The creeper on the mango tree – Paiboon Panmuang

What do a wayward artistic son and a creeper on a wayward mango tree have in common? There seems to be some sort of moral at work here. MB

 เถาวัลย์
บนต้นมะม่วง

THE CREEPER
on the mango tree

มะม่วงอกร่อง1 ???????????????????????????????

ไพบูลย์ พันธ์เมือง

PAIBOON PANMUANG

TRANSLATOR’S KITCHEN
= ==
นานๆ ลูกชายซึ่งทำงานวาดภาพหากินอยู่ในกรุงเทพฯ กับกลุ่มเพื่อนที่เรียนจบศิลปะมาด้วยกันจะกลับบ้านมาเยี่ยมพ่อแม่สักครั้งหนึ่ง ทุกครั้งที่มา ลูกชายจะหอบเอาจานสีและผ้าใบขึงกรอบออกไปวาดรูปตามที่ต่างๆ ในละแวกบ้าน บางวันขึ้นเขา บางวันไปตามชายหาดริมทะเล วาดเสร็จก็เอามาตั้งพิงฝาแล้วยืนดูไกลๆ Once in a while his son who earned a living as a painter in Bangkok with a group of friends who had studied art together would return home to visit his parents. Every time he came he would bring along his clutter of implements to paint pictures of various places around the house. Some days he went up the mountain and some days he went down to the beach. The painting finished he would set it up on a wall and then step back to look at it. จานสีและผ้าใบขึงกรอบ: literally, ‘palette and canvas on easel’; ‘clutter of implements to paint’ (อุปกรณ์วาดรูป) is more encompassing and appropriate here.
“ผมจะส่งภาพนี้เข้าประกวดชิงรางวัลจิตรกรรมบัวหลวง เงินรางวัลตั้งหลายหมื่นเชียวนะพ่อ” ลูกชายพูดเมื่อแกมายืนดูด้วย ‘I’ll send this one to the Bualuang painting competition*. The winning prize is of tens of thousands of baht, you know, dad,’ his son said to him when he came over to stand and look too. * Sponsored by the Bangkok Bank. The top prize now is of B200,000.
แกดูภาพที่ลูกชายวาดไม่รู้เรื่องมันสวย มันงาม มันดีตรงไหน แกดูไม่เป็น แกดูเป็นแต่พวกฉากลิเก ฉากละคร และพวกโปสเตอร์หน้าโรงภาพยนตร์ แต่แกก็ไม่หัดเป็นคนขี้สงสัย ลูกชายเคยได้รางวัลและเงินจากการประกวดภาพจิตรกรรมต่างๆ มาแล้วหลายครั้ง แกจึงยอมรับและเชื่อในฝีมือ แม้บางภาพของลูกชายแกจะไม่รู้เรื่องและไม่เข้าใจเลยก็ตาม He looked at the picture his son had painted without understanding. What was beautiful, what was great about it? He couldn’t see it. What he could see was those decors of plays and of Punch and Judy shows, and those posters in front of cinemas, but he didn’t try to be suspicious: his son had earned prizes and money in artistic competitions sev- eral times, so he accepted and believed in his son’s talent, even though some- times he couldn’t make any sense of his paintings at all.
แกนึกน้อยใจอยู่เหมือนกันที่เคยขอร้องให้ลูกชายวาดภาพเหมือนของแกกับภรรยาคู่กัน จะได้เอาไว้คุยอวดเพื่อนบ้านว่า “นี่แหละฝีมือลูกชายฉัน” แต่เขาก็ไม่วาดให้ All the same, it still rankled that he had asked his son to draw a portrait of him and his wife as a couple so that he could sing his own praises with his neighbours by telling them ‘My son did that’, but his son had never done so.
ภาพทุกภาพที่ลูกชายแกวาดประดับบ้านนั้น ชาวบ้านดูแล้วไม่เข้าใจ มันเอาไปเปรียบและนินทาว่าลูกชายแกไปเรียนมาสูงถึงระดับมหาวิทยาลัย แต่วาดรูปไม่ได้เรื่อง สู้ไอ้เหลียงลูกเจ๊จิงง้วนในตลาดไม่ได้ ไอ้เหลียงจบแค่ ป. 6 แต่แสดงฝีมือวาดรูปอาก๋ง อาม้า และเตี่ยของมันด้วยผงถ่านขาวดำไว้เต็มบ้านซึ่งเป็นห้องแถวขายกาแฟและก๋วยเตี๋ยว ตอนนี้พี่ชายไอ้เหลียงยังมาชวนมันไปเปิดร้านเขียนป้ายและออกแบบตราสินค้าอยู่ในกรุงเทพฯ มีรายได้เดือนละเป็นหมื่นเป็นแสน ไม่เคยมีใครรู้ว่าลูกชายแกมีรายได้เดือนละเท่าไหร่ กลับมาบ้านคราใดก็เห็นนุ่งแต่กางเกงยีนส์เก่าหัวเข่าขาดตัวเดิม แถมผมเผ้าหนวดเครายาวรุงรังราวกับไม่มีเงินตัด ดูๆ ไปคล้ายคนบ้าหรือขอทานมากกว่าจะเป็นศิลปิน All the pictures his son had painted that adorned his house, the villagers didn’t understand them. They would make comparisons and gossip that his son had gone as high as the university and produced nonsensical stuff that couldn’t compete with Young Liang, Jing Nguan’s son at the market. Young Liang had only gone through secondary but the charcoal portraits of his grandpa, grandma and pa all over the house which was a shop house selling coffee and noodles showed how good he was. Now his elder brother had even come to press him to go and open a shop to produce advertising panels and designs for brands of goods in Bangkok that would earn him hundreds of thousands of baht a month. Nobody knew how much his son earned. When- ever he came back home he was always seen in the same old jeans torn at the knees and what’s more, with long dishevelled hair, moustache and beard as if he didn’t have money for a haircut and a shave. He looked more of a madman or a beggar than an artist. เจ๊: ‘elder sister’ in the Teochew dialect of China, implies that Jing Nguan is a woman, a notion lost in translation. อาก๋ง, อาม้า and เตี่ย are of the same dialect.
แกเคยเปรยๆ อยากให้ลูกชายสมัครสอบเข้าเป็นครูหรือรับราชการแกจะได้พลอยมีหน้ามีตาและมีรายได้ประจำ มีเงินผ่อนรถเครื่อง ผ่อนบ้าน ผ่อนห้องแถวที่เขาเรียกทาวน์เฮาส์ไว้ให้คนเช่าอย่างครูบางคน แต่ลูกชายกลับหัวเราะกับคำเกลี้ยกล่อมของแก He had hinted at his son applying to become a teacher or enter the civil service, which would give him prestige and a steady income, enough to buy a car on instalments and a house on instalments as well, the kind of shop house they called townhouse nowadays, to rent out as some teachers did, but his son had laughed at his entreaties.
“ผมยังไม่อยากเอาตัวเข้ากรงหรอกครับพ่อ” ‘I don’t feel like entering a cage just yet, dad.’
แกได้แต่ส่ายหน้ากับคำว่า “ไม่อยากเอาตัวเข้ากรุง” ของเขา นั่นหมายถึงว่าแกยังต้องเป็นห่วงอนาคตอันไม่แน่นอนของลูกชายต่อไปอีกนาน He had merely shaken his head at this shocking turn of phrase. That meant he’d still have to worry about his son’s uncertain future for a long time to come. ‘this shocking turn of phrase’: an interpretation to avoid the repetition, fine in Thai but awkward in English.
ชาวบ้านบางคนเคยมาขอใช้ลูกชายของแกวาดรูปเหมือนคนเฒ่าคนแก่พ่อแม่ของเขา อย่างที่ไอ้เหลียงวาด จะได้เอาไว้ประดับบ้านและเอาไว้วางหน้าหีบศพเวลาพ่อแม่ตาย จะเรียกราคาเท่าใดให้บอก ลูกชายของแกปฏิเสธและพูดกับแกว่า “ผมรับวาดให้คนที่ไม่รู้จักศิลปะไม่ได้หรอก วาดไปก็ทะเลาะกันเปล่าๆ อยากได้รูปเหมือนทำไมไม่หากล้องมาถ่ายเอา” ลูกชายบอกว่าเขาวาดอย่างที่ไอ้เหลียงวาดไม่เป็น จึงพยายามบ่ายเบี่ยง แกก็เลยชักไม่แน่ใจ Some of his neighbours had come to ask his son to draw the portrait of their old parents as Young Liang did. They would decorate their house with them and put them in front of the coffins when their parents died. He could make his own price. His son refused and said to him, ‘I can’t draw for people who don’t understand art. If I did, we’d quarrel for nothing. If it’s portraits they want, why don’t they invest in a camera?’ His son told him that he painted in a way Young Liang could never match. He was left wondering. ===

=

=

=

=

จึงพยายามบ่ายเบี่ยง: ‘so he tried to be evasive’. I don’t see how this fits here so I’d rather not translate it.

วันๆ แกเห็นลูกชายป้ายสียุ่งๆ อยู่หน้าแผ่นผ้าใบขึงกรอบ บางทีป้ายสีเป็นก้อนๆ ที่แกดูเท่าไหร่ก็อธิบายไม่ได้ว่าทำไมถึงต้องเป็นอย่างนั้น ทำไมไม่วาดให้ดูง่ายๆ เหมือนอย่างที่เด็กเขียนโปสเตอร์หน้าโรงหนังวาด ยิ่งเป็นภาพที่ได้รางวัลแกยิ่งดูไม่รู้เรื่อง ได้แต่นึกปลอบใจตัวเองว่า ‘เพราะเราเกิดมาโง่ เป็นชาวนา เลยไม่มีปัญญาดูภาพที่ลูกชายวาดรู้เรื่อง’ Day after day he would see his son splashing busy colours onto a canvas on an easel, sometimes daubing thick blobs of it, and no matter how he looked he couldn’t explain how they had to be like that. Why didn’t he paint something easy on the eye, like the posters those kids drew in front of the movie house? And the most incomprehensible were those paintings that won competitions. He would merely comfort himself by telling himself ‘It’s because I was born stupid, a mere peasant, so I’m not clever enough to understand what my son paints.’
คราวนี้ลูกชายมาอยู่หลายวัน แต่แกก็ไม่ค่อยอยู่บ้านและไม่มีโอกาสได้คุยกับเขาเท่าใดนัก ทุกวันแกกับเมียต้องออกนาแต่เช้าและกลับค่ำ ด้วยสำนึกว่านับวันคนทำนาจะยิ่งมีน้อยลง ถ้าไม่ทำกันแล้วต่อไปจะเอาข้าวที่ไหนกิน ที่นาของชาวนาส่วนใหญ่ถูกขายให้นายทุนนำไปถมสร้างบ้านจัดสรร บางแห่งถูกลูกหลานเอาไปทำเป็นนากุ้ง ปีเดียวก็ล่มจม ที่นาจำนวนมากโดนน้ำเค็มที่ชักลากเข้ามาเลี้ยงกุ้งทำให้ทำนาต่อไปไม่ได้ สุดท้ายก็กลายเป็นที่รกร้าง ชาวนาบ้านแกเหลืออยู่น้อยเต็มที ส่วนใหญ่ละทิ้งที่นาเดินหน้าเข้าหาตลาด เข้าหาตัวเมือง เพิ่งจะมาตอนเศรษฐกิจตกต่ำนี่แหละที่แกเห็นพวกในเมืองใหญ่พากันซมซานกลับบ้าน This time his son had come to stay for several days but he himself was often out and they didn’t have the opportunity to talk. Every day he and his wife had to go to the paddy field early in the morning and they came back at nightfall, well aware that the more time passed the fewer rice farmers there were. If they didn’t grow it then where would they find rice to eat in the end? Most paddy fields were being sold to capitalists who levelled them to build housing estates. Some, their children or grandchildren converted into shrimp farms that went bankrupt within a year. Many paddy fields were flooded with seawater brought in to raise shrimps, making them improper to grow rice ever after, and they ended up fallow. There were very few rice farmers in his village. Most had given up their fields to go to the market, to go into town. They had just returned now that the economy had taken a turn for the worse. That’s when he saw those fellows come back from the capital ignominiously.
กลับมาทำอะไร … ที่นาก็ขายกันไปหมดแล้ว Come back to do what? All their paddy fields had been sold.
= ==
สายวันหนึ่ง ลูกชายของแกบุกพงหญ้าเข้าไปในสวนรก เก็บมะม่วงซึ่งยังไม่แก่จัดมาสองสามผล แล้วถามแกว่าเป็นมะม่วงอะไร In late morning one day, his son cut across the tall grass of an overgrown orchard, picked up a few mangoes that weren’t too ripe and then asked him what sort of mango they were.
แกเห็นลักษณะผลมะม่วงที่อยู่ในมือลูกชายก็ยังตอบทันทีไม่ได้ เพราะไม่เคยเข้าไปเดินดูในสวนเสียนาน He looked at the characteristics of the mangoes in his son’s hands and couldn’t answer at once, because he hadn’t gone into the orchard and inspected it for a long time.
“ผมเก็บมาคิดว่าเป็นมะม่วงมัน แต่พอชิมดูเปรี้ยวจี๊ด” ‘I plucked them because I thought it was the kind that can be eaten green, but they are terribly sour.’
แกถามว่า “ต้นมันอยู่ตรงร่องไหน” ‘Where exactly did the tree grow,’ he asked.
ลูกชายกลับพูดเฉไปอีกทาง “มะม่วงต้นนี้พ่อไม่ได้ปลูกหรอก มันงอกขึ้นเอง” His son equivocated. ‘You didn’t plant that tree, dad. It came up by itself.’
แกแสดงสีหน้าไม่พอใจ ต้นไม้ในสวนทุกต้นแกปลูกด้วยมือและหัวใจ เหน็ดเหนื่อยกับมันมามากมายก่อนจะโดนพายุ “เกย์” พัดจนสวนเสียหายไปเกือบหมด Dissatisfaction showed on his face. Every single tree in the orchard he had planted with his own hands and heart, and exhausting labour it had been before typhoon Gay had destroyed the orchard almost entirely.
คำถามของลูกชายทำให้แกระลึกถึงเหตุการณ์เมื่อสิบกว่าปีมาแล้ว … แกเพิ่งย้ายจากต่างจังหวัดมาตั้งรกรากอยู่ที่นี่ใหม่ๆ ตอนนั้นการทำสวนของแกมีปัญหามากมาย His son’s question made him recall that event of over ten years earlier … He had just moved from another province to grow new roots here. At the time, there had been many problems tending the orchard.
หลังจากปลูกกระท่อมชั่วคราวขึ้นมาหลังหนึ่ง แกก็เริ่มบุกเบิก ที่ดินครึ่งหนึ่งเป็นมรดกของเมียที่พ่อตาแม่ยายยกให้ อีกส่วนแกซื้อเพิ่มจากชาวบ้านในราคาถูกๆ ต่อเป็นผืนเดียวกัน After building a temporary hut, he began to expand. Half of the land was inherited from his wife’s parents. The other half he bought at a low price from a villager to form a single unit.
ปัญหาแรกคือสภาพดินตรงนี้ไม่ค่อยดี มีทรายมาก ปัญหาต่อมามีน้ำขังตลอดช่วงหน้าฝน เจ้าของที่ดินติดกันซึ่งอยู่มานานก่อนแกจึงไม่มีใครคิดปลูกคิดทำอะไร พวกเขาบอกว่าดินเลวปลูกอะไรไม่ขึ้น เลยปล่อยไว้เป็นดงหญ้าคาสลับกับไม้ใหญ่แซมด้วยป่าไผ่รวก แต่แกกลับคิดไม่เหมือนคนพวกนั้น The first problem was that the soil there wasn’t good; there was too much sand. The next problem was that there was stagnant water throughout the rainy season. None of the owners of adjacent plots who had been there long before him thought of planting anything on them. They told him the soil was no good, nothing grew on it, so they let it turn into elephant grass around big trees and groves of wild bamboo. But he didn’t think the same they did.
“ต้นหญ้า ต้นไผ่ และไม้ป่าทำไมมันขึ้นงอกงามดี เมื่อต้นหญ้าต้นไม้ป่าขึ้นได้ ต้นไม้ปลูกไม้ผลก็ต้องขึ้นได้…” ‘Grass, bamboo and wild trees: how come they can prosper? If wild trees can grow, so can fruit trees if we plant them.’
แกลงมือขุดคูยกร่องจนเต็มเนื้อที่เพื่อมิให้มีน้ำขัง เหลือไว้เฉพาะบริเวณบ้าน จากนั้นแกปลูกทุเรียน มังคุด เงาะ ฝรั่ง ลองกอง ชมพู่ มะม่วง อะไรต่อมิอะไรลงไปจนเต็มเนื้อที่ โดยไปซื้อกิ่งพันธุ์ที่เขาเพาะชำและตอนไว้ขายมาปลูก ความที่เป็นคนรักต้นไม้ ผลไม้อะไรที่แกซื้อมากินแล้วทิ้งเมล็ดให้งอกขึ้นข้างๆ บ้าน แกจะขุดเอาไปฝังๆ ไว้ในสวน แต่เพราะดินทุกร่องเต็มไปด้วยกิ่งไม้พันธุ์ดีเสียแล้ว แกจึงต้องปลูกต้นที่เกิดจากเมล็ดแบบไม่หวังผลโดยเอาไปแปะๆ ไว้ริมคูริมร่อง เพื่อจะได้ไม่แย่งอาหารต้นพันธุ์ราคาแพงที่ซื้อกิ่งมาปลูก He set about digging furrows over the whole area to prevent water from stag- nating, except in the vicinity of the house. After that he planted durian trees, mangosteen, rambutan, guava, longkong, rose apple, mango and so on by purchasing expensive shoots he first planted as nursery stock before trans- planting them. As he loved trees, when- ever he bought fruit to eat he threw their seeds or stones around the house for them to grow, and dug up whatever shoots came up to replant them in the orchard, but as all the troughs were already taken by the good shoots he had purchased, he had to plant the newcomers on the sides of the ditches so that they didn’t impede the growth of the expensive shoots. จนเต็มเนื้อที่: all over the ground/until there was no space left; omitted here as it would overload the sentence and the fact is stated anyway in the next sentence.==

=

=

ไม่แย่งอาหาร: literally, ‘didn’t fight over food with’.

ทุกครั้งที่แกมาดายหญ้า ใส่ปุ๋ยคอก รดน้ำในหน้าแล้ง จึงเป็นพวกต้นไม้ที่ปลูกไว้กลางร่องเท่านั้นที่ได้รับการเอาใจใส่ดูแล ต้นไม้ข้างๆ ร่องไม่มีสิทธิ์ แต่ก็น่าแปลก … พวกพันธุ์ไม้ราคาแพงที่แกปลูกอย่างเอาใจใส่ไม่ค่อยงอกงาม แต่ต้นไม้ที่ปลูกทิ้งๆ ขว้างๆ ไว้กลับเติบโตดี แกเดาว่าต้นริมคูคงยื่นรากไปแย่งปุ๋ยจากต้นที่อยู่กลางร่อง รากของมันจึงยาวและแข็งแรงกว่า Every time he came to weed, spread manure, or water in the dry season, it was only the trees planted in the middle of the troughs that were taken care of. The trees on the sides had no rights, but strangely enough the expensive shoots he had carefully nurtured didn’t prosper so well, whereas the shoots he had stuffed in haphazardly thrived. He guessed that the plants by the side of the ditches had spread out their roots to dispute the fertiliser with the trees that stood in the middle of the channels, so their roots were longer and stronger.
แล้วอีกปัญหาก็มาถึง … หลังจากปลูกพืชได้ประมาณปีเศษๆ คืนวันหนึ่งมี  ‘มือเลว’ เข้ามาลักลอบตัดฟันต้นไม้ที่อยู่กลางร่องของแกหมด เหลือไว้แต่ต้นที่ปลูกแปะๆ ริมคู แกสืบรู้ทีหลังว่า  ‘มือเลว’ คนนี้คือนายหวัดเพื่อนบ้านของแกนั่นเอง And then another problem cropped up: a little more than one year after the planting, one day an evil hand cut off all of the trees that stood in the middle of the troughs, leaving untouched the trees planted at random on the sides. He soon found out that the evil hand in question was that of Mr Wat’s, one of his neighbours. ===

=

แกสืบรู้ทีหลัง: literally ‘He investigated and learned later’.

นายหวัดเข้ามาฟันต้นไม้ของแก เนื่องจากเขาคิดว่าแกขุดคูยกร่องล้ำเข้าไปในที่ดินของเขา สุดท้ายแกต้องไปพาพนักงานที่ดินอำเภอมารังวัดใหม่ จนตกลงยอมรับกันทั้งสองฝ่าย แกเสียเงินให้พนักงานที่คอยโยกโย้ไปหลายพันเรื่องจึงได้ยุติ นายหวัดบุกเข้ามาตอนกลางคืน เขารู้ว่ากลางร่องปลูกต้นไม้พันธุ์ดีราคาแพงจึงจัดการทำลายเสีย ปล่อยพวกต้นไม้ริมคูไว้ หรือไม่นายหวัดอาจคิดว่าต้นไม้ริมคูแกไม่ได้ปลูกจึงไม่ฟันทิ้ง Mr Wat had come and destroyed his trees because he thought that his digging had encroached upon his own land. Finally he had to bring in Land Department district officials to proceed to new measurements agreeable to both parties. He had to lose several thousand baht to the officials who were beating about the bush for the case to be settled.  Mr Wat had trespassed at night. He knew that in the middle of the ditches were the good expensive trees, so he undertook to destroy them, leaving alone the trees growing on the sides, or maybe he thought that they hadn’t been planted by him so he spared them.
แกเสียเวลาเป็นปีในการหาซื้อต้นพันธุ์เดิมๆ เท่าจำนวนที่ถูกฟันทิ้งมาปลูกใหม่ He spent an entire year purchasing as many plants of the same species as had been destroyed and replanting them.
แต่ปัญหาก็ยังไม่หมด ปลูกมาได้ปีที่ 5 พายุก็ถล่ม ต้นไม้ที่แกปลูกไว้กลางร่องล้มระเนระนาด บ้างสูญหายไปกับสายลมสายน้ำ แต่น่าประหลาด ต้นที่ปลูกแปะๆ ไว้ข้างร่องและไม่เคยได้รับการใส่ใจกลับยังอยู่ครบ แกเดาว่าเพราะแกปลูกแบบธรรมชาติ มันจึงพยายามต่อสู้เอาตัวรอด But there was more trouble coming. In the fifth year after the planting, a storm raged. The trees he had planted in the middle of the furrows toppled in all directions, some were swept away by wind or water, but strangely enough, those that had been planted sideways were still all there. He guessed it was because he had planted them in a natural way, so they had tried to struggle for their survival. แต่ปัญหาก็ยังไม่หมด: alternative translation: ‘But the problems were not finished.’=และไม่เคยได้รับการใส่ใจ: and were never paid attention to; not translated because repetitious.
หลังจากวาตภัยผ่านไปได้ห้าหกเดือน แกได้ต้นพันธุ์ต่างๆ ที่ทางราชการแจกมาปลูกทดแทนลงไปอีก ปลูกแทนเฉพาะต้นที่อยู่กลางร่อง สี่ห้าปีหลังนี้แกหันไปยุ่งกับการทำนามาก กว่าเพราะข้าวเริ่มได้ราคาดี แกจึงไม่มีทั้งเงินทุนและเวลามาดูแลผลไม้ในสวน พวกต้นพันธุ์ดีๆ ค่อยๆ ทรุดโทรม และแกก็แทบไม่รู้ว่าพวกต้นไม้พันธุ์ไม่ดีที่แกปลูกไว้โดยไม่หวังผลนั้น ตอนนี้เติบโตแตกดอกออกผลแล้ว Five or six months after the storm, he was provided by the local authorities with shoots to replace those in the middle of the furrows. Four or five years later, he turned his attention to paddy growing because rice was fetching a good price, so he no longer had the capital or the time to take care of the fruits in the orchard. The good trees progressively wasted away and he had no idea why those fluky varieties he had planted without much hope had by now grown enough to flower and bear fruit.
“มะม่วงอกร่องหรือนี่” แกเห็นส่วนนูนของผลมะม่วงเป็นร่อง แต่ก็นับว่าแปลกที่ผลของมันกลมมน ไม่แบนเหมือนมะม่วงอกร่องที่ขายกันทั่วไป มันคงได้อาหารจากคูที่หมัก- หมมด้วยปุ๋ยธรรมชาติในหน้าฝน พอหน้าแล้งโคลนในคูแห้งป่นเป็นปุ๋ย ผลของมันจึงอวบ ‘This is an ok rong mango, by Jove!’ He could see from the convex part of the mango that it came from a furrow, but strangely enough the fruit was round, not flattened like ok rong mangoes on sale everywhere. It must have been fed from the ditch macerated with natural fertil- iser during the rainy season and in the dry season the mud had dried into fertiliser so the fruit had put on weight and curves.
“ต้นไม้ในสวนพ่อปลูกมันเองทุกต้น” ‘Every single tree in the orchard I planted myself.’
ลูกชายรับแก้ “ที่ผมว่ามันงอกเอง เพราะมันขึ้นอยู่ข้างๆ ร่อง ต้นไม้ที่พ่อปลูกอยู่กลางร่องไม่ใช่หรือ” His son hastened to correct himself: ‘I mean it has grown by itself, because it’s by the side of the furrow. The trees you planted are in the middle of the furrow, right?’
แกจึงเล่าความเป็นมาเรื่องการปลูกมะม่วงให้ลูกชายฟัง เพราะตอนนั้นลูกๆ ไปเรียนหนังสืออยู่ต่างจังหวัด So he told his son the story of how those mango came about because at the time his son was away studying in another province.
“มะม่วงต้นนี้อายุครบสิบปีพอดี มันจึงออกลูก” ‘This mango tree is ten years old. That’s why it’s producing fruit.’
แกนั่งนับนิ้ว รู้สึกเหมือนคนทำผิด มะม่วงต้นนี้และอีกหลายต้นที่เหลืออยู่เหมือนลูกชังหรือลูกขี้เหร่ที่แกไม่เคยสนใจไยดี ปล่อยทิ้งๆ ขว้างๆ ไว้จนโต แต่มันก็ยังอุตส่าห์ทดแทนบุญคุณ มะม่วงอกร่องสุกกับข้าวเหนียวราดน้ำกะทิเป็นของที่แกโปรดปราน ซึ่งกินได้กินดีมาทุกปี He sat counting on his fingers, feeling as if he had made a mistake. It was this mango tree and the many others that remained like hated or ugly children that he had never taken care of, neglecting them until they were grown, but they still endeavoured to show gratitude. Ripe ok rong mango with sticky rice ladled with coconut cream was a favourite of his which he bought and enjoyed year after year.
ทั้งที่ปลูกทิ้งๆ ขว้างๆ ไม่หวังผลมันยังให้แกได้พึ่งพาอาศัย ต่างกับต้นไม้ที่แกรักและทะนุถนอม กลับมีแต่ความอ่อนแอ มีแต่ภาระให้ตลอด มันคอยแต่รับปุ๋ยและน้ำจากแก เมื่อไม่มีเวลาดูแลก็ทรุดโทรมเหลือแต่ใบกับต้น ไม่เคยออกผล หรือบ้างก็ตาย… Even though he had planted them at random, not expecting them to produce fruit reliably, it was different from the trees he had loved and nurtured only to see them turn weak, always a burden, wanting only fertiliser and water from him, and when he didn’t have time to take care of them they wasted away, producing only leaves but no fruit, and some of them died…
เห็นลูกชายหอบขาหยั่ง กรอบไม้ขึงผ้าใบและอุปกรณ์วาดรูปเดินเข้าไปในสวน แกร้องสั่งว่า “ต้นที่ลูกเก็บผลมาโคนมันคงรกช่วยเอามีดถางให้ด้วย พวกนกหนูกระรอกจะได้ไม่ไปรบกวนกัดกินผลของมัน” กล่าวจบแกก็รีบออกไปทุ่ง He saw his son walking into the orchard with easel, canvas, brush and paint in his arms. He shouted after him: ‘The tree you took the fruit from, its trunk is probably overgrown. Take a machete to cut the grass around it, so the birds, squirrels and mice don’t bother it to eat its fruit.’ This said he hastened to leave for the fields. Here, in a reversal of the trick used in the second sentence of the text, อุปกรณ์วาดรูป is not translated as ‘implements to paint’ but itemised with the addition of ‘brush and paint’.
= =
แกกลับถึงบ้านเกือบห้าโมงเย็น หยิบมีดพร้าจากห้องเก็บของถือเดินเข้าไปในสวน ใกล้กับต้นมะม่วงอกร่อง แกเห็นลูกชายยืนมองภาพที่เพิ่งวาดเสร็จเป็นภาพต้นมะม่วงที่มีเถาวัลย์ขึ้นปกคลุม และพืชเถาชนิดนั้นกำลังออกดอกขาวสะพรั่ง He went back to the house at almost five, picked up a machete from the store room and went into the orchard. Near the ok rong mango tree he saw his son who stood looking at the picture he had just painted – the picture of a mango tree whose trunk was covered up by a creeper and that vine was producing flowers of a stark white. =creeper2
ลูกชายพูดกับแกว่า “ภาพนี้สวยมากเลยพ่อ ต้นเป็นมะม่วง แต่ดอกเป็นอีกอย่าง ภาพอย่างนี้หาดูยาก” His son said to him, ‘This picture is great, dad. The tree is a mango tree, but its flowers are from something else. A picture like this is hard to find.’
แกได้แต่ยิ้ม ไม่ตอบ แกไม่มีความรู้เรื่องปรัชญาความงาม He merely smiled, didn’t answer. Beauty wasn’t his bowl of rice. แกไม่มีความรู้เรื่องปรัชญาความงาม: >
มะม่วงอกร่องต้นที่ลูกชายเก็บผลไปให้ดูเมื่อเช้ามีผลอยู่ประมาณร้อยผล ทุกผลห้อยอยู่ส่วนล่างนอกทรงพุ่มที่แดดพอจะส่องถึง แต่เบื้องบนทรงพุ่มมีเถาวัลย์ขึ้นแผ่เต็ม แถมยังออกดอกขาวคลุมจนมองไม่เห็นใบมะม่วง The ok rong mango tree on which his son had picked a few fruits to look at in the morning had about a hundred fruits. All those that hung in the lower part of the tree were far enough from the trunk for sunshine to reach them, but in the upper part of the tree the creeper had spread out fully. Besides, it had clusters of white flowers so that the mango couldn’t be seen. > literally, ‘He had no knowledge about the philosophy of beauty.’ My translation is a bit more flamboyant.
เพียงไม่กี่เดือนที่แกไม่ได้เข้ามาโคนเถาวัลย์โตกว่าหัวแม่เท้า รากเหง้าของมันโตเท่าฝ่ามือ แกลงมือตัดโคนเถาและขุดเหง้าขึ้นมาสับเป็นชิ้นเล็กๆ อย่างโกรธแค้น จากนั้นก็ลุกขึ้นกระชากเถาย่านของมันลงจากพุ่มต้นมะม่วง ใช้มีดพร้าเขี่ยไปรวมกองกับใบมะม่วงแห้งแล้วจุดไฟเผา In the few months he had not come here, the creeper had grown a stem thicker than his big toe and roots as big as the palm of his hand. He undertook to cut off the main stem and dig up the rootstock and then cut the roots into small pieces out of anger and resent- ment. After that he stood up and pulling at it tore the creeper off the mango tree and used his machete to prod it to a pile of dead mango leaves he then lit to burn it.
ลูกชายดูจะไม่สนใจกับการกระทำของแก เขากำลังยิ้มและพึงพอใจกับภาพที่เพิ่งวาดเสร็จ It seemed his son paid no attention to what he was doing. He was smiling, happy with the picture he had just painted.
=

‘Thaowan Bon Ton Mamuang’
in Chor Karrakeit 39, 1998

Paiboon Panmuang, a native
of the South and a former teacher,
is an artist and a writer
of short stories and novels
under various pen names.
He lives in Chumphon.
=paiboon panmueang

Tagged: , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: