The offshoot – Tharathip

I chose this story not just because it explains a thing or two about the police, their performance and reputation: it also deals with the perennial questions of nurture versus nature and noxious family relations. MB

ลูกไม้

THE OFFSHOOT

handgun-handcuffs handgun-and-handcuffs

ธราธิป

THARATHIP

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
กูนอนขบกรามแน่น ข่มความรู้สึกรวดร้าวในใจ เสียงพ่อด่าทอแม่ยังดังลั่น ไม่ต้องสงสัยว่าเพื่อนบ้านจะไม่ได้ยินทุกถ้อยคำของพ่อที่ทำลายความเงียบสนิทในยามดึกสงัด I was lying down, teeth clenched, sup- pressing the pain in my heart as my dad’s voice loudly berating mum still re- sounded. No need to wonder whether the neighbours wouldn’t hear dad’s every words as they destroyed the quiet late at night.
ระยะหลังแทบทุกคืนที่พ่อเมามายกลับมาบ้าน ขณะที่หมาสองตัวตะกุยตะกายขากางเกงพ่อด้วยความดีใจ กูผู้เป็นลูกนอนใจระส่ำอยู่บนเตียงตั้งแต่ได้ยินเสียงอ้อแอ้ตะโกนเรียกแม่ บางครั้งก็ตามด้วยเสียงทุบประตูโครมคราม พ่อน่าจะนอนค้างที่อื่นแล้วค่อยกลับบ้านในยามสติดีจะดีกว่า กูไม่ต้องการบ้านที่มีพ่อมีแม่อยู่พร้อมหน้าในเวลาแบบนี้เลย Lately, almost every night that dad came back home drunk, while the two dogs scrambled up his trouser legs out of joy, I who was his son lay in bed, my mind in disarray from the moment I heard the loud, slurry voice calling out mum, sometimes followed by resound- ing banging on the door. Dad should have slept the night somewhere else and then returned home when he had sober- ed up. I didn’t want a home with dad and mum facing each other at a time like this.
เมื่อก่อนพ่อของกูไม่อาละวาดมากขนาดนี้ หรือว่าเป็นเพราะอำนาจในมือทำให้พ่อรู้สึกเหิมเกริม พ่อใช้เวลาไม่ถึงยี่สิบปีไต่จากพลตำรวจมาเป็นนายร้อยตำรวจเอก สามดาวบนบ่าเมื่อยี่สิบปีก่อนไม่ใช่ธรรมดาสำหรับจังหวัดเล็กๆ ชายแดนที่มีตำ-  แหน่งสารวัตรสืบสวนสอบสวน Before, my dad didn’t shout nearly as much or maybe it was because of the power in his hand making him feel overconfident. Dad had spent less than twenty years rising from rank and file to police captain. Three stars on the shoulder twenty years ago wasn’t common in a small border province with the job of investigative inspector.
เพื่อนๆ ของกูชอบคบค้าสมาคมกับกู บางคนอาจจะเพราะได้พลอยกูดูหนังฟรีทุกโปรแกรมที่เข้าฉายในโรงหนังประจำจังหวัด กูชอบฐานะการเป็นลูกตำรวจในบางขณะ พวกขับรถโดยสารรู้จักหน้ากูเพราะบารมีพ่อกู กูจึงขึ้นรถโดยสารฟรีแทบทุกคัน บางคนเป็นพ่อของเพื่อน ถูกจับในข้อหาลืมใบขับขี่หรือไม่มีป้ายทะเบียน จะวิ่งหน้าเริ่ดมาหากูพร้อมกับเพื่อนกู พอกูบอกพ่อกู พ่อกูแค่พยักหน้าตำรวจจราจรที่มาด้วยก็จะปล่อย เพียงแค่นี้เพื่อนก็รักและขอบคุณกูอย่างมากมาย พร้อมจะแลกความเจ็บปวดแทนกูด้วยซ้ำ ถ้ามีวัยรุ่นต่างถิ่นมาวุ่นวายกับกู แต่กูไม่ชอบการชกต่อย กูเบื่อ ไม่ … กูกลัวต่างหาก ในความนิ่งที่ถูกฉาบเคลือบหน้าเวลาเห็นเลือด กูแสร้งทำไปอย่างนั้นเอง แต่ในใจกูวูบวาบ มือไม้อ่อนเปลี้ย กูจะให้เพื่อนรู้ได้อย่างไรว่ากูกลัวเลือด แค่มีดบาดมือกูตอนเด็กๆ กูก็ต้องดมยาดม กูว่ากูมีอาการทางจิตตั้งแต่เด็กเพราะพ่อ My friends liked to socialise with me, some maybe because I could see every movie shown in the town’s cinemas free. I liked the status of being the son of a police officer in some cases. The drivers of public vehicles knew my face because of my father’s prestige, so I travelled free on almost all buses. Some were my friends’ fathers. When they were arrest- ed for forgetting their driving licence or having no licence plate, they promptly came to see me with a poker face, bringing along their sons – my friends. When I told my dad, he just nodded and the police officer that had come along let them go. Just that and my friends loved me and thanked me profusely, ready to suffer instead of me actually if outside youngsters came and bothered me. But I didn’t like boxing. Boxing bored me – no, it scared me, rather. The stillness that was plastered on my face when I saw blood was just pretence. Inside I felt giddy, I felt weak. How could I let my friends know I was afraid of blood? Just cutting my hand with a knife when I was a child I had to inhale smelling salts. I think I’ve had mental problems since I was a child because of dad. Alternative translation of ชอบคบค้าสมาคมกับกู: [My friends] ‘sough my company’.
กูจำได้ติดตา หมาจรจัดที่วิ่งมางับกูจนเลือดสาดรับกรรมทันทีโดยไม่ต้องรอกฎแห่งกรรม พ่อยิงมันด้วยความโกรธ กูทั้งเจ็บทั้งกลัว กลัวเลือดสีแดงๆ ที่ทะลักจากรอยระเบิดของกระสุนปืน มันแดงจ้าเหลือเกินในสายตากู แดงกว่าเลือดที่น่องกูด้วยซ้ำ นอกจากนี้ยังทำให้กูกลัวเสียงดังตามมาอีกด้วยจากกระสุนปืนนัดนั้นของพ่อ พ่อกูก็เสียงดัง และเสียงนี้จะดังมากขึ้นเมื่อได้น้ำเปลี่ยนนิสัย I still have a vivid memory of the stray dog that bit me, drawing blood, being punished at once without waiting for karmic law. My dad shot it in anger. I was in pain and I was afraid, afraid of the red blood that spurted out of the crater made by the bullet. It was so bright red to my eyes, redder than the blood on my calf actually. Apart from that, the noise that followed the release of the bullet scared me. My dad himself had a loud voice and that voice became louder when wetted by liquid that changed his character.
เสียงพ่อจะดังมาก ขณะที่หัวใจกูยวบยาบคล้ายอ่อนแรงเต้นและจะโหมระรัวแรงเมื่อตามมาด้วยเสียงปืนสักสองสามนัด ก็จากฝีมือของพ่อกูอีกนั่นแหละ เมื่อก่อน กูรักพ่อมาก แต่กูก็กลัว และกลัวมากจนเลิกรักเหลือเพียงความนับถือว่าคือพ่อ Dad’s voice would grow very loud and my plodding heart had hardly any strength left to beat, then it would start beating hard again after several gun- shots went off, my dad’s handiwork, of course. Before, I used to love dad a lot but I was scared and I got increasingly scared until I stopped loving. What re- mained was the respect due to a father.
ชีวิตกูเป็นอย่างนี้มานานปีที่นอนหวาดกลัวในตอนกลางคืน จึงไม่แปลกที่กูจะแอบกินยานอนหลับตั้งแต่ยังอายุสิบต้นๆ คืนใดที่ค่ำแล้วพ่อยังไม่กลับบ้าน คืนนั้นกูนอนภาวนาให้พ่อกลับมาตอนเช้าเถิด กูเบื่อถ้อยคำซ้ำซากที่พ่อด่าทอแม่ราวจะประจานให้ข้างบ้านฟัง พ่อจะด่าจนเหนื่อยแล้วก็หลับ ระหว่างนั้นแม่กูต้องนั่งอยู่ใกล้ๆ และหุบปากเงียบฟังพ่อด่า บางครั้งลุกไปหยิบน้ำมาให้ดื่มตามคำสั่ง บางคืนต้องทำข้าวต้มรอบดึกให้แล้วจบลงที่จานชามถูกกวาดลงจากโต๊ะกระจัดกระจาย แม่ก็จะเก็บกวาดเงียบๆ พ่อก็ร้องด่าไปเรื่อยๆ สุดแต่จะนึกถึงเรื่องใดขึ้นมาได้ ความโง่ของแม่ที่เรียบจบแค่ชั้นประถม หรือจนกระทั่งเรื่องบนเตียง พ่อนำมาพูดได้อย่างไม่อายปาก บางครั้งกูอยากจะอัดเทปคำพูดของพ่อเอาไว้แล้วเปิดให้ฟังในยามที่พ่อไม่ดื่มเหล้า กูอยากรู้ว่าพ่อจะมีอาการอย่างไร อายหรือโกรธ หรือ … กูอยากทำมากแต่กูไม่กล้า กูกลัวพ่อเข้าถึงตับไตไส้พุง My life was like this for years, lying down scared at night, so it wasn’t strange that I should take sleeping pills on the sly since I was hardly over ten years old. On those nights when dad wasn’t back yet, I lay praying he’d come back only the next morning. I was fed up with the expressions dad always used to berate mum as if he wanted the neigh- bours to hear. He’d curse until he was so tired he fell asleep. Meanwhile my mum had to sit nearby and keep her mouth shut listening to dad’s curses. Some- times she’d get up to fetch water for him to drink as ordered. On some nights she had to make rice gruel in the late hours and it ended with dirty plates strewn over the table and floor. Mum would round them up and clean the place quietly. Dad would keep shouting on and on over whatever topic he could think of – the stupidity of mum who had only had a primary education or even what happen- ed in bed, dad would talk about that without restraint. Sometimes I wanted to record what he said to have him listen to it when he was sober. I’d have liked to know how he’d react. Ashamed or angry or … I very much wanted to do it but I didn’t dare. I was afraid dad would give me hell.
“ควายเอ๊ย กูไม่น่ามีเมียเป็นควายเลย เวรเอ๊ย เป็นเมียสารวัตร แต่เสือกโง่ กูก็โง่ที่เอาควายมาทำเมีย” ‘What a goose! I shouldn’t have married such a goose. Tough luck. An inspector’s wife but so damn stupid. How silly of me to take a goose for a wife!’ In English, you’re stupid as a donkey or an ox or a goose or a cow. In Thai, it’s the buffalo that’s stupid, silly or stubborn.
กูอยากจะเดินเอาหัวมุดดินไปตามทาง เวลาไปไหนๆ แม่กูไม่มีรสนิยมวิไลที่จะแต่งกายให้ทันแฟชั่น หรือมีเสียงไพเราะพอที่จะร้องเพลงในงานเลี้ยงต่างๆ ได้ แม่ก็เหมือนกับกูที่เจอคนมากๆ แล้วมือตีนอ่อน ประหม่าขาดความมั่นใจในตัวเอง ถ้าเป็นเรื่องปลูกผักปลูกหญ้าทำงานบ้าน แม่จะได้คะแนนเต็ม แต่พ่อไม่ได้รู้สึกภาคภูมิใจเลย I wanted to bury my head in sand when I walked along a road. When she went somewhere, my mum didn’t have the sophisticated taste to dress accord- ing to fashion or didn’t have a voice beautiful enough to sing in receptions. Mum was like me who met many people and then went weak at the knees, had buck fever and no confidence in myself. If it was a matter of planting vegetables and doing housework, mum would get full marks, but dad didn’t feel proud of that at all.
“เมียสารวัตรน่ะมันต้องเชิดหน้าชูตาผัว ไม่ใช่เซ่อๆ โง่ๆ แบบแก” พ่อพูดเป็นครั้งที่ร้อย ‘An inspector’s wife must be an asset for her husband’s prestige, not a limp nonentity like you,’ he’d say for the thousandth time. Somehow, ‘for the thousandth time’ is more familiar than ‘for the hundredth time’ (ครั้งที่ร้อย).
แต่เวลาไม่กินเหล้า พ่อดีกับกูเหลือเกิน กูปรารถนาอะไร พ่อแทบจะทูนหัวมาให้กู และความปรารถนาของกูก็มีอย่างเดียวที่พ่อให้กูไม่ได้ คือให้พ่อเลิกกินเหล้า กูตั้งใจว่าโตขึ้นกูจะไม่กินเหล้าและไม่สูบบุหรี่ แต่พอเข้ามาเรียนในมหาวิทยาลัยกูกลับเลยข้ามขั้นไปถึงกัญชาอยู่ระยะหนึ่ง เหมือนกูเก็บความโกรธเรื่องเหล้าและบุหรี่เอาไว้เพื่อมาระบายออกด้วยการเสพมันตอนเรียนอุดมศึกษา กูรักความซาบซ่านของรสเหล้า ชื่นชอบในกลิ่นควันบุหรี่ อาจเป็นเพราะกูห่างไกลหูตาของพ่อก็ได้ When he didn’t drink, dad was very nice with me. Whatever I wished for, he’d endeavour to present to me and there was only one wish of mine that he couldn’t grant, which was that he stop drinking. I decided that when I was older I wouldn’t drink or smoke, but when I entered university I went all the way over to marijuana for a while as if I had kept my anger against drink and tobacco to myself to vent it by indulging in them when I was getting a higher education. I loved the pleasant lift of alcohol and was thrilled by the smell of cigarette smoke, maybe because I was far from dad’s eyes and ears.
กูแปลกใจที่เวลาพ่อเมา พ่อจะด่าทอแต่แม่ ไม่เคยเอ่ยถึงกูสักคำ หรือเพราะกูไม่เคยสร้างปัญหาใดๆ ให้พ่อ ซึ่งอาจจะเป็นเพราะกูกลัวพ่อมากจนไม่กล้าทำอะไรนอกกฎเกณฑ์ พ่อมาหยุดเหล้าและบุหรี่ได้เมื่อพ่อป่วยเป็นโรคตับแข็ง กูเห็นเงาวูบวาบของโลงโดยไม่หลั่งน้ำตา พ่อกูตายก่อนกูเรียนจบไม่ถึงปี I found it strange that, when drunken, dad only railed at mum, never said a word against me – maybe because I never made problems for him, probably because being afraid of him I didn’t dare to cross bounds. Dad stopped drinking and smoking when he fell ill with cirrhosis of the liver. I could picture the coffin to come without shedding tears. My dad died less than a year before I graduated.
กูยืนนิ่ง น้ำตาไหลย้อนกลับเข้าภายใน มองควันที่โชยขึ้นจากปล่องเมรุอย่างเงียบๆ แค่นี้เองชีวิต เกิดเรียน ทำงาน มีลูก แก่ แล้วก็ตาย กูทำท่าปลดปลงได้สามสี่เดือนที่เลิกเหล้าและบุหรี่ แล้วก็กลับมาดื่มมาสูบเหมือนเดิม I stood still, the flow of tears retreat- ing within, and looked at the smoke coming out of the chimney of the crem- atory quietly. That’s all there was to life. Being born, learning, working, having children, getting old and then dying. I stopped drinking and smoking for three or four months and then began all over again.
สิ้นพ่อเสียคน กูกับแม่ก็ไม่มีอะไรเหลือให้ผูกพันกับจังหวัดบ้านเกิด แม่ขายบ้านขายรถของพ่อ รวมทั้งรับเงินบำเหน็จอีกก้อน นำเงินนั้นมาซื้อบ้านจัดสรรเล็กๆ อยู่ในกรุงเทพฯ ทำขนมหวานเพื่อฝากขายเป็นรายได้หลักของบ้านที่มีเพียงเราสองคนแม่ลูกหนีจากสายตาน่าเบื่อของเพื่อนบ้านในจังหวัดเล็กๆ ที่ทำอะไรก็รู้กันหมดทั่วเขตเทศบาล ชาวบ้านชาวเมืองคงรู้จักครอบครัวกูหมดไส้หมดพุง สะสมจากคำพูดยามเมาของพ่อกูเป็นปีๆ กูไม่คิดจะนับว่ามันกี่ปีแน่กว่าพ่อจะหุบปากและเลิกกินเหล้า ซึ่งสั้นนิดเดียวถ้าเทียบจากการเมามานานปีของพ่อ กูอายเพื่อนอายชาวบ้านที่ต้องเดินผ่านเวลาไปเรียนทุกเช้า Dad gone, there was nothing left for mum and I to bind us to my home prov- ince. Mum sold the house and dad’s car and received a certain amount of com- pensation money. With that money she bought a small house in a housing estate in Bangkok, and made cakes for points of sale as main income of a household which had only the two of us, mother and child, who had fled the bored looks of neighbours in a small province where everything you did was known all over the municipality. The villagers had had more than their fill of my family affairs from the words of my dad in his cups for years. I don’t want to know how long it was before dad shut his mouth and stop- ped drinking, a very short time anyway compared with his years and years of drunkenness. I felt ashamed in front of friends and the neighbours I had to walk by on my way to school every morning.
“ฉันตกใจหมดเลย นึกว่ามีใครตายแน่ๆ” กูเคยได้ยินคนพูดกันในร้านขายของชำข้างบ้านเพราะเมื่อคืนพ่อกูยิงปืนอีก คนนี้เพิ่งย้ายมาอยู่ใกล้ๆ บ้านกู เลยไม่ชินกับเสียงปืน ‘I was totally shocked. I thought someone must have died,’ I had heard someone say at the grocer’s next door because the night before my dad had fired his gun again. That man had just moved next to my house, so he wasn’t used to the sound of gunshots.
กูสมัครเป็นทหารเกณฑ์หกเดือนโดยใช้วุฒิปริญญาตรี หวังว่าค่ายทหารกับการฝึกฝนจะทำให้กูแกร่งขึ้น ดีขึ้น แต่กูก็ปลดจากทหารโดยได้เพื่อนเลวๆ มาสองสามคนที่เจอกันก็กินเหล้าแค่นั้นเอง I volunteered to be conscripted for six months, thanks to my bachelor’s de- gree, hoping that military camp and training would toughen me, make me a better man, but I left the service with a few unsavoury friends with whom I only boozed when we met.
แม่ผู้ประเสริฐของกูไม่เคยปริปากถามว่ากูจะทำงานอะไร เพราะกูสอบคัดเลือกเพื่อบรรจุเป็นข้าราชการระดับต่างๆ ก็ล้มเหลว สมัครงานบริษัทเอกชนก็ไม่มีความสามารถพิเศษอะไร พิมพ์ดีดก็ไม่ได้ ภาษาอังกฤษก็เลว ลิ้นกระด้างต่อภาษาอื่นๆ กูนอนทอดหุ่ยอยู่บ้าน กินเงินจากขนมหวานและเงินสะสมที่เหลือจากการซื้อบ้าน กูรู้ว่าเงินร่อยหรอไปมาก แต่กูไม่รู้ว่ากูจะไปทำอะไร หมดพ่อเสียคน เส้นสายต่างๆ ที่พ่อเคยใช้ช่วยตัวเองยามถูกบัตรสนเท่ห์หรือถูกร้องเรียนก็ไม่มียืดยาวมาถึงกู กูต้องใช้ความสามารถของตัวเองหางาน กูใช้เวลากว่าสามปีในการหางานทำ My precious mother never opened her mouth to ask what work I’d do after I sat for the civil service examination and failed. To apply for work in a private-sector company, I had no special quali- fications. I couldn’t type, my English was bad, my tongue was averse to any foreign language. I lay idle at home, eating the money from the cakes and the savings that remained from the purchase of the house. I knew money was scant but I didn’t know what I should do. Dad dead, the connections he had used to help himself when there were anon- ymous denunciations or he was asked for favours didn’t extend to me. I had to use my own abilities to find work. I spent more than three years searching for work. ==

=

=

=

ภาษาอื่นๆ: literally, ‘other languages’ – other than what? Thai, of course. Hence ‘foreign’.

กูได้ทำงานเป็นพนักงานฝ่ายบุคคลของบริษัทส่งออกอาหารสัตว์ กูรู้ว่าแม่ลอบถอนหายใจให้กับอนาคตของกู กูทำงานตามหน้าที่ คิดเองไม่เป็น ต้องรอให้ผู้บังคับบัญชาสั่ง อาจเป็นความดีที่กูเคยกลัวพ่อจนฝังหัว ทำให้กูกลัวคนที่มีฐานะทางสังคมสูงกว่ามาตลอด การงานของกูจึงราบรื่น I found work in the human resources department of a company exporting animal food. I know mum secretly heav- ed a sigh of relief about my future. I do what I’m told. I can’t think by myself, I have to wait for instructions from my superiors. Maybe it’s a good thing that I was so afraid of dad that it went to my head, making me afraid of whoever has a higher social status all along, so my work goes smoothly.
กูเคยมองแม่ในวันหยุดของกูอย่างไม่กลัวเกรงบาปกรรม แม่ยังต้องซักเสื้อผ้าให้กู ดูแลอาหารการกิน ขณะที่สิ้นเดือนกูไม่เคยให้เศษเงินแม่แม้แต่บาทเดียว แค่กูไม่ขอแม่เพิ่มก็เป็นบุญโขแล้ว ความสุขของแม่ก็คือการได้อยู่กับต้นไม้และปฏิบัติธรรม พ่อทำให้แม่พบทางสว่างของชีวิต I look at mum on my days off without feeling guilty. Mum still has to wash my clothes, arrange for food, even though at the end of the month I have never given her a single baht. Just my not asking money from her is a blessing. Mum’s happiness is being with trees and practising dharma. Through dad, she met the bright path of her life.
“แม่คงทำเวรทำกรรมไว้กับพ่อตั้งแต่ชาติก่อน ชาตินี้ก็มาใช้คืนเขา” แม่บอกเรียบๆ ในครั้งที่พ่อทำปืนลั่นไปถูกฝาห้องเพื่อนบ้าน ดีที่เขาเห็นแก่อดีตที่พ่อกูเคยช่วยลูกชายเขาซึ่งเป็นเพื่อนร่วมชั้นเรียนของกูจากข้อหาพกพาอาวุธ เรื่องเลยเงียบไป แต่แม่ต้องไปขอโทษไปวิงวอนอยู่พักใหญ่ไม่ให้เขาแจ้งความ และดีที่ไม่มีใครถูกลูกหลงจากกระสุนนัดนั้น ไม่อย่างนั้นนายตำรวจก็จะต้องเข้าคุกเป็นแน่ ‘I must have wronged your father in previous lives, so in this life I’m paying for it,’ mum said to me evenly that time when dad’s shotgun bore a hole in the neighbour’s wall. It was a good thing the neighbour was still grateful my dad had helped his son who was my friend at school over the accusation of carrying a gun, so the story quietened down, but mum had to go and apologise and beg that he wouldn’t report the case at length, and it was a good thing too the bullet didn’t hurt anyone, otherwise the police officer would have been jailed for sure.
แม่เริ่มหาทางออกด้วยหนังสือธรรมะของหลวงพ่อต่างๆ บางเล่มแม่นำวางไว้ตรงโต๊ะกู แต่กูก็แค่เปิดดูผ่านๆ ไม่เห็นมีอะไรน่าสนใจกับการนั่งหายใจอย่างเอาจริงเอาจัง ยิ่งแม่ไปวัดทุกวันพระยิ่งทำให้หัวข้อประจานมีมากขึ้น พ่อนอนด่าพระว่าไม่ทำมาหากิน ที่อยู่ได้ก็เพราะมีคนโง่ๆ อย่างแม่นี่แหละให้การสนับสนุน พ่อกูน่าจะเป็นคอมมิวนิสต์กลับชาติ เพราะพ่อไม่เคยเชื่อเรื่องบาปบุญ เรื่องนรกสวรรค์ของแม่เป็นตลกชวนหัวยามเมาของพ่อ หากในเวลาปกติ บางครั้งพ่อก็ตามใจแม่ที่จะไปค้างที่วัดวันพระใหญ่ตั้งแต่ตอนบ่าย แต่ต้องจัดเตรียมอาหารการกินของพ่อให้เรียบร้อยก่อน Mum sought a way out through dhar- ma booklets from sundry senior monks. Some of these she placed on my table, but I just leafed through them casually. I saw nothing interesting in sitting and breathing deeply in and out with intent. The more mum went to the temple every day, the more grievous became the issues. Dad lay railing at the monks for doing nothing to earn their keep; that they could prosper was because stupid people like my mum of course support- ed them. My dad must be reborn a communist, because he never believed in sin and virtue. Mum’s heaven and hell were a laughable matter when he was in his cups. If in a normal state, some- times, on important holy days, he’d let mum stay overnight at the temple since early in the afternoon but she had to arrange for his dinner beforehand.
มีครั้งหนึ่งที่กูภาวนาในใจ นึกถึงพระที่แม่นับถือ ขออย่าให้พ่อตามไปลากแม่กลับจากวัดตามคำพูดเลย พระคงปั่นป่วนกันทั้งวัด แม่ไม่อยู่ กูต้องรับภาระแทนแม่ นั่งน้ำตาซึมฟังพ่อด่าแม่ ขณะที่แม่คงนอนในโบสถ์กับญาติธรรม พ่อทำท่าจะลุกขึ้นหากุญแจขับรถไปวัดให้ได้ แต่หาไม่เจอเพราะกูตั้งใจจะกลืนลงท้องให้พ่อผ่าเอาออกมาถ้าพ่ออยากได้กุญแจจริงๆ กูนั่งรับทราบความรู้สึกแทนแม่ แต่คงไม่ถึงเสี้ยวใจที่แม่ได้รับ แม่อดทนมาได้อย่างไรกับถ้อยคำต่ำช้านานาที่พ่อขุดมาพูด บางครั้งด่าลามปามถึงตาถึงยาย There was one time when I wished inwardly, thinking of the monks mum believed in, that dad wouldn’t go after her and drag her back home as he threatened to. This would disturb all the monks in the temple. When mum wasn’t there I had to take over her duties and sit with teary eyes hearing dad curse mum. While mum slept in the pavilion with fellow dharma practitioners, dad sudden- ly wanted to get the keys and drive to the temple, but he couldn’t find them. I was ready to swallow them and have him open me up if he really wanted those keys. I sat experiencing how mum felt, but it wasn’t even a sliver of what she was exposed to. How could mum bear with the various base words dad came up with? Sometimes he’d even drag her parents into his ranting.
แล้วพ่อกับแม่จะอยู่ด้วยกันหาหอกอะไร ทำไมไม่เลิกกันเสีย กูคงจะมีความสุขมากกว่านี้แม้ว่าจะไม่มีพ่ออยู่ด้วย And then why the hell were father and mother still together? Why didn’t they break up? I’d have more happiness than this, even without a father around.
พ่อตายไปแล้ว ตายไปหลายปีแล้ว กูเหมือนเงาร่างของพ่อที่เผยตัวเมื่อกาลเวลาผ่านไปเนิ่นนาน นานจนกูจำไม่ได้แล้วว่าถ้อยคำเสียดสีเย้ยเยาะถากถางที่พ่อพร่ำนั้นมีว่ายังไงนัก Dad is dead, has been dead for years. I’m like a shadow of him that has materialised itself in the course of time, such a long time I no longer remember the sarcastic remarks and mockeries dad made.
แม่เปิดประตูรับกูเงียบๆ เก็บรองเท้าหนังคู่เยินๆ มาไว้ในบ้าน ตามหลังกูซึ่งเดินเป๋เข้าบ้าน ไม่มีถ้อยคำตำหนิติติง แม่คงคิดว่ากูเป็นกรรมอีกประการที่แม่ตามมาชดใช้ Mum opens the door and receives me quietly, takes the wrecked leather shoes to put them inside and follows me as I lurch into the house. There are no words of criticism. Perhaps mum thinks I’m another debt of fate she has to pay back.
=
ในวัยหนุ่มของกู เรื่องสตรีเพศย่อมหนีไม่พ้น กูมีคนรักสองคนผ่านเข้ามาในชีวิตแล้วก็จากกันไป กูทำได้คือเมามากครั้งกว่าปกติ พล่ามรำพันถึงเธอเป็นบ้าเป็นหลัง แล้วค่อยๆ ลืมเธอทั้งสองคน In my youth, there was no avoiding the fair sex. I had two lovers entering my life and then leaving it. The only thing I did was to be much drunker than usual while raving about each and then gradually forgetting the one and then the other.
แต่กับเธอคนนี้ กูบอกไม่ถูกว่ากูรักหรือกูใคร่ เธอเป็นสาวโรงงาน ไม่รู้ว่าเพราะอะไรถึงเข้ามาในชีวิตกูได้ ความเหงา ความเปล่าเปลี่ยว หรือแรงขับดันทางเพศ กูไม่แน่ใจ เธอมีบุคลิกไม่ผิดจากแม่ของกู พูดน้อยคำรับฟังคำสั่งของกูเป็นส่วนใหญ่ ทำให้กูทุกอย่างไม่ว่ากูต้องการอะไรอย่างไร กูรู้ว่า กว่าจะมาถึงกูเธอก็ผ่านอะไรต่อมิอะไรมาพอสมควร บางคืนที่กูตึงๆ ก็ชวนเธอมาค้างที่บ้านด้วย But with this one, I can’t say whether it’s love or lust. She is a factory girl. I don’t know why she entered my life. Loneliness or sexual attraction? I’m not sure. Her personality isn’t different from my mum’s. She speaks little, mostly listens to what I order, does everything for me, no matter what I want or how. I know that, before she came to me, she went through quite a lot. Some nights when I’m tight I ask her to spend the night with me in the house.
แม่มองเธอด้วยสายตาบอกไม่ถูก ทั้งสมเพชสงสารระคนกัน เธอพยายามทำตัวให้แม่กูรักด้วยการช่วยทำขนม ถูบ้าน ซักเสื้อผ้าให้กู ทำกับข้าว บางครั้งกูก็หยิบยืมเงินจากเธอ และเธอไม่เคยรับคืน กูน่าจะพอใจและมีความสุข แต่กูกลับเบื่อเมื่อคบกันได้ระยะหนึ่ง เป็นความเบื่อที่ก่อตัวขึ้นทีละน้อยๆ จนมากเข้ากูก็ข้ามหน้าข้ามตาพ่อ ถึงขั้นลงไม้ลงมือ แต่เธอทนเป็นควาย ได้แต่ร้องไห้กระซิกๆ ครั้นกูเกิดอารมณ์ขึ้นมา เธอก็โอนอ่อนผ่อนตามกูอย่างดี Mum looks at her with eyes hard to decipher, a mixture of pity and com- passion. She tries to behave so that mum loves her by helping with making the cakes, sweeping the floor, washing my clothes, cooking for us. Sometimes I borrow money from her and she never gets it back. I should be satisfied and happy but I got bored after a while. It was a boredom that grew little by little to the point of excess where I went one better than dad by beating her up, but she withstood it like a cow, only crying and sobbing. When the mood takes me, she goes along with me nicely. ==

