The water-hen season – Rewat Panpipat

Make room for poetry. And a special thanks to Prof. Ora-ong Chakorn for checking the accuracy of this translation … whose remaining mistakes are all hers, then.😉 MB

ฤดูนกกวัก

The water-hen season

White_breasted_Waterhen White_breasted_Waterhen

เรวัตร์ พันธุ์พิพัฒน์

Rewat Panpipat

TRANSLATOR’S KITCHEN
วารีหลับฝันถึงสระบัวและกระท่อมไม้ไผ่ของกวี บัวหลวงสีชมพู สีขาว แย้มบานอยู่ใต้แสงจันทร์สิบห้าค่ำ กลิ่นหอมอันอ่อนโยนนำพาเธอไปสู่โบสถ์ไม้โบราณที่ไหนสักแห่ง Waree slept dreaming of the poet’s lotus pond and bamboo hut, pink lotuses and white lotuses blooming under the full moon. A lingering fragrance took her to an ancient wooden temple somewhere.
หมู่บ้านของกวีเป็นสีขาวดำ (ยกเว้นดอกบัวสีชมพูและตัวเธอในชุดกระโปรงยาวสีฟ้ากับเสื้อเชิ้ตสีขาว) วารีได้ยินเสียงร้องของนกกวัก เธอจดจำเสียงเหล่านี้ได้ตั้งแต่ครั้งยังนอนเปล เปลที่แขวนอยู่ใต้หลังคากระท่อมของกวี กระท่อมไม้ไผ่ที่ปลูกสร้างอยู่ในสระบัว มุงหลังคาด้วยหญ้าคา ฝูงปลาตะเพียนสานว่ายอยู่ในอากาศสีขาว The poet’s village was black and white (except for the pink lotuses and herself in a light blue skirt and white blouse). Waree heard the calls of water hens. She had known such sounds since she was still in the cradle, a hammock hung under the roof of the poet’s hut, a bamboo hut built over the lotus pond, its roof made of thatch, a school of pleated barbs swimming in the white air. The calls of water hens.???????????????????????????????

Pleated barbs

เช้าบางเช้า ไข่ของนกเป็ดน้ำถูกนกกาเหว่าเขี่ยลงจากรัง ร่วงลงแตกกลาดเกลื่อนบนทางดินใต้ต้นมะม่วง เปลือกไข่สีขาวบนพื้นดินสีดำ ในเช้าสีดำ On some mornings, rummaging koels made water hens’ eggs fall off the nests and break all over the earthen path under the mango trees, white shells on black earth on black mornings. Koel (pronounced ‘cool’): hear their croaky calls.
วารีนั่งคุกเข่าขณะหยิบเปลือกเปล่าขึ้นพิจารณา สักครู่เธอจึงแว่วยินเสียงเพลงกล่อมเด็ก ราวกับแว่วดังมาจากเรือนไม้โบราณที่ไหนสักแห่ง Waree knelt as she picked up an empty shell to examine it. After a moment she would hear a lullaby as if it were coming from an old wooden house somewhere.
พลันลมหนาวนั้นกระหน่ำหนัก Suddenly the cold wind blew hard.
เธอกำเปลือกเปล่า เปลือกนั้นเปราะแตกคาอุ้งมือ She closed her hand over the empty shell. The brittle shell broke in her palm.
=
รายรอบสระบัวคือต้นไม้ดอกไม้นานาพรรณ ถัดออกไปคือท้องทุ่งนา ฝูงนกกระยางสีขาวในท้องทุ่งสีดำ ลุงหุ่นไล่กาในชุดเสื้อผ้าซอมซ่อเก่าขาดโบกมือให้วารี ทำเอาฝูงนกกระยางแตกตื่นโผบิน ขนอันอ่อนนุ่มเบาบางปลิวคว้างอยู่ในอากาศหนาหนักของหมอก The lotus pond was festooned with all species of trees and flower plants. Beyond them stretched the fields, flocks of white bitterns on black earth. The scarecrow in its rags waved at Waree, scaring the bitterns into a scattering flight. Thin light feathers drifted away in the air thick with fog. นกกระยาง white bitterns
A flock of white bitterns
ขณะเดินไปรอบๆสระ เธอทัก- ทายดอกลั่นทมสีขาว แคสีขาว แนวแถวของต้นไม้ทำให้รู้สึกราวกับกำลังท่องไปในระหว่างบรรทัด ในระหว่างตัวหนังสือสีดำของกวี แนวแถวอันไม่รู้จบ แนวแถวซึ่งขยับตัวพลางร้องคราง “ฮืม-ฮา” ราวกับผู้ที่เพิ่งลุกขึ้นจากเก้าอี้โยก As she walked around the pond, she greeted the white frangipani, the white sesbania. The rows of trees made her feel as if she was strolling between writ- ten lines, between the black characters of a poem, rows without end, rows that moved as they moaned ‘hmm-ha’ as when you step out of a rocking chair. แคสีขาว sesbania
Sesbania
ลั่นทมดอกหนึ่งร่วงลงบนเรือนผมของวารี One frangipani flower fell onto Waree’s hair.
บินไปทางฟากฟ้าตะวันออก ฝูงนกสีขาวดำในรูปตัววี ลุงหุ่นไล่กาแหงนหน้ามองตามไป ใช้มือข้างหนึ่งป้องหน้าผาก กลิ่นยาสูบฉุนแรงอวลอาย คุ้นอยู่ในห้วงลึกความทรงจำของวารี เฉกเช่นแนวแถวของตัวหนังสือ แผ่กิ่งก้านบิดเบี้ยว เธอตัดสินใจทอดท่องเข้าไป เพื่อทำความรู้จักกับกวี A flock of white and black birds in V formation flew eastward across the sky. The scarecrow looked up to follow their flight, with one hand at his brow to protect his eyes. A pungent smell of tobacco floated forth, familiar to Wa- ree’s depths of memory, similar to rows of characters bulging out all twisted. She decided to cut through them in order to get acquainted with the poet. ดอกลั่นทม frangipani
Frangipani
=
ลมหนาวในเดือนมกราคม แมวสีดำหลีกเร้นจากกระท่อม ไปนอนหมอบอยู่ตามสุมทุมพุ่มหญ้าห่างไกล แมวสีดำเพศเมียซึ่งถูกทำหมันคุมกำเนิด แมวซึ่งไม่เคยพูด เงียบงันราวกับบ่อน้ำเก่าแก่ แมวดำหายไปคราวละสองสามคืน ก่อนกลับคืนกระท่อมพร้อมกับกลิ่นทุ่งหญ้าและน้ำค้าง เสียงนกกวักกู่ร้องอยู่ในทุ่งข้าว เสียงนั้นเป็นสีดำ In the cold wind of January a black cat stole out of the hut to go and crouch under a distant bush, a female black cat which had been neutered, a cat which never spoke, silent like an old water well, a black cat which disappeared two or three nights at a time before returning to the hut smelling of grass and dew. A water hen cooed in a white field. That call was black.
แมวดำช่างเหมือนกวี นอนฟังเสียงใบไม้ร่วง นอนนิ่งอยู่เช่นนั้นข้ามวันข้ามคืน มีเพียงดาวบาง ดวงกะพริบตาให้ กะพริบอย่างหยอกเย้าเอ็นดู The black cat was like the poet, lying listening to the falling leaves, lying still like that, night after day, with only a few stars winking at them, winking in a kind tease.
ติดขัดที่หลังคากระท่อมไม่แน่นหนาถาวร มิเช่นนั้นกวีคงป่ายปีนขึ้นไปทุกค่ำคืน The roof of the hut was out of kilter; otherwise, the poet would have climbed up there every night.
“ไม่มีร่องรอยของแม่เลย” วารีรำพึงอยู่ในใจ เพราะแม่ของเธอไม่เคยปลูกดอกไม้ร่วมกับกวีสักกอสักต้น แต่เธอได้ถือกำเนิดขึ้นที่นี่ ในค่ำคืนฤดูหนาวของเดือนมกราคม ในเสียงเพลงขับกล่อมและเสียงท่องคำกลอนของกวี ‘There’s no trace of mum,’ Waree lamented in her heart, because her mother had never planted flowers with the poet; but she was born here, on a night of the cold season in the month of January with the sound of a lullaby and the recitation of a poem by the poet.
ฝูงปลาตะเพียนแหวกว่ายอยู่ในอากาศสีขาว The school of pleated barbs swam in the white air.
เสียงกู่ร้องของเหล่านกกวักเป็นสีดำ The calls of the water hens were black.
=
วารีมองเห็นกวียืนโดดเดี่ยวอยู่ท่ามกลางทุ่งข้าวกว้างใหญ่ไพศาล ฝูงนกกาโบกบินอยู่ในอากาศเตี้ยๆ ส่งเสียงร้องก้องสะท้อนทุ่งธาร กวีอยู่ในชุดชาวนาสีดำ ลุงหุ่นไล่กานั่งกอดเข่าสูบยาอยู่บนคันนา ต่างตกอยู่ในห้วงภวังค์ ลมหนาวโบกพัดทุ่งข้าวที่เพิ่งแตกรวงเสียงกรูกราว หมอกควันสีเทาหมุนวนอยู่รอบๆตัวของกวี กวีเฝ้ามองฝูงนกกาอย่างไม่วางตา บางครั้งก็กางสองแขนออกอย่างไม่รู้ตัว Waree saw the poet standing alone in the immensity of a white paddy field. Flocks of crows flew low in the stifling air, their resounding cries shaking fields and streams. The poet was dressed in black peasant garb. The scarecrow sat on the earthen dyke, hugging his knees and smoking. They each fell into a reverie. The cold wind rustled through the newly born ears of paddy in the field. Grey smoke whirled near the poet, who didn’t let the crows out of his sight and at times stretched his arms unwit-tingly.
“กวีมันทำมาหากินอะไรกันนะ” วารีแว่วยินเสียงของยายดังสะท้อนอยู่ข้างใน ใน ขณะที่แม่ดูเสมือนคนบอดใบ้ วันเก่าก่อนดูคล้ายไม่มีค่าควรจดจำ ไม่มีไม้สักต้นอยู่ในความรำลึกถึง ราวดอกลั่นทมสีขาวพลัดร่วงจากทัดดอกไม้ ผืนแผ่นดินทั้งดิบเถื่อน ละเอียดลออ และเชื่องช้า เชื่องช้ากว่าความอดทนเฝ้ารอ มองไม่เห็นจุดหมายปลายทาง จนลืมไปว่า ในระหว่างบรรทัดนั่นต่างหาก คือปัจจุบันขณะ คือการใช้ชีวิต ‘What does a poet do for a living?’ Waree heard grannie’s voice resound- ing within herself while mum looked on absentmindedly. The past seemed to have nothing worth remembering, there wasn’t a single tree in recall, like white frangipani fallen from a flower tray. The land was raw, wild, finicky and slow, slower than when you have to wait. The destination being invisible, one forgot it was between the lines that the present was wedged, that life came to life. =

=

=

=

=

=

=

การใช้ชีวิต: literally, ‘life is lived’. I owe the beautiful ‘life came to life’ to my English editor. Thanks, GB.

รายรอบตัวเป็นสีขาวดำ ยกเว้นดอกบัวสีชมพูกับกระโปรงสีฟ้า บนทางดินสีดำมีแต่เปลือกไข่สีขาวที่ร่วงลงแตกกลาดเกลื่อน แต่ท้องทุ่งยังเต็มไปด้วยเหล่านกและดวงตาของนกที่เฝ้ามองวารี หญิงสาวในวัยยี่สิบปี ผู้มาเยือนท้องทุ่งแห่งนี้ในฤดูเดือนกำเนิด เธอผู้มาค้นหาร่องรอยของกวี ทั้งบนผืนแผ่นดิน และในระหว่างบรรทัดของเหล่าตัวหนังสือสีดำ ที่รอเพียงปลายมือของเธอได้สัมผัส เพื่อได้ทำความรู้จักกับเมฆหมอกข้างใน ซึ่งหมุนวนอยู่ในห้วงอกมาตลอดยี่สิบปี Everything around was black and white, except for the pink lotus flowers and the light blue skirt. On the black earthen path were only fallen white egg shells that had broken and scattered but the field was still full of birds and birds’ eyes which were watching Wa- ree, a young woman of twenty who had come to visit this field in the month of her birth and was searching for signs of the poet, both on earth and between the lines of black characters that waited within reach for her to touch, for her to become acquainted with the clouds that had whirled in her chest all of those twenty years. For euphonious reasons, what in Thai is white and black is black and white in English.
ตัวหนังสือสีดำเหมือนกับฝูงนกสีดำ มีท่วงท่าครุ่นคำนึงเหมือนกับกวีและลุงหุ่นไล่กา ตัวหนังสือวรรคหนึ่งกระซิบบอกกับวารีว่า “วารี, เธอลองโอบกอดไม้สักต้นดูสิ” The black characters like that flock of black birds had the same pondering attitude as the poet’s and the scare- crow’s. One block of characters whisp- ered to Waree, ‘Waree, try and hug a tree’.
แมวดำหายจากกระท่อมนานเกินไปแล้ว และใบไม้ร่วงก็ช่างจำนรรจ์เหลือเกิน The black cat had disappeared from the hut for too long already and the dead leaves were far too talkative.
กวีผ่ายผอมและพูดน้อยลงทุกวันๆ กลิ่นยาสูบมวนใบจากอวลอายอยู่ในท้องทุ่ง The poet was skinny and spoke less and less every day. The smell of tobac- co in a rolled up nipa leaf spread over the field.
=
“วารี ลองโอบกอดไม้สักต้นดูสิ” วรรคหนึ่งของกวียังคงเฝ้าตามชักชวน ขณะแนวแถวของหมู่ไม้รอบสระส่งเสียงกระซิบกระซาบ หัวเราะเบาๆอย่างอ่อนโยน สะกิดกัน โอบกอดกัน แหย่เย้ากัน ฝูงผีเสื้อสีขาวว่อนไหวอยู่ท่ามกลางสระบัวสีดำ ‘Waree, try and hug a tree,’ one of the poet’s lines kept on inviting, while the rows of trees around the pond whisper- ed sibilantly, giggled gently, poked, hugged and teased each other. Swarms of white butter­flies frolicked in the middle of the black pond.
กวียืนโดดเดี่ยวอยู่ท่ามกลางทุ่งข้าวไพศาล นอกจากดอกบัวสีชมพูกับกระโปรงสีฟ้าแล้ว วารีสังเกตเห็นว่าสองแขนของกวีมีสีจางๆอย่างปีก The poet stood alone in the middle of the vast white field. Besides the pink lotuses and the light blue skirt, Waree noticed that the poet’s arms where light- ly coloured like the wings of a jewel beetle. Jewel beetlejewel beetle
เสียงของเหล่านกกวักยิ่งเร้าแรง ราวกับได้ย้อนคืนสู่ความเก่าก่อนอันไกลโพ้น แต่ทว่าเปราะบางเหมือนเปลือกไข่นกบนทางดิน กวีพูดกับต้นข้าว สนทนากับต้นไม้ สัมผัสและโอบกอด ชมพู่พันธุ์เพชรบุรีแตกดอกออกผลและร่วงลงจนผืนแผ่นดินไม่มีที่ให้เหยียบ ขนุนติดลูกจนกิ่งก้านฉีกหัก และมะยมมีลูกตั้งแต่โคนต้นจนถึงปลายยอด The calls of water hens grew louder as if they had first to permeate the distant past, but were brittle like the birds’ eggs on the earthen path. The poet spoke to the rice stalks, conversed with the trees he touched and hugged. Phetchaburi rose apples came into flower then into fruit and fell, leaving no room on the ground to walk. Jackfruit trees produced so much their branches broke and star gooseberry trees cover- ed themselves with fruits from top to trunk. =

=

ชมพู่พันธุ์เพชรบุรี
Phetchaburi rose apples

ในขณะที่บรรดาเพื่อนบ้านในละแวกท้องทุ่ง ต่างพากันซุบซิบในทำนองว่ากวีเป็นคนเพี้ยนบ้า While neighbours in this neck of the woods whispered to each other that the poet had gone out of his mind.
ปู่กับย่าและยายของวารีก็คงคิดเช่นนั้น สำหรับการงานของกวี อันมองไม่เห็นตัวเงินและความก้าวหน้าทางวัตถุปัจจัย Waree’s grandparents must have thought the same. Regarding the poet’s work, there was neither money to be seen nor material improvement.
ในโลกอันเงียบงัน กวีเขียนจดหมาย เผาต้นฉบับบางส่วน ดูเหมือนว่ามีแต่ลุงหุ่นไล่กาเท่านั้นที่เข้าอกเข้าใจในตัวกวีเป็นอันดี เศษเถ้าของกระดาษต้นฉบับในสายลมพัดพา ดูราวกับฝูงนกเล็กๆกำลังโบกบิน พลางร้อง “ชีวิตๆ” In the silent world the poet wrote and at some point burned his manuscripts. It seemed that only the scarecrow truly understood him. The ashes of hand- written pages that the wind swept away looked like crowds of small birds crying ‘Life! Life!’ as they flew.
=
“เมื่อถึงฤดูนกกวัก ชีวิตของฉันจะเปลี่ยนไป” แม่ตัดสินใจใช้ชีวิตร่วมกับกวีเพราะถ้อยคำนี้ไม่ใช่หรอกหรือ วรรคกวีที่ทำให้แม่รู้สึกฉงนฉงาย มิอาจคาดหวัง หยั่งลงไปไม่ถึง ทำให้แม่เพ้อฝันไปถึงท้องทุ่ง ลำธารเล็กๆ สระบัว และกระท่อมมุงใบหญ้า ‘When the water-hen season comes, my life will change.’ Wasn’t it for those words that mum decided to share her life with the poet? The poet’s stanza that made mum feel doubtful, forlorn, out of her depth, that made mum fancy going to the field, the small stream, the lotus pond and the thatched hut.
แม่ยังฝันไปถึงการก่อเตาไฟด้วยไม้ฟืน เพื่อหุงหาอาหาร ขุดดินทำแปลงปลูกผักปลอดสารเคมี ฝึกเกี่ยวข้าวและนวดข้าว ทุกเช้าตื่นขึ้นมาสีข้าวด้วยเครื่องสีมือ เลี้ยงเป็ดเลี้ยงไก่ไว้กินไข่ และในเวลาว่างของวันอันสว่างไสวไพศาล แม่จะนั่งลงตรงไหนสักแห่ง พร้อมกับอุปกรณ์วาดภาพสีน้ำ Mum even dreamt of lighting the stove with firewood to cook, of digging the soil into plots to grow chemical-free vegetables, of learning to reap and thresh the paddy. Every morning she woke up to grind the rice manually, raised ducks and chickens for their eggs, and in her spare time during the day so bright and vast, mum would sit down someplace with her watercolour kit.
แม่นึกฝันแม้กระทั่งการได้เก็บกลีบดอกบัวมารีด แล้วบรรจงมวนยาเส้นไว้สำหรับกวี Mum even thought of collecting lotus petals to dry and then lovingly roll cigarettes for the poet. บรรจง: literally, ‘to do painstakingly’; ‘delicate’, ‘meticulous’.
ครั้นแล้วเมื่อถึงฤดูนกกวัก แม่จะรู้สึกใจคอไม่เป็นปกติ ท่ามกลางลมหนาวอันโหมพัดรุนแรง ทั้งกลิ่นหอมประหลาดของช่อดอกวาสนาในยามดึกดื่น เสียงเกรียวกราวของทุ่งข้าว เสียงเสื้อกางเกงของลุงหุ่นไล่กาถูกลมสะบัดพึ่บพั่บ ได้ปลุกให้แม่ตื่นขึ้นอย่างเคลิ้มคล้อย เพื่อจะพบว่าที่นอนเคียงข้างแม่นั้นคือความว่างเปล่า Whereupon, when the water-hen season came, mum would feel upset in the midst of the cold wind that blew hard, bringing forth the strange fragrance of the clumps of dracaena late at night. Loud rustling from the paddy field and the flapping of the scarecrow’s shirt and trousers in the wind woke up mum in a dreamy state to find that the bed by her side was empty.
dracaena

Dracaena
ในนวลแสงจันทร์ของข้างขึ้น กวียืนนิ่งงันอยู่กลางทุ่งข้าว กางสองแขนค้างไว้ พลางส่งเสียงร้อง “กวัก-กวัก” In the light of the waxing moon, the poet stood still in the middle of the paddy field, arms outstretched and shouting the call of water hens.
=
ในวัยสามสิบปี กวีหยุดการเดินทาง ทิ้งโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆไว้ในความหลัง แต่ทว่าเสียงคลื่นทะเลของชายฝั่งภาคตะวันออกยังสาดซัดอยู่ในโสตประสาท ราวกับใบหูทั้งสองข้างเปลี่ยนกลายเป็นเปลือกของหอยทะเล At the age of thirty, the poet stopped travelling, leaving factories behind, but the sound of the waves on the eastern seashore still pulsed in his nervous system as if his ears had turned into seashells.
การกลับคืนสู่ท้องทุ่งในที่ราบลุ่มของบ้านเกิด คือความฝันอันเร้นซ้อนของกวี กลับคืนสู่ผืนแผ่นดินที่สายรกได้ฝากฝังไว้ กลับมาค้นหารากเหง้าของนามสกุล – ดอกจำปาป่า – ในขณะที่คนรุ่นปู่ย่าของวารีและคนรอบข้างได้ตัดรากกระชากเหง้านั้นเสียแล้ว ดังนั้น, การกลับมาเพื่อค้นหารากเหง้าของกวี จึงเป็นประหนึ่งเรื่องเพ้อพกเหลวไหลของกรรมกรหนุ่มผู้ล้มเหลว Being back in the paddy field by the river banks of his birthplace was the poet’s secret dream, returning to the land where his umbilical cord was buried, returning to search for the roots of the family name – Dorkjampa-pa (wild champak) – at a time when people the age of Waree’s grandparents and close friends had uprooted theirs. Therefore, coming back to search for his roots was like the nonsensical deliri- um of a failed young unskilled labourer. =

=

=

wild champak
Wild champak

ท้องทุ่งนาของวันนี้อบอวลด้วยกลิ่นของสารเคมีประดาชนิด Today’s paddy field was redolent with the smell of all sorts of chemicals.
วันแรกที่กวีได้สัมผัสกับท้องทุ่งแห่งนี้ เขาถึงกับหลุดถ้อยคำ “ทุ่งนาตายแล้ว” The first day the poet came into contact with this paddy field, he let out the words ‘This paddy field is dead’.
หลังจากนั้น กวีจมอยู่กับท้องทุ่ง แทบจะละทิ้งงานเขียน ค้นหาพรรณไม้พื้นถิ่นมาปลูก ขุดสระน้ำสำหรับปลูกบัว ทำแปลงผัก ปลูกข้าวโดยวิธีดั้งเดิม และปลูกกระท่อมไม้ไผ่มุงหญ้าคาในสระน้ำ ผิวของกวีเกรียมแดด แทบไม่ได้พูดคุยกับใคร วันหนึ่งกวีได้สร้างหุ่นไล่กาขึ้นมาตัวหนึ่ง ตกแต่งด้วยชุดชาวนาสีดำซอมซ่อและสวมหัวหุ่นด้วยหมวกฟาง หลังจากวันนั้น กวีจึงมีเพื่อนคุย After that, he spent all his time in the field, almost giving up writing, searching for local species of trees to plant. He dug a pond to grow lotuses, dug vege- table plots, planted rice the traditional way and built a bamboo hut with a thatched roof over the pond. The sun burned his skin. He hardly talked to anyone. One day he made a scarecrow, trussed it in black worn-out farmer’s clothes and topped its head with a straw hat. From that day on, the poet had a friend to talk with.
ในฤดูนกกวักของปีนั้น หญิงสาวจากเมืองหลวงได้มาเยือนกระท่อมในสระบัว พร้อมกับแมวสีดำเพศเมีย แมวซึ่งไม่เคยพูด แมวซึ่งกำลังจะกลายเป็นหิน In the water-hen season of that year, a young woman from the capital came visiting the hut on the lotus pond, along with a female black cat, a cat which never spoke, a cat which was turning into stone.
“เมื่อถึงฤดูนกกวัก ชีวิตของฉันจะเปลี่ยนไป” หญิงสาวพูดในท่วงทำนองหยอกเย้าต่อกวี ก่อนจะหัวเราะกังวานไหว ‘When the water-hen season comes my life will change,’ the young woman said jokingly to the poet before bursting into sonorous laughter.
=
“พ่อของแก ปีกหักกับทุกเรื่องนั่นแหละ ทุกเรื่องในโลกนี้” แม่ของวารีมักจะพูดเช่นนั้น ด้วยใบหน้าเรียบเฉยไร้อารมณ์ แต่บางครั้งก็เอ่ยอย่างติดตลก เมื่อวารีถามถึงสาเหตุของการเลิกร้าง ‘Your father, his wings broke with every story, with all the stories in this world.’ The poet’s mother said this often with a straight face devoid of mood, but some- times for comical effect when Waree asked about the reason for the divorce.
“เพราะพ่อของแกเป็นใบ้น่ะสิ” ‘Your father was mute, that’s why.’
แต่วารียังสามารถรำลึกรู้ ในโมงยามที่เธอได้ท่องเรือเปลอยู่ภายใต้หลังคาใบหญ้า แลฝูงปลาตะเพียน กวีขับกล่อมเธอด้วยบทเพลงลูกทุ่งเก่าก่อน ทั้งบทกลอนที่เขาได้เขียนขึ้นเองเพื่อการณ์นี้โดยเฉพาะ ในห้วงอารมณ์ของพ่อลูกอ่อนผู้ยากไร้ สอดประสานด้วยเสียงตำข้าว เสียงขุดดิน เสียงกระทุ่มน้ำในห้วงพลบค่ำ ในกลิ่นยาสูบมวนใบจาก และกลิ่นเหล้าโรงรสร้อนแรง But Waree was still able to recall the times when she rode the hammock under the thatched roof and the school of pleated barbs. The poet lulled her with folksongs of yore as well as songs he wrote himself especially for this kind of mood, that of the dull broke father of a small infant, to the accompaniment of rice pounding, soil digging and water splashing at nightfall and the smell of tobacco in a roll of nipa palm and that of strong rice hooch.
ในกลิ่นหอมหวานของข้าวสุกซึ่งถูกบดรวมกับกล้วยน้ำว้า ซึ่งหลอมรวมดินน้ำลมไฟ ฤดูกาลทั้งสาม และเสียงร้องเพลงของเหล่านก ไว้ในชามกระเบื้องใบน้อย In the sweet fragrance of cooked rice mashed with namwa banana, which fused the four elements, the three seasons and the songs of birds in a small enamelled bowl. Namwa bananasกล้วยน้ำว้า
ทว่าการย้อนกลับไปสู่รากเหง้าของ “ดอกจำปาป่า” นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย เช่นเดียวกับการที่จะดำรงชีวิตอย่างประสานกลมกลืนกับจังหวะของลมหายใจ กวีรู้สึกราวกับกำลังสกัดหินเป็นดอกไม้ ลูกอ่อนในเปลคือแรงบันดาลใจ ผืนผ้าอ้อมบนราวตากถูกลมหนาวโบกสะบัด ราวกับฝูงนกสีขาวกำลังโบกบิน But then going back to the roots of Dorkjampa-pa wasn’t easy, the same as living a life at the same rhythm as breathing. The poet felt he was chisel- ling flowers out of stone. The little one in the hammock was his inspiration. The blanket on the clothes line was slapped by the cold wind as of a flock of white birds in flight.
ขณะกำลังบดข้าวสวยกับกล้วยน้ำว้า หรือกำลังซักผ้าอ้อมอยู่ในดงดอกบัว กวีรู้สึกราวกับกำลังประกอบพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ While he was mixing rice and banana or washing the blanket amidst the lotuses, the poet felt as if he was performing a sacred ceremony.
ทุ่งข้าว เรือกสวน และแปลงผักของกวี ถูกมวลแมลงและเหล่าเพลี้ยรุมเร้า ด้วยอยู่ในโอบล้อมของท้องทุ่งแห่งสารเคมี กวียืนนิ่งงันอยู่กลางแดด เช่นเดียวกับลุงหุ่นไล่กา กวียืนอยู่กลางสายฝน ยืนอยู่ท่ามกลางลมหนาว เรือนกายซูบโทรม จนแยกไม่ออกจากลุงหุ่นไล่กา น้ำค้างตกลงบนหลังคาใบหญ้าเสียงดังเผาะแผ่ว ดอกบัวบานอยู่ใต้แสงจันทร์ เสียงปลาฮุบโผง เสียงทารกละเมอร้อง เสียงกระพือปีกของนกกลางคืน แมวดำหมอบนิ่งอยู่บนหลังคา มันกำลังแปรเปลี่ยนเป็นหิน The poet’s paddy field, cultivated land and vegetable plots were beset with all sorts of insects and aphids as they were embraced all around by chemically treated fields. The poet stood still under the sun, as did the scarecrow. The poet stood under the rain, stood against the cold wind, his gaunt, shabby body indistinguishable from the scarecrow’s. Dew fell on the thatched roof in loud splotches. The lotuses bloomed under the moon. There were loud sounds of gobbling fish, of a baby burbling in its sleep, of night birds flapping their wings. The black cat crouched still on the roof. It was turning into stone.
เมื่อวารีอายุได้สองขวบ แม่พาเธอกลับคืนเมืองหลวง ทิ้งให้กวียืนนิ่งงันอยู่ในทุ่งข้าว และแมวดำซึ่งไม่เคยเอ่ยคำใด When Waree was two years old, her mother took her back to the capital, leaving behind the poet who stood still in the paddy field and the black cat which never uttered a word.
กวีเมามายหนักหน่วง เขาเมาแล้วคลานไปทั่วท้องทุ่ง เห่าหอนโหยหวนจนดาวบางดวงสั่นไหว The poet got heavily drunk and, drunken, crawled all over the paddy field, howling, disconsolate so much that some stars shivered.
แม่ได้ผละออกมาจากแนวแถวตัวหนังสือสีดำของกวี Mum came out of between the poet’s black lines.
“เมื่อถึงฤดูนกกวัก ชีวิตของฉันจะเปลี่ยนไป” ‘When the water-hen season is here, my life will change.’
=
ท้องทุ่งเป็นสีขาวดำ ราวกับภาพลายเส้นอันละเอียดยิบ เส้นของต้นข้าว อ่อนไหวของโค้งรวง ขาวหมอกของลำธารและเวิ้งน้ำ ระยิบระยับของแสงตะวันและการเดินทางของสายลม สายตัวอันบิดไหวของต้นไม้ และการระบัดของเหล่าหญ้า The field was black and white like a drawing with a pattern of lines, rice stalk stripes, soft curves of ears of rice, white fog over the stream and the river bend, glitter of sun splashes and travels of the wind, twisted sinews of trees and budding grass.
กวียังคงใช้ชีวิตอยู่ในท้องทุ่ง บางห้วงยามเดินทางไปสู่ภูเขาทางภาคตะวันตก ไปสู่หุบเขาและหมู่บ้านอันเร้นลับ ได้รับฟังเรื่องเล่าจากปากของชาวบ้านเกี่ยวกับชายชราผู้หนึ่ง ผู้มีอายุยืนยาวถึงหนึ่งร้อยปี และเพิ่งละสังขารไปเมื่อฤดูหนาวของปีก่อน ชายผู้อพยพมาจากที่ราบลุ่มพร้อมกับพันธุ์ข้าวเพียงกำมือเดียว ข้าวซึ่งสามารถงอกงามได้ในที่ดอนสูง โดยอาศัยเพียงหยาดน้ำค้างของค่ำคืน ข้าวนั้นชื่อ “ดอกจำปาป่า” The poet still spent his life in the field, at times travelled to the mount- ains to the west, to mysterious valleys and villages, listened to a tale from the mouths of villagers about an old man who had lived a hundred years and died last year in the cold season, a man who had migrated from the lowlands with only a fistful of rice seeds, seeds that had germinated in high ground relying only on night-time dewdrops, and that variety of rice was called Dorkjampa-pa.
กวีกลับลงจากภูเขาพร้อมพันธุ์ข้าวหนึ่งกำมือ เมล็ดพันธุ์อันเต้นเร่าอยู่ข้างใน พ่อแม่และคนรอบข้างของเขาไม่มีใครรู้จักชายชราชื่อ “แปลก ดอกจำปาป่า” ทั้งไม่สนใจใคร่รู้ต่อการค้นพบอันมหัศจรรย์ของเขา ดังนั้นกวีจึงไม่จำเป็นต้องเล่าถึงสิ่งที่นำพาเขาไปพบกับความมหัศจรรย์นั้น The poet came down from the moun- tain with a fistful of that rice. The grains kept pulsing inside. Neither his parents nor the people around him had known any old man called Plaek Dorkjampa- pa, nor were they interested in his miraculous discovery, so there was no need for the poet to tell what had led him to find that miraculous thing. =

=

แปลก (odd, queer, strange, bizarre, peculiar, uncom- mon) is sometimes given a boy as a name, as with Marshal Plaek Phibun- songkhram (‘war victor’), the dictator of the 1940s and 1950s.

(อีกาฝูงหนึ่งเป็นผู้นำพาเขาไป แต่ทว่าอยู่ในความหลับฝัน) (A murder of crows was his guide but that was in a dream.)
แมวดำหายไปจากกระท่อมคราวละนานๆ กระทั่งสาบสูญไปในที่สุด The black cat disappeared from the hut longer and longer each time until it finally vanished.
ลุงหุ่นไล่กาล้มลงเปื่อยผุกับท้องทุ่งนา The scarecrow fell rotten to the ground of the paddy field.
เมื่อใจสองดวงไม่เป็นหนึ่งเดียว กระท่อมก็โทรมทรุด ต้นไม้ใบหญ้าไม่เริงร่าเหมือนเช่นคืนวันเก่าก่อน When two hearts failed to unite, the hut deteriorated, trees and grass were no longer joyful as in the old days.
วารีมองเห็นสองแขนของกวีแปรเปลี่ยนเป็นปีกนกสีแมงทับ ในพายุเสียงร้องของเหล่านกกวัก โอ้,ฤดูนกกวัก หลังจากความรักโรยรา การเดินทางจึงเริ่มต้นขึ้นอีกครั้ง ก่อนที่กวีจะโบกบินไปสู่ภูเขาเบื้องทิศตะวันออก ท้องทุ่งกลืนกลาย ไม่มีกระท่อมไม้ไผ่ ไม่มีสระบัว ไม่มีหมู่ไม้ ไม่มีใครรำลึกถึงชายหนุ่มผู้เงียบใบ้ และไม่มีแนวแถวตัวหนังสือสีดำ Waree could see the poet’s arms change into wings the colour of jewel beetles in the storm of calls from the water hens. O, the water-hen season! After love had wilted, travelling began again. Before the poet flew to the mountain to the east, the paddy fields stretched far and fallow, there was no bamboo hut, there was no lotus pond, there were no trees, there was no one who recalled the young man that kept mute and there were no lines of black characters.
แนวแถวตัวหนังสือสีดำซึ่งถูกกลบกลืนด้วยสีขาวอันหนักอึ้ง ไพศาลและอำมหิต Lines of black characters that had been swallowed up by a heavy, vast and fierce white colour.
วารีสะดุ้งตื่นในกลางดึก รู้สึกถึงหยาดเหงื่อเย็นชื้นไปทั่วร่าง และรู้สึกราวกับว่าในอุ้งมือได้กุมกำเปลือกอันเปราะบางของไข่นก ลั่นทมดอกหนึ่งหล่นตกอยู่ข้างหมอน Waree was startled awake in the dead of the night, her whole body drenched in cold sweat and feeling as if in her fist she held the fragile shell of water-hen eggs. A frangipani flower fell onto the pillow. 19th century stylists (and John Updike) preferred ‘in the dead of THE night’ to the current ‘in the dead of night’, so why not here?
แว่วเสียงร้องของนกกวักดังมาจากแห่งหนอันแสนไกล The faint call of a water hen came from afar.
=
ลุงบูรพารวบรวมต้นฉบับทั้งหลายทั้งปวงที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์ พร้อมรูปถ่ายอีกหลายสิบใบของกวี ทั้งแนบจดหมายส่งถึง – วารี ดอกจำปาป่า Uncle Boorapha gathered the various manuscripts that had yet to be printed together with dozens of the poet’s photographs and added a letter ad- dressed to Waree Dorkjampa-pa.
ลุงบูรพาผู้เป็นกัลยาณมิตรในระหว่างทางของกวี เป็นที่พักอาศัยและคำข้าวอันอุ่นอิ่ม เชื่อมโยงจักรวาลของชีวิตด้วยถ้อยคำอันไม่รู้จบ กู่ร้องถึงกันด้วยภาษาของนกสีดำลึกลับ Uncle Boorapha who had been a good friend during the poet’s life, was a sanctuary and a source of heartening meals linking the universe of life in endless idioms answering each other in the secret language of black birds.
จดหมายของลุงบูรพาพูดด้วยเสียงทุ้มต่ำว่า “คนผู้มีความรัก สามารถเดินทางได้รอบโลก โดยไม่ต้องใช้เงินสักบาท” Uncle Boorapha’s letter said in a low tone, ‘Whoever has love can travel around the world without spending a farthing’.
กวีคงเลือกเอาหุบเขาที่ใดสักแห่ง สำหรับฝากฝังเมล็ดข้าว – ดอกจำปาป่า – ยืนนิ่งงันอยู่กลางผืนไร่ กางสองแขนนิ่งค้าง ภาพแล้วภาพเล่าที่วารีเฝ้าพินิจ เธอจับคว้าได้เพียงดวงตาคู่นั้น ดวงตาของกวีซึ่งโศกเศร้าเป็นนิรันดร์ หลังจากนั้นเธอเฝ้าคร่ำครวญ The poet had chosen a valley somewhere to entrust with rice seeds – wild champak. He stood still in the middle of a field, his arms limp by his sides. Picture after picture that Waree perused, she could only notice those eyes, the poet’s eyes eternally sorrow- ful. After that, she could only grieve.
เธอชิงชังกวีด้วยตัวเอง หรือว่าคนอื่นๆชิงชังผ่านตัวเธอกันแน่ Was she the only one to hate the poet or did others hate him through her?
ต่อจากนั้น เธอจึงไม่รีรอที่จะท่องเข้าไปในระหว่างแถวบรรทัด ในแนวแถวตัวหนังสือสีดำอันไม่รู้จบของกวี เสียงร้องของเหล่านกกวักดังอยู่ใกล้ๆหู และเธอเผลอท่องบางวรรคกวีจนแม่สะดุ้งสุดตัว She didn’t wait any longer and slipped into the space between the lines, the poet’s unending lines of black characters. The calls of water hens resounded close to her ears and she unwittingly repeated some stanzas which totally startled her mother.
“เมื่อถึงฤดูนกกวัก ชีวิตของฉันจะเปลี่ยนไป” ‘When the water-hen season comes my life will change.’

จากรวมเรื่องสั้น “เหมือนว่าเมื่อวานนี้เอง” พ.ศ. 2551 เข้ารอบ long list
รางวัลซีไรต์ปี พ.ศ. 2554

‘Ruedoo Nok Kwak’
in Muean Wa Muea Wannee Eng
(As if only yesterday), 2008

Rewat Phanpipat, born in 1966 in the central province of Suphan Buri, went through sundry menial jobs before he became a noted poet
and short story writer. His collection of short stories Maenam Ramluek (Recollections of the river)
won the SEA Write Award in 2004.
=rewat panpipat

Tagged: , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: