Father’s goat – Matuphoom Muslimin

The dense human experiences recounted in this family drama are valid much beyond the once prawn-growing Muslim shores of the South, and the slaughtered three-legged goat is a symbol worth pondering. MB

แพะของพ่อ

FATHER’S GOAT

three-legged white goatR three-legged white goat

มาตุภูมิ มุสลิมีน

Matuphoom Muslimin

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
ทันทีที่ขวานอันคมกริบฟันฉับเข้าที่ต้นคอ มันร้องลั่นเสียงหลงและทรุดขาหน้าซึ่งเหลืออยู่ข้างเดียวชันเข่ากับพื้น ก่อนทิ้งตัวลงช้าๆ กลิ้งไปนอนเกลือกกองเลือดแดงฉาน ขนสีขาวปุกปุยเปื้อนไปด้วยรอยเลือด เสียงหายใจดังฟืดฟาดถี่รัวและสะท้อนหนักๆ สองสามครั้ง ก่อนชักกระตุกอีกสี่ห้าครั้งและสิ้นใจลงตรงนั้น พ่อนัยน์ตาแดงก่ำขณะยืนมองลมหายใจสุดท้ายของมัน เมื่อมันนิ่งสนิทแล้ว พ่อถึงเดินปรี่เข้าไปใช้มือปิดเปลือกตาของมันที่ลุกโพลงเหมือนอาฆาตมาดร้าย As soon as the sharp axe struck its neck, it howled with pain and its single front leg gave in, its knees touched the ground before it let itself down slowly and wallowed in a pool of bright red blood. The furry white hairs were smeared with blood. It panted loudly, snorted and bounced up a few times before jerking four or five times and passing away right there. Father’s eyes were bloodshot as he stood watching its last breaths. Only when it was com- pletely still did Father rush forward and with his hand close its eyes which stared bright as if bent on vengeance.
“พ่อผมกลัว ผมสงสารมัน” ฉันยืนขาสั่น เยี่ยวราดกางเกง ร้องไห้จ้าด้วยความหวาดกลัว จนพ่อต้องเดินเข้ามาโอบแนบอกแล้วปลอบโยนแผ่วเบา ‘Dad, I’m afraid. I pity her!’ I stood legs wobbling, having wetted my pants, crying copiously out of fear, so Father had to come and pull me to his chest and then soothe me in a low voice.
“พ่อก็เสียใจและเจ็บปวดไม่น้อยไปกว่าลูกหรอกนะ” เสียงพ่อสั่นเครือ ‘I’m as sorry and feel as hurt as you do.’ Father’s voice was hoarse and shaky.
“ทำไมพ่อต้องฆ่ามันด้วย จากนี้ไปผมจะเล่นกับใคร” ฉันพูดพลางน้ำตาไหลอาบร่องแก้ม ‘Why did you have to kill her? Who will I play with now?’ I said as tears flowed down my cheeks.
“มันถูกตาเฒ่ารุสดีนข่มขืน ศาสนาของเราอนุญาตให้ฆ่าสัตว์ทุกตัวที่ถูกทำให้มีมลทิน” พ่อว่าแล้วพูดต่อ “ไม่เป็นไรน่ะลูก พ่อจะหาแพะตัวใหม่ให้เอาที่สวยกว่านี้หลายเท่าเลย” ‘She was raped by Old Rusdeen. Our religion allows us to kill animals that have been defiled,’ Father said and then added, ‘It doesn’t matter, son. I’ll find you another one more beautiful many times over.’
“ไม่เอาๆ ผมไม่อยากเลี้ยงแพะอีกแล้ว” แล้วฉันก็ลงไปนอนเกลือกกับดินฝุ่นสีแดง ทำท่าชักกระตุกเหมือนแพะตัวนั้น ‘No, no, I don’t want to bring up goats any longer.’ And then I lay down and wallowed in the dusty red ground, shaking as if about to jerk like that goat.
ถึงแม้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตรงหน้าวันนั้นได้ผ่านมาเนิ่นนานแล้วก็ตาม แต่ความงุนงงสงสัยหาได้เจือจางไปจากใจฉัน เสียงร้องคล้ายขอชีวิตนัยน์ตาอ้อนวอน และลมหายใจสุดท้ายก่อนขาดใจตายของมัน ยังคอยตามหลอกหลอนฉันมาตลอดเวลา จนบัดนี้ ไม่มีใครสักคนให้ความกระจ่างถึงเหตุผลการอนุญาตให้ฆ่าของศาสนาแก่ฉันได้เลย แม้กระทั่งพ่อ! Even though what happened in front of me that day took place a long time ago, the bafflement I felt hasn’t faded away. Its bleating as if to call for its life, its supplicating eyes and its very last breaths still haunt me. Even now, no one has ever enlightened me about why religion allows killing. Not even Father!
อีสำลีมันเป็นแพะพันธุ์พื้นเมืองตัวเมีย สีขาวน่ารัก เขาเล็กเรียวบิดเป็นเกลียวโง้งยาวไปข้างหลัง กลีบเท้าสีดำดูแข็งแรง และขนเป็นมันวาวขาวสะอาดตา แต่ขาหน้าข้างซ้ายของมันขาดตั้งแต่เข่าลงมา พ่อบอกว่ามันซนมาก จึงถูกเชือกล่ามของแม่มันรัดขาจนขาดตั้งแต่ยังไม่หย่านม ต่อมามันก็ให้กำเนิดลูกหลานอีกหลายตัว แต่พ่อแทบไม่มีเวลาเลี้ยง เพราะต้องออกเรืออวนลากเป็นเดือนๆ ถึงจะเข้าฝั่งสักครั้ง แพะทั้งฝูงประมาณ 20 กว่าตัว จึงถูกขายให้พ่อค้าต่างถิ่น เหลืออีสำลีไว้เพียงตัวเดียว พ่อบอกว่าศาสนาห้ามเชือดสัตว์ที่พิการมาทำอาหาร มันจึงรอดมาได้เพราะความผิดปกติของร่างกายนั่นเอง Samlee (Cotton) was an indigenous nanny goat of a lovely white, its small thin horns curved backwards, its black hooves looking strong and its glossy white hairs impeccable, but its left front leg was cut off at the knee. Father said it was so very naughty its mother’s tether had wrapped around its leg and broken it even before it was weaned. Later, it had given birth to several children, but Father had little time to rear them because he had to go out on the trawler for months at a time and the whole flock of about twenty goats was sold to a trader from another province, with the exception of Samlee. Father said religion forbade killing lame animals for food, so it was safe because of its physical handicap. =

=

=

=

=

The Thai love of alliterations sometimes leads to silly formulations, such as ให้กำเนิดลูกหลาน, ‘gave birth to children and grandchildren’.

=

ถึงจะเข้าฝั่งสักครั้ง (‘until he went on shore once [in a while]’) need not be translated.

พ่อยังบอกอีกว่า ตอนฉันยังแบเบาะ มันชอบวิ่งกะโผลกกะเผลกคลอเคลียรอบๆ เปล คล้ายจะชวนฉันไปวิ่งเล่นด้วยกัน ร้อนถึงแม่ต้องคอยไล่คอยตีไม่ให้มันเข้ามาใกล้ฉัน อีสำลีเป็นสัตว์เลี้ยงเพียงตัวเดียวที่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นมากินนอนบนบ้านเราได้ ส่วนตัวอื่นอย่าหวังว่าจะได้รับอภิสิทธิ์เช่นนี้จากพ่อ อย่างไรก็ตาม มันเป็นสัตว์เลี้ยงที่น่ารักพอๆ กับน่ารำคาญ ฉันจำท่ายกขาหน้าข้างขวาขึ้นชิดอกแล้วเอาเขายาวๆ สีบริเวณหัวไหล่ฉันเบาๆ ก่อนทำจมูกฟุดฟิดขณะที่ฉันยืดมือสุดเอื้อมชูผักบุ้งอาหารโปรดของมันเอาไว้ Father also told me that when I was still in infancy, it liked to run hobbling around the cradle as if to prod me to play with it, so insistently Mother had to shoo it away so that it didn’t get close to me. Samlee was the only domestic animal allowed to stay inside our house. No hope any of the others would earn a privilege like this from Father. Never- theless, it was a domestic animal which was as lovely as it was troublesome. I remember how it raised its right leg against my chest and with its long horns rubbed against the top of my shoulder softly before sniffing with its snout when I stood hand outstretched presenting it with water spinach, its favourite food.
มันไม่เหมือนแพะทั่วไป พ่อต้องอุ้มมันข้ามถนนไปกินหญ้า บางครั้งมันทำท่าดื้อด้านตะกายขาทั้งสามข้างแหวกอากาศไปมา มีอยู่ครั้งหนึ่งที่มันแสดงพฤติกรรมดังกล่าวจนร่วงลงจากอกพ่อ ก่อนวิ่งเซไปมาเหมือนคนเมา ทำให้พ่อหัวเราะจนท้องโยน และวันหนึ่งขณะที่พ่อต้องไปออกเรือ วันนั้นฝนตกหนักเหมือนฟ้ารั่ว เป็นหน้าที่ฉันที่ต้องรับผิดชอบมัน ฉันรีบวิ่งจากโรงเรียนเพื่ออุ้มอีสำลีกลับบ้าน เห็นมันนอนตากฝนจนขนเปียกปอน แทนที่จะพาร่างไปนอนหลบฝนใต้ต้นตาลโตนด มันกลับนอนให้ฝนพรมใส่ร่าง แล้วร้องแบะๆๆๆ อยู่อย่างนั้น ฉันถึงกับหัวเราะในความโง่ของมันหนักกว่าพ่อตั้งหลายเท่า It wasn’t like the other goats. Father had to take it into his arms to cross the road to go and graze grass. Sometimes it would stubbornly kick the air with all three legs back and forth. There was one time when it wriggled and kicked so much it slipped out of Father’s arms before running off staggering like a drunkard, making Father laugh till his belly shook. And one day as Father had to take to sea, that day it rained hard as if the sky was leaking. It was my duty to look after it. I sprinted from school to carry Samlee back home in my arms. I saw it lying in the rain, its coat drenched. Instead of taking itself out of the rain under the Palmyra palm tree, it lay down again to be soused by the rain and then bleated just like that. I had to laugh at its stupidity several times harder than Father had.
แต่อย่างไรก็ตามมันก็ได้จากฉันไปแล้ว จากฉันไปเพราะรอยมลทินที่มันไม่ได้ก่อ ฉันรักมันถึงแม้มันจะเป็นเพียงสัตว์เดรัจฉานเท่านั้น แล้วไม่นานพ่อซื้อแพะตัวใหม่มาให้ฉัน เป็นตัวผู้สีขาวเหมือนอีสำลี พ่อตั้งชื่อมันว่า ไอ้ปุยฝ้าย แต่ฉันไม่ชอบมัน ทั้งๆ ที่ขามันครบสมบูรณ์ สวยกว่าอีสำลีตั้งเยอะ ไม่รู้สิ หรือว่าความรักที่มีต่ออีสำลี แพะตัวไหนในโลกนี้ก็ไม่สามารถมาทดแทนมันได้ ฉันเกลียดแพะเสียแล้วสิ เกลียดพอๆ กับขยะแขยงในตัวของพ่อ But in the end it left me. It left me for a blemish it hadn’t deserved. I loved it even though it was only an animal, and then, soon after that, Father bought a new goat for me. It was a male, as white as Samlee. Father called it Pui Fai (Cotton Candy) but I didn’t like it, even though it had all four legs and was much more beautiful than Samlee. I don’t know, or was it that the love I had for Samlee no goat in this world was able to replace. I actually hated goats, hated them as much as I was disgusted with Father. =

=

ที่มันไม่ได้ก่อ: literally, ‘which it didn’t cause’.

เรืออวนลากที่พ่อขายแรงแลกเงินอยู่ถูกทหารมาเลเซียยิงล่มในน่านน้ำอันดามันด้านจังหวัดสตูล ลูกเรือเสียชีวิตไป 3 ศพ ส่วนพ่อถูกจับกุมดำเนินคดีในมาเลเซียเกือบ 3 เดือน หลังออกจากคุก พ่อได้กลับมาเบิกถางนาร้างที่ย่ามอบให้เป็นมรดก พ่อลงแรงโค่นตาลโตนดเพื่อขุดบ่อเลี้ยงกุ้งกุลาดำด้วยมือของพ่อเอง ทุนรอนในการซื้อลูกกุ้ง ค่าอาหาร ค่ายาและอุปกรณ์ต่างๆ ได้มาจากการเอาบ้านและที่ดินไปจำนองกับธนาคาร The trawler Father sold his strength to for money was shot and sunk by Malaysian soldiers in the Andaman Sea on the Satun province side. Three mem- bers of the crew lost their lives. As for Father he was arrested and tried in Malaysia for nearly three months. Once out of jail, Father returned and cleared the waste rice field he had inherited from his mother. He felled the Palmyra palm tree to dig a pond to farm black tiger prawns with his own hands. The capital needed to buy baby prawns, feedstock, medicine and the various implements required came from mort- gaging the house and the field to a bank.
แล้วธุรกิจเลี้ยงกุ้งของพ่อก็ประสบความสำเร็จอย่างงดงาม สร้างกำรี้กำไรหลายแสนบาท พ่อได้ทีคุยโวโอ้อวดลั่นร้านน้ำชา ส่วนแม่ได้แต่แสดงความยินดีกับพ่ออยู่ห่างๆ เพราะนิสัยของแม่เป็นคนเงียบขรึมพูดน้อยเนื่องจากเติบโตมาในครอบครัวที่ยากจนเคร่งศาสนา แม่ใช้เวลาว่างทุกนาทีเป็นประโยชน์ ไม่ขลุกอยู่กับงานบ้านก็อยู่กับลูกๆ นอกจากนี้แม่ยังหาเวลาว่างทำขนมหวานขายเพื่อแบ่งเบาภาระของพ่ออีกด้วย รายจ่ายในครอบครัวในส่วนของอาหารการกิน มาจากน้ำพักร้ำแรงของแม่แทบทั้งสิ้น And then Father’s prawn-farming business flourished, generating hun- dreds of thousand baht in profit. Father could then show off loudly in the tea shop. As for Mother, she merely put on a happy face for Father at a distance, as by nature she was someone quiet who spoke little because she had grown up in a poor and devout family. Mother made every minute of her spare time useful. If she wasn’t busy with the housework, she looked after her chil- dren. Apart from this, she even found time to make cakes for sale to alleviate Father’s burden. Food expenses in the family came almost entirely from the sweat of Mother’s brow.
แม่กับพ่อแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงทั้งนิสัยใจคอและบุคลิก ไม่รู้ว่าทั้งสองครองเรือนกันมาได้อย่างไรจนมีลูก 2 คน แม่เคยเล่าให้ฟังว่า แต่งงานกับพ่อเมื่อตอนอายุ 16 ปี โดยผู้ใหญ่ฝ่ายพ่อไปสู่ขอ เพราะอยากยับยั้งนิสัยสำมะเลเทเมาและเจ้าชู้ของพ่อ ฝ่ายผู้ใหญ่ของแม่ก็ไม่กล้าขัดใจ เนื่องจากทางฝ่ายพ่อเป็นผู้มีอิทธิพลในหมู่บ้านและในมัสยิด Mother and Father were absolutely different in temperament and personal- ity. I don’t know how the two of them managed a household until they had two children. Mother used to tell us she married Father when she was sixteen when an elder from Father’s side came to ask for her hand to curb Father’s drinking and gallivanting nature. The elder on Mother’s side didn’t dare to offend because the elder on Father’s side was influential in the village and at the mosque.
แล้วแม่ล่ะ สามีของแม่ คนที่แม่ต้องอยู่ด้วยตลอดชีวิต แม่ไม่มีสิทธิ์ที่จะเลือกคู่ชีวิตของตัวเองได้เลยหรือ และด้วยการเติบโตมาในครอบครัวที่ยึดขนบเก่าๆ ที่ว่าภรรยาที่ดีและประเสริฐนั้นต้องเชื่อฟังสามี ทำเอาบางครั้งฉันคิดว่าความเชื่อดังกล่าวทำให้แม่เป็นคนโง่ ไม่รู้เท่าทันผู้ชาย โดยเฉพาะคู่ชีวิตของแม่เอง Then what of Mother? Mother’s hus- band, the man she had to live with all her life: didn’t she have the right to choose her own life partner? And hav- ing been raised in a family that held to tradition that said a good and precious wife must obey her husband had me sometimes think that that belief made her stupid, that she didn’t know as much as men, especially her own life partner, did.
กุ้งกุลาดำทำให้ชีวิตพ่อเปลี่ยนไปจากหน้ามือเป็นหลังมือ จากกุ้งขาวเหมือนเปลี่ยนเป็นกุ้งกุลาดำ จากลูกจ้างในเรือประมงได้เงินไม่กี่พันบาทต่อเที่ยว เมื่อมีเงินอยู่ในกระเป๋าเป็นหมื่นเป็นแสน พ่อซึ่งมีความรู้แค่ชั้นป. 4 แบบแผนในการดำเนินชีวิตไม่ได้บรรจุไว้ในตำราเรียน ค้นหาไม่ได้จากท้องทะเลสีครามอันกว้างโพ้น พ่อจึงไม่สามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงแบบชั่วข้ามคืนได้ เงินชักจูงให้พ่อเริ่มเที่ยวหนัก ดื่มหนักและมือหนัก เงินที่ได้จากหยาดเหงื่อแรงกายถูกพ่อผลาญสนุกมือไปกับนักร้องคาเฟ่ที่เพิ่งเข้ามาเป็นสีสันในหมู่บ้านของเรา หลังรู้ว่าคนในหมู่บ้านหลายคนต่างร่ำรวยเป็นเศรษฐีมีเงินถุงเงินถังจากการทำธุรกิจนากุ้ง หลายครอบครัวต้องสูญเสียผู้นำไปกับสาวต่างถิ่นที่มาสูบเงินออกไปจากหมู่บ้าน รวมทั้งพ่อของฉันด้วย The black tiger prawns changed Fa- ther’s life radically, as if they had turned from white to black. As a hired hand in a fishing boat who received a few thou- sand baht per outing, when he had money in his pockets in the tens and hundreds of thousands, Father, who had only gone through four years of elementary school, the model for run- ning one’s life wasn’t in any school manual and couldn’t be found in the vast deep blue sea, Father was thus un- able to handle such overnight change. Money enticed him to go out a lot, drink a lot and spend a lot. The money he earned from his exertions he went through it for the sake of a cafe song- stress who had just come to brighten up the life of our village. After it was known that many people in our village had in turn become rich and had oodles of money from engaging in the prawn-farming business, many a head of the family was lost as he lost his head over a young woman from outside who had come to dig gold out of the village. And one of them was my father. =

=

The grammatical structure of the second sentence may raise highbrows but the meaning is clear and I saw no reason to alter its flow.

ต่อมากุ้งกุลาดำที่พ่อเลี้ยงเริ่มตาย และขาดทุนหลายครั้ง มีคนมาบอกแม่ว่าพ่อมัวแต่เที่ยวคาเฟ่ ไม่ค่อยเอาใจใส่กุ้งที่เลี้ยงไว้ ยิ่งช่วงหลังโรคตัวแดงได้แพร่ระบาดอย่างหนัก คนเลี้ยงกุ้งหลายรายต่างขาดทุนย่อยยับ กุ้งตายเป็นเบือ เวาะหมาน เพื่อนของพ่อมาบอกแม่ว่าพ่อติดนักร้องจนงอมแงม หมดเงินไปหลายแสน แกว่ามีอยู่ครั้งหนึ่งพ่อแย่งกันคล้องพวงมาลัยกับโกแสเจ้าของแพกุ้งในตลาด พ่อละเลงเงินหมดในคืนเดียว เหมือนว่าเป็นสุลต่านก่อนจะเร้นกายหายตัว Later, the black tiger prawns Father farmed began to die and he lost money several times. Someone told Mother Father spent much of his time deporting himself in cafes, neglecting prawn farm- ing. Even more so lately as the red- body disease was spreading fast. Many prawn farmers lost money and were totally destroyed. Prawns were dying everywhere. Woh Marn, a friend of Father’s, told Mother Father was terribly stuck on the songstress, had lavished hundreds of thousands of baht on her. He said that once, Father had com- peted in hanging garlands on her with Kosae, the owner of the prawn whole- sale stall at the market. Father spread around all of his money in one night as if he were a sultan before he made himself scarce. =

=

=

=

=

=

=

=

=

=

I wish someone would tell me what a แพกุ้ง (literally, a prawn raft) is. I make it a prawn wholesale stall, since it’s at the market (ในตลาด), but don’t take my word for it.

พ่อแอบนำสมุดบัญชีเงินฝากที่แม่เก็บไว้ให้พวกเราเป็นทุนเรียนหนังสือ 2 แสนกว่าบาทไปเบิก ก่อนหายตัวไปอย่างไร้ร่องรอยโดยไม่มีคำล่ำลา พ่อหายไปในเวลาไล่เลี่ยกับที่คาเฟ่ปิดกิจการเพราะบรรดาเศรษฐีนากุ้งหลายรายเปลี่ยนสถานะมาเป็นคนเคยรวย หลายคนตกอับกลับไปออกเรือประมง บางคนเป็นลูกจ้างแพกุ้ง บางคนเที่ยวทอดแหหาปูปลาในนากุ้งร้างสุดลูกหูลูกตา มีอีกหลายคนที่หายสาบสูญไปจากหมู่บ้าน และพ่อของฉันก็เป็นหนึ่งในนั้นด้วย Father secretly took the savings book in which Mother kept more than two hundred thousand baht as capital for us to study and went to cash it in before disappearing without a trace or a good- bye. He disappeared at about the same time as the cafe closed down because the status of many prawn-farming mil- lionaires had changed to that of former high rollers. Many were so impov- erished they went back to taking to sea, some were hired hands of the prawn stalls, others cast nets to catch fish and crabs in the deserted prawn fields stretching as far as the eye could see. There were many others who vanished from the village and my father was one of them.
ต่อมามีคนมาแจ้งข่าวว่าพ่อหนีไปกับนักร้องสาวชาวเหนือคนนั้น ลงทุนทำสวนลำไยด้วยกันที่นั่น พ่อเลือดเย็นเหลือเกินที่ปล่อยให้เรา 3 ชีวิตต้องอยู่กันเพียงลำพัง หลังจากนั้นแม่ได้ก้าวออกมาทำหน้าที่แทนพ่อ แม่ต้องออกจากบ้านตั้งแต่เช้ามืด ไปซื้อของที่ตลาดมาทำขนมขาย จากกล้วยบวชชี วุ้นกะทิ ขนมหม้อแกง แม่ต้องทำขนมจีน ข้าวยำ และหมี่ผัดเพิ่มมาอีก Later someone reported that Father had fled with that songstress from the North and invested in a longan orchard over there. Father was cold-blooded enough to desert the three of us. After that, Mother took over all of Father’s duties. She had to leave the house before dawn to buy things at the market to make sweets for sale, from bananas and glass noodles in coconut cream to coconut custard squares. She had to make rice noodles, rice salad and stir- fried noodles as well. .longan tree in fruitLongan tree in fruit
LonganLongan
“ขืนขายแต่ขนมหวานมีหวังอดตายกันทั้งบ้าน” แม่บอกฉันและพี่สาวขณะที่เราช่วยเตรียมของทำขนม แล้วก็เป็นหน้าที่ของฉันและพี่ที่ต้องหาบขนมขาย ฉันชอบหาบไปขายในวงไพ่รัมมี่ของเพื่อนบ้านที่เป็นไทยพุทธ ‘Selling only sweets we might as well all die of hunger,’ Mother said to me and my sister as we helped her prepare the ingredients for baking, and then it was my sister’s duty and mine to deliver the sweets. I liked to deliver them to the rummy circle of those neighbours who were Buddhists.
“เฮงๆๆ ลุงเขียว กินขนมผมแล้วเฮงทุกคน” ฉันพูดกระเซ้าหยอกล้อให้วงไพ่ครื้นเครง ‘Lucky! Lucky! Lucky! Uncle Khiao, eat my sweets and all of you will be lucky,’ I teased jocularly to make the players laugh.
“บ๊ะ! ไอ้นี่ มึงไปเอาคำพูดนี้มาจากไหน” ลุงเขียวหันมาถาม ฉันได้แต่ยืนยิ้มแห้งแล้ง ‘Bah! I say, who taught you to speak like this,’ Uncle Khiao turned round to ask me. I merely stood smiling wryly.
“มึงน่าดูช่างพูดช่างจา ขยันอีกต่างหาก” แกหันมามองลอดแว่นแล้วถอนหายใจ ก่อนกลับไปจ้องเขม็งกับไพ่ที่เรียงในมือเหมือนพัดตรงหน้า ‘You’ve got a way with words, boy … and diligent too.’ He turned to look at me under his glasses and then sighed before going back to peering at the cards lined up in his hand like a fan in front of him.
“พ่อมึงใช้ไม่ได้ เป็นถึงฮัจญีกลับเห็นกะหรี่ดีกว่าลูกเมีย กูสงสารพวกมึงจริงๆ” ‘Your dad is no use. Hajji though he is, he prefers a whore to his wife and children. I really pity you.’
“สงสารก็ช่วยเหมาะขนมสิ ผมจะได้กลับไปทำการบ้านต่อ” ‘If you pity me, then help me by buying all my sweets. I’ll go back home to finish my homework.’
“มีอะไรกินบ้างวะ” แกว่า ‘What have you got?’ he said.
“ก็เหมือนเดิมแหละลุง ยกเว้นขนมจีน เห็นแม่บ่นว่าครั่นเนื้อครั่นตัวตั้งแต่เมื่อคืน” ‘Same as always, uncle, except rice noodles. I heard Mum complain she was feeling feverish last night.’
“เอ้า! ช่วยทุนการศึกษาเด็กมันหน่อย” สิ้นเสียงลุงเขียวไม่กี่ตาไพ่หาบขนมของฉันก็มีแต่ความว่างเปล่า ‘All right! Let’s help this lad get an education.’ Once Uncle Khiao had spoken, in a few rounds of cards the sweets in my baskets were all gone.
“เรียนจบไปเป็นตำรวจอย่ามาจับพวกกูนะโว้ย” ป้านีเมียลุงเขียวพูดแซว” ‘When you leave school and become a cop, don’t come and arrest us, you hear!’ Aunt Nee, Uncle Khiao’s wife, teased.
“ผมจะจับผู้มีพระคุณทำไมเล่า” ฉันตะโกนตามหลังก่อนเดินกลับบ้านอย่างมีความสุข ‘How could I arrest my benefactors?’ I shouted in their backs before going back home happy.
ระหว่างทางถนนลูกรังสีแดง อาทิตย์ยามบ่ายกำลังแผดเผาพื้นดินระอุ พยับแดดระเหยเป็นเงาพร่าเลือนบนสองฝั่งฟากของบ่อกุ้งร้าง มีเพียงนกกระยางนากำลังจิกกินลูกปลาตัวเล็กๆ เท่านั้น ถัดจากบ่อกุ้งร้างไป 3 บ่อ มีที่ทางว่างเปล่าให้หว้าเทศต้นใหญ่ได้ยืนเหงาอยู่ลำพัง ฉันเห็นพี่สาวนั่งร้องไห้ผมเผ้ายุ่งเหยิง และน้ำตารดเสื้อมอมแมมเปียกปอน เมื่อพ่อจากเราไปแล้วพี่สาวก็กลายเป็นคนละคน เพราะพี่เป็นคนติดพ่อมาก จากคนที่เคยร่าเริงกลายเป็นคนซึมเศร้าไม่ค่อยพูดจา พ่อรู้ไหมว่าพ่อได้ทำลายวัยสดใสน่ารักของพี่สาวไปเสียแล้ว ขนมที่พี่ขายเหลือกลับมาเต็มหาบเกือบทุกวัน เปล่าหรอกพี่ไม่ได้หาบขนมไปขาย ฉันเห็นพี่แอบร้องไห้ใต้ต้นหว้าเทศหรือไม่ก็ที่กระท่อมร้างข้างบ่อกุ้งเสมอ พี่จึงถูกแม่เฆี่ยนตีเป็นประจำ ฉันจำน้ำตาของพี่ได้ ฉันจำน้ำตาของแม่ขณะที่ลงไม้นาบก้นพี่ได้ Along the red-earth road, the after- noon sun was fierce, burning the ground to a crisp. Mirages floated over both sides of the empty prawn ponds. There were only rice field herons busy picking at small fry. Some three ponds further on, there was an empty space for a big black plum tree to stand alone. I saw my sister who sat crying, hair dishevelled and tears smearing her dirty blouse. When Father deserted us, my sister changed altogether because she was very fond of Father. From a cheer- ful girl she became melancholy and seldom spoke. Do you know, Father, that you destroyed the age of lovely innocence of my sister? All of the sweets she sold came back unsold almost every day. No, she didn’t take them on a yoke to sell them. I would see her stealthily sit crying under the black plum tree or else in the deserted hut by the prawn pond. So she was flogged by Mother every day. I remem- ber my sister’s tears. I remember my mother’s tears as she spanked her with a rod.
ยังมีผลการกระทำของพ่ออีกอย่างที่ทำให้แม่ถูกครูใหญ่เรียกไปอบรม วันนั้นซึ่งใกล้ถึงวันพ่อแห่งชาติ ทุกปีครูจะให้นักเรียนชั้นที่อ่านออกเขียนได้เขียนเรียงความเรื่องพ่อของตัวเอง ซึ่งพี่สาวส่งเพียงกระดาษที่มีแต่ความว่างเปล่า ไม่มีชื่อและนามสกุลของบิดาที่ให้กำเนิด ส่วนฉันเขียนระบายอารมณ์เย้นหยันชีวิตว่า “ฮัจญีสุไลมานพ่อของฉันหนีตามกะหรี่ไปเชียงใหม่” There was still another result of Fa- ther’s behaviour which had the head- master call Mother over to set the record straight. That day, which was close to Father’s Day, every year the teacher would have those pupils who could read and write write about their own fathers. My sister only turned in an empty sheet, with no name or surname of the person who had given her birth. As for me, I gave vent to my spleen by mocking at life and wrote ‘Hajji Sulei- man, my father, has fled with a whore to Chiang Mai’.
“เอาใจใส่ลูกๆ หน่อยนะ โดยเฉพาะเจ้าตัวเล็ก” ครูใหญ่เริ่มประโยคแรก ‘You should take care of your chil- dren, especially your son,’ was the headmaster’s first sentence.
“มีอะไรหรือครู ถ้าลูกฉันมันเกเร ครูใหญ่ตีได้เลย ฉันอนุญาต” แม่พูดพลางมองหน้าครูใหญ่เหมือนรอคำตอบจากปากถึงพฤติกรรมนอกลู่นอกทางของฉัน ‘What’s the matter, headmaster? If my children are wayward, you can punish them, you have my permission,’ Mother said as she stared at the headmaster waiting for an answer from his mouth as to my waywardness. ถ้าลูกฉันมันเกเร ครูใหญ่ตีได้เลย: ‘If my children don’t behave, go ahead and beat them up’ as alternative translation.
“เธอเอาไปอ่านดูสิ” ครูใหญ่ยื่นกระดาษเรียงความของฉันให้แม่ดู เมื่อได้อ่านแม่ถึงกับน้ำตาซึม หันมากอดฉันและพี่ไว้แน่น เราทั้งสามต่างร้องไห้ด้วยกันต่อหน้าครูใหญ่ ‘Read this.’ The headmaster held my essay out to Mother. As she read it, tears came to her eyes. She turned round to hug me and my sister tightly. All three of us wept together in front of the headmaster.
ไม่นานเจ้าหน้าที่ธนาคารก็มายึดบ้านและนากุ้งของเราไป ฉัน พี่สาวและแม่ ยืนหมดอาลัยดูคำสั่งอายัดทรัพย์สินจากศาลที่ติดไว้หน้าบ้าน จากนั้นเจ้าหน้าที่เอาโซ่เส้นใหญ่คล้องประตูเหล็กหน้าบ้านแล้วล็อกด้วยกุญแจอีกทีจนมั่นใจว่าแน่นหนา Before long, officials from the bank came to impound our house and prawn field. I, my sister and my mother stood in despair looking at the court order being stuck to the front of the house. After that the official tied a big chain across the iron gate and locked it with a key and made sure it was secure
“นี่มันบ้านของกูนะ พวกมึงไม่มีสิทธิมาห้ามกูไม่ให้เข้าบ้าน” สิ้นเสียงแผดร้องฉันก็นอนลงทำท่าชักกระตุกเหมือนแพะสีขาวตัวนั้นอีกครั้งตรงตีนบันไดบ้าน แม่วิ่งเข้ามาดึงร่างฉันขึ้นมา แล้วเราสามชีวิตก็กอดกันร้องไห้อีกครั้ง ‘This is my house, damn it! You have no right to prevent me from entering my house.’ After that bout of shouting I lay down at the bottom of the front stairs and started to jerk as the white goat had done. Mother ran to pull me up and the three of us hugged and cried once again.
ช่วงนั้นเรากำลังเคว้งคว้างหมดสิ้นหนทาง ทุกอย่างมันดูมืดมนและตีบตันไปเสียทั้งหมด ราวกับว่าโลกใบนี้มีเพียงแค่เราสามชีวิตเท่านั้นหลังแม่ได้ปฏิเสธความช่วยเหลือจากญาติทางฝั่งพ่อ โดยลุงขอฉันไปเลี้ยงดู ส่วนอาจะรับพี่ไปอุปการะ At the time we were adrift, with no- where to go. Everything looked dark and constricted as if the entire world was reduced to the three of us after Mother had refused the help of relatives on Father’s side, with one uncle offering to bring me up and another uncle to look after my sister.
“ลูกของฉัน ฉันเลี้ยงของฉันเองได้” แม่ปฏิเสธอย่างไร้เยื่อใย ‘These are my children, I can bring them up myself,’ Mother refused with no qualms.
“สงสารเด็กมัน เธอเลี้ยงไม่ไหวหรอก” ลุงพูดเบาเหมือนกระซิบ ส่วนอายืนฟังนิ่งๆ อยู่ข้างๆ ‘No you can’t, too bad for the kids,’ one uncle said in a whisper while the other stood listening next to him, saying nothing. สงสารเด็กมัน เธอเลี้ยงไม่ไหวหรอก: literally, ‘I pity them. You won’t be able to raise them’.
“หมามันยังเลี้ยงลูกตัวเองได้ ฉันก็ต้องเลี้ยงลูกฉันได้” แม่พูดเสียงเครือน้ำตาคลอหน่วย ทำให้ทั้งสองต้องรีบขอตัวกลับ ‘Even dogs can take care of their puppies, so why not me?’ Mother said in a hoarse voice as her eyes filled with tears which made the two of them take their leave in a hurry.
แต่ในซอกหลืบของคืนวันอันมืดมน ก็ยังมีมือแห่งความเอื้อเฟื้อยื่นมาให้ เมื่อโต๊ะอิหม่ามให้เราสามชีวิตไปปลูกกระต๊อบเล็กๆ ในที่ดินของเขาพอซุกหัวนอนได้ หลังจากนั้นแม่ต้องหาอาชีพเสริมเข้ามาอีกมากมาย ทำให้ฉันและพี่สาวต้องทำงานตัวเป็นเกลียวแทบไม่มีเวลาว่าง ทั้งเป็ด ไก่ที่ต้องดูแล ไหนจะทำงานรับจ้างอีกสารพัด เด็กวัยไล่เลี่ยกันในหมู่บ้านเราสักกี่คนนะที่ต้องตรากตรำการงานที่หนักอึ้งเกินวัยเช่นนี้ แต่เมื่อคิดถึงแม่ขึ้นมา ภาระบนบ่าของแม่ไม่หนักไปกว่าฉันและพี่หรอกหรือ But deep into those days of darkness there was still a generous hand that was extended to us, when the imam let us build a small hut on his land, enough for us to sleep in. After that day, Mother had to find lots of extra jobs, which made my sister and me work flat out with almost no spare time: ducks and chickens we had to take care of besides hiring ourselves out on sundry jobs. How many children of the same age in our village had to endure labour not meant for that age? But thinking about Mother, wasn’t the burden on her shoulders heavier than on my sister’s and mine?
นึกถึงเรื่องนี้ทีไร ฉันรู้สึกเกลียดพ่อเข้าไส้ขึ้นมาทุกที พ่อที่ไม่รู้รับผิดชอบชั่วดี พ่อที่ทิ้งให้เราสามชีวิตต้องเผชิญชะตากรรมกันเพียงลำพัง Every time I think of this, I hate Fa- ther to the depths of my guts, Father who had never known how to be re- sponsible all his life, Father who had deserted the three of us to face our fate on our own.
เจ็ดปีให้หลังพ่อกลับมาบ้านอีกครั้ง มาพร้อมเด็กชายตัวขาวตาตี่ พ่อมาในวันที่แม่เข้มแข็งขึ้นมาก ส่วนฉันและพี่สาวก็โตเกินวัย ไม่รู้ว่าพ่อจะกลับมาทำไมอีกในเมื่อเราอยู่กันได้โดยไม่มีพ่อ พ่อในวันนี้คล้ายส่วนเกิน ฉันอยากตะโกนบอกพ่อว่า ฉันไม่ต้องการพ่ออีกแล้ว เหมือนที่ไม่ต้องการแพะสีขาวของพ่อนั่นแหละ Seven years later, Father came back home once again, came back with a boy with a pale skin and almond eyes. He came at a time when Mother was much stronger. As for my sister and me, we had grown beyond our years, we didn’t know why Father should come back again when we could live without a father. That day Father was in the way. I would have like to shout at him I didn’t want him anymore just as I hadn’t wanted his white goat.
“ไม่เห็นแก่ฉันก็เห็นแก่ลูกของเราทั้งสองเถิด” พ่อพูด ก้มหน้านิ่งขอความเห็นใจจากแม่ แม่น้ำตาคลอ เบือนหน้าหนีและปิดประตูใส่หน้าพ่อดังปัง พ่อได้แต่ยืนนิ่งนัยน์ตาแดงก่ำ ส่วนฉันทำอะไรไม่ถูก ใจหนึ่งก็ดีใจที่เราจะกลับมาเป็นครอบครัวที่สมบูรณ์อีกครั้ง แต่เด็กคนนั้นที่มากับพ่อเล่าเขาเป็นใคร เราไม่มีวันยอมรับคนแปลกหน้าที่ร่วมกับแม่ของเขาแย่งชิงความรักของพ่อไปจากพวกเราหรอก ความรักของพวกเขาคือสิ่งจอมปลอมเพราะเมื่อพ่อหมดเงิน หมดเลือดที่จะให้เขาสูบ เขากลับเฉดหัวพ่อกลับมา ไม่มาตัวเปล่าซ้ำยังผลักลูกชายมาเป็นภาระให้พ่ออีกชีวิตหนึ่ง ‘If not for me, do it for the sake of our two children,’ Father said, head hung, asking for sympathy from Mother. Tears filled Mother’s eyes. She turned away and banged the door shut in Father’s face. Father merely stood still, his eyes bloodshot. I was unable to do anything right. On the one hand, I was glad we’d be a complete family once again, but that child who came with Father, who was he? There was no way we would accept a stranger who, together with his mother, had snatched Father’s love away from us. Their love was some- thing fake because once Father’s money was gone, with no more of his blood to suck, he was got rid of and didn’t come back alone but with his son as an extra burden.
พ่อรู้ไหม ฉันและพี่โตพอที่จะพาชีวิตออกเผชิญโลกกว้างด้วยตัวของเราเองได้แล้ว ไม่ใช่เพราะพ่อหรอกหรือที่ทำให้เราปีกกล้าขาแข็งและหยิ่งทระนงในตัวเอง ไม่ใช่เพราะพ่อหรอกหรือที่ทำให้แม่ออกมายืนสู้หน้ากับพวกผู้ชายในหมู่บ้านเราได้ โดยไม่ต้องคอยหลบซ่อนอยู่แต่ในบ้านอีกต่อไป Do you know, Father, that my sister and I are old enough to take our lives into the world by ourselves? Isn’t it because of you that we have become strong enough to go it alone and be self-confident? Isn’t it because of you that Mother had to come out and stand up to the males in our village without having to hide away in the house any longer?
หลังจากวันนั้น แม่สั่งให้เราตัดขาดจากพ่ออย่างเด็ดขาด แถมยังห้ามไม่ให้เราเรียกผู้ให้กำเนิดว่าพ่อเสียด้วยซ้ำ และหากใครถามให้ตอบเขาไปว่าพ่อได้ตายไปแล้ว After that day, Mother ordered us to have nothing to do with Father again. Furthermore, she forbade us to call the author of our days ‘Father’ and, if someone asked, to answer that our father was dead.
ใช่ พ่อได้ตายเสียแล้ว ตายไปพร้อมกับแพะสีขาวตัวนั้น แต่ในบางห้วงคำนึง ฉันก็ไม่อาจลืมพ่อได้ พ่อเหมือนภาพเก่าๆ ที่ยังคงหลอกหลอนอยู่ในความทรงจำของฉันและพี่สาวเสมอ แต่เป็นความทรงจำที่พิกลพิการเหมือนขาซ้ายอีสำลี ฉันจะลืมว่าฉันเคยมีพ่อ ฉันจะลืมว่าเราเคยมีวันชื่นคืนสุขเก่าก่อน แต่ถึงจะคร่ำครวญโศกเศร้าแค่ไหน มันก็ไม่อาจย้อนกลับมาดังเดิมได้อีกแล้ว ความหมายของพ่อในตอนนี้ก็แค่ผู้ให้ชีวิตเราเท่านั้น เป็นชีวิตที่แห้งแล้ง เพราะหัวใจเราขาดแคลนความรักจากพ่อไปหลายขวบปี Yes! Father was dead. He had died together with that white goat. But in some corner of my mind, I can’t forget Father. Father is like an old picture that still haunts my memories and my sis- ter’s too, but they are crippled mem- ories like Samlee’s left leg. I’ll forget I used to have a father, I’ll forget we used to be happy in days long gone, but no matter how much I lament and grieve, it’ll never be as before again. Now Father only means the person who sired us to a parched life because our hearts were deprived of fatherly love for years and years.
หลังจากวันนั้น พ่อได้จากพวกเราไปอีกครั้ง พ่อหายไปกับเด็กตาตี่คนนั้น ข่าวว่าพ่อกลับไปเป็นลูกเรือประมงชายฝั่งอยู่ในหมู่บ้านสะกอม อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา มีครอบครัวใหม่ที่นั่น หลังจากนั้นข่าวคราวของพ่อก็เงียบหายไป เงียบหายไปจนฉันลืมไปแล้วว่าฉันเกิดมาจากการปฏิสนธิของมนุษย์เพศผู้ ฉันลืมไปแล้วว่าฉันคือเลือดเนื้อเชื้อไขของชายผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็นพ่อ After that day, Father left us once again. He left with that almond-eyed child. We heard that he went back to being a deckhand on a trawler out of Sakhom, a village in the Chana district of Songkhla province. He had a new family there. After that there was no more news of him, so that I forgot that I was born of fertilisation by a human being of the male sex. I forgot that I was the flesh and blood of a man called Father.
ไม่นานพี่สาวก็ออกเหย้าออกเรือนกับลูกชายโต๊ะอิหม่าม และมีลูกด้วยกันหนึ่งคน อีกสองปีถัดมาฉันก็เป็นฝั่งเป็นฝาอีกคน งานแต่งถูกจัดแบบเรียบง่าย แขกเหรื่อที่เชิญมามีเพียงญาติๆ และเพื่อนสนิทเท่านั้น และแล้วในวันเริ่มต้นชีวิตครอบครัวใหม่ของฉัน พ่อก็ปรากฏตัวขึ้นพร้อมกับลูกแพะสีขาวขนปุกปุย Before long, my sister got married with the son of the imam and they had one child together. Two years later it was my turn. My wedding was organised simply. The guests who were invited were only relatives and close friends and then, on the first day of my new family life, Father showed up along with a fluffy white baby goat.
“ไปให้พ้น มึงไม่ใช่พ่อกู” ฉันตวาดลั่นจนแขกที่มาร่วมงานต่างหันมามองเป็นสายตาเดียวกัน ชายคนนั้นนัยน์ตาแดงก่ำ ดูปวดร้าวยิ่งกว่าตอนมองแพะสีขาวตัวนั้นล้มลงจมกองเลือดเสียอีก ‘Go away, you’re not my father!’ I snapped at him and all the guests turned to look with the same eye. That man with bloodshot eyes seemed to be aching more than when he had looked at the white goat falling and wallowing in the pool of its own blood.
=

‘Phaeh Khong Phor’ in Rahoo Om Jan 10, October 2011-January 2012

Matuphoom Muslimin, a young
Muslim of Malay stock born
in the southern province
of Nakhon Si Thammarat,
is a local reporter there,
author of a slim volume
of poetry published in 2012.
.matuphoom1

Tagged: , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: