Tag Archives: ธาร ยุทธชัยบดินทร์

The noose of life – Pop Benyapa

ooo

It takes a light hand to spin with a touch of levity a tale of domestic oppression as experienced by too many married women worldwide – and in so doing reach the level of poignancy of Flaubert’s ‘Un cœur simple’ (A simple heart) without the parrot or the Holy Ghost. MB

บ่วงชีวิต

THE NOOSE OF LIFE

   hanging-noose-mdn

ภพ เบญญาภา

POP BENYAPA

TRANSLATOR’S KITCHEN
= =
เสียงเอะอะแห่งความสุขที่ระเบียงหน้าบ้าน แต่เป็นความทุกข์ประการหนึ่งของมาลีเงียบหายไปได้สักพักใหญ่แล้ว นางกระชับกระเป๋าใส่เสื้อผ้าใบเล็กไว้แนบอก ขณะใช้มืออีกข้างค่อยๆ ผลักบานประตูออกไป นางพยายามย่างแต่ละก้าวให้เงียบที่สุด คราวนี้นางบอกตัวเองว่า จะต้องทำให้สำเร็จ ไม่มีสิ่งใดจะมาหยุดยั้งความตั้งใจของนางได้อีก The boisterous noises of happi- ness on the front porch, part of Marlee’s unhappiness as it were, had died down for quite a while. She clutched her small bag of clothes to her chest tightly with one hand while the other slowly pushed open the house door. She tried to make every step as silent as possible. This time, she told herself, she had to succeed. Nothing would thwart her again.
นางเหลียวมองบ้านเช่าที่อยู่มาหลายสิบปีโดยไม่เคยมีอะไรดีขึ้น แล้วก็ต้องเผยอยิ้มเมื่อคิดได้ว่า หลังจากอายุย่างเข้า 59 ปี ชีวิตใหม่ของนางกำลังจะเริ่มต้น พอกันทีกับชีวิตบัดซบที่เต็มไปด้วยความขื่นขม ความสุขราวกับเพื่อนที่ชอบเล่นซ่อนหาและนางเล่นแพ้ทุกครั้ง ไม่เคยหาความสุขนั้นพบแม้สักครั้งเดียว ภาพของลูกผัวที่นอนสลบไสลอยู่ข้างขวดเหล้าและจานอาหารบนพื้นระเบียง หลังจากร่ำสุราอย่างหนักตั้งแต่เมื่อพลบค่ำ ทำให้นางส่ายหน้าอย่างอิดหนาระอาใจ แทบจะไม่มีวันใดที่นางสามารถพ้นไปจากภาพเหล่านี้ เอาเถอะ นางบอกตัวเองว่า ผ่านคืนนี้ไปแล้วฉันก็จะเป็นอิสระ She turned round to look at the rented house she’d lived in for decades without anything ever getting better and she had to smile to herself when she thought that, at nearly 59, a new life for her was about to begin. Enough of a stupid life full of bitterness, with happiness as a friend who liked to play hide and seek and she losing every time! Happiness she’d never found, not even once. The picture of husband and son lying unconscious beside bottles of booze and dishes of food on the floor of the porch after heavy drinking since nightfall made her shake her head in aversion. There had hardly been a day when she was spared such a scene. Well now, she told herself, after this night is over, I’ll be free. ===

=

=

=

=

=

เมื่อพลบค่ำ: literally, ‘at dusk’.

นางมองหาทางเดินผ่านระเบียงบ้านไปสู่บันได แต่ไม่อาจทำได้ถ้าไม่ก้าวข้ามร่างของลูกชายและผัวที่ขวางทางอยู่ ช่างมันเถอะ นางนึก มันก็ไม่ต่างจากการเดินข้ามหมาข้างถนนสองตัว เพียงแค่ข้ามพ้นแล้วเดินออกไปจากบ้านหลังนี้ นางก็จะไม่ต้องพบกับความเจ็บปวดอีกต่อไป แวบหนึ่งใจนางหวนคิดอาลัยบ้านที่อาศัยอยู่มานาน แม้ว่ามันจะไม่เคยเป็นบ้านแห่งความสุข ถึงอย่างไรนางก็ยังอดใจหายไม่ได้ เท้าที่กำลังยกขึ้นกลับชะงักลง นางมองผัวเฒ่าผู้หลงลืมว่านางก็มีหัวใจ ผัวของนางกำลังส่งเสียงกรน น้ำลายไหลย้ายออกจากปากผ่านฟันซึ่งเหลือเพียงไม่กี่ซี่ หน้าผากนั้นเถิกกว้างเป็นมันด้วยคราบเหงื่อ ผมเผ้าบางๆ มองดูเป็นสีขาวมอๆ แล้วนางก็จ้องดูลูกชายวัยหนุ่มที่นอนคุดคู้และยิ้มมุมปากเหมือนกำลังฝันดี บางขณะที่เขาขยับตัวแล้วยกมือตบยุงทำให้นางสะดุ้ง เกรงว่าลูกชายจะตื่นขึ้นมาส่งเสียงเอะอะจนผัวของนางตื่น She looked for a way across the porch to reach the stairs but she wouldn’t succeed unless she stepped over hus- band and son lying across her path. Never mind, she thought; it’s no different from stepping over two dogs on the roadside. Once past them, she’d walk away from this house, she wouldn’t have to face pain again. For a split second she felt nostalgia for the house where she’d lived for so long. It had never been a house of happiness, and yet she couldn’t help being scared. The foot already raised fell back down. She looked at her old husband, who’d forgotten she had a heart. He was snoring. A trail of saliva ran down past his few remaining teeth. His wide forehead glimmered with a coat of sweat, his sparse hair looked a drab white. And then she stared at her son who lay curled up and smiled with a corner of his mouth as if he was having a pleasant dream. Whenever he moved and raised his hands to swat a mosquito it made her start, afraid he’d wake up and turn noisy and wake up her husband. xxที่ขวางทางอยู่: literally, ‘blocking her way’. Alternative translation: …she felt nostalgia for the house where she had lived for so long, even though it had never been a house of happiness. For all that, she couldn’t help being scared. (This is an example of the problem encountered when reading Thai spaces between (elements of) sentences.)วัยหนุ่ม: boyhood, youth. ‘teenage son’, then? Well, no. Read on: the son is 35.
ทำไมชีวิตของฉันถึงได้พบกับเรื่องเช่นนี้มาชั่วชีวิต นางครุ่นคิดจนหัวคิ้วขมวดเข้าหากัน ดวงตานั้นหมอง รู้สึกว่าชีวิตช่างเต็มไปด้วยรสขมของพิษร้าย ตั้งแต่วัยเด็กแล้วมันก็ดำเนินมาเช่นนี้ ไม่เคยมีอะไรแตกต่างออกไป พ่อของนางชอบออกไปแสวงหาความสุขกับเพื่อนหมู่บ้านอื่น ทั้งๆ ที่พ่อก็อายุมากแล้ว พ่อเปลี่ยนเป็นคนละคนหลังจากแม่ตายเพราะความป่วยไข้ ปล่อยให้นางในวัยแปดขวบอยู่เพียงลำพังในกระท่อมอันมืดสลัว ท่ามกลางเสียงลมวู่หวิว เสียงนกกลางคืนร้องดังแสกๆ พ่อมักจะหายไปคราวละหลายวันกว่าจะกลับมาอีกครั้งก็มีสภาพไม่ต่างจากสัตว์บาดเจ็บ ไม่มีเงินติดตัว ไม่มีความอิ่มหนำในกระท่อม นางรอดตายจากความหิวโหยด้วยผลตะขบและมะขามอ่อน บางครั้งก็ได้ข้าวปลาจากเพื่อนบ้านมากินบ้าง พวกเขาเจือจานด้วยความเป็นห่วงสงสาร ผิดกับพ่อที่ไม่เคยรู้เลยว่าความสงสารนั้นมีความสำคัญต่อเด็กผู้หญิงอย่างนางเช่นไร Why has it always been like this all my life? She pondered until she frowned, eyes downcast, feeling that life was full of the bitter taste of poison. It had been like this since childhood. There had never been anything different. Her father liked to go out to have fun with friends in other villages, even though he was already very old. He’d completely changed after her mother sickened and died, leaving her, who was only eight, alone in the dimly lit cabin with the howling of the wind and the howls of the night birds. He’d disappear for days at a time, returning looking rather like a wounded animal, his money spent. There was no eating one’s fill in the cabin. She staved off death by hunger with governor’s plums and young tamarind seeds. At times she got some food from neighbours. They provided some assistance out of concern and pity, contrary to her father who never knew how important that pity was to a girl like her. ‘always’ is redundant with ‘all my life’ (ชั่วชีวิต), but adds emphasis: that’s how ordinary people think and speak.ผลตะขบGovernor’s plumsมะขามอ่อนTamarind pods
ชีวิตในวันคืนเหล่านั้นยาวนานราวกับไร้วันจบสิ้น ไม่นานนักพ่อก็ตายตามแม่ไป เช้าวันนั้นนางตื่นขึ้นมาหลังจากนอนร้องไห้อยู่คนเดียวเงียบๆ มาทั้งคืน นางดีใจเมื่อเห็นพ่อนอนอยู่ใกล้ๆ พ่อกลับมาอยู่เป็นเพื่อนแล้วสินะ นางรู้สึกอุ่นใจ ครั้นคลานเข้าหาพ่อนางก็พบว่าร่างของพ่อเย็นชืด มีมดเดินเข้าออกจากรูจมูกของพ่อ พ่อตายแล้ว นางรับรู้ด้วยสัญชาตญาณ นางได้แต่ร่ำไห้อยู่ข้างศพพ่อ จนกระทั่งเพื่อนบ้านผ่านมารู้เรื่องเข้า นั่นคือวันที่นางกับพ่อต้องพลัดพรากจากกันชั่วชีวิต Life during those times dragged on as if it’d never end. Before long her father joined her mother in death. That morning she woke up after having cried quietly by herself all night long. She was glad when she saw her father lying nearby. He’d come back to keep her company! She felt warm in her heart. When she crawled up to him, she found that his body was stone cold. There were ants coming out of his nose. Dad was dead, instinct told her. She sat crying her eyes out besides the body of her father until a neighbour passing by realised what had happened. That was the day when she and her father had to part forever.
พี่ชายคนโตซึ่งอายุห่างกันมากได้รับนางไปอยู่ด้วย หลังพิธีศพของพ่อเสร็จสิ้นลงอย่างเรียบง่าย บ้านของพี่ชายมีสมาชิกหลายคนด้วยกัน ดูอบอุ่นเหลือเกินในความคิดของเด็กคนหนึ่งซึ่งอยู่ตามลำพังมาโดยตลอด แต่เมื่อเวลาผ่านไปนางก็รู้ว่าตัวเองเข้าใจผิดถนัด บ้านหลังนั้นเต็มไปด้วยเสียงด่าทอระหว่างพี่ชายกับพี่สะใภ้และเสียงร้องไห้ของเด็กๆ ซึ่งก็คือหลานของนางนั่นเอง พวกเขาถูกตีเมื่อพี่สะใภ้หงุดหงิด พี่สะใภ้เองก็ร้องโอดโอยเมื่อโดนพี่ชายของนางทุบตีขณะมึนเมาครองสติไม่อยู่ หลายครั้งนางเองก็ไม่พ้นต้องร้องโหยหวนเมื่อกลายเป็นผู้ถูกลงโทษบ้าง ทั้งจากพี่ชายและพี่สะใภ้ยามที่พวกเขารู้สึกว่านางขวางหูขวางตาอยู่ในบ้าน Her much older brother took her to live with him after the simple cremation cer- emony had ended. Her brother’s household had many members living together, such a comfort for a child who’d always lived alone. But as time went by, she found she’d got it wrong. That house resounded with curses between her brother and his wife and with her nephews’ crying. They were beaten whenever their mother was in a bad mood. Her sister-in-law in turn cried out in pain when her husband, too drunk to control himself, beat her up. Many times she herself couldn’t help moaning when she was the one to be punished by either of them whenever they felt displeased by her presence in the house.
เวลาในชีวิตของนางผ่านไป หนังสือไม่ได้เรียนทั้งๆ ที่นางอยากจะไปโรงเรียนเหมือนเด็กคนอื่นใจจะขาด นางอิจฉาเด็กข้างบ้านที่ได้แต่งชุดนักเรียน เสื้อขาวกระโปรงสีน้ำเงินดูสวยงามน่าสวมใส่ยิ่งนัก น่าเสียดายที่นางไม่เคยมีโอกาสสวมใส่ในเวลานั้น ได้แต่เบือนหน้ามองไปทางอื่นทั้งในตอนเช้าและตอนเย็น ยามเมื่อเด็กนักเรียนแต่ละคนเดินผ่านหน้าบ้านไป Time in her life passed. She didn’t go to school even though she desperately wanted to as the others did. She was envious of the girls next door who dressed in school uniforms, white shirts and blue skirts so pretty she was dying to wear one also. Too bad she didn’t have the opportunity to do so at that time, and merely looked away in the morning and in late afternoon when the schoolgirls walked past the house.
ชีวิตของนางเป็นเช่นนี้อยู่นานถึงสองปี บางครั้งนึกอยากหนีไปให้ไกลแต่ก็ทำไม่ได้ นางไม่มีหนทางเอาเสียเลย จนกระทั่งพี่สาวคนรองรู้ข่าว ตอนนั้นนางอายุย่างสิบเอ็ดปีแล้ว Her life was like this for two full years. Sometimes she felt like running away but she couldn’t. She had no choice, until her elder sister heard about it. By then she was eleven.
“ฉันจะเอานังมาลีไปอยู่กรุงเทพฯ ขืนปล่อยไว้กับพี่ มันคงโง่เป็นควาย หรือไม่ก็ถูกตีตาย” ‘I’ll take Marlee to Bangkok. If I leave her with you she’ll end up dumb as a cow or else beaten to death.’
พี่ชายไม่ขัดขวางแถมขอบใจเสียยกใหญ่ นางจึงมีโอกาสเดินทางอีกครั้งด้วยใจตื่นเต้นสนุกสนานตามประสาเด็ก นางเคยได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับกรุงเทพฯ มาบ้างจากผู้ใหญ่และเพื่อนเด็กบางคน ในความคิดของนางมันเต็มไปด้วยความมหัศจรรย์ไม่ต่างไปจากสวนสนุกตามงานวัด บางทีอาจจะมากกว่าด้วยซ้ำ เหนือสิ่งอื่นใดนางสามารถไปจากบ้านของพี่ชายเสียที Big brother didn’t object; in fact, he thanked her profusely. So she had the opportunity to travel once again with the happy excitement of a child of her age. She’d been told about Bangkok by some adults and some of her little friends. In her mind it was full of marvellous things not unlike the amusement park at the temple fair, or perhaps even more so. Above all else, she was able to leave her brother’s house at last.
ที่กรุงเทพฯ นางได้เข้าเรียนชั้นประถมฯ พร้อมกับลูกของพี่สาว นางขยันเรียนด้วยความสุข นั่นเป็นความสุขเพียงไม่กี่ช่วงกี่ตอนในชีวิตอันยาวนานของนาง ทว่าความสุขก็แสนสั้นเหลือเกิน เมื่อนางเรียนจบชั้น ป. 4 แต่พี่สาวไม่ยอมให้เรียนต่อ In Bangkok she went to primary school together with her sister’s children. She was happy and eager to learn. That was one of only a few spells of happiness in her long life, but happiness is volatile. When she was through her first four years, her sister wouldn’t let her study further.
“หยั่งแก่น่ะ เรียนแค่อ่านออกเขียนได้ก็พอแล้ว” ‘For someone like you, learning to read and write is enough.’
“มาลีอยากเรียนต่อ…” ‘I’d like to go on learning…’
“เอาเถอะ ฉันว่าจะให้แกไปเรียนเสริมสวย แกโตพอจะเรียนได้แล้ว มีวิชาช่างติดตัวดีกว่านั่งขีดเขียน ฉันคงเลี้ยงแกตลอดไปไม่ได้หรอก ลูกผัวฉันก็มี พวกมันล้างผลาญยังกับฉันพิมพ์แบงก์ได้เอง” ‘Well then, I think I’ll have you study in a beauty salon. You’re old enough for that. Learning a craft is better. I can’t take care of you forever, you know. I have a family, they cost an arm and a leg, and it isn’t as if I printed banknotes myself.’
คำว่า “ช่างเสริมสวย” ทำให้นางสงบลงได้ ตอนนั้นนางเริ่มจะเป็นสาวแล้ว เริ่มสนใจเรื่องความงามตามประสาผู้หญิง นางเคยเดินผ่านร้านเสริมสวยตรงปากซอยเข้าบ้าน และเกิดความยินดีที่จะได้ทำงานแบบผู้หญิงโตๆ พวกนั้นบ้าง ทุกวันที่เดินไปเรียนเสริมสวย ชีวิตของนางเต็มไปด้วยความพึงพอใจ แม้โรงเรียนจะอยู่ไกลจนทำให้รู้สึกเหนื่อยบ้างก็ตาม นางตั้งใจเรียนด้วยความขยันขันแข็ง ดังนั้นเมื่อเรียนจบหลักสูตร ทางโรงเรียนจึงให้เป็นผู้ช่วยอาจารย์ และนั่นก็เป็นครั้งแรกที่นางสามารถหาเงินใช้ได้เอง นับเป็นความภาคภูมิใจของนางอย่างล้นเหลือ Being a beautician: the word pacified her. By then she was turning into a young woman, was beginning to be interested in beauty as women are. She’d walked past the beauty salon at the entrance to the street and was pleased to be able to work like those big girls there. All through the days she went to study that craft her life was full of contentment. Even though the school was far away and going back and forth tired her out, she gave herself to study with assiduity, so that when she’d finished the course the school took her on as a teacher’s assistant and for the first time she was able to earn some money for herself, something she was most proud of. ซอยเข้าบ้าน: the street leading to the house. No need to translate: ‘the street’ is explicit enough. On the other hand, ‘going back and forth’ seems to be needed to explain why she is tired.ผู้ช่วยอาจารย์: the usual problem: one teacher or several? ‘as a’ or ‘as the’? The answer is in the next paragraph.
“เออ ให้มันได้หยั่งงี้เหอะ นังมาลี” พี่สาวพูดด้วยสีหน้ายิ้มแย้ม เมื่อนางส่งเงินเดือนๆ แรกให้ และก็ทำเช่นนั้นเรื่อยมา ความจริงแล้วนางแทบจะไม่รู้จักการใช้เงิน นางกินอยู่กับพี่สาว นางเดินไปโรงเรียนเสริมสวยและกินอาหารกับพวกอาจารย์ นานๆ ครั้งหรอกที่จะแบมือขอเงินซื้อเสื้อผ้าบ้าง แต่นั่นก็แทบจะพูดได้ว่านานทีปีหน ชีวิตของนางช่วงนั้นน่าจะพอพูดได้ว่าเป็นช่วงเวลาที่ราบเรียบและทุกข์น้อยที่สุด ไม่น่าแปลกนักหรอกที่มันไม่ยืนยาว ชีวิตมนุษย์อย่างนางเต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลง มันเริ่มต้นเมื่อนางมีโอกาสได้รู้จักกับทหารเรือรูปงามคนหนึ่งซึ่งเป็นเพื่อนของอาจารย์ นับแต่นั้นเป็นต้นมาชีวิตก็เดินทางเข้าสู่ความพลิกผันครั้งใหญ่ ‘Well, at long last, Marlee,’ her sister said with a beaming face when she handed over her first monthly pay, as she would from then on. Actually she hardly knew how to use money. She lived with her sister; she went to the beauty school and ate with the teachers. It was only once in a while – once in a blue moon, you could say – that she’d put out her hand and ask for money to buy clothes. Her life during that period could be said to have been smooth and the least unhappy. That it didn’t last long is nothing to wonder about. Human life for someone like her is full of changes, which began when she had the opportunity to know a well-set marine fellow who was a friend of her teacher’s. From then on her life headed for a major change.
ทหารหนุ่มคนนั้นคอยมาดักรอทุกค่ำเพื่อเดินเป็นเพื่อนนาง เขาไม่เคยแสดงให้เห็นความเบื่อหน่ายระหว่างเส้นทางจากโรงเรียนเสริมสวยกลับไปบ้านพี่สาว เขาทำให้นางหัวเราะ ทำให้หัวใจของนางพองโต บางครั้งก็ทำให้เขินอายเมื่อเขาชมว่านางน่ารักเหลือเกิน เมื่อนำเรื่องนี้ไปเล่าให้คนที่โรงเรียนเสริมสวยฟัง พวกเขาก็พากันพูดล้อว่านางกำลังมีความรัก … ความรักงั้นหรือ นางเริ่มฝันและเชื่อมั่นว่านั่นคือความรักอย่างแท้จริง เพราะมันทำให้นางรู้จักความสุข ความสุขมักจะเริ่มต้นเมื่อเขาพานางไปดูภาพยนตร์ในวันหยุด หรือไม่ก็ไปหาอาหารอร่อยๆ ที่นางไม่เคยลิ้มลองมาก่อน นางเริ่มหายใจเข้าออกเป็นชายหนุ่มในเครื่องแบบอันสง่างาม จนกระทั่งค่ำวันหนึ่งเขามาดักรอรับเหมือนเคย บอกว่าจะพาไปงานเลี้ยงวันเกิดของเพื่อนที่ภัตตาคารแห่งหนึ่ง นางลังเลในตอนแรกเนื่องจากไม่ได้แจ้งพี่สาว แต่ด้วยหัวใจของวัยสาวและแววตาออดอ้อนของชายหนุ่ม นางจึงใจอ่อนยอมไปกับเขาในที่สุด That young marine waited for her every afternoon to keep her company as she walked back to her sister’s house. He never showed himself bored along the way and made her laugh, made her heart swell, sometimes made her blush when he claimed she was lovely. When she mentioned this to people in the beauty school, they all teased that she was in love … Love, uh? She began to dream and became convinced this was true love because it gave her happiness, a happiness that began when he took her to see films on days off or else eat delicious food as she’d never tasted before. The young man in his neat uniform was in every breath she took. Until one evening, he waited for her to come out as usual then told her he’d take her to a friend’s birthday party at a restaurant. She was reluctant at first as she hadn’t told her sister, but what with a young woman’s heart and the young man’s pleading eyes, she relented and agreed to go with him.
งานเลี้ยงเต็มไปด้วยพวกผู้ชายส่งเสียงเฮฮา พวกเขาดื่มเหล้าราวกับน้ำเปล่าแล้วก็พากันเมามาย เมาเหมือนกับพ่อและพี่ชายของนางนั่นเอง นางเพิ่งรู้ว่าในวงเหล้ามีความสนุกสนานครื้นเครง มิน่าพ่อจึงได้ทอดทิ้งนางไปบ่อยๆ นางอยากมีความสุขอย่างพ่อบ้าง มันทำให้นางไม่ขัดขืนเมื่อเขาชวนให้ลองดื่มเหล้า เขายืนยันด้วยรอยยิ้มว่านี่เป็นเครื่องดื่มแห่งความเบิกบาน นางเชื่อและเมามายไปกับความสนุกเช่นนักดื่มทั้งหลาย กระแสของความรื่นเริงราวกับสายน้ำในลำธารที่อาบไล้ไปทั่วหัวใจของนาง The party was full of boisterous men. They drank liquor as if it were water and got thoroughly drunk, drunk like her father and elder brother. She found out then how much merriness there was in social drinking. No wonder her father had abandoned her so often. She wanted to have fun like her father, so she didn’t refuse when the young man pressed her to have a drink. He averred with a smile it’d put her in high spirits. She believed him and got intoxicated with the fun like the other drinkers. The outpouring of cheerfulness was like the flow of a stream that bathed her entire heart.
และคืนนั้น เมื่องานเลี้ยงสิ้นสุดลงนางก็ไม่ได้กลับบ้าน มารู้สึกตื่นตัวขึ้นอีกครั้งในห้องนอนแสนประหลาด ห้องที่เต็มไปด้วยกระจกรอบด้านไม่คุ้นตา ร่างของนางเปลือยเปล่าเช่นเดียวกับทหารหนุ่ม นางร้องไห้ออกมาเบาๆ เมื่อเข้าใจในเวลาต่อมาว่าเกิดอะไรขึ้น นางนึกกลัวพี่สาว หวาดหวั่นอะไรไปร้อยแปด แต่ลึกลงไปแล้วนางสัมผัสได้ถึงความหอมหวานของชีวิตและความรัก เขาตื่นขึ้นมาด้วยรอยยิ้ม พร้อมกับปลอบโยนด้วยคำพูดไพเราะและรสจูบอันซาบซึ้ง And that night, when the party was over she didn’t go back home. She came round again in a very strange bedroom, an unfamiliar room full of mirrors on all sides. She was stark naked and so was the young marine. She cried softly when she understood what had happened. She thought with fear of her sister and of a hundred other things, but deep down she could feel the sweetness of life and love. He woke up with a smile and pacified her with beautiful words and thrilling kisses. xxxxx

x
ร้อยแปด: 108. In English, it’s usually a hundred, or a hundred and one, or ‘all sorts of’…

เมื่อเขาพานางไปส่งที่บ้านตอนเช้าตรู่ เพื่อเปลี่ยนเสื้อผ้าชุดใหม่ไปทำงาน นางพบว่าพี่สาวกำลังรอคอยอยู่แล้วด้วยแววตาเคร่งเครียด พี่สาวด่าทอทหารหนุ่มด้วยคำพูดหยาบคายอย่างที่สุด ทั้งขู่ว่าจะนำเรื่องนี้ไปร้องเรียนผู้บังคับบัญชาของเขา When he took her back to the house at dawn to change clothes before going to work, she found her sister waiting with strained eyes. Her sister berated the young marine with crude expletives and threatened to report him to his superiors.
“อย่านะครับ มันจะมีผลกับงานของผม เอาเถอะ ผมก็ชายชาติทหาร ผมยอมรับผิดชอบทุกอย่าง” ‘Please don’t, ma’am. It’d ruin my career. All right, as a soldier, I take full responsibility for everything.’
เรื่องยุติเมื่อเขามาสู่ขอนางพร้อมด้วยเงินสินสอดก้อนหนึ่ง เงินนั้นทำให้พี่สาวยิ้มหน้าบาน นางรู้สึกโล่งอกแต่แล้วก็เริ่มหวาดกลัวในความเปลี่ยนแปลง เมื่อรับรู้ว่าต้องย้ายไปอยู่กับเขา The trouble was over when he came to ask for her hand with a certain amount of bride price. That money brought an elated smile to her sister’s face. She felt relieved but then began to fear change when she learned she’d have to move out to live with him.
“จะไปกลัวอะไรวะนังมาลี ไปอยู่กับผัวแก แล้วแกจะมีความสุข…” ‘What are you afraid of, Marlee? You’ll be with your husband and you’ll be happy.’
นางหอบข้าวของส่วนตัวอันน้อยนิดไปอยู่กับเขาหลังเกิดเรื่องได้ไม่กี่วัน ก็บ้านที่นางกำลังยืนอยู่นี่แหละ นี่คือบ้านนางฝากชีวิตพักพิงมายาวนานที่สุด นานจนสามารถเรียนรู้ว่าชีวิตคืออะไร นางมีลูกกับเขาสามคน แม้จะทะเลาะเบาะแว้งกันไม่เคยขาดเพราะความเป็นนักเลงสุราของเขา ลูกคนโตและคนรองเป็นผู้หญิงซึ่งพากันแต่งงานแยกย้ายออกไปหมดแล้ว นานครั้งถึงจะกลับมาเยี่ยมเมื่อมีปัญหาให้นางช่วยแก้ไข ลูกคนเล็กเป็นชาย เรียนจบมหาวิทยาลัยแต่ไม่เคยทำงานเป็นเรื่องเป็นราว วันๆ เอาแต่เมาสนุกอยู่กับเพื่อนฝูง บางครั้งก็นั่งดื่มตามลำพังพลางฝันหวานถึงความร่ำรวยในชีวิต ถ้าคืนไหนผัวของนางหิ้วเหล้ากลับมาดื่มที่บ้านเช่นคืนนี้ พ่อวัย 66 กับลูกชายอายุ 35 ก็จะตั้งวงสรวลเสเฮฮากันอย่างมีความสุข She removed her few personal belong- ings to go and live with him only a few days later – in the house where she was now. This was the house she’d spent her life in for the longest time, so long that she’d been able to learn what life was. She had three children with him, even though they kept quarrelling because of his love of the bottle. Her first and second were girls, who had left and got married. They came visiting once in a long while when they had a problem and needed her help. The youngest was a boy, who’d gone through university but never held a proper job and spent his days boozing and having fun with his pals. Sometimes he sat drinking on his own dreaming of getting filthy rich. On any night when her husband got thirsty and came back to drink at home like last night, father of 65 and son of 35 would set about drinking, laughing and babbling on merrily.
“จะกินเข้าไปให้มันได้อะไร เงินทองก็ไม่พอจะใช้จ่ายอยู่แล้ว มีแต่หนี้สินท่วมหัว…”  ‘What do you get out of it? There isn’t enough money to get by, only a mountain of debts…’
นางเคยต่อว่าทั้งสองคน แต่เมื่อเหตุการณ์จบลงด้วยการถูกลงโทษจากผัว ผัวที่แม้จะเกษียณอายุมาหลายปีแล้ว ก็ยังคงมีเรี่ยวแรงมากพอจะกระหน่ำฝ่ามือลงบนใบหน้าของนางเสมอ สมัยก่อนตอนที่ยังสาวๆ เขาเพียงดุด่าเวลานางขัดใจด้วยคำหยาบคายเท่านั้น นานครั้งหรอกจึงจะลงมือบ้างเพื่อสั่งสอนนางให้เข็ดหลาบ ความรุนแรงคงเพิ่มขึ้นมากกว่านี้ ถ้าไม่ใช่เพราะในเวลาต่อมานางเรียนรู้ที่จะเงียบ และกล้ำกลืนความรู้สึกทั้งมวลเก็บซ่อนไว้ในอกลึกๆ แทน She had berated the two of them, but ended being punished by her husband, her husband who even though he’d been retired for years was still strong enough to slap her face. Before, when she was still a young woman, he only cursed her with vile words when she made him cross. It was seldom he’d raise his hand to teach her a lesson. Violence would have increased more than it did if as time passed she hadn’t learnt how to keep quiet, her feelings locked up in her chest instead.
แน่นอน มันพากันสุมอยู่ราวกับกองเพลิง คอยแผดเผาใจให้ระทมทุกข์ ไม่มีใครทำให้ใจของนางเย็นชื่นได้ ไม่ว่าผัวขี้เมาหรือลูกเต้า เวลาใครขาดเงินก็ต้องมาแบมือขอแกมบังคับเอาจากนาง ลำพังเงินเดือนข้าราชการหรือเงินบำนาญที่ผัวของนางได้รับในแต่ละเดือนเคยพอเสียที่ไหนกัน นางมักจะต้องแบกหน้าไปขอกู้ยืมจากชาวบ้านด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 20 ถ้ามักคุ้นหน่อยก็พอจะถูกลงบ้าง ภาวะเช่นนี้หมุนเวียนเปลี่ยนไปแต่ไม่เคยสลัดได้พ้น หลายครั้งนางคิดถึงความตาย ด้วยคิดว่าความตายอาจเป็นคำตอบสำหรับชีวิตของนาง เลือดที่หลั่งออกมาอาจช่วยชำระล้างความทุกข์ให้หมดไปได้ ลมหายใจที่หยุดลงคงทำให้นางลืมความเจ็บปวดอันยาวนาน แต่นางก็ไม่เคยมีความกล้าหาญพอ Of course, they kept smouldering like a campfire, ready to set her grief-stricken heart ablaze. There was no one to assuage her feelings. Either her drunken husband or her drunken son, whenever they were short would come and ask, or rather claim, money from her. As it were, how could her husband’s civil servant’s salary, let alone pension now, ever be enough? She had to eat humble pie and borrow from villagers at twenty per cent interest, or perhaps less if they were on familiar terms. This kind of burden kept recurring with ups and downs but never ended. Sometimes she thought of death, death as the answer to a life like hers. The blood that would flow out would help wash away all of her misery. The breathing that would stop would make her forget the pain suffered for so long. But she never had enough courage.
มีเพียงคืนนี้ที่นางเลิกคิดถึงความตาย แต่คิดถึงการเดินทาง นับเป็นการเดินทางอีกครั้งหลังจากหยุดไปหลายสิบปี นางไม่รู้หรอกว่าออกจากบ้านแล้วจะเร่ร่อนไปแห่งหนใด ถึงลำบากทุกข์ยากแค่ไหนนางก็ยังคิดว่า มันไม่น่าจะเกินกว่าที่เคยได้รับจากคนในบ้านหลังนี้ It was only tonight that she’d given up thinking about death but thought instead of travelling, resuming travel after staying put for dozens of years. She had no idea which way she’d drift away once she’d left the house. However hard it’d be, she still thought it wouldn’t be worse than what she had endured from the people in this house.
นางตัดสินใจแล้ว มองลูกผัวที่ขวางทางอีกครั้ง วินาทีต่อมาก็ยกเท้าขึ้นเพื่อก้าวข้ามไปตามความตั้งใจเดิม ทว่าต้องสะดุ้งเมื่อเห็นลูกชายลืมตาขึ้นมาอย่างงัวเงีย พร้อมกับพูดเสียงแหบเครือว่า “แม่…หิวน้ำ…ขอน้ำกินหน่อย” น้ำเสียงยังคงแสดงให้เห็นถึงความมึนเมาไม่สร่างซา She made up her mind, looked at husband and son barring her way once again. A second later, she raised her foot to step over them as she meant to before, but had to stop short when she saw her son opening his eyes sleepily and saying with a hoarse voice, ‘Mum … I’m thirsty … bring me some water, please.’ His tone of voice showed he had yet to sober up.
นางพยายามไม่สนใจ รีบเดินข้ามร่างลูกชายตรงไปที่บันไดระเบียง ครั้นแล้วก็ต้องชะงักเมื่อเสียงขอน้ำกินดังขึ้นอีก นางหันไปมองสบตาแดงก่ำและอ่อนล้าของลูกชาย สุดท้ายก็ต้องเดินเข้าไปในห้องครัวเพื่อหยิบขวดน้ำในตู้เย็นมายื่นให้ ลูกชายของนางรับไปดื่มด้วยความกระหายจนเกือบหมดขวด จากนั้นก็ถามว่า “แม่จะไปไหนเหรอ…” นางยกนิ้วชี้ขึ้นแตะริมฝีปากเป็นสัญญาณ แต่ผัวของนางรู้สึกตัวเสียแล้ว เพียงแค่ยังไม่ลืมตาเท่านั้น She tried not to care, hastily stepped over her son’s body and made for the stairs, but then had to stop short again when the voice asked for water repeat- edly. She turned to look and her eyes caught her son’s weary bloodshot eyes. Finally she had to walk over to the kitchen to take a bottle of water out of the fridge and back to give it to him. Her son took the bottle and gulped down almost all of it and then asked, ‘Where are you going?’ She rose a finger to her lips as a warning but her husband was out of his slumber already, only he hadn’t opened his eyes yet.
“หนวกหูจริงโว้ย เออ ทำไมมันร้อนชิบเป๋งหยั่งงี้วะ เฮ้ยมาลี…ไปเอาผ้าชุบน้ำมาเช็ดตัวหน่อย ร้อนจะตายห่าอยู่แล้ว เร็วหน่อย” ‘Not so loud, damn it! Gee, how come it’s so darn hot? Hey, Marlee … go and get a damp towel to dry me with. It’s so bloody hot. Hurry up, will you?’
นี่เป็นคำพูดที่คุ้นหูเหลือเกิน นางวางกระเป๋าลง เดินคอตกไปคว้าผ้าขนหนูผืนเล็กที่ราวตากผ้าริมระเบียง นางจุ่มมันลงในอ่างน้ำแล้วบิดจนหมาด จากนั้นนำมาเช็ดตัวให้ผัวซึ่งยังนอนนิ่งอยู่บนพื้น ขณะที่ลูกชายลุกเดินโซเซเข้าไปนอนต่อข้างใน How often she’d heard this! She put down her bag, walked crestfallen over to take a small towel off the wire on one side of the porch. She plunged it in the water basin and then wrung it tight, after which she went over to dry her husband who still lay motionless on the floor while her son gathered himself up and staggered inside to go to bed. ลุกเดินโซเซ: got up and staggered; ‘gathered himself up’ seems more apposite to his state of drunkenness.
“มาลี…แกนี่เป็นเมียที่ดีจริงๆ” ผัวของนางพูดด้วยน้ำเสียงสะลึมสะลือ พอเช็ดตัวเสร็จก็สั่งให้นางประคองเข้าไปนอนในบ้าน นางทำตามอย่างว่าง่าย แล้วกลับมาปิดประตูลงกลอน ปิดไฟ ‘Marlee … you’re such a good wife,’ her husband said, sounding half-awake. Once wiped dry he had her help prop him up to go and sleep inside. She did so obediently and then came back to close the door and bolt it and turn off the light.
นางล้มตัวลงนอนในความมืดที่มีเพียงเสียงกรนแข่งกันของลูกผัว พร้อมกับทอดถอนหายใจอย่างหนักหน่วง ชีวิตนางทำได้แค่นั้น She let herself down and lay in the darkness with only the competing snores of husband and son as she heaved a long, hard sigh. That was all her life could do.
= =
‘Buang Cheewit’ in Phor Phoo Mai Yark Deunthang Pai Ratsia (My father, who didn’t want to travel to Russia), 2010
= =
Pop Benyapa
is a pen name
of Than Yutthachaibodin
(see ‘I just want to go out for a walk’
in this blog, 2011/11/18),
a much-travelled
Bangkok fiction writer
in his late forties.
o

I just want to go out for a walk – Than Yutthachaibodin

ooo
I chose this deceptively light-hearted short story (before the flood that stuck me home and ravaged it for two full weeks) for its density, brevity and, above all, its human value: who among us hasn’t at one point or another hungered for ‘just going out for a walk’ when grounded by duties and responsibilities, or felt that life was passing us by, that we were meant for more exalting things than our stifling routine, that the inner child in us was being stifled by adult concerns and social pressures? The format is classic, the prose is simple (and easy to translate) and the leitmotiv is of course reminiscent of ‘I would prefer not to’ in Herman Melville’s masterly ‘Bartleby, the Scrivener’ of a century and a half ago. MB
ooo

ผมแค่จะออกไป
เดินเล่น

I just want to go out
for a walk

ธาร ยุทธชัยบดินทร์

Than Yutthachaibodin

TRANSLATOR’S KITCHEN
ตั้งแต่จำความได้ เขารู้ดีว่าตัวเองนั้นมาเยือนโลกนี้ด้วยเหตุใด แน่นอน เขามาเยือนโลกนี้ในฐานะมนุษย์ผู้มีเสรีภาพมาตั้งแต่เกิดและต้องการใช้มันเพื่อออกไปเดินเล่นเท่านั้น แต่เอาเข้าจริงกลับไม่ใช่เรื่องง่ายเลย เพราะอะไรกันนะ เขามักจะตั้งคำถามเช่นนี้เสมอ From as far back as he could remember he had always known what he was born for. Sure, he had been born as a human being gifted with freedom at birth and he only wanted to use that freedom to go out for a walk, but in reality, it turned out to be not at all easy. And why was that? That’s what he kept asking himself.
สมัยเป็นเด็ก เมื่อรู้ตัวว่าต้องไปโรงเรียนเพื่อต้องนั่งอยู่ในห้องแออัดทั้งวันเหมือนกับพวกพี่ๆ เขาเคยขอร้องพ่อกับแม่ว่า “ไม่ไปที่นั่นไม่ได้หรือ ผมไม่อยากไป ผมมาโลกนี้เพื่อการเดินเล่นอย่างมีความสุขเท่านั้น” พ่อกับแม่ทำท่าประหลาดใจขบขัน เขาถึงกับร้องไห้ออกมา เขาร้องไห้อยู่เป็นเดือน และในเช้าวันแรกของการเปิดภาคเรียน ทันทีที่เขาจะถูกจับแต่งเครื่องแบบนักเรียน เขาก็เดินหลบออกไปทางประตูหลังบ้านซึ่งอยู่ติดกับสวนสาธารณะ As a child, when he realised that he had to go to school and sit in a stuffy classroom all day long like his elder siblings, he besought his father and mother, “Can’t I not go there? I don’t want to go. I was born only to take a walk and be happy.” His father and mother were astounded and amused, so he broke into tears. He cried for a month and on the first morning school opened, as he was about to be caught and dressed in the school uniform, he slipped away through the back door which led into a public park.
“อ้าว จะหนีไปไหนกัน ไม่ได้นะ” แม่ตะโกนออกมาอย่างหงุดหงิด ขณะที่พ่อหัวเราะชอบใจ แต่หยิบไม้เรียวมาหวดลมเล่นไปมา “Hey, where do you think you’re going? You can’t do that, you know,” his mother shouted irritably while his father, amused, laughed yet grabbed a rod and switched it back and forth in the air.
“ผมแค่จะออกไปเดินเล่น” เขาตอบ ก่อนจะเดินน้ำตาซึมกลับเข้าบ้าน “I just want to go out for a walk,” he answered before walking back into the house with tears in his eyes.
“ไม่ได้ ลูกต้องไปเรียนหนังสือ รู้ไหมมันเป็นหน้าที่” แม่พูดพร้อมกับดึงเขาเข้าไปกอดอย่างปลอบโยนและรักใคร่ “You can’t. You have to go to school. It’s your duty, you know,” his mother said as she pulled him into her embrace to soothe him lovingly.
เหตุการณ์ในวัยเยาว์ครั้งนั้นเป็นแค่การเริ่มต้น เมื่อเขาเติบโตขึ้น รู้ความมากขึ้น เขาก็ตระหนักดีว่าการจะออกไปเดินเล่นให้สบายใจนั้นเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก ทุกๆ ครั้งที่เขาคิดจะเดินไปไหนต่อไหน ก็จะมีการยัดเยียดคำว่า “หน้าที่” หรือเรียกร้องเอาความรับผิดชอบจากเขาเสมอ ไม่ว่าจะเป็นช่วงวัยรุ่นที่เขาต้องการไว้ผมยาวแต่ทางโรงเรียนไม่อนุญาต หรือการจำใจเรียนในสาขาที่พ่อกับแม่คิดเอาไว้ให้แล้ว ใช่ เขาอยากเป็นนักวาดรูปธรรมดาๆ คนหนึ่งผู้บันทึกความงามของสรรพสิ่งรอบตัว แต่แล้วเขากลับต้องเลือกเรียนกฎหมายในที่สุด The event in his childhood that time was just the beginning. When he grew older and wiser, he fully realised that pleasing himself by going out for a walk was something hard to do. Every time he thought of going anywhere, he was faced with the word “duty” or told to behave responsibly, be it as a teenager when he wanted to grow his hair long but the school wouldn’t allow it or when he was forced to follow the course of study his parents had chosen for him. Yes, he wanted to be an ordinary artist to record the beauty of things around him, but then it was Law he was forced to learn eventually.
“ตระกูลของเราเป็นนักกฎหมายมาตั้งแต่รุ่นคุณปู่” พ่อกล่าว “We’ve all been lawyers in the family since Grand­father’s time,” his father stated.
“ผมไม่อยากเรียนครับพ่อ ผมขอเรียนศิลปะไม่ได้เหรอ” “I don’t want to be one, Father. Can’t I learn Art instead?”
“ไม่ได้ มันเป็นหน้าที่” “No. It’s your duty.”
“โธ่ ผมแค่จะออกไปเดินเล่นเท่านั้น” “Good grief! I just want to go out for a walk, that’s all.”
เขาจำต้องเลือกเดินบนเส้นทางสายที่ถูกกำหนดไว้ ความอ่อนโยนในหัวใจทำให้เขาไม่อาจทำให้ผู้มีพระคุณผิดหวัง แม้กระนั้นในจิตใจเบื้องลึกก็ยังคงปรารถนาการออกไปเดินเล่นอย่างอิสระเสรี เขาเฝ้าแต่หวังว่าคงมีสักวันหนึ่ง วันที่เขาสามารถออกไปเดินเล่นได้ตามใจชอบ จะไม่มีใครมาขัดขวางหรืออ้างเหตุผลใดๆ คัดค้านอีก ทว่านั่นก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย เพราะในสายตาของคนอื่นๆ แล้ว มนุษย์ทุกคนมีหน้าที่ของตนเสมอ He was made to walk along the prescribed route. In the kindness of his heart, he couldn’t disappoint his parents, but for all that at the bottom of his heart he still hankered after going out for a walk unimpeded. He could but hope that there would be a day when he would be able to go out for a walk as he pleased, nobody would prevent him or raise objections again, but that wasn’t easy, because in the eyes of others all human beings always had duties to perform. =

ผู้มีพระคุณ: literally, ‘benefactors’.

หลังจบการศึกษา เขายึดเอาอาชีพทนายความหาเลี้ยงชีพตามธรรมเนียมของครอบครัว ความเข้มงวดของพ่อกับแม่ทำให้เขาไม่มีเวลาใส่ใจกับเรื่องความรักเยี่ยงคนหนุ่มสาวทั่วไป ทุกวันมีแต่ความเคร่งเครียดกับการงาน ซึ่งทำให้หลงลืมความต้องการที่จะออกไปเดินเล่นได้บ้าง งานหนักกดทับความคิดฝันของเขาไว้จนแทบจะบี้แบนติดพื้นดิน แต่แล้ววันหนึ่งมันกลับปะทุขึ้นมาอีกครั้ง เมื่อเขาได้รับมอบหมายจากสำนักงานให้เข้าไปดูแลลูกค้าคนหนึ่ง ลูกค้าผู้นี้ตกเป็นจำเลยในคดีข่มขืนกระทำชำเราหญิงสาวที่น่าสงสาร มิหนำซ้ำยังอ่อนแอต่อการเรียกร้องหาความยุติธรรมอีกด้วย จำเลยสารภาพความจริงต่อเขาว่าลงมือข่มขืนเธอจริงเพราะความมึนเมา ไม่ได้ถูกใส่ร้ายแต่อย่างใด เมื่อรู้เช่นนี้เขาจึงปฏิเสธที่จะแก้ต่างให้ เขาเห็นว่าชายผู้นี้สมควรสารภาพต่อศาลไปตามความจริง แทนการใช้ทนายความอย่างเขาช่วยหาช่องโหว่ของกฎหมายหรือใช้เล่ห์กลใดๆ มาทำให้พ้นผิด แต่หัวหน้าของเขาไม่คิดเช่นนั้น After he completed his education, he resorted to earning his living as a lawyer as family tradition demanded. His father and mother’s strict rule left him no time to take an interest in love as did young men and women around him. Each day was but tension and work, which practically made him forget about wanting to go out for a walk. Hard work suppressed his dream almost to the point of squashing it to the ground, but then one day it surfaced again when he was entrusted by his office with the task of looking after a particular client. That client was the defendant in a case of rape of a pitiful young woman who was too weak to demand justice. The defendant confessed the truth to him: he had really undertaken to rape her because he was drunk; he was in no way being framed. Knowing this, he refused to take up the case. He held that the defendant should admit the truth in court instead of using a lawyer like him to look for legal loopholes or some trickery or other to escape punishment, but his boss thought otherwise. =

=

พ่อกับแม่: father and mother; พ่อแม่: parents.

“เป็นหน้าที่ของทนาย เป็นหน้าที่ของคุณ เข้าใจไหม คุณต้องช่วยลูกความคนนี้” “It’s a lawyer’s duty, it’s your duty, don’t you understand? You must help your client.”
“แต่เขาผิดจริงๆ นี่ครับ แล้วทำไมเราต้องทำให้คดีพลิกไปจากความเป็นจริง” “But he’s really guilty! And why should we attempt to reverse the case by denying the truth?”
“อ้าว ไม่งั้นเขาจะมีทนายไว้ทำไม คุณก็ทำเป็นซื่อไปได้” “But that’s what lawyers are for! As if you didn’t know.”
“ไม่ล่ะครับ ผมทำให้ดำเป็นขาวไม่ได้” “I can’t, sir. I won’t turn black into white.”
“บอกแล้วไงเล่า นี่คือหน้าที่และคุณต้องทำ เอ๊ะ ผมพูดยังไม่ทันจบ นี่คุณจะไปไหน” “But I already told you: it’s your duty and you have to do it – eh? I’m not through yet. Where are you going?”
“ผมแค่จะออกไปเดินเล่นครับ” “I just want to go out for a walk.”
“ไม่ได้ กลับมาทำหน้าที่ของคุณก่อน” “No way! Go and do your duty first.”
ผลสุดท้ายเขาก็ต้องว่าความให้แก่ “ลูกค้า” อย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ คดีสิ้นสุดลงที่ชัยชนะของเขาและจำเลย ซึ่งในความรู้สึกของเขาแล้วชัยชนะครั้งนั้นก็ไม่ต่างไปจากมืออันหยาบกร้านที่กระชากเขาเข้าไปตบซ้ายตบขวาอย่างรุนแรง จนรวดร้าวเข้าไปถึงหัวใจ The end result was that, like it or not, he had to plead for his client. The case ended with his and his client’s victory. To him, that victory was no different from a calloused hand slapping his face left and right so hard that the pain went right through to his heart.
แน่นอน เขายังคงมีหัวใจอยู่ แต่มันทำให้เขาเก็บตัวเศร้าซึมอยู่กับบ้าน ไม่คิดจะไปทำงานอีก เขาเฝ้าแต่นึกถึงใบหน้าซีดเผือดของหญิงสาวเคราะห์ร้ายตอนฟังคำพิพากษา เขาจำหยาดน้ำตาเปียกชื้นของเธอได้เป็นอย่างดี เขารับรู้ได้ถึงความเจ็บปวดซึ่งเกิดขึ้นในความพ่ายแพ้จากดวงตาคู่นั้น ดวงตาของเธอราวกับจะฟ้องว่า เขาเองคือผู้ที่ได้ข่มขืนเธอเป็นคนที่สอง และนั่นทำให้เขาสะเทือนใจยิ่งนัก จนกระทั่งอยากจะออกเดินอีกครั้ง ไม่ใช่เพื่อเดินเล่นอย่างที่แล้วๆ มา แต่เพื่อตรงไปหาหญิงสาวและปลอบประโลมให้เธอหายเศร้า เขาไม่อาจปิดกั้นหรือเก็บกดความคิดดังกล่าวเอาไว้ จึงได้ระบายให้พ่อกับแม่ฟัง Of course he still had a heart, but it kept him confined to his house, depressed and determined not to go to work again. He kept thinking of the pallid face of the young woman when she had listened to the judgment. He remembered the tears well­ing in her eyes. He found out about the pain of defeat from those eyes. Those eyes were accusing him of being the second person to rape her, and that upset him so much that he felt like going out once again, not for a walk like before but to see the young woman to soothe her and dispel her sorrow. He couldn’t keep his feelings and thoughts to himself and confided in his parents. ‘and’ needs to be added for fluency in English.
“ไม่ได้การ ลูกเรามันเป็นอะไรไปแล้ว” ผู้เป็นพ่อเอ่ยขึ้นอย่างขัดเคือง “นี่คิดว่าตัวเองเป็นนักอุดมคติหรืออย่างไร” “That won’t do. Something is wrong with you, son,” his father said angrily. “Are you taking yourself for an idealist or something?”
“อย่าคิดมากเลย ลูกเอ๊ย สิ่งที่ลูกทำลงไปมันเป็นหน้าที่เท่านั้น ถ้าลูกไม่ทำ คนอื่นเขาก็ต้องทำ” แม่ทำเสียงเย็นๆ เหมือนคนเข้าใจโลก “Don’t think too much, sweetheart. What you did was only your duty. If you hadn’t done it, someone else would have,” his mother said evenly like one who is worldly-wise.
ในเวลาต่อมาพ่อกับแม่ของเขาก็ปรึกษากันว่า น่าจะถึงเวลาแล้วที่เขาควรจะมีครอบครัวแล้วหน้าที่และความรับผิดชอบที่เพิ่มมากขึ้น น่าจะทำให้เขายุ่งจนไม่มีเวลาคิดฟุ้งซ่านได้อีก Next, his father and mother consulted each other: it was time for him to have a family, and with increased responsibili­ties he would be too busy to indulge in wild thoughts again.
“มันจะได้ไม่มีเวลาเหลือพอขอออกไปเดินเล่น” พ่อสรุปโดยไม่ฟังคำโต้แย้งของเขา ส่วนแม่ก็เป็นผู้สนับสนุนตลอดกาล มิหนำซ้ำยังพูดไกลไปถึงการได้อุ้มหลาน อย่างกระตือรือร้น “He won’t have enough time left to ask to go out for a walk,” his father summarised, without listening to his protes­ta­tions. As for his mother, she always backed her husband up. Besides, she went as far as talking excitedly about having grandchildren to hold in her arms.
ผู้หญิงที่พ่อกับแม่พาเขาไปดูตัวนั้น แม้จะมีรูปร่างหน้าตาน่ารัก อีกทั้งยังมีชาติตระกูลและการศึกษาดี แต่เขากลับไม่ได้ปลาบปลื้มหรือหลงใหลอะไรเลย เขาไม่อาจทำใจได้ว่า ยุคสมัยนี้ยังมีการใช้ประเพณีคลุมถุงชน The woman his parents had set their hearts on, though she was physically lovely, well educated and from a good family as well, failed to enthuse him. He found it hard to believe that in this time and age one still went by the tradition of arranged marriage.
“คลุมถุงชนที่ไหน” พ่อแย้งอย่างขัดใจ “ก็ให้เวลาทำความรู้จักกันสักพัก พาน้องเขาไปเที่ยวสักสามสี่หนแล้วค่อยหาฤกษ์แต่งกัน ฝ่ายโน้นเขาก็ออกจะชื่นชมเราอยู่จนออกนอกหน้า” “What arranged marriage?” his father countered in frustration. “Just take the time to know each other, take her out a few times and then eventually set up the propitious time for the wedding. It’s quite obvious the other party is quite impressed with you.”
“ไม่แต่งไม่ได้หรือครับ ผมยังไม่พร้อม ผมอยากออกไปเดินเล่นมากกว่า ผมอยากเดินไปหาผู้หญิงที่น่าสงสารคนนั้น” “Can’t I not get married? I’m not ready yet. I’d rather go out for a walk. I’d like to go and see that poor woman.”
“ไม่แต่งแล้วใครจะสืบตระกูลของเรา อย่าพูดอีกว่าจะออกไปเดินเล่น มันเป็นเรื่องบ้าบอ วันๆ เอาแต่ทำหน้าเศร้า ลืมผู้หญิงคนนั้นไปได้แล้ว” “If you don’t get married, who is to carry on the line? Don’t say again you want to go out for a walk. That’s crazy. You keep making a long face. Forget about that woman.”
“ผมแค่จะออกไปเดินเล่นเท่านั้น” เขากล่าวขึ้นด้วยดวงตาอันแสนเศร้า ทั้งๆ รู้ดีว่าเป็นคำพูดที่เปล่าประโยชน์ ถึงอย่างไรเขาก็ต้องแต่งงานในไม่ช้า เขารู้ดีว่าถ้าขืนคัดค้านต่อไปอีก ไม่พ่อหรือแม่ก็จะต้องเตือนสติเขาว่า “มันเป็นหน้าที่” “I just want to go out for a walk,” he said with extreme sorrow in his eyes, although he knew full well there was no point in speaking like this. No matter what, he’d be made to marry before long. He knew very well that if he kept objecting, if not his father then his mother would bring him back to his senses with “it’s your duty”.
ในที่สุด เขาก็แต่งงานกับหญิงสาวที่พ่อแม่หามาให้ เขาย้ายไปอยู่ในเรือนหอซึ่งเป็นบ้านหลังกะทัด รัด ปลูกอยู่ในบริเวณเดียวกันกับบ้านหลังใหญ่ของพ่อตาแม่ยาย ชีวิตครอบครัวเยี่ยงหนุ่มสาวทำให้เขาเริ่มรู้สึกดีขึ้น เนื่องจากภรรยาเป็นคนสุภาพและช่างเอาใจ เขาจึงหลงลืมเรื่องการออกไปเดินเล่นอยู่พักใหญ่ วันหนึ่งๆ หากไม่ไปทำงานที่บริษัทของพ่อตาในฐานะที่ปรึกษาด้านกฎหมาย เขาก็จะพาภรรยาออกไปเที่ยวเตร่ตามสถานที่ต่างๆ เยี่ยงคนมีเงินทองใช้สอยไม่ขาดมือ ราวกับว่าต้องการใช้มันชดเชยให้กับความปรารถนาที่เกิดขึ้นครั้งยังเยาว์ ซึ่งดูเหมือนกำลังสูญหายไปตามกาลเวลา กระทั่งเย็นวันหนึ่งภรรยาของเขาได้เอ่ยปากเรื่องการมีทายาทขึ้นมา In the end he married the woman his parents had chosen. He moved to their newlyweds’ home, a well-proportioned house in the same compound as the mansion of his in-laws. Life as a young married couple made him begin to feel better, as his wife was well behaved and eager to please him. So he forgot about going out for a walk for quite a while. Every day, if he didn’t go to work in his father-in-law’s firm as their legal adviser, he took his wife out to parties and places as befits those who have a ready supply of money and the willingness to spend to compensate for youthful wishes that seem to have vanished with age – until one evening his wife broached the topic of having children.
“เราก็แต่งงานกันมานานแล้วนะคะ ใครๆ เขาชอบถามว่าเมื่อไหร่จะมีลูกเสียที” หญิงสาวเอ่ยเสียงเบา แต่ก็มีร่องรอยของการคาดคั้นขอคำตอบอยู่ในที “We’ve been married for a long time. Everybody’s always asking when we’ll have children,” the young woman said in a low voice, but with more than a hint of demand for an answer in it.
“เราต้องมีลูกด้วยหรือ พี่ไม่อยากมีเลย รู้สึกว่าการมีลูกจะทำให้เราขาดอิสระไปมากนะ อย่างที่เขาพูดกันว่าลูกเป็นห่วงผูกคอไง” “Do we have to? I don’t want any. I feel having a child would curtail our freedom a lot. Isn’t it said that a child is rope round the neck?”
ถึงตรงนี้ภรรยาของเขาก็หัวเราะ แล้วกล่าวว่า “แต่ก็มีนี่คะที่เขาบอกว่าลูกคือโซ่ทองคล้องใจ ตอนนี้พ่อกับแม่คงอยากอุ้มหลานเต็มแก่แล้ว เรามีแค่สองคนก็พอ จะได้เลี้ยงพวกเขาให้มีคุณภาพได้เต็มที่” At this point, his wife laughed and then said, “But it’s also said, isn’t it, that a child is a gold chain round the heart. By now our parents are dying to hold grandchil­dren in their arms. Two will be enough, so we can give them the best nurturing.” =

=

พ่อกับแม่: forget the previous distinction in this case!

“พี่แค่อยากออกไปเดินเล่น ใช่ พี่แค่อยากจะออกไปเดินแล่นเท่านั้น พี่รู้ว่าพี่คงไม่มีเวลาสำหรับเรื่องนี้ เพราะอะไรรู้ไหมจ๊ะ” เขาถามพลางมองสบตาภรรยา “I just want to go out for a walk. That’s right: I only want to go for a walk. I know I don’t have time for it, though, and do you know why?” he asked, looking his wife in the eye.
“เพราะมันเป็นหน้าที่” ภรรยาและเขาพูดขึ้นพร้อมๆ กัน แต่เรื่องมันต่างกันตรงที่ฝ่ายหนึ่งหัวเราะอย่างขบขัน ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งอยากร้องไห้ออกมา “Because it’s your duty,” she said right as he said, “Because it’s my duty.” But there was a difference: one laughed amused; the other wanted to weep.
ชีวิตของเขาดำเนินต่อไปอย่างราบรื่นในสายตาของผู้คนในสังคม เขามีลูกชายหญิงสองคนตามความต้องการของผู้ใหญ่และภรรยา ส่วนหน้าที่การงานตลอดจนความรับผิดชอบก็เพิ่มมากขึ้นตามอายุ เขาเปลี่ยนจากชายหนุ่มร่างโปร่งบางกลายเป็นชายวัยกลางคนร่างอ้วนใหญ่ เส้นผมดกดำหายไปและถูกแทนที่ด้วยผมหงอกแซมอยู่บนหัว การกินดีอยู่ดีทำให้ร่างกายของเขาอุดมไปด้วยไขมันและโรคของคนชั้นกลาง ไม่ว่าจะเป็นความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขข้ออักเสบ นั่งคงเป็นเพราะเขาไม่เคยได้ออกไปเดินเล่นเลย แม้บัดนี้ฐานะของเขาว่าไปแล้วคือผู้นำครอบครัวอย่างแท้จริง พวกผู้ใหญ่ในอดีตไม่ได้เข้ามาบังคับให้เขาต้องทำอะไรอีก แต่เขาก็ไม่สามารถทำตามใจชอบได้อย่างที่เคยปรารถนา เขาทำได้เพียงแค่ดูแลธุรกิจของตระกูลให้เต็มไปด้วยความมั่งคั่ง คอยดูแลลูกเมียให้เต็มไปด้วยความอบอุ่น ทั้งๆ ที่หากเขาจะออกไปเดินเล่นก็คงไม่มีใครกล้าคัดค้าน หรือว่าจะมี เขาเองก็ยังไม่แน่ใจ บางครั้งเขาก็สงสัยว่าตัวเองคงจะไม่ต้องการออกไปเดินอีกแล้วกระมัง His life went on smoothly in the eyes of society. He had a son and a daughter as his wife, parents and in-laws wanted. Work and responsibilities increased with age. He changed from a thin young man into a corpulent middle-aged man. His abundant black hair gave way to grey strands on his head. Good food and a cushy life larded his body with fat and middle-class diseases, be it high-blood pressure, diabetes or arthritis. That was because he never went out for a walk. Even though by now, however you looked at it, he truly was head of the family and his parents no longer forced him to do anything, he was not able to act to his satisfaction as he used to wish. The only thing he could do was to make sure the family business prospered and his wife and children were well provided for. Even though he could go out for a walk and nobody would dare protest – or maybe someone would, he still wasn’t sure. Sometimes he suspected that he himself no longer wanted to go out for a walk. =

=

=

=

=

=

=

=

=

=

พวกผู้ใหญ่ในอดีต: literally, ‘his elders in the past’, which sounds awkward in English. I use ‘parents’ although those ‘elders’ also included his wife’s, especially his father-in-law, who was his boss.

วันหนึ่งเขาเกิดอาการหน้ามืดในห้องน้ำและล้มลงกระแทกพื้น ผลปรากฏว่ากระดูกเชิงกรานหัก ร่างกายซีกหนึ่งกลายเป็นอัมพาต พูดไม่ได้ เขาต้องนอนรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลเป็นเวลานานจนน่าเบื่อ ท่ามกลางการดูแลเอาใจใส่จากลูกเมีย รวมทั้งแพทย์และพยาบาลในโรงพยาบาลชั้นดี อย่างไรก็ดี อาการของเขากลับทรุดหนักลงเรื่อยๆ จนถึงขั้นต้องให้อาหารเหลวผ่านท่อและต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ ใครต่อใครพากันคร่ำครวญกลัวว่าเขาจะจากไป แต่เขากลับนอนยิ้มอยู่บนเตียง พร้อมกับคิดว่าคนเราส่วนใหญ่มักกลัวโลกหลังความตาย ทว่าเขาไม่ได้รู้สึกเช่นนั้นเลย มิหนำซ้ำยังคิดอย่างยินดีว่าคงถึงเวลาแล้วที่เขาจะได้ออกไปเดินเล่นเสียทีใช่แล้ว เขาจะเดินออกจากที่นี่ ไปจากโลกนี้ เพื่อเดินเล่นตลอดกาล One day he fainted in the bathroom and collapsed on the floor. It turned out that he had broken his pelvis. One side of his body was paralysed. He couldn’t speak. He had to stay in hospital for boring ages under the kindly care of wife and children along with the doctors and nurses of a first-class hospital. For all that, his condition kept deteriorating to the point that he had to be fed by tube and breathe through a respirator. Everyone lamented, afraid he would depart, but then he was smiling on the bed at the thought that most of us are afraid of the world after death but he didn’t feel like that at all. Besides, he was pleased to think that the time had come for him to go out for a walk. That’s right: he would go out, away from here, from this world, for a walk that would last forever.
“คุณหมอคะ อย่าปล่อยให้สามีของดิฉันเป็นอะไรไปนะคะ ขอให้ช่วยเต็มที่ เรื่องเงินเรื่องทองไม่มีปัญหา ครอบครัวเราจะจ่ายเต็มที่ ขอแค่ให้พี่เขายังมีลมหายใจ แม้จะนอนนิ่งอยู่อย่างนี้ ก็ไม่เป็นไรค่ะ” “Doctor, please don’t let anything happen to my husband. Do your very best. Never mind the expense. Our family can afford it. The only thing I ask is to keep him alive. Even if he has to lie still like this, so be it.”
“ครับคุณหมอ ช่วยยื้อชีวิตของพ่อผมไว้ด้วยนะครับ พ่อต้องเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรของพวกเราไปอีกนานๆ” “Yes, please, doctor, keep my father alive. He must remain our pillar for a long, long time.”
“หนูรักคุณพ่อ อย่าให้คุณพ่อตายนะคะ หนูอยากให้คุณพ่ออยู่กับหนูทุกๆ วัน” “I love my daddy. Don’t let my daddy die, please. I want my daddy to be with me every day.”
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลซึ่งมาตรวจเยี่ยมได้หันไปกำชับนายแพทย์คนหนึ่งให้ดูแลเขาจนสุดความสามารถ เครื่องมือทันสมัยที่ใช้พยุงชีวิตเท่าที่มีอยู่ได้ถูกนำมาใช้อย่างครบถ้วน เขาเฝ้ามองการทำงานและอาการของคนรอบๆ ตัวอย่างโศกเศร้าแกมผิดหวัง หรือว่าทั้งหมดนี้คือหน้าที่อีกประการหนึ่งของเขา เขาจะตายไม่ได้ใช่ไหม เขามองสบตากับนายแพทย์คนนั้น และถ้าเขาพูดได้เขาก็อยากจะพูดว่า “เอาเครื่องช่วยหายใจออกได้ไหมครับคุณหมอ ถอดออกเถอะไม่ต้องห่วงผมหรอก ผมแค่จะออกไปเดินเล่น” The hospital director who was doing the rounds turned to instruct one doctor to take care of him to the best of his ability. All of the most sophisticated instruments that could be used to prolong his life were brought in. He kept observing the work and condition of the people around him with a mixture of sorrow and disappointment. Or was all of this yet another duty of his? He couldn’t die, right? He sought the doctor’s eyes and if he could have spoken he would have said, “Can you turn off the respirator, please? Take it off. Don’t worry about me. I’ll just go out for a walk.”
Phom Khae Ja Ork Pai Deun Len,
in Chor Karrakeit 44, 2008
Born in 1964 in Bangkok,
twice married Than Yutthachaibodin has held a number of small jobs before turning to full-time writing.
So far, he has one novel
and a collection of short  stories
to his credit.
.