=

=

‘for us’ isn’t in the Thai text but is added to balance the sentence.

=

=

=

=

Again the buffalo, so let’s make this one a cow.

“จริงจังแค่ไหนหือ” เป็นครั้งที่สองในชีวิตที่แม่ก้าวก่ายเรื่องส่วนตัวของกู ครั้งแรกถามว่าจะเรียนต่ออะไรเมื่อจบ ม.ปลาย กูอึ้ง มองแม่ได้แวบเดียวก็ต้องเสหลบสายตาดีงามของแม่ นานกี่ปีแล้วที่กูไม่ได้สังเกตแม่อย่างจริงจัง ปีนี้กูอายุสามสิบแล้ว แม่แก่กว่าอายุจริงมาก ผมหงอกขาว ริ้วรอยย่นบนหน้ามากรอย แขนขาเหี่ยวย่นดูแกร่งๆ แกร็นๆ คงเพราะตรากตรำกับงานทางกายและทางใจมานานปี ‘How serious are you?’ It’s the second time mum interferes in my per- sonal life. The first time she asked what I’d study further once I finished high school. I’m taken aback. I look at mum briefly and have to avoid her beautiful eyes. How many years has it been since I observed her in earnest? This year I’m thirty. Mum is much older than her age, with grey and white hair, wrinkles all over her face, her arms and legs withered, looking stunted from enduring years of physical work and mental hardship.
กูไม่ได้ตอบคำถามของแม่ แต่กูกำลังตั้งคำถามกับตัวเองด้วยคำถามเดียวกับที่แม่ถาม I don’t answer mum’s question but I ask myself a question which is the same as the one mum asked.
กูคิดจริงจังกับเธอแค่ไหน หรือเธอป็นวัตถุแห่งความใคร่ที่วัยหนุ่มของกูเรียกร้องเท่านั้น กูนึกถึงพ่อเหตุการณ์ในวันวานทะลักทลายเข้ามาในสมอง ภาพแม่ที่เป็นเหมือนทาสรับใช้พ่อ แม่ที่เป็นเหมือนควายงานผุดมาภาพแล้วภาพเหล่า กูเสหายใจลึกๆ ข่มดวงตาตัวเองมิให้มีน้ำคลอ How serious am I about her? Or is she merely a sexual object that my youth demands? I think of dad. Events of the past flood my brain. Images of mum, who was like a slave at dad’s service, mum who was like a working cow, come up one after the other. Staggering, I take a deep breath and force my eyes not to fill with tears.
ภาพของกูกับพ่อไม่ต่างกันเลย แต่พ่อยังดีกว่ากู พ่อต้องรอให้เมาถึงจะเอะอะโวยวายใช้อำนาจกับแม่ แต่กูไม่ต้องรอให้เมาเหล้า แค่เมาอารมณ์กูก็ใช้กำลังได้แล้ว The images of dad and me don’t differ at all but dad was better than I am. He had to wait to be drunk to raise a hue and cry and use his strength with mum, but I don’t have to wait to be drunk: just the wrong mood is enough to unleash violence.
กูเห็นภาพอนาคตของเธอกับกูคืออดีตของแม่กับพ่ออย่างแน่นอน ถ้ากูมีลูกกับเธอ กูและเธอดิ้นไปไหนไม่รอด และคงประพฤติตามแบบเก่าๆ ของพ่อ กูรู้จักตัวเองมากพอ กูจะให้ลูกของกูเกิดมาเพื่อเผชิญเหตุการณ์ต่างๆ เหมือนที่กูเคยเผชิญหรือ I see a picture of the future of her and me which is definitely like the past of mum and dad. If I had a child with her, we wouldn’t be able to struggle free from each other and I’d probably behave as dad used to. I know myself well enough. Would I have my child born to encounter the same things as I did?
“ผมจะบวช” กูหาคำตอบให้แม่ได้ดีที่สุดในเวลานี้ได้เท่านี้ ‘I’ll enter the monkhood.’ I give mum the best possible answer at this time.
“ถ้าจะบวชเพื่อหนีปัญหาอย่าบวชเลย บาปเปล่าๆ บวชแล้วไม่ปฏิบัติบวชไปวันๆ ไม่มีประโยชน์ เสียผ้าเหลือง” ‘If you do it to get out of a tight spot, don’t. It’s sinful. If you get ordained and then don’t behave like a monk day by day, there’s no point. A waste of yellow robes.’
กูหน้าชากับคำพูดแม่ เดินเข้าไปหยิบบุหรี่มาจุดสูบ พ่นควันแล้วก็อึ้ง I’m stung by what mum says. I go and pick up a cigarette, light up, release the smoke and then am speechless.
กูบอกเพื่อนร่วมงานระดับเดียวกันว่า ถ้ามีโทรศัพท์มาถึงกูให้บอกว่าไม่อยู่หมดทุกราย กับแม่กูก็บอก แม่ฟังแล้วนิ่งคิด กูไม่กล้าสบตากับแม่ กูอายตัวเอง I tell my co-workers at the office that if there’s a phone call for me from anyone to say I’m not in. I said the same thing to mum. Mum listened then was quiet, thinking. I didn’t dare meet her eyes. I was ashamed of myself.
โทรศัพท์ในบ้านดังขึ้น The house phone rings.
“ผมไม่อยู่นะแม่ ไปต่างจังหวัด ไปไหนก็ได้” กูร้องบอกตามหลังแม่ที่เดินเข้าไปรับโทรศัพท์ทั้งที่เคยบอกแม่ไว้แล้ว ช่วงนี้เป็นวันหยุดติดต่อกันถึงสี่วัน เธอต้องโทรมาหากูแน่ๆ หลังจากกูหลบเลี่ยงการพบการพูดได้เกือบเดือนแล้ว ‘I’m not here, mum. I’ve gone up- country, anywhere at all,’ I say in a loud voice in mum’s back as she goes inside to take the call even though I’ve already said so to her. This is a four-day holiday. She must be calling me for sure after I avoided meeting and talking with her for nearly a month.
“อ๋อ ไม่อยู่ ไปต่างจังหวัด ฮื่อ ไม่รู้ แค่นี้นะ” เสียงแม่แว่วๆ มา ‘Oh, he isn’t here. He’s gone up- country … Uh, I don’t know. That’s all, okay?’ Mum’s voice comes to me.
นึกแล้วว่ามึงต้องโทรมาหากู กูโกรธขึ้นมาทันที ด่าด้วยถ้อยคำหยาบๆ คายๆ ในใจ อัดบุหรี่พรืดแม่ง กูจะทำยังไงกับมึงดีวะถึงจะออกไปจากชีวิตกู กูเองไม่น่าเห็นแก่ความสุขชั่วพักชั่วครู่เลย กูตำหนิตัวเองอีกหลายข้อก่อนจะเข้าบ้านเปิดตู้เย็นหยิบเบียร์กระป๋องมาเปิดดื่ม I thought you’d call all right. I’m angry at once, curse with vile, coarse words in my mind, take a deep drag on my cigarette, and am speechless. What can I do to get you out of my life? I myself shouldn’t see only short-term happi- ness. I criticise myself over many other things before I go inside, open the fridge and take out a cool can of beer I open and drink.
วันนี้เป็นวันอาสาฬหบูชา เมื่อเช้าแม่ใส่บาตรตามปกติ แต่พรุ่งนี้แม่จะไปทำบุญที่วัด แม่กรวดน้ำหลังใส่บาตรทุกครั้ง ในถ้อยคำแผ่เมตตานั้นกูมั่นใจว่า พ่อคือสถานีรับบุญจากน้ำที่กรวดโดยแท้ และคงเป็นเจตนาในการทำบุญของแม่ด้วย Today is Asalha Puja* Day. This morning mum gave alms as usual but tomorrow she’ll go to the temple to earn merit. She pours ceremonial water after making the offering every time. I’m sure dad is the recipient of the merit shared by pouring sacred water in earnest and it’s mum’s intent in making merit. *http://en.wikipedia.org/wiki/Asalha_Puja
ตอนสายหน่อยๆ แม่เอาขนมไปส่งเจ้าประจำแล้วก็กลับมานั่งพนมมือหน้าเครื่องรับโทรทัศน์ มีพระแสดงธรรม และแม่เพิ่งโกหกคำโตแทนกูตะกี้ ถ้าบาปกรรมมีจริง กูขอน้อมรับไว้คนเดียวเถิด In late morning, mum takes the cakes to the usual retailers and then comes back, sits down and joins hands to pray. In front of the television set there are articles of worship and mum has just lied for me in a big way. If there really is repayment for sin let me be the only one to be affected.
วันนี้กูไม่อยากออกไปไหน ถึงแม้ว่าถนนหนทางจะโล่งเพราะคนออกไปต่างจังหวัด แต่ร้านขายเหล้าเจ้าประจำของกูงดจำหน่ายสุรา กูนั่งจิบเบียร์อยู่บ้านดีกว่า ให้แม่ทำกับแกล้มอร่อยๆ สักสองสามอย่าง แล้วก็ดูวิดีโอที่เช่ามาเมื่อหลายวันก่อน Today I don’t want to go out. Even though the roads are empty because people have gone upcountry, my usual liquor store refrains from selling alcohol. Sipping beer at home is better, with mum making a few tasty side dishes, and then watching the video I rented several days ago. Here some fiddling with sentence strings is required: ถึงแม้ว่า … แต่ (even though or but) is a non sequitur: liquor stores are required by law to suspend trade on holy days, nothing to do with light traffic.
กูหลับไปตอนบ่าย ตื่นเกือบค่ำ อาบน้ำอาบท่าให้สดชื่นออกมาเปิดตู้กับข้าว พบกับแกล้มสามอย่างที่แม่ทำไว้ให้ ของโปรดกูทั้งนั้น ทั้งยำกุนเชียง ปลาสลิดแดดเดียวทอด และตับทอดกระเทียมพริกไทย กูตั้งใจจะออกไปซื้อเบียร์ที่ร้านค้าข้างบ้านสักสามขวด จากนั้นความสุขก็เป็นของกู I fall asleep in the afternoon. It’s almost dusk when I wake up, shower to refresh myself, open the larder, find three kinds of side dishes mum has made for me, all of them favourites of mine: Chinese sausage salad, fried jerked snakeskin gourami and fried liver with garlic and pepper. I intend to go out to buy three bottles of beer at the shop next door. After that, happiness is mine. Yet beer is always available round the corner … Well observed!ยำกุนเชียงChinese sausage salad (yam kunchiang)
เสียงกริ่งดังจากประตูรั้ว There’s the sound of the bell at the gate.
เธอ กูนึกขึ้นมาทันที อารมณ์ที่ดีเริ่มขุ่นมัว มันคงไม่เชื่อ แล้วตามมาดูถึงบ้านทั้งๆ ที่ตอนสายมันก็โทรมาแล้ว ขณะที่กูลังเล แม่ก็เดินออกมามองหน้ากู กูไม่เคยเห็นสีหน้าของแม่เด็ดเดี่ยวมากขนาดนี้ ตอนที่เผาศพพ่อ ดวงตาของแม่ยังไม่เด็ดขาดเท่าครั้งนี้ It’s her, I think at once. My good mood begins to sour. She didn’t believe mum and now she’s checking here, even though she called in the morning already. As I hesitate, mum walks out, stares at me. I’ve never seen her with such a determined face as this. When dad’s body was being burnt, her eyes were not as determined as this time.
“เดี๋ยวเปิดเอง” แม่บอกห้วนๆ ‘I’ll open the gate myself,’ she tells me gruffly.
กูยืนหลบข้างประตูบ้าน มองผ่านช่องระหว่างบานพับไปที่ประตูรั้ว I stand hidden by the side of the house door, look at the gate through the space between the hinged sections.
เธอจริงๆ ถือถุงพลาสติกมาด้วย คงจะเป็นอาหาร It is her, holding a plastic bag, food probably.
“ไม่อยู่ มันไม่ได้อยู่บ้านนี้แล้วไม่ต้องมาหามันอีกนะ รำคาญ” แม่กูโกหกเป็นครั้งที่สองของวันนี้ เสียงของแม่ทำให้กูขนลุก เป็นเสียงที่ไม่เหลือไมตรีไว้เลย กูไม่เคยได้ยินน้ำเสียงอย่างนี้จากแม่ นอกจากวันที่เผ่าพ่อ ‘He isn’t here. He no longer lives here. You don’t have to come here again. You disturb me.’ My mum lies for the second time today. Her voice gives me goose- flesh. There’s no friendship left in it. I’ve never heard this tone of voice from her, except on cremation day. รำคาญ (annoying) could also be translated here as ‘stop bothering me’.
“หมดเวรหมดกรรมกันเสียที” แม่พูดขณะสัปเหร่อผลักโลงเข้าเตาเผา ‘And that’s the end of that,’ she said when the undertaker pushed the coffin into the oven.
กูเห็นเธออึ้ง ยกถุงพลาสติกในมือทำท่าจะส่งให้แม่ แต่แม่สั่นหน้า I see her speechless. She raises the plastic bag in her hand as if to give it to mum but mum shakes her head.
“ไปเถอะ อย่ามาวุ่นวายกะฉันอีกเบื่อ ชีวิตมีแต่เรื่องอย่างนี้” ‘Go away. Don’t come and bother me again. I’ve had enough. Life is always like this.’
กูยืนพิงบานประตูอย่างหมดแรง น้ำตารินออกมาไม่รู้ตัว กูอยากรู้เหลือเกินว่า แม่พูดตัดสัมพันธ์กับเธอแทนกูเพื่อปกป้องกูผู้เป็นลูกให้มีความสุขสบายใจ หรือแม่ปกป้องผู้หญิงอีกคนหนึ่งมิให้มาก้าวซ้ำรอยของแม่ รอยแห่งควายงานและวัตถุแห่งความใคร่ กูอยากรู้จริงๆ แต่กูไม่อยากฟังคำตอบจากปากของแม่ กูไม่กล้าหรือเข้มแข็งพอ I stand against the door as if devoid of strength. Tears brim and come out unwittingly. I’d very much like to know if mum cut the relationship with her in my name to protect her child so that he can be happy and content or if she is pro- tecting another woman by preventing her from following in the same steps as hers, as a work horse and a sex object. I’d really like to know, but I don’t want to listen to the answer from mum’s mouth. I don’t dare to or I’m not strong enough.
กูรักแม่ แต่กูคิดว่ากูก็รักเธอด้วย… I love mum, but I think I love her too…
=

‘Look Mai’ in Chor Karrakeit 37, 1998

Tharathip (king, Vishnu) is one pen name of Tharathip Choptham, a political science graduate who went through sundry menial jobs and magazine assignments. He is the author of
four volumes of short stories
and tales for children.
tharathip chua cover=

Tagged: , , , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: