอธิบาย เธอไม่เข้าใจแม่ เธอต้องการให้แม่ออกมาเถียง ออกมาสู้กับปากชาวบ้าน ออกมาบอกว่าแม่ไม่ได้นอนกับพระ หรือว่าแม่นอนกับพระจริงๆ ‘I’m not like they say,’ that’s all Mother would say. She never said a word more. No protest, no explanation. She didn’t understand Mother. She wanted Mother to come out and argue and fight the public rumour, come out and tell them she wasn’t sleeping with the monk or even say she was.
“ใครเขาจะเชื่อแม่” พี่สาวว่า แล้วแม่ก็เงียบไปเหมือนทุกๆ ครั้ง ‘Who’d believe you?’ her sister said and then Mother was silent as always.
หลวงพ่อที่ถูกกล่าวหาออกจากวัดไปแล้ว แม่บอกว่าท่านออกธุดงค์ แต่ชาวบ้านกลับพูดว่าถูกเจ้าอาวาสจับสึก เธอไม่รู้จะเชื่อใครดีเพราะเธอไม่เคยเห็นพระรูปนี้อีกเลยจนบัดนี้ อย่างไรก็ตาม แม่ก็ยังไม่พ้นคนนินทาอยู่นั่นเอง เธอเองก็ยังคลางแคลงใจแม่เสมอมา อดีตของแม่เป็นเหมือนเงาดำที่แอบแฝงอยู่ในจิตใจของเธอมาตลอด บางครั้งเธออยากจะหนีไปให้ไกลจากแม่ แต่เธอก็ยังไม่แน่ใจ The Reverend in question had already left the temple. Mother told her he had gone on a pilgrimage, but the villagers claimed he had been disrobed by the abbot. She didn’t know whom to believe, because she had never seen that monk again. In any case, Mother still didn’t escape gossip. She herself remained suspicious of Mother. Mother’s past was like a black shadow hidden away in her heart all the time. Sometimes she wanted to flee far away from Mother, but she still wasn’t certain.
=
“เธอควรจะกลับบ้านแต่เช้านะ” เขาพูดขณะที่ฝนเริ่มซาเม็ด ‘You should go back home early,’ he said when the rain began to abate.
“กินปาท่องโก๋เสร็จจะกลับ” เธอว่า ‘I’ll leave when I’ve finished the pa- thongko,’ she said.
“ง่วงหรือยัง” เขาถามแล้วหาวเสียงดัง ‘Sleepy yet?’ he asked and then yawn- ed loudly.
“ยัง” ‘Not yet.’
“ถ้าอย่างนั้นเรานอนก่อน” เขาพูด แล้วก็นอนพาดตัวขวางเตียงอยู่ในความมืด ‘In that case, I’ll sleep first,’ he said and then lay down and stretched across the bed in the dark. In familiar language, เรา (we) is often used to mean ‘I’.
เมื่อคืนนี้เธอไม่ได้นอนทั้งคืน เขาลุกไปส่งผักตอนตีสี่ เธอก็ยังไม่หลับ กระทั่งเขากลับมาตอนหกโมงเช้าและส่งถุงน้ำเต้าหู้ร้อนๆ กับปาท่องโก๋ให้เธอ Last night she hadn’t slept for the whole night. He had got up to dispatch the vegetables at four. She still wasn’t sleep- ing when he came back at six and handed her hot soymilk and pathongko. Note the change of tense for a past action.
“ขอบใจ” เธอพูด ขอบตาเขียวคล้ำ เขาเดินเข้ามาถอดเสื้อกล้ามพาดไว้ที่ปลายเตียง เธอเทน้ำเต้าหู้ใส่ชามและฉีกปาท่องโก๋ใส่ เขามองเธอแล้วหัวเราะ ‘Thanks,’ she said, with rings under her eyes. He had walked over and taken off his vest and folded it at the foot of the bed. She had poured the soymilk in a plate and torn the pathongko into pieces she dunked in the soymilk. He had looked at her and then laughed.
=
ชาวบ้านเริ่มมีเรื่องใหม่พูดกันสนุกปาก พวกเขาพูดว่า “ลูกสาวคนเล็กของใยแก้วมันดอกทองเหมือนแม่มัน” The villagers began to have a new story on which to exercise their verve. They said, ‘Kaeo’s younger daughter is as much of a hussy as her mother.’ ดอกทอง (‘golden flower’) is one of those abusive, rather old-fashioned words with plenty of translations to choose from: harlot, hussy, strumpet, slut…
พี่สาวเรียกเธอไปถามด้วยใบหน้าถมึงทึง ต่อหน้าแม่ที่ยืนเงียบสงบเหมือนคนไม่มีปากเสียง Her sister called her up and questioned her with a dour face in front of Mother who stood silent as if deprived of a voice.
“หนูไม่มีอะไรจะพูด” เธอยืนกอดอก ลอยหน้า ‘I have nothing to say.’ She stood hug- ging her chest and shaking her head.
“แต่แกต้องพูด” พี่สาวเสียงแข็ง ‘But you must speak.’ Her sister’s voice was harsh.
“ก็ได้…” เธอแบะปาก “หนูไม่ได้เป็นอย่างที่ชาวบ้านพูด … เชื่อไหมล่ะ” ‘All right…’ She opened her mouth. ‘I’m not like they say … Do you believe me?’
“ไม่มีใครที่ไหนเขาเชื่อหรอก ว่าหญิงกับชายอยู่กันสองต่อสองทั้งคืน จะมีอะไรเหลือรอด กลับมา” พี่สาวพูด ‘Nobody will ever believe that a boy and a girl alone all night haven’t been up to no good,’ her sister said.
เธอไม่ได้เถียงสักคำ สิ่งที่พี่สาวพูดก็ถูกแต่ไม่ใช่ถูกทั้งหมด กฎเกณฑ์อย่างเดียวกันจะนำมาใช้ประเมินหัวใจของคนทุกคนไม่ได้ เธออยู่นอกเหนือกฎ- เกณฑ์นั้น แล้วแม่ล่ะ เธอรู้สึกตื่นเต้น She didn’t utter a word in denial. What her sister said was true but it wasn’t entirely true. You couldn’t use the same rule to measure the heart of everyone. She was above that rule. Then what about Mother? She felt curious. เธอรู้สึกตื่นเต้น: literally, ‘she felt excited’. With that word, the author is tipping her hand. Editorial decision to change it to ‘curious’.
เขาไม่เคยล่วงเกินเธอ นอกจากพูดคุย คุยเรื่องไปส่งผัก เขาบอกว่าอยากมานอนที่นี่ก็มาซิ มีที่ให้นอน เป็นปีมาแล้วกระมัง แต่จนป่านนี้ทั้งเธอและเขาก็ยังไม่มีใคร “เสร็จ” ใครอย่างที่ชาวบ้านพูด He had never molested her, only talked, talked about sending the greens to the market. He had told her if you want to come and sleep here, feel free, there’s a bed to sleep on. It must have been a year already but so far nothing had happened between her and him as the villagers said.
“ห้ามแกไปบ้านนั้นอีก จำไว้” พี่สาวสั่งเสียงกร้าว ‘I forbid you to go to that house again, and don’t you forget it,’ her sister ordered with a harsh voice.
เธอหัวเราะ ส่ายหน้า She laughed, shook her head.
“หมายความว่า…” พี่สาวจ้องหน้าเหมือนอยากฉีกเธอเป็นชิ้นๆ ‘Meaning that…’ Her sister glared at her as if she meant to tear her to pieces.
“หนูไม่เคยดอกทอง” เธอยื่นหน้าเข้ามาใกล้พี่สาว บอกไม่ถูกเหมือนกันว่าเธอทำอย่างนั้นเพื่ออะไร เพื่อประชดชีวิตหรือทด- ลองเล่นกับชีวิต เธอรู้ผู้หญิงดีๆ ไม่มีใครเขาทำตัวล่อแหลมกับชีวิตอย่างนี้หรอก พี่สาวจ้องมองหน้าด้วยความโกรธ แม่ยืนนิ่งเงียบ เธออยากให้แม่พูดบ้าง แต่แม่กลับไม่พูดอะไร ‘I’m not a hussy.’ She stood facing her sister at close quarters. She couldn’t say either why she acted like that: to spite life or to try to play with life? She knew that good girls never behaved perilously with life in this way. Her sister stared at her, fuming. Mother was still silent. She want- ed Mother to say something, but Mother wasn’t saying a word.
ด้วยความโกรธ พี่สาวถลันพรวดเข้ามา จิกผมกลางศีรษะและตบฉาดก่อนจะผลักเธอจนหน้าหงาย เธอยกมือขึ้นเสยผม เจ็บจนชา In anger, her sister rushed at her, pulled the hair on the top of her head, slapped her in the face and pushed her until her head flipped back. She raised her hands to rake her hair, dumb with pain.
“พี่เชื่อที่หนูพูดไหม” เธอถาม น้ำตานองหน้า ‘Do you believe what I say,’ she asked, tears flowing down her face.
“ไม่” พี่สาวกัดฟันกรอด ‘No!’ Her sister clenched her teeth.
“เฮอะ!” เธอสะบัดหน้าและหันไปทางแม่ที่ยืนนิ่งเหมือนรูปปั้น “แม่ก็เหมือนกันใช่ไหม เรามันก็ไม่แตกต่างกันเท่าไหร่” เธอทึ้งผมตัวเอง หน้าตาบูดเบี้ยว ‘Huh!’ She shook her head and turned towards Mother who stood still like a statue. ‘And the same goes for you, Mother, right? We’re not so different.’ She pulled on her own hair, sour-faced.
แม่ยังคงยืนนิ่ง แล้วแม่ก็พูดออกมาว่า “แม่เชื่อว่าแกบริสุทธิ์” แล้วแม่ก็เงียบอีก ดวงตาของแม่บ่งบอกแววเชื่อมั่น Mother stood still and then she spoke and said, ‘I believe you are innocent.’ Then Mother was silent again. Her eyes brimmed with confidence.
แม่เชื่อเธอ อะไรทำให้แม่เชื่อ เธอเองไม่เคยเชื่อแม่เลยสักครั้ง … นานถึงสิบสามปีที่เธอหลับตาลงเห็นแต่หมอกขาว เห็นแม่ เห็นวัด เห็นแมงป่อง เธอเกลียดมัน Mother believed her. What made Mother believe? She herself had never believed Mother, not even once … all of thirteen years that she had closed her eyes and seen nothing but white fog, seen Mother, seen the temple, seen the scorpionfly. She hated it.
ทำไมแม่ถึงเชื่อเธอ Why did Mother believe her?
“แม่โกหก” เธอพูด ‘You’re lying,’ she said.
“แม่ไม่ได้โกหก แม่ไม่เคยโกหก” เธอเห็นน้ำตาของแม่ “แม่เชื่อเพราะแกบอกแม่ว่าแกไม่ได้เป็นอย่างที่พวกเขาว่า” แม่มองเธออย่างเชื่อมั่น “แม่เองก็อธิบายไม่ถูกเหมือนกัน” แม่พูดเบาๆ ทำให้เธอเข้าใจแจ่มแจ้ง ‘I’m not lying. I’ve never lied.’ She saw Mother’s tears. ‘I believe you because you told me you were not like those people said.’ Mother looked at her with confidence. ‘I myself can’t explain why exactly.’ Mother spoke in a low voice. Why did she understand so plainly?
เธอเข้าใจแล้วว่าเรื่องวันนี้หรือเรื่องในอดีต บางครั้งก็ไม่จำเป็นจะต้องมานั่งอธิบายให้ใครฟัง เพราะไม่มีประโยชน์ อดีตที่ผ่านมาของแม่ก็เช่นกัน ไม่มีใครรู้ดีไปกว่าตัวของแม่เอง และไม่มีใครสามารถจะเข้าใจเรื่องบางเรื่องที่แปลกออกไปจากครรลองได้เท่ากับคนที่เคยตกอยู่ในสภาพเดียวกัน She understood now that, about the story today and the story in the past, sometimes no explanation is necessary, because it would be pointless. What had happened to Mother in the past was the same. Nobody knew better than Mother herself, and nobody was able to under- stand stories that strayed from social convention as well as those that found themselves in the same predicament.
“แม่” เธอเรียก ‘Mother,’ she called.
“อะไรหรือ” ‘What is it?’
“ไปกินข้าวเถอะ หนูจะกินข้าวกับแม่” เธอยิ้ม ‘Let’s eat. I’ll eat with you.’ She smiled.
‘Ngao Dam’ in Chor Karrakeit 13, 1983
= =
Saowaree (Saowaree Yemla-or)
is a nurse in a district hospital
in Ratchaburi province,
where she was born.
Two of her collections of short stories
were short-listed for the SEA Write Award.
Previously published here: ‘Love’s last lesson’.
.saowaree enhanced

Love’s last lesson – Saowaree

ooo
Pure love, anyone? MB

บทสุดท้าย
ของความรัก

Love’s last lesson

heart book

เสาวรี

SAOWAREE

TRANSLATOR’S KITCHEN
>เขาพบหล่อนครั้งแรกที่วิทยาลัยครูแห่งหนึ่งแถบเทือกเขาตะนาวศรี ทิวทัศน์รอบๆ สวยงามมาก สายลมเย็นก่อให้เกิดจินตนาการเร้นลับ เขามาถึงก่อนเวลานัดหมายประมาณครึ่งชั่วโมง จึงมีเวลาเหลือพอที่จะเดินสำรวจไปรอบๆ กระทั่งมาถึงบริเวณใต้ถุนอาคารหลังหนึ่ง เป็นอาคารโบราณสร้างด้วยไม้ทั้งหลัง มีเสาไม้กลมใหญ่ขนาดคนโอบสิบกว่าต้น ที่น่าสนใจก็คือ ต้นริมสุดเป็นเสาตกน้ำมัน ขณะที่เขากำลังยืนพินิจพิจารณาอยู่นั้น หล่อนปรากฏกายขึ้นข้างหลังเขา เสียงของหล่อนดังอยู่ใกล้ๆ ไพเราะและน่าฟังเป็นที่สุด He met her at a teachers’ training college by the Tanaosri mountain range in mid-South*. The surrounding scenery was beautiful. The cool wind invited to secret reveries. He arrived about half an hour early, so he had time to stroll around, which he did until he reached the vicinity of an old building. It was made entirely of wood and rested on a dozen round wooden pillars the size of a man’s hug in girth. The interesting thing was that the outermost pillar was bleeding oil. As he stood observing it, she materialised behind him. Her voice arose close to him, melodious and captivating. * ‘in mid-South’ added for the convenience of non-Thai readers.
“สวัสดีค่ะ คุณคือธงรบ ประชากรใช่ไหมคะ” ‘Good morning. You must be Thong- rop Pracha-korn, right?’ Or: ‘you are TP, aren’t you?’
เขาหันกลับมายังต้นเสียง ผู้หญิงเบื้องหน้าทำให้เขาตกตะลึงไปชั่วขณะ รูปร่างหล่อนขนาดมาตรฐานหญิงไทย แบบบางและดูน่าทะนุถนอมเหมือนนางในวรรณคดี ใบหน้าเรียวละมุน ปลายคางแหลม นัยน์ตาใสสุกกระจ่าง ผมยาวประบ่า หล่อนสวมชุดผ้าไหมสีม่วงอ่อน กระโปรงยาวครึ่งน่องจับจีบด้านข้าง คาดเข็มขัดเงินเด่นสะดุดตาสะดุดใจเขาเป็นที่สุด วันนั้นเป็นวันพฤหัสบดีที่ทางวิทยาลัยกำหนดให้อาจารย์ใส่ชุดผ้าไหมเพื่อส่งเสริมปีวัฒนธรรมไทย He turned to the source of the voice. The woman in front of him amazed him for a moment. She had the typical Thai female body, dainty and deserving of loving care, like a heroine of classical literature. Her face was tapering and smooth, with a narrow chin, luminous eyes and shoulder-length hair. She wore a pale mauve silk skirt reaching down to mid-calf, pleated on the sides and held by a silver belt. He found her utterly dazzling. That day was a Thursday, the day on which the college insisted on wearing silk dresses to promote Thai custom.
“ครับ ผมคือธงรบ ประชากร” เขาตอบ ‘Yes, I am Thong-rop Pracha-korn,’ he answered.
เขายังจำวันนั้นได้ดี สายลมที่พัดผ่านโชยแผ่วพลิ้วในช่วงเดือนมีนาคมได้หอบเอาลมรักแรกพบมาเป็นของฝากหนุ่มโสดอย่างเขา หล่อนแนะนำตนเองว่าเป็นอาจารย์ประจำอยู่ที่นี่และเป็นผู้ที่เชิญคณะนักเขียนและกวีมาร่วมอภิปรายที่วิทยาลัยครูแห่งนี้ He would never forget that day. The gentle breeze of the month of March brought love at first sight as a present to the young bachelor that he was. She introduced herself as a resident teacher and the one who had sent invitations to writers for the panel discussion to be held there today. เขายังจำวันนั้นได้ดี: literally, ‘He still remembered that day well’, an example of loose writing.
“ดิฉันติดตามงานของคุณธงรบมาตลอด” หล่อนเริ่มประโยคถัดมา ถ้อยคำชัดเจนจนเขารู้สึกปีติเล็กๆ “คุณเป็นกวีที่สร้างงานอย่างมีคุณค่า อ่านงานของคุณแล้วรู้สึกเชื่อมั่นและมีพลังที่จะต่อสู้กับเปลือกนอกของสังคม งานของคุณบอกดิฉันว่าในโลกนี้ยังมีคนที่มองเห็นคุณค่าภายในของมนุษย์มากกว่าสิ่งปรุงแต่งภายนอก” ‘I’ve followed your work from the beginning,’ she went on in a clear voice which sent a slight thrill right through him. ‘You are a poet who creates work of quality. In your books, one can feel your determination and ardour to fight against social pretence. Your work tells me that in this world there are still people who value inner qualities more than groomed ap- pearances.’
หล่อนยิ้มเล็กน้อย จากนั้นใบหน้านวลเนียนปราศจากเครื่องสำอางก็สงบนิ่ง และท่าทีของหล่อนดูสุขุมเยือกเย็น She smiled a little and then her smooth face devoid of make-up recovered its stillness and she looked calm and composed.
“คุณกล่าวชมผมมากเกินไปแล้ว” เขาออกตัว ‘I don’t deserve so many compliments,’ he protested.
หล่อนยิ้มและยกนาฬิกาข้อมือขึ้นดู “ใกล้เวลาแล้วค่ะ ป่านนี้คณะนักเขียนที่เราเชิญคงมากันพร้อมแล้ว” She smiled and raised her arm to look at her wristwatch. ‘It’s nearly time. By now all the writers we’ve invited will have arrived.’
เขาพยักหน้า แต่ก่อนจะก้าวออกมาเขาก็ได้ชี้ไปที่เสาตกน้ำมันต้นนั้น สีหน้าของหล่อนสลดลง He nodded, but before stepping away he pointed to the pillar bleeding oil. Her face turned sad.
“เสาตกน้ำมันหรือคะ มันแปลกกว่าเสาต้นอื่น แต่ก็ไม่เคยมีภูตผีปีศาจที่ไหนมาปรากฏให้ดิฉันเห็นอย่างที่คนอื่นชอบมาเล่าลือกัน” ‘The oil-bleeding pillar, you mean? It looks stranger than the other pillars but I’ve never seen any demons showing up as popular belief has it.’
เขาบอกหล่อนว่าเขาสนใจมันมากทีเดียว วิญญาณกวีของเขาเข้าสิงอีกจนได้ บทกวีชิ้นต่อไป เขาคิดว่าเขาจะเขียนถึงเสาไม้ประหลาดต้นนี้ He told her that he found this very interesting. His soul as a poet was receptive to spirits. He thought his next poem would be about that strange pillar.
ภายในหอประชุมของวิทยาลัยครูเต็มไปด้วยนักศึกษาและผู้สนใจ กวีและนักเขียนทั้งห้าคนเข้านั่งประจำที่ของตน เขาในฐานะกวีที่เพิ่งได้รับรางวัล กวีอุดมคติมาหมาดๆ นั่งอยู่ริมขวาสุด ถัดมาเป็น นักเขียนนวนิยายมือรางวัล นั่งกลางคือนักเขียนเรื่องสั้นอาวุโสผู้อยู่เหนือรางวัลทั้งปวง คนที่สี่เป็น นักเขียนดาวรุ่งน้องใหม่ และคนซ้ายสุดเป็น นักเขียนหญิงผู้เขียนนวนิยายพาฝัน เรื่องของเธอขายดิบขายดีมาตลอด หัวข้อการอภิปรายคือ “วรรณกรรมและความรัก” ซึ่งถูกอกถูกใจบรรดานักศึกษาเป็นอย่างมาก The college conference hall was full of students and other eager listeners. The five writers entered and sat at their assigned places. As a poet who had just been awarded a prize for idealistic poetry, he sat at the far right, next to an habitual prizewinning novelist. Sitting in the middle was a senior short story writer well above any literary award. The fourth was a budding writer and the one at the far left a female author of best-selling romances. The subject of the panel discussion was ‘Literature and love’, which the students found very exciting.
บรรยากาศดูคึกคักเมื่อผู้คนทยอยกันมาจนแน่นหอประชุม แววตาของทุกคนมองมาที่บรรดาผู้อภิปรายอย่างสนใจ เขารู้สึกตื่นเต้นบ้างแล้ว พิธีกรกล่าวแนะนำตัวเขาว่า “…คือกวีหนุ่มที่มีไฟแห่งอุดมคติ มุ่งมั่นผดุงคุณธรรมด้วยตัวอักษรมาตลอดระยะเวลาแห่งการสรรสร้างงานกวี เขาคือเจ้าของนามปากกา ธงรบ ประชากร และเป็นเจ้าของ  ‘รางวัลกวีอุดมคติ’ ประจำปี 2537” The atmosphere was lively as people kept filing in until the conference hall was packed. All eyes were focused on the debaters with interest. He felt a little excited already. The moderator intro- duced him as ‘a young poet fired with idealism who has been intent on upholding righteous­ness through words in a long string of creative poetry. His pen name is Thong-rop Pracharkorn* and he has won the Idealistic Poetry Award for the year 1994’. ==

=

=

=

=

* People’s Pennant.

เสียงปรบมือดังก้องหอประชุม เขาลุกขึ้นยืนโค้งคำนับ รู้สึกตื่นเต้นเล็กน้อย เมื่อนั่งลงแล้วเขาพยายามมองหาหล่อน นั่นไง หล่อนนั่งอยู่ในหมู่นักศึกษาแววตาใสกระจ่างมองมาที่เขาอย่างศรัทธา Deafening applause ran through the hall. He stood up and bowed, and felt a surge of joy. When he sat down again and tried to pick her out in the audience, there she was sitting among the students, her luminous eyes on him bright with faith.
การอภิปรายเริ่มขึ้นโดยนักเขียนเรื่องสั้นอาวุโส ประเด็นที่นักเขียนท่านนั้นพูดอยู่ที่ความหมายและคุณค่าแห่งความรักของมนุษยชาติมากกว่าความรักของหนุ่มสาว อาจจะค่อนข้างจริงจังเล็กน้อย หากก็สามารถสะกดผู้ฟังได้เมื่อท่านโยงความรักมายังวรรณกรรมชิ้นเอกของโลก จากนั้นนักเขียนหญิงผู้สร้างนวนิยายพาฝันก็ได้แสดงความคิดเห็นของเธอว่า เธอเชื่อมั่นและศรัทธาในความรัก ไม่ว่าจะเป็นความรักของพจมาน สว่างวงศ์กับชายกลาง ความรักของชาร์ล็อตกับเจ้าหมูวิลเบอร์ใน แมงมุมเพื่อนรัก ความรักของนโปเลียน หรือความรักระหว่างมารดากับทารก เธอเห็นว่าล้วนเป็นความรักที่ยิ่งใหญ่ด้วยกันทั้งนั้น เธอกล่าวประโยคสุดท้ายว่า “นวนิยายของดิฉันจะถ่ายทอดความรักในทุกๆ ด้านผ่านทางตัวอักษรมาถึงท่านผู้อ่าน” เมื่อกล่าวจบเสียงปรบมือดังก้องไปทั้งหอประชุม The senior writer of short stories opened the debate. The point he raised was of love for humankind being superior in meaning and value to love between man and woman. He was rather serious about it, yet held the interest of the audience when he linked love to the masterpieces of world literature. After him, the writer of romances expounded on her belief and faith in love, whether the love of Potjamarn Sawangwong and Chai Klang in Barn Sai Thong*, the love of Charlotte the Spider and Wilbur the Pig in Charlotte’s Web, Napoleon’s loves or the love between mother and child. She held that they were all sublime forms of love and her last sentence was, ‘My novels will extol all forms of love through the power of words for my readers.’ Sustained applause followed. * A hugely popular romantic novel of the early fifties.
=
=เมื่อกล่าวจบเสียงปรบมือดังก้องไปทั้งหอประชุม: Literally, ‘When she finished speaking, applause resounded throughout the hall.’=
นักเขียนนวนิยายมือรางวัลและนักเขียนดาวรุ่งเป็นผู้อภิปรายในเวลาต่อมา ความคิดเห็นของทั้งสองคล้ายคลึงกัน “ความรักสร้างวรรณกรรม และความรักสร้างสันติสุข” นักเขียนดาวรุ่งจบประโยคเช่นนั้น The prizewinning novelist and the budding writer were the next speakers. Their views were similar. ‘Love fosters literature and love fosters peace and happiness,’ was the young writer’s closing statement.
เขาเป็นกวีคนเดียวในที่นั้นและถูกจัดให้เป็นผู้พูดคนสุดท้าย สิ่งที่เขาเตรียมมารู้สึกว่านักเขียนอาวุโสได้พูดไปแล้วเกือบครึ่ง He was the only poet there and was scheduled to speak last. He felt that almost half of what he had prepared to say had already been dwelt upon by the senior writer.
“ผมเชื่อในความรักที่บริสุทธิ์ ความรักที่ไม่ปลอมปนมากับความใคร่ ผมเขียนบทกวีชิ้นที่ชื่อ อุดมการณ์แห่งรัก ขึ้นมาเพื่อยืนยันสิ่งที่ผมคิดและเพื่อสนองตอบความรู้สึกส่วนนี้ของผม” ‘I believe in pure love, in love unadulterated by lust. I’ve written a poem entitled ‘The idealism of love’ to assert what I think and give vent to my feelings about it.’ ความใคร่ is usually translated as ‘desire’ (see below) or ‘craving’; lust is sexual desire (ตัณหา, ราค).
เขาพูดสั้นๆ เกี่ยวกับมุมมองด้านความรัก อาจจะมีใครเชื่อหรือไม่เชื่อ-ความรักบริสุทธิ์นั้นไม่มีในหญิงชาย ความรักต้องเจือด้วยความใคร่เหมือนที่หลายคนไม่เชื่อว่าศิลปะบริสุทธิ์มีจริง เขาคิดว่าคนที่อ่านบทกวีชิ้นนั้นของเขาน่าจะเข้าใจในสิ่งที่เขาพูดวันนี้ได้ บทกวีชิ้นนี้เองที่ทำให้เขาได้รับ “รางวัลกวีอุดมคติ” ประจำปีนี้ เขาได้รับเสียงปรบมือยาวนานไม่แพ้นักเขียนอาวุโส หลายคนมองเขาด้วยความประทับใจ เขามองเห็นหล่อนส่งยิ้มมาจากที่นั่งแถวที่สาม He spoke briefly about the many conceptions of love. People may not believe that there was such a thing as pure love between man and woman, holding that love had to be mixed with desire, just as many people didn’t believe that there was such a thing as pure art. He thought that those who had read his poem would understand what he was outlining today. It was that very poem that had earned him the Idealistic Poetry Award this year. The applause he received was at least as sustained as for the senior writer. Many looked at him with admiration. He saw her smiling at him from her seat in the third row.
เมื่อลงมาจากเวทีอภิปราย เขาก็ได้พบหล่อน เขาได้รับคำชมอีกครั้ง และหล่อนได้ถามเขาประโยคหนึ่งว่า เขาเชื่อในคำพูดของตัวเองมากแค่ไหน เขารู้สึกว่าหล่อนไม่เชื่อเขา When he came down from the podium, he met her. He was praised again and she asked him how much he believed in what he had said. He had the feeling that she didn’t believe him.
“ขอโทษค่ะ” หล่อนมีสีหน้าเคร่งเครียดลงอย่างฉับพลัน “ดิฉันเพียงต้องการคำยืนยัน โลกของดิฉันเต็มไปด้วยความหวาดระแวงมากไปสักหน่อยเท่านั้น” ‘I’m sorry.’ Her face tensed up at once. ‘I only want to be sure. My world is full of too much suspicion, I’m afraid.’
“เพราะอะไร” เขาถาม ‘Why is that?’ he asked.
หล่อนบอกเขาว่า “อย่ารู้เลยค่ะ เอาเถอะ คุณจะยืนยันกับดิฉันได้ไหมว่า ในโลกนี้ยังมีความรักเช่นนั้นอยู่จริง” ‘You don’t want to know,’ she told him. ‘Come, will you certify to me that in this world this kind of love really exists?’ Note the inversion, which makes for smoother reading.
เขามองหน้าหล่อน ไม่เข้าใจสีหน้าท่าทางและกิริยาที่ดูแปลกๆ นั้น หากเขาก็ยืนยันกับหล่อน “คำพูดของผมและงานเขียนทุกชิ้นของผมถ่ายทอดออกมาจากความจริงแท้จากจิตดั้งเดิมของผมนั่นทีเดียว” เขาไม่ทราบว่าหล่อนพึงพอใจคำตอบของเขามากน้อยแค่ไหน He stared at her. He didn’t understand her strange expression, tone and attitude, but gave her the assurance she sought. ‘What I’ve said and every piece of work I’ve done comes from the sincerity of my heart.’ He didn’t know to what extent she was satisfied with his answer.
เวลาผ่านไปไม่นานนัก เขาก็หาโอกาสหวนกลับมาที่นี่อีก หล่อนยืนอยู่เงียบๆ ที่หน้าบ้านพัก เขาส่งหนังสือเล่มเล็กๆ ให้หล่อน It wasn’t long before he found the opportunity to return to the college. She stood quietly in front of the dormitory. He gave her a slim volume.
“อุดมการณ์แห่งรัก” หล่อนอ่านชื่อหนังสือเบาๆ และกล่าวขอบคุณเขา ทั้งสองสนิทสนมกันอย่างรวดเร็ว เขามีความสุขและมีพลังที่จะเขียนบทกวีอีกหลายชิ้น จนในที่สุดเขาก็ได้รับรางวัลอีกรางวัลหนึ่งจากบทกวีชิ้นที่ชื่อ “เสาตกน้ำมัน” หล่อนดูตื่นเต้นมากเป็นพิเศษกับบทกวีชิ้นใหม่ของเขา ‘The idealism of love.’ She read out the title softly and then thanked him. The two of them grew close very quickly. He was happy and thus inspired to write several more poems and finally was awarded yet another prize thanks to his poem entitled ‘The oil-bleeding pillar’. She looked very much excited by this new poem of his.
=
ในเวลาต่อมาอีกประมาณห้าหรือหกเดือน ทั้งสองก็ได้มีโอกาสอยู่กันตามลำพังในบ้านพักของเขา เขาแสดงความเป็นสุภาพบุรุษต่อหล่อนเสมอมาแม้กระทั่งเวลานี้ หล่อนยืนอยู่หน้าบ้านใกล้กับกอดาวเรืองที่ออกดอกสีเหลืองสด เขามองหล่อนบ่อยๆ ถึงอย่างไรผู้หญิงกับดอกไม้ก็เป็นส่วนผสมที่กลมกลืนกันที่สุด จากดงดอกไม้หล่อนเดินกลับมานั่งริมระเบียง แล้วหล่อนก็จะเดินกลับไปที่ดงดอกไม้อีก เวลาผ่านไปจวบจนอาทิตย์เริ่มอ่อนแสง หล่อนยังไม่มีทีท่าว่าจะกลับ แม้เขาจะเป็นสุขที่มีหล่อนอยู่ใกล้ๆ หากเขาก็ไม่อยากให้มีปัญหาอะไรทั้งนั้น หล่อนยังอยู่ในดงดอกไม้เมื่อความมืดเริ่มปกคลุมไปรอบๆ Some five or six months later, the two of them found themselves alone at his lodgings. He had always behaved with her as a gentleman and he did so now. She stood in front of the house in a field of yellow marigolds. He kept his eyes on her. No matter what, women and flowers were a perfect match. From the flower field she walked back and sat at the edge of the veranda and then went back again to the flower field. Time passed; the sun began to soften. She didn’t give any indication of leaving. Even though he was happy to have her near him, he didn’t want things to get out of hand. She still lingered amid the flowers as darkness took hold of the surroundings.
เมื่อหล่อนเดินออกมาอีกครั้งหนึ่ง ใบหน้าของหล่อนดูสงบ ราบเรียบ เขาอยากจะบอกให้หล่อนกลับไปเสียก่อน แต่ก็กลัวหล่อนจะคิดว่าเขาไล่ When she came back once again, her face looked calm and smooth. He wanted to tell her to leave but was afraid she would think he was chasing her away.
“ดิฉันอาจจะกลับดึกสักหน่อย” หล่อนพูดแล้วก็เดินผ่านเขาเข้าไปในบ้าน เขามองตามหล่อน เรือนผมยาวประบ่าพลิ้วไหว หล่อนทำเช่นนี้เพื่ออะไร ‘I think I’ll stay a while longer,’ she said then walked by him and went into the house. His eyes followed her. Her shoulder-length hair was swaying. Why was she acting like this? Literally, ‘I may go back a little later.’
ในคืนค่ำที่เงียบสนิท เขากับหล่อนอยู่กันเพียงสองต่อสอง หล่อนเข้าห้องน้ำและเปิดฝักบัวนานกว่าชั่วโมง เขาจุดบุหรี่สูบดับความกระวนกระวาย หล่อนออกมาจากห้องน้ำด้วยเสื้อผ้าชุดเดิม เขาดับบุหรี่ In the totally quiet evening, he and she were all alone. She went into the bathroom and left the shower head running for more than an hour. He kept smoking to calm his nerves. She came out of the bathroom wearing the same clothes. He put out his cigarette. An hour-long shower and back into the same clothes? In a case like this, there’s nothing the translator can do but stick to the text, silly as it is.
“คุณบอกดิฉันว่าความรักที่แท้จริงจะต้องบริสุทธิ์ คุณเป็นเช่นนั้นจริงๆ หรือ เมื่อคุณบอกว่ารักดิฉันนั้นคุณหมายความว่าอย่างไรบ้าง ความรักขณะนั้นของคุณมีความหมายงดงามเหมือนบทกวีที่คุณเขียนหรือไม่” หล่อนหัวเราะ หลังของหล่อนแนบชิดกำแพงห้องเหมือนกับว่าหล่อนพร้อมที่จะแทรกตัวเข้าไปในกำแพงได้ทุกขณะ “ยังไม่ต้องตอบดิฉันเวลานี้หรอกค่ะ” ‘You told me that true love must be pure,’ she said. ‘Are you really like that? When you told me you loved me, what exactly did you mean? Did your love then have the same beautiful meaning as the poems you write?’ She laughed. She had her back against a wall of the room as if she was ready to go through the wall at any time. ‘You don’t have to answer me right away.’
“แต่ผมยืนยันกับคุณหลายครั้งแล้วนี่นา” เขามองหล่อน ได้กลิ่นสบู่อ่อนๆ หอมละมุนมาจากกายนั้น ‘But that’s what I’ve kept assuring you of many times.’ He looked at her, caught the faint fragrance of soap wafting from her body.
“คุณจะแตกต่างไปจากคนอื่นๆ เชียวหรือ รู้ไหม มีผู้ชายอย่างน้อยสามหรือสี่คนทีเดียวที่ดิฉันเคยพบว่า พวกเขาไม่เคยให้เกียรติและเห็นคุณค่าของความรักที่บริสุทธิ์ และผู้ชายคนที่สี่หรือห้าอาจจะเป็นตัวคุณ คุณตอบได้ไหมว่าหญิงชายที่แต่งงานกันต่างเรียกร้องและปรารถนาในสิ่งใดบ้าง และถ้าใครคนใดคนหนึ่งไม่สามารถตอบสนองความต้องการนั้นได้ ความรักที่พวกเขาพร่ำพูดจะยังคงอยู่หรือกลับกลายเป็นเช่นไร ไม่มีใช่ไหมคะ ความรักที่คุณรำพันลงในบทกวี มันปลาสนาการไปตั้งแต่มนุษย์แอบอ้างสัญชาตญาณเข้ามาปะปนกับความรักนั่นแหละ” ‘Will you be any different from so many other men, then? Do you know, there are at least three or even four men I’ve met who’ve never shown respect for pure love or seen its value, and the fourth or fifth man might well be you. Can you tell me what it is that men and women who get married expect and hanker for? And if either one is unable to answer such expectations, will the love they profess remain or turn into something else? It won’t last, will it? The love you wax lyrical over in your poems has vanished ever since man passed off instinct as love.’
“คุณอาจจะเคยผิดหวังมาก่อน จึงได้มองโลกในแง่ร้ายเช่นนั้น” เขาพูดและเดินไปที่หล่อน เขาสัญญากับหล่อนว่า ความรักที่เขามีให้นั้นจะคงอยู่และเป็นความรักบริสุทธิ์อย่างที่หล่อนแสวงหา ‘You must have been disappointed once to see the world so negatively,’ he said and walked up to her. He swore to her that the love he had for her would remain and that it was the pure love she sought.
“เป็นไปได้หรือ จะเป็นไปได้หรือ” หล่อนรำพัน เขากุมมือหล่อนไว้เหมือนจะยืนยันว่า “แน่นอน มันเป็นไปได้” ‘Can it be? How can it be?’ she bemoaned. He covered her hand with his as if to assert that ‘Of course it can be.’
“เมื่อคุณเขียนถึงเสาตกน้ำมันต้นนั้น ดิฉันรู้สึกตื่นเต้น จะมีใครบ้างที่มองเห็นความมีเสน่ห์และคุณค่าของมันมากไปกว่าความน่ากลัว อ้อ…ดิฉันไม่ได้เล่าให้ฟังว่าเคยมีคนเห็นวิญญาณที่นั่น พวกนักศึกษากลัวกันมากค่ะ คุณอาจจะไม่กลัวเพราะยังไม่เคยเห็น ถ้าคุณเคยเห็นสักครั้ง บทกวีของคุณก็อาจจะเปลี่ยนไป” หล่อนยิ้มเศร้าๆ “ดิฉันรักเสาต้นนั้นค่าที่ว่ามันไม่เหมือนใคร เอาละ คราวนี้คุณกรุณาตอบดิฉันอีกสักครั้งเถอะค่ะว่า ความรักที่บริสุทธิ์สะอาดปราศจากความใคร่มาเจือปนของหนุ่มสาวนั้นมีอยู่จริงในโลกหรือไม่” ‘When you wrote about that pillar bleeding oil, I felt excited. Would there be someone to see its charm and value rather than fear it? Oh, I haven’t told you that someone saw a spirit there. The students are very much afraid of it. Maybe you aren’t afraid because you haven’t seen it yet. If you had seen it once, your poem would have taken another turn.’ She smiled sadly. ‘I love that pillar in a way I feel sure no-one else does. All right, this time please answer me: does pure love, clean love, love devoid of lust between man and woman exist in this world?’
“ย่อมมีแน่นอน” เขาตอบและมองหล่อนแน่วนิ่ง ‘I’m definite that it does,’ he answered and looked at her steadily.
หล่อนหมุนตัวกลับหลังให้เขา ขณะนั้นหล่อนได้ทำในสิ่งที่เขานึกไม่ถึง เขายืนนิ่ง ตกตะลึง หล่อนค่อยๆ แกะกระดุมเสื้อออกทีละเม็ด และถอดเสื้อสีนวลออกจากร่างกายจนเห็นแผ่นหลังขาวสะอาด เขาใจเต้นตึกๆ หล่อนอาจจะลองใจเขาเพื่อพิสูจน์ความรักที่หล่อนตีค่าไว้สูงล้ำ เขาสะกดใจ อย่างไรบททดสอบนี้เขาจะต้องชนะให้ได้ เขาจะไม่ล่วงเกินหล่อนเป็นอันขาด หล่อนค่อยๆ ถอดกระโปรงลายต้นหญ้าออกขณะที่ยังหันหลังให้เขา และบัดนี้เรือนร่างของหล่อนปราศจากอาภรณ์ใดๆ เมื่อชุดชั้นในสีขาวถูกถอดออกจากร่างกายเป็นชิ้นสุดท้าย She turned her back to him. She did something totally unexpected. He stood still, stupefied. She slowly unbuttoned her mauve blouse one button at a time and then took it off, exposing her white back. His heart was racing. Maybe she was testing him to check the kind of love she found invaluable. He struggled to suppress his emotions. No matter what, he had to come out of this acid test a victor. He would in no way take liberties with her. She slowly took off her skirt decorated with herbal motifs, still keeping her back to him, and when her white under­garment followed the skirt, she stood totally naked before him. Here again inverting the terms makes for smoother reading.
“ความรักของคุณยังเหมือนเดิมอยู่หรือไม่ และคุณยังต้องการที่จะแต่งงานกับดิฉันอีกไหม” หล่อนถามย้ำ ‘Is your love still the same as before and do you still want to marry me?’ she asked again.
“ผมยังรักและให้เกียรติคุณเสมอ ใส่เสื้อผ้าเสียเถอะ” เขารู้สึกว่าเขากำลังจะเป็นผู้ชนะ เขารักหล่อน ‘I still love and respect you as always. Put your clothes back on, please.’ He felt he had won. He loved her.
“ดิฉันอยากฟังบททวีของคุณ” หล่อนค่อยๆ หันกลับมา นัยน์ตามีแววเยาะหยัน ‘I’d like to hear your poem.’ She slowly turned towards him, mockery in her eyes.
เขามองไปที่หล่อนซึ่งหันหลังแนบชิดกำแพงสนิทนิ่ง ภาพที่ปรากฏเบื้องหน้าทำให้เขาตกตะลึงไปชั่วขณะ He looked at her as she turned and stayed still with her back against the wall. What he saw in front of him astounded him for a time.
“อะไรกัน” เขาอุทานหน้าซีด ‘What the hell!’ he exclaimed, his face livid.
“ดิฉันยังอยากฟังบทกวีของคุณอยู่นะ จำได้ไหมวันแรกที่เราพบกัน ดิฉันบอกคุณว่าอย่างไรบ้าง คุณคงจำอะไรไม่ได้แล้วล่ะตอนนี้ ฟังนะคะ” หล่อนยิ้ม “ดิฉันพูดว่าคุณเป็นกวีที่สร้างงานอย่างมีคุณค่า ได้อ่านงานของคุณแล้ว รู้สึกเชื่อมั่นและมีพลังที่จะต่อสู้กับเปลือกนอกของสังคม งานของคุณบอกดิฉันว่าในโลกนี้ยังมีคนที่มองเห็นคุณค่าภายในของมนุษย์มากกว่าสิ่งปรุงแต่งภายนอก” ‘I still want to listen to your poem. Do you remember the day we met for the first time? What did I tell you? You must have forgotten by now. Listen, then.’ She smiled. ‘I told you your work as a poet was of high quality; I had read your work; it showed determination and ardour in fighting against social pretence. Your work told me that in this world there was still someone who valued inner qualities more than groomed appearances.’
“ทำไมเป็นแบบนี้” เขาเสียงสั่น ‘Why are you like this?’ His voice was trembling.
“ดิฉันไม่ได้เป็นอะไรเลย แต่คุณสิ คุณช่วยตอบดิฉันหน่อยเถอะว่าคุณยอมรับดิฉันได้หรือไม่ และคุณยังจะแต่งงานกับดิฉันเหมือนที่สัญญาหรือเปล่าค่ะ เราจะอยู่ด้วยกันด้วยความรักที่บริสุทธิ์ได้ไหม” หล่อนถามเสียงเรียบเย็น ‘There’s nothing wrong with me. But you – please do tell me whether you accept me and will marry me as you promised or not. Can we live together in pure love?’ she asked in a cold voice.
เขารู้สึกตระหนักกับเหตุการณ์ที่กำลังประสบ หล่อนยืนนิ่งเงียบ น้ำตารินนาทีต่อจากนั้นเงียบสนิท เขาไม่พูดอะไรเลยแม้แต่น้อย คำถามของหล่อนไม่มีคำตอบ He felt scared by what he was going through. She stood still and silent, with tears in her eyes. The next minute was dead quiet. He didn’t say a word. Her question had no answer.
“ถ้าเพียงแต่คุณจะบอกดิฉันว่า ความรักที่คุณตีค่าไว้สูงนั้นเป็นแค่เพียงจินตนาการบนหน้ากระดาษเสียแต่แรก ดิฉันจะไม่ถามคำถามนี้กับคุณเลย แต่เวลาที่ผ่านมาคุณกระทำเสมือนว่ามันเป็นเรื่องจริงทีเดียว คุณยืนยันกับดิฉันตลอดมาว่าความคิดในนั้นเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับความเป็นจริง” หล่อนหัวเราะทั้งน้ำตา ‘If only you had told me from the start that the love which you value so highly is merely the product of imagination on paper, I wouldn’t have asked that question of you, but all this time you’ve behaved as if it was nothing but the truth. You’ve always assured me that what you thought was the truth of truths.’ She laughed through her tears.
ตลอดเวลาเหล่านั้นเขายืนนิ่งเงียบ ไม่มีคำพูดใดหลุดจากปาก หล่อนค่อยๆ สวมใส่เสื้อผ้าจนเรียบร้อย และเริ่มมีรอยยิ้มปรากฏบางๆ He kept still and silent. Not a word escaped from his mouth. She slowly put her clothes back on and a thin smile began to appear on her lips.
>“ถึงอย่างไรก็ต้องขอบคุณในภารกิจอันยิ่งใหญ่ของคุณ” หล่อนหยิบหนังสือเล่มหนึ่งออกมาจากกระเป๋า “ความรักอันสูงส่งเช่นนี้อาจจะยังมีอยู่ในที่อื่น ขอบคุณสำหรับความรักในอุดมคติที่คุณสร้างขึ้น อย่างน้อยก็ทำให้ดิฉันมีความหวังในช่วงสั้นๆ ของชีวิต…ลาก่อน” ‘In any case I must thank you for your sublime endeavour.’ She took a book out of her bag. ‘This kind of sublime love may still exist somewhere else. Thank you for the ideal love you’ve created. At least it has given me some hope in life if only too briefly … Goodbye.’
หล่อนวางหนังสือเล่มเล็กไว้บนโต๊ะ มันคือหนังสือเล่มที่เขามอบให้หล่อน She put the thin book down on the table. It was the one he had given her.
ลมเย็นพัดเข้ามาทางหน้าต่าง เมื่อหล่อนจากไป เขาทรุดตัวลงนั่งบนพื้นห้องอย่างอ่อนล้าและรู้สึกอับอาย ทั้งๆ ที่เขาเชื่อแน่ว่าทุกคนจะต้องตัดสินใจอย่างเขาเหมือนกัน ในเมื่อหล่อนเป็นสิ่งผิดปกติประหลาดมหัศจรรย์ของโลก Cold wind blew through the window. When she was gone, he slumped to the floor and sat there feeling exhausted and ashamed, even though he was certain everybody would have reacted as he did, given that she was a total freak of nature.
หล่อนมีผิวหนังที่บางใส มองเห็นอวัยวะภายในตั้งแต่ช่วงอกลงมาจนถึงหัวเข่า มันบางใสจนเห็นเส้นเลือดดำ เส้นเลือดแดง หลอดลม ปอด หัวใจที่กำลังบีบตัว กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กที่ขดพับกันไปมา ลำไส้ใหญ่ ตับ ม้ามและกล้ามเนื้อบริเวณต้นขาที่สั่นระริก The flesh of her front was transparent, exposing her internal organs from the level of her chest down to her knees. It was so transparent you could see the veins and arteries, the trachea, the lungs, the beating heart, the stomach, the knotted small intestine, the large intestine, the liver, the spleen and the muscles around the legs that shivered. .
เขาลุกขึ้นช้าๆ พรั่นพรึง และกลับกลายเป็นเคว้งคว้าง หนังสือเล่มเล็กถูกเขาฉีกเป็นสองส่วน ก่อนที่จะจัดการจนมันเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย He got up slowly, terrified and seemingly adrift. He ripped the little book into two before tearing both pieces to shreds.
หล่อนจากไปนานแล้ว บัดนี้เหลือเพียงเขายืนอยู่ท่ามกลางเศษกระดาษที่กระจายเกลื่อนอยู่รอบกาย She was long gone. By now there was only him left standing among bits of paper strewn all around.
‘Bot Sutthai Khong Khwamrak’, first printed in Chor Karrakeit 22, 1995. Current translation from Pharp Luang (Illusions), Praphansarn, 1999.
.Saowaree (Saowaree Yemla-or)
is a nurse in a district hospital
in Ratchaburi province,
where she was born.
Two of her collections
of short stories were short-listed
for the SEA Write Award.
o