Saeh Klom Bok – Siriworn Kaewkan

=
Magical realism and a double leitmotiv are the main attractions of this impish poetic tale, a little bit marred at the end by dated references to various (i)dolls. MB

แซะห์กล็อมบ็อค

SAEH KLOM BOK

ศิริวร แก้วกาญจน์

SIRIWORN KAEWKAN

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
ตอนนั้นมีพ่อค้าจากตรังกานูผู้หนึ่งล่องเรือเข้ามาค้าขายในอาณาจักรปัตตานี.. At the time, a trader from Trengganu came by boat to trade in the Kingdom of Pattani… Trengganu is the old spelling
of Terengganu, on the Malay
eastern coast.
ตอนนั้นญี่ปุ่นเริ่มเปิดสัมพันธ์ทั้งทางการฑูตและการค้ากับสยาม สยามก็เปิดสัมพันธ์ทางการฑูตและการค้ากับญี่ปุ่นและเมืองท่าอื่นๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ At the time, Japan was beginning to open diplomatic and commercial relations with Siam and Siam was opening diplomatic and commercial relations with Japan and the seaports of Southeast Asia.
ตอนนั้นญี่ปุ่นยังไม่ปิดประเทศ At the time, Japan had yet to close down its borders.
ตอนนั้นโทกุงาวะ อิเอยาสุ โชกุนคนแรกของตระกูลโทกุงาวะเพิ่งสิ้นพระชนม์ At the time, Tokugawa Ieyasu, the first shogun of the Tokugawa clan, had just passed away.
ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีเพิ่งสิ้นพระชนม์ At the time, the monarch of Pattani had just passed away.
ตอนนั้นมะละกาตกเป็นเมืองขึ้นของโปรตุเกสได้ร้อยกว่าปีแล้ว ตอนนั้นมะละกายังไม่ได้ตกเป็นอาณานิคมของฮอลันดา ตอนนั้นมะละกายังไม่ได้ตกเป็นอาณานิคมของอังกฤษ At the time, Malacca had been a colony of the Portuguese for more than a hundred years. At the time, Malacca had yet to become a colony of Holland. At the time, Malacca had yet to fall under English dominion.
ตอนนั้นญี่ปุ่นส่งปืน ดาบ เสื้อเกราะ เงินและทองแดงมาให้สยามจำนวนมาก ตอนนั้นสยามก็ส่งหนังกวาง ไม้ฝาง ดีบุก ตะกั่วดำและดินประสิวไปให้ญี่ปุ่นจำนวนมาก ทั้งที่ตอนนั้นอยุธยาห้ามนำดินประสิวออกนอกประเทศ ตอนนั้นดูเหมือนว่าญี่ปุ่นเพียงเจ้าเดียวที่ได้รับสิทธิพิเศษนั้น At the time, Japan sent guns, swords, mails, silver and copper to Siam in great quantities. At the time, Siam sent deer hides, sappan wood, tin, graphite and salt- petre to Japan in great quantities, even though in those days Ayudhya forbade the export of saltpetre. At the time, it seemed that Japan was the only country to have exclusive right to it. เสื้อเกราะ: mail or chain mail
or chain armour or ring armour.
ตอนนั้นปัตตานีเป็นเมืองท่าทางการค้าที่สำคัญอย่างยิ่งในคาบสมุทรมลายู At the time, Pattani was a commercial seaport of the utmost importance in the Malay Peninsula.
ตอนนั้นคือครึ่งแรกของศตวรรษที่ 17 At the time, it was the first half of the seventeenth century. …of the Christian era.
ตอนนั้นเจ้าผู้ครองนครรัฐต่างๆ ต้องพึ่งพาการค้าทางทะเล เพื่อเป็นฐานอำนาจทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจ ตอนนั้นสินค้าจากป่าจำพวกหนังกวาง พริกไทยและไม้หอมชนิดต่างๆ แม้จะมีความสำคัญ ทว่ายังน้อยกว่าสินค้าจำพวกปืน ดาบ เสื้อเกราะและวัตถุดิบสำหรับผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์ At the time, those who governed the various city-states had to rely on the sea trade as their political as well as economic power base. At the time, forest products such as deer hides, pepper or the various kinds of fragrant woods, important though they were, were less so than items such as guns, swords, mails and raw materials for the production of weapons and munitions.
ตอนนั้นพ่อค้าและหมอสอนศาสนาจากยุโรปชาติต่างๆ เดินเรืออ้อมแหลมกู๊ดโฮปมุ่งหน้ามายังน่านน้ำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กันอย่างคึกคัก ตอนนั้นยังไม่มีการขุดคลองสุเอช At the time, European traders and missionary physicians of various nationalities sailed round the Cape of Good Hope and made for Southeast Asian territorial waters. At the time, the Suez Canal had yet to be dug.
ตอนนั้นปัตตานีเป็นเมืองท่าทางการค้าที่มีเนื้อหอมอย่างยิ่งในคาบสมุทรมลายู ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีเพิ่งสิ้นพระชนม์ ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีพระองค์ใหม่เพิ่งขึ้นครองราชย์ ตอนนั้นนายพลประจำเรือฮอลันดาโจมตีเรือสินค้าอังกฤษสองลำจมในน่านน้ำปัตตานี ตอนนั้นกัปตันเรือของอังกฤษถูกยิงเสียชีวิตพร้อมลูกเรือจำนวนมาก ขณะบนฝั่งก็เกิดการปะทะกันระหว่างพ่อค้าจากยุโรปทั้งสองฝ่าย ตอนนั้นปัตตานีกำลังตกอยู่ท่ามกลางมรสุมทางการเมืองทั้งภายในและภายนอก At the time, Pattani was a most sought-after trading seaport in the Malay Peninsula. At the time, the Monarch of Pattani had just passed away. At the time, a new Monarch of Pattani had just acceded to the throne. At the time, the general in charge of a Dutch vessel sunk two English merchant ships in Pattani territorial waters. At the time, the captain of an English boat was shot dead along with a great number of crew members when a fight erupted on shore between European traders from both sides. At the time, Pattani was under a political monsoon both internal and external. เนื้อหอม: usually translated
as ‘in demand’, ‘popular’.
ตอนนั้นปัตตานีจึงจำเป็นต้องมีปืนใหญ่ไว้ป้องกันภัยจากศัตรู โดยเฉพาะอยุธยา ผู้ทรงอิทธิพลแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ Pattani thus had to have artillery to protect itself from its foes, especially Ayudhya, the dominant power in Southeast Asia.
ตอนนั้นการที่จะมีปืนใหญ่ไว้ในครอบครอง แน่นอนว่าย่อมต้องใช้ทองเหลืองจำนวนมากมายมหาศาล ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีพระองค์ใหม่จึงออกกฎห้ามทุกคนซื้อขายทองเหลืองแก่คนต่างเมืองภายในราชอาณาจักร ตอนนั้นพระองค์ยังมีคำสั่งว่า หากชาวปัตตานีคนใดมีทองเหลืองอยู่ในครอบครองจะต้องนำมาถวายให้แก่พระองค์ ตอนนั้นโทษของการฝ่าฝืนกฎอันศักดิ์สิทธิ์นี้มีเพียงประการเดียว คือประหารชีวิต! At the time, in order to secure the purchase of cannons enormous amounts of brass were required. At the time, the new Monarch of Pattani thus issued an edict forbidding everyone within the realm to trade brass with outsiders. At the time, the king further ordered any citizen of Pattani in possession of brass to donate it to the royal coffers. Punishment for failing to comply with such a holy writ was the death penalty.
ตอนนั้นพ่อค้าจากตรังกานูผู้หนึ่งแล่นเรือเลียบทะเลจีนใต้ เลาะชายฝั่งโกตาบารูเข้ามายังอ่าวปัตตานี ตอนนั้นพ่อค้าจากตรังกานูคนนั้นก็ฝ่าฝืนกฎอันศักดิ์สิทธิ์ของกษัตริยาแห่งปัตตานี โดยการแอบลักลอบซื้อทองเหลืองจากเสนาบดีกลุ่มหนึ่งมาเก็บไว้ในเรือสินค้าของตัวเอง At the time, a trader from Trengganu sailed round the coast of the South China Sea, skirted the Kota Bharu shore and entered the Pattani Bay. At the time, that trader from Trengganu contravened the holy writ of the Monarch of Pattani by covertly purchasing brass from a group of ministers and spiriting it into his cargo boat.
ตอนนี้เราควรจะบอกได้แล้วว่าพ่อค้าจากตรังกานูคนนั้นชื่อแซะห์กล็อมบ็อค เป็นชายร่างเล็ก สูงหนึ่งร้อยห้าสิบห้าเซ็นติเมตร ผิวดำแดง หน้าตาหล่อเหลาคมคาย มีนกออกหรือนกอินทรีทะเลเกาะอยู่บนไหล่ข้างซ้าย ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคพูดได้สิบเอ็ดภาษารวมทั้งภาษานกออก Now it is time for us to tell you that the trader from Trengganu was named Saeh Klom Bok. He was a thickset, coppery-skinned man with a handsome face, one hundred and fifty-five centimetres tall. He had a sea eagle clutching his left shoulder. At the time, Saeh Klom Bok spoke eleven languages, including sea eagle language. นกออก: white-bellied sea eagle
ตอนนั้นเรือของแซะห์กล็อมบ็อคถูกพายุพัดไปติดอยู่ในหมู่เกาะนิโคบา กลางมหาสมุทรอินเดีย ตอนนั้นเขาได้รับการช่วยเหลือจากชาวพื้นเมืองของที่นั่น ตอนนั้นกว่าจะซ่อมเรือเสร็จแซะห์กล็อมบ็อคก็พูดภาษาของชาวหมู่เกาะได้อย่างคล่องแคล่ว นกออกคู่ใจตัวนั้นเขาก็ได้มาจากที่นั่น ตอนนั้นมันพูดกับเขาเป็นภาษาอินเดียปนกับภาษาชาวพื้นเมืองของหมู่เกาะนิโคบา ต่อมามันก็เกาะไหล่ข้างซ้ายของแซะห์กล็อมบ็อคไปทั่วทุกท่าเรือของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ At the time, Saeh Klom Bok’s boat had been caught in a storm that took it to the Nicobar Islands in the middle of the Indian Ocean. At the time, he received help from the local people. By the time his boat was repaired, he spoke the islanders’ language fluently and it was there that he found his boon companion the sea eagle. At the time, it spoke with him in Hindu mixed with the Nicobar dialect. Later, it settled onto Saeh Klom Bok’s left shoulder and in this fashion went to every Southeast Asian seaport.
ตอนนั้นมันจึงพูดกับเขาด้วยภาษาต่างๆ ผสมปนเปกันถึงสิบภาษาในแต่ละประโยค เช่น ภาษาชาวหมู่เกาะนิโคบา ภาษาอินเดีย ภาษาโปรตุเกส ภาษาดัชท์ ภาษาอังกฤษ ภาษาอาหรับ ภาษามลายู ภาษาจีน ภาษาญี่ปุ่น และภาษาไทย เว้นแต่พยางค์สั้นๆ เท่านั้นที่มันเลือกภาษาใดภาษาหนึ่งตามแต่จะนึกขึ้นมาได้ ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคจึงต้องพูดกับนกออกด้วยภาษาลูกผสมที่มันประดิษฐ์ขึ้น และเป็นภาษาซึ่งไม่มีมนุษย์คนใดเข้าใจนอกจากนกออกเพื่อนคู่ใจบนไหล่ข้างซ้ายของเขาเพียงเท่านั้น At the time, it thus spoke with him in a concatenation of ten languages in the same sentence, for example the Nicobar dialect, Hindu, Portuguese, Dutch, English, Arabic, Malay, Chinese, Japanese and Thai. For the shortest sentences, it chose whichever language it could think of. At the time, Saeh Klom Bok had to speak to it in the pidgin it came up with and it was a pidgin no one could understand but the sea eagle, the boon companion clutching his left shoulder.
ตอนนั้นปัตตานีจำเป็นต้องมีปืนใหญ่ไว้ป้องกันภัยจากศัตรู และการที่จะมีปืนใหญ่ได้นั้นย่อมต้องใช้ทองเหลืองจำนวนมาก ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีพระองค์ใหม่จึงออกกฎห้ามทุกคนซื้อขายทองเหลือง ตอนนั้นพระองค์ยังมีคำสั่งว่า หากชาวเมืองคนใดมีทองเหลืองอยู่ในครอบครอง จะต้องนำมาถวายให้แก่พระองค์ ตอนนั้นทองเหลืองที่แซะห์กล็อมบ็อคลักลอบซื้อมาจากเสนาบดีกลุ่มหนึ่งนั้น ก็เพื่อนำไปขายให้แก่พ่อค้าชาวสยามอีกทอดหนึ่ง At the time, Pattani had to have cannons to protect itself from foes, and to procure cannons had to have brass in enormous quantities. At the time, the new Monarch of Pattani thus issued an edict forbidding everyone from trading in brass. He further ordered any citizen of Pattani in possession of brass to donate it to the royal coffers. At the time, if Saeh Klom Bok bought brass from a group of ministers, it was to resell it to Siamese traders in turn.
ส่วนพ่อค้าชาวสยามจะนำมันไปใช้เองหรือขายต่อให้ใครอีกทอดนั้นเราไม่รู้… ถึงรู้ บางทีเรื่องบางเรื่องเราก็ไม่ควรเล่า เพราะโดยขนบของเรื่องเล่าที่ยึดถือกันมาแต่บรมสมกัลป์นั้น เชื่อกันว่าเราไม่ควรใส่ส่วนที่เกินเลยเข้ามาให้เกะกะรุงรัง เพราะว่ากันว่ามันเป็นกฎกติกาที่ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด เช่นเราไม่ควรบอกว่าตอนนั้นมิเกล เด เซร์บันเตสผู้ให้กำเนิดดอนกิโฆเต้แห่งลามันช่าอันโด่งดังเพิ่งเสียชีวิต เช่นเราไม่ควรบอกว่าวิลเลียม เช็คสเปียร์ก็เพิ่งเสียชีวิตเรื่องเหล่านี้เราไม่ควรใส่เข้ามาเหตุเพราะว่ามันไม่ส่งผลต่อทิศทางของเรื่อง As for the Siamese traders, whether they bought it to use for themselves or would sell it in turn whomever to, this we do not know. Even if we did, sometimes some stories are better left untold, because by the conventions of storytelling held from time out of mind it is believed that we shouldn’t complicate a story with superfluous elements, because it is said that these are rules and regulations that must be followed strictly. For example, we should not say that at the time Miguel de Cervantes, the creator of the famous Don Quixote de la Mancha, had just passed away; nor should we say that William Shakespeare had just passed away. Details of this kind we should not insert for the reason that they have no bearing on the direction of the tale! บรมสมกัลป์: กัลป์ (kan)
means ‘eternity’, ‘a very long time’; บรม (borom) is an adverb meaning ‘supreme(ly)’, ‘sublime(ly)’, ‘blissful(ly)’, ‘arch’ or even ‘super’
or ‘mega’.
ตอนนั้นเมื่อข่าวการละเมิดกฎข้อห้ามอันศักดิ์สิทธิ์กระพือกระเพื่อมไปเข้าหูกษัตริยาแห่งปัตตานี แซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานูจึงถูกทหารจับตัวไว้ในข้อหากบฎต่อราชอาณาจักร ตอนนั้นเขาถูกควบคุมตัวเข้าไปในราชวังเพื่อให้กษัตริยาแห่งปัตตานีไต่สวนหาความจริง ตอนนั้นนกออกของเขาก็ยังเกาะอยู่บนไหล่ข้างซ้าย ตอนนั้นคู่หูทั้งสองก็ยังคงพูดกันด้วยภาษาของพวกเขา At the time, when news of a breach of the holy writ spread out and came to the ears of the Monarch of Pattani, Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, was arrested by soldiers under the accusation of rebellion against the kingdom. At the time, he was apprehended and sent to the palace for the Monarch of Pattani to ascertain the truth. At the time, his sea eagle still clung to his left shoulder. At the time, the two boon companions still spoke in their private language. Rebellion? That’s what the text
says. Treason might have been
a more likely charge.
ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคจึงพูดกับพระองค์ว่า ในฐานะพ่อค้าข้ามั่นใจว่าไม่ได้ทำอะไรผิด กฎกติกาซึ่งพระองค์ตั้งขึ้นมาต่างหากที่ไม่ถูกต้อง At the time, Saeh Klom Bok told the king: As a trader, I am certain I did nothing wrong. It is the rules and regulations you have made that are not right.
ตอนนั้นเมื่อได้ยินพ่อค้าจากตรังกานูพูดเช่นนั้น นกออกก็หัวเราะชอบใจพร้อมกับแปลคำพูดนั้นเป็นภาษาของมันเอง At the time, when he heard the trader from Trengganu speak like that, the sea eagle laughed in delight as it translated those words into its own language.
ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีได้ยินดังนั้นจึงสั่งให้ทหารนำตัวพ่อค้าจากตรังกานูและนกออกของเขาแห่ประจานไปรอบๆ เมือง At the time, upon hearing this the Monarch of Pattani ordered his soldiers to have the trader from Trengganu and his sea eagle publicly humiliated by parading them around town.
ตอนนั้นลมสินค้ากำลังโหมกระหน่ำเข้ามายังอ่าวปัตตานี ตอนนั้นนกออกซึ่งเกาะอยู่บนไหล่ของแซะห์กล็อมบ็อคก็กางปีกอันงามสง่าของมันราวกับกำลังร่อนอยู่เหนือมหาสมุทร At the time, the trade wind was blasting into the Bay of Pattani. At the time, the sea eagle, which still clung to Saeh Klom Bok’s shoulder, spread out its majestic wings as if it was gliding above the ocean.
ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคก็ถูกนำตัวไปยังลานประหาร ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคก็กล่าวลานกออกและบอกให้มันกลับไปยังหมู่เกาะนิโคบา ตอนนั้นสาวน้อยสาวใหญ่ ตลอดบรรดาแม่หม้ายที่มาห้อมล้อมดูการประหาร ต่างกระซิบกระซาบแก่กันว่า แม้จะเป็นชายร่างเล็กไปสักหน่อย แต่เขาก็เป็นพ่อค้าที่หล่อเหลาเอาการ หน้าตาคมคายคล้ายมีส่วนผสมของชาวอินเดียหรืออาหรับ หรืออะไรๆ ทำนองนั้น ตอนนั้นเพื่อนคู่หูของเขาแค่บินไปเกาะอยู่บนเสากระโดงเรือสินค้าที่ท่าเรือ ตอนนั้นในอ่าวปัตตานีคราคร่ำไปด้วยเรือสินค้าจากดินแดนต่างๆ At the time, Saeh Klom Bok was taken to the execution grounds. At the time, Saeh Klom Bok said goodbye to the sea eagle and told it to return to the Nicobar Islands. At the time, the women old and young, widows included, who thronged the grounds to watch the execution whispered to one another that, though he was a bit on the short side, he was a really handsome trader whose sharp features denoted Indian or Arab blood or something like that. At the time, his boon companion merely flew out and settled on the mast of a trade ship in the harbour. At the time, the Bay of Pattani was teeming with trade ships from various lands.
ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีเสด็จมายังลานประหารและถามแซะห์กล็อมบ็อคเป็นครั้งสุดท้ายว่า เขาได้สำนึกผิดแล้วหรือไม่กับการกระทำของตน ตอนนั้นพ่อค้าจากตรังกานูก็ตอบออกไปอย่างเด็ดเดี่ยวว่า ในฐานะพ่อค้าข้ามั่นใจว่าไม่ได้ทำอะไรผิด กฎกติกาซึ่งพระองค์ตั้งขึ้นมาต่างหากที่ไม่ถูกต้อง At the time, the Monarch of Pattani came to the execution grounds and asked Saeh Klom Bok for the last time whether he repented for what he had done. At the time, the trader from Trengganu answered resolutely: As a trader I am certain I did nothing wrong. It is the rules and regulations you have made that are not right.
ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคจึงถูกประหารชีวิต So, at the time, Saeh Klom Bok was executed.
ตอนนั้นเสนาบดีกลุ่มที่ลักลอบขายทองเหลืองให้แก่แซะห์กล็อมบ็อค กำลังโรมรันพันตูอยู่กับการเมืองในราชสำนัก ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานียกเจ้าหญิงองค์หนึ่งให้แต่งงานกับบุตรชายเจ้า เมืองพัทลุง ตอนนั้นเมืองพัทลุงอยู่ภายใต้การดูแลของเมืองลิกอร์ ตอนนั้นเมืองลิกอร์อยู่ภายใต้การปกครองของอยุธยา ตอนนั้นเห็นได้ชัดว่ากษัตริยาแห่งปัตตานีทรงกระทำเช่นนั้นเพราะเหตุผลทางการ เมือง อันที่จริงการกระทำอะไรๆเช่นนั้นก็เป็นจารีตทางการเมืองอันเก่าแก่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่แล้ว อย่างน้อยๆ อาณาจักรปัตตานีในห้วงเวลาที่ปกครองด้วยกษัตริยาทั้ง 4 พระองค์ก็บอกเราเช่นนั้น At the time, the group of ministers who had fraudulently sold brass to Saeh Klom Bok were engaged in a pitched battle of palace politics. At the time, the Monarch of Pattani singled out a princess to marry the son of the ruler of Patalung. At the time, Patalung was under the rule of Ligor*. At the time, Ligor was under the administration of Ayudhya. At the time, it was clear that the Monarch of Pattani acted like this for political reasons. Actually, this sort of stratagem was a time-honoured political custom in Southeast Asia. At least, the Kingdom of Pattani during the rule of its four monarchs tells us this much. Patalung: old spelling of Phatthalung.  

=

* Present-day
Nakhon Si Thammarat
in Southern Thailand.

ตอนนั้นบรรดาเรือสินค้าจากมะละกา มากัสซาร์ สุมาตรา-ปัตตาเวีย อินเดีย อาหรับ และยุโรปกำลังแล่นออกจากท่าฝ่าคลื่นลมมุ่งหน้ามายังอาณาจักรปัตตานี At the time, trade ships from Malacca, Makassar, Sumatra-Batavia, India, Arabia and Europe were lighting out and heading for the Kingdom of Pattani.
ตอนนั้นเรือสินค้าจากอ่าวปัตตานีกำลังรอเรือจากอีกฟากโลกเพื่อเดินทางฝ่าคลื่นลมกลับสู่สยาม จามปา ญี่ปุ่น โมลุกกะ และจีน At the time, cargo ships from the Bay of Pattani were waiting for the ships from the other side of the world to brave winds and waves and return to Siam, Champa*, Japan, the Moluccas and China. * Kingdom of the Chams
along the coast of what is now southern and central Vietnam.
ตอนนั้นศพของแซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานู ถูกนำไปโยนทิ้งลงทะเล At the time, the body of Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, was cast into the sea.
ตอนนั้นเรื่องควรจะจบแค่นี้ At the time, the story should have ended here.
ตอนนี้เรื่องน่าจะจบลงเพียงแค่นั้นหากว่าศพของแซะห์กล็อมบ็อคจมลงสู่ทะเล และหายสาบสูญไปอย่างเงียบๆ Now, the story should end here – had Saeh Klom Bok’s body sunk into the sea and disappeared quietly.
ตอนนี้เรื่องเล่าเรื่องนี้กลับไม่เป็นเช่นนั้น Now, it turns out that the tale didn’t end like that.
ตอนนั้นนอกจากจะไม่จมน้ำแล้ว ศพของแซะห์กล็อมบ็อคยังลอยทวนน้ำ ผ่านปากน้ำเข้าไปในคลองกรือเซะ มุ่งตรงขึ้นไปทางต้นน้ำ โดยมีนกออกตัวหนึ่งเกาะอยู่บนไหล่ซ้าย พร้อมกับพูดภาษามลายูซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ข้าไม่ได้ทำอะไรผิด กฎกติกาซึ่งพระองค์ตั้งขึ้นมาต่างหากที่ไม่ถูกต้อง At the time, instead of sinking into the water, the body of Saeh Klom Bok floated against the tide, went past the estuary into the Krueseh canal and made straight for the source of the water with a sea eagle on its left shoulder that kept repeating on and on in Malay, I have done nothing wrong, it is the king’s rules and regulations that are not right.
ตอนนั้นนอกจากจะไม่จมน้ำแล้ว ศพของแซะห์กล็อมบ็อคยังลอยทวนน้ำ ผ่านปากน้ำเข้าไปในคลองกรือเซะในท่ายืนก้มหน้าราวกับกำลังละหมาด โดยมีนกออกตัวหนึ่งเกาะอยู่บนไหล่ซ้าย At the time, instead of sinking into the seawater, the body of Saeh Klom Bok floated against the tide, went past the estuary and into the Krueseh canal, floating erect and bent forward as if in Muslim worship, with a sea-eagle on its left shoulder.
ตอนนั้นชาวเมืองต่างพากันประหวั่นพรั่นพรึงต่อเหตุการณ์แปลกประหลาดมหัศจรรย์ที่เกิดขึ้นในอาณาจักรของพวกเขา ตอนนั้นพวกทหารจึงขู่ตะคอกให้นกออกสงบปากสงบคำ พร้อมกับไล่มันออกจากไหล่ซ้ายของศพ ก่อนช่วยกันมัดร่างไร้ชีวิตของพ่อค้าจากตรังกานูลากขึ้นจากคลองกรือเซะ เอาไปโยนลงทะเลอีกครั้ง At the time, the town dwellers were all terrified by the outlandish miracle happening in their kingdom. At the time, the soldiers shouted to the sea eagle to keep quiet and chased it from the shoulder of the corpse before helping one another tie up the body of the trader from Terengganu, pull it out of the Krueseh canal and cast it into the sea once again. สงบปากสงบคำ: the temptation
was to translate this
as ‘to keep its beak shut’.
ตอนนั้นเหตุการณ์ทุกอย่างยังคงดำเนินไปเช่นเดิม At the time, everything kept happening as before.
ตอนนั้นนอกจากไม่จมน้ำแล้ว ศพของแซะห์กล็อมบ็อคยังลอยทวนน้ำ ผ่านปากน้ำเข้าไปในคลองกรือเซะในท่ายืนก้มหน้าราวกับกำลังละหมาด โดยมีนกออกตัวหนึ่งพูดประโยคเดิมซ้ำไปซ้ำมาอยู่บนไหล่ซ้าย At the time, besides not sinking into the seawater, the body of Saeh Klom Bok still floated against the tide past the estuary and into the Krueseh canal, erect and bent forward as if in Muslim worship, with a sea eagle repeating the same sentence over and over as it stood on its left shoulder.
ตอนนั้นพวกทหารก็ช่วยกันตะเพิดนกออกออกจากไหล่ซ้ายของศพ และจับมัดศพพ่อค้าจากตรังกานูขึ้นจากคลองกรือเซะเพื่อเอาไปโยนลงทะเลอีกหน At the time, the soldiers helped one another chase the bird away from the left shoulder of the corpse and took the body of the trader from Trengganu out of the Krueseh canal and went and cast it into the sea once more.
ตอนนั้นเหตุการณ์ทุกอย่างยังคงดำเนินไปเช่นเดิม At the time, everything kept happening as before.
ตอนนั้นเหตุการณ์ทุกอย่างยังคงดำเนินไปเช่นนี้ ครั้งแล้วครั้งเล่า At the time, it happened like this time and time again.
ตอนนั้นเมื่อหมดหนทางที่จะจัดการกับศพของแซะห์กล็อมบ็อค พวกทหารก็นำเรื่องที่เกิดขึ้นไปรายงานกษัตริยาแห่งปัตตานี ตอนนั้นพระองค์จึงสั่งหัวหน้าชาวประมงประจำอาณาจักรไปบอกแก่นกออกว่าให้มันหุบปาก และนำศพเจ้าปัญหาไปฝังไว้นอกเมือง เหตุเพราะว่าเป็นศพของกบฎ ไม่ควรฝังร่วมกับศพอื่นๆ At the time, when they were at their wits’ end about how to cope with the body of Saeh Klom Bok, the soldiers reported what had happened to the Monarch of Pattani. At the time, the Monarch of Pattani ordered the head of the fishermen of the kingdom to tell the sea eagle to shut up and to take the confounded corpse and have it buried outside of town, because it was the corpse of a rebel, it didn’t deserve to be buried with the other bodies.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงคนนั้นจึงพูดกับนกออกเป็นภาษามลายูว่า หากมันไม่ยอมหยุดพูดประโยคนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีจะถือว่ามันเป็นกบฎ ตอนนั้นเมื่อได้ยินเช่นนั้นนกออกของแซะห์กล็อมบ็อคก็หัวเราะชอบใจ ก่อนผละจากไหล่ซ้ายของพ่อค้าจากตรังกานูบินไปเกาะตรงเสากระโดงเรืออีกครั้ง ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงจึงจับศพพ่อค้าจากตรังกานูมัดด้วยเชือกป่าน โยนลงเรือ และพายออกไปทางปากน้ำฟากตรงข้ามของเมือง จัดการวัดความยาวของศพได้ร้อยห้าสิบห้าเซ็นติเมตร และลงมือขุดหลุมเตรียมฝัง At the time, the head of the fishermen told the sea eagle in Malay that if it didn’t stop uttering that sentence, the Monarch of Pattani would consider it a rebel. At the time, upon hearing this, Saeh Klom Bok’s sea eagle laughed in delight before leaving the left shoulder of the body to settle on a ship mast once again. At the time, the head of the fishermen thus took the body of the trader from Trengganu, tied it up with hemp ropes, hoisted it onto his boat and rowed out of the estuary to a site away from town. He measured the length of the corpse and finding it was one hundred and fifty-five centimetres undertook to dig a grave to bury it.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงขุดหลุมศพเสร็จเรียบร้อยแล้ว แต่ก็ไม่สามารถเอาศพแซะห์กล็อมบ็อคหย่อนลงไปในหลุมได้ เหตุเพราะว่าขณะที่เขากำลังเอาศพหย่อนลงหลุมอยู่นั้น ความยาวของศพกลับเพิ่มมากขึ้น At the time, the head of the fishermen finished digging the grave properly but was unable to get the body of Saeh Klom Bok to fit into the grave for the reason that, as he placed it inside the grave, the body kept lengthening.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงจึงจัดการวัดความยาวของศพใหม่ ตอนนั้นวัดได้ร้อยหกสิบห้าเซ็นติเมตรตอนนั้นเขาจึงขุดหลุมยาวออกไปมากกว่าเดิม และพอจะหย่อนลงหลุม ความยาวของศพก็เพิ่มขึ้นอีก At the time, the head of the fishermen measured the length of the body again. This time, he found one hundred and sixty-five centimetres. So he dug some more to lengthen the grave and as he placed the body inside it, it had lengthened again.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงจึงจัดการวัดความยาวของศพใหม่อีกครั้ง และวัดได้ร้อยเจ็ดสิบห้าเซ็นติเมตร ตอนนั้นเขาจึงขุดหลุมยาวออกไปมากกว่าเดิม และพอจะหย่อนลงหลุมความยาวของศพก็เพิ่มขึ้นอีก At the time, the head of the fishermen measured the body yet again and found one hundred and sixty-five centimetres. So he lengthened the grave and as he placed the body inside it, the length of the body had increased yet again. One ‘at the time’ too many
– I mean one less.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงวัดความยาวของศพใหม่ ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงก็ขุดหลุมยาวออกไปมากกว่าเดิมอีก ตอนนั้นความยาวของศพก็เพิ่มขึ้นอีกสิบเซ็นติเมตร At the time, the head of the fishermen measured the body anew and dug some more to further lengthen the grave. This time, the length of the body had increased by ten centimetres. This time? This translator
can’t be trusted!
ตอนนั้นเหตุการณ์เป็นเช่นนี้ ครั้งแล้วครั้งเล่า At the time, this happened time and time again.
ตอนนั้นทั้งศพและหลุมยืดยาวขนานไปตามหาดทรายสีขาวริมฝั่งราวไม่มีที่สิ้นสุด At the time, both body and hole stretched parallel along the white sand beach of the shore as if they would never end.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงคนนั้นจึงต้องขอพรจากองค์อัลเลาะฮ์ ขอให้ศพของแซะห์กล็อมบ็อคหยุดขยายความยาวเพื่อจะได้ฝังให้ถูกต้องตามประเพณีของมุสลิมที่ดี At the time, the head of the fishermen had to ask for Allah’s blessing, for the body of Saeh Klom Bok to stop lengthening in order to be properly buried as is the custom for good Muslims.
ตอนนั้นพอหัวหน้าชาวประมงขอพรจากองค์อัลเลาะฮ์ ศพของแซะห์กล็อมบ็อคก็หยุดยาว ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงก็ฝังศพแซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานู ได้สำเร็จ ตอนนั้น นกออกก็โผขึ้นจากเสากระโดงเรือ บินวนเหนือหลุมศพแซะห์กล็อมบ็อคเจ็ดรอบ พร้อมกับพูดเป็นภาษาโปรตุเกสด้วยน้ำเสียงสั่นพร่าว่า เออเดวส ซึ่งแปลว่าลาก่อน และวาดปีกบินตัดข้ามคาบสมุทรมลายูมุ่งหน้าไปยังหมู่เกาะนิโคบา กลางมหาสมุทรอินเดีย At the time, as the head of the fishermen asked for Allah’s intercession, the body of Saeh Klom Bok stopped lengthening. At the time, the head of the fishermen buried the body of Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, successfully. At the time, the sea eagle left the mast of the ship and flew over the grave of Saeh Klom Bok seven times while saying in Portuguese in a quivering voice Adeus, which means ‘Goodbye’, and flapping its wings flew across the Malay Peninsula headed for the Nicobar Islands in the middle of the Indian Ocean.
ตอนนี้เรื่องน่าจะจบลงเพียงแค่นั้น Now the story should end here.
ตอนนั้นเรื่องควรจะจบลงเพียงเท่านี้ หากตอนนั้นร่างของแซะห์กล็อมบ็อคที่ถูกฝังไปเรียบร้อยแล้วจะไม่ทำให้หาดทรายสีขาวบริเวณหลุมศพอันยาวเหยียดของเขาค่อยๆ กลายเป็นสีแดง At the time, the story should have ended, had the body of Saeh Klom Bok which had been properly buried not made the white sand around the grave slowly turn red.
ตอนนั้นสีแดงนั้นก็ค่อยๆ ซึมซ่านแผ่ไปตามหาดทรายชายฝั่ง ตอนนั้นสีแดงนั้นก็ค่อยๆ ซึมซ่านลงสู่อ่าวไทยและทะเลจีนใต้ ตอนนั้นสีแดงนั้นก็ค่อยๆ กระเพื่อมขยายอาณาเขตกว้างไกลออกไป… At the time, that red slowly permeated the sand beach along the shore. At the time, that red slowly oozed towards the Gulf of Siam and the South China Sea. At the time, that red slowly rippled over an ever-widening territory … อ่าวไทย: Gulf of Thailand,
but ‘at the time’ it was
the Gulf of Siam.
ตอนนี้คือครึ่งแรกของศตวรรษที่ 21 Now it is the first half of the twenty-first century.
ตอนนี้เหล่าตุ๊กตาบลายธ์จากญี่ปุ่นโฉบเฉี่ยวเฉิดฉายอยู่ที่โน่นที่นี่ทั่วทั้งกรุงเทพมหานคร ตอนนี้เราสามารถสั่งซื้อดอน กิโฆเต้แห่งลามันช่า ฉบับภาษาสเปน และภาษาอื่นๆ จากอะเมซอนดอทคอมหรือจากร้านหนังสือออนไลน์ได้ แม้เราจะอยู่ในห้องนอน ห้องน้ำ หรือทุกหนทุกแห่งทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ตอนนี้เราสามารถหาซื้ออะไรต่อมิอะไรได้ทุกอย่างทางอีเบย์ แม้แต่แปรงสีฟันใช้แล้วของบริตนีย์ สเปียร์ หรือแม้แต่สิ่งซึ่งไม่มีใครคาดคิดว่าจะซื้อขายกันได้ อย่างเช่นที่หนุ่มใหญ่จากประเทศอังกฤษคนหนึ่ง ประกาศขายชีวิตที่เหลือของตัวเองผ่านเว็บไซต์ และมีคนเข้าไปประมูลในราคาเกือบร้อยล้านบาท เช่นที่นักศึกษาสาวจากประเทศสหรัฐอเมริกาคนหนึ่ง ประกาศขายพรหมจรรย์ของตัวเองผ่านเว็บไซต์ และมีคนเข้าไปประมูลในราคาเกือบสองร้อยล้านบาท Now, Blythe dolls from Japan are being pounced on throughout Bangkok. Now we are able to order Don Quixote de la Mancha in Spanish and other languages from amazon.com or from any online bookshop, even when we are in the bedroom, in the bathroom or anywhere else, in this world as in the next. Now we are able to purchase absolutely everything from eBay, even used toothbrushes from Britney Spears or even things nobody thought would ever be traded easily. Such as when a British young man put the remaining of his life up for sale on a website and had bidders ready to fork out almost a hundred million baht. Such as when an American student put her virginity up for sale on a website and had bidders ready to fork out almost two hundred million baht.
ตอนนี้จีนพยายามลัดเลาะเซาะซอนผืนแผ่นดินใหญ่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อหาทางออกทะเลจีนใต้และมหาสมุทรอินเดีย ตอนนี้ประเทศไทยกำลังเตรียมตัวจัดงานรำลึก 500 ปีความสัมพันธ์ระหว่างอยุธยากับโปรตุเกส และมะละกาก็จะรำลึกวาระครบรอบ 500 ปีที่ถูกโปรตุเกสยึดครอง Now China is trying to wear away or circumvent Southeast Asian countries to find ways to gain access to the South China Sea and the Indian Ocean. Now Thailand is getting ready to commemorate five hundred years of relations with Portugal, and Malacca will commemorate five hundred years of Portuguese rule.
ตอนนี้ยูเนสโกส่งสัญญาณว่าอาจจะถอดถอนอยุธยาออกจากการเป็นเมืองมรดกโลก ตอนนี้เผด็การ ทหารพม่ายังคงกักขังนางออง ซาน ซูจีไว้ภายในบ้านของเธอกลางกรุงย่างกุ้ง อีกทั้งทหารเหล่านั้นยังพยายามฆ่าวัวทุกตัวของชนกลุ่มน้อย ด้วยข้อกล่าวหาว่าวัวเหล่านั้นเป็นกบฎ เพราะทำตัวเป็นลูกหาบขนเสบียงให้แก่ศัตรู Now, UNESCO is sending warnings that it might withdraw Ayutthaya’s status as a World Heritage Site. Now, the military dictatorship in Burma is still confining Aung San Suu Kyi to house arrest in Rangoon. Besides, those soldiers are trying to kill all the cows of the tribal minorities with the allegation that those cows are rebels because they act as conveyors of victuals to the enemy.
ตอนนี้ดูเหมือนว่าเราจะออกนอกลู่นอกทางจากกฎกติกาบางอย่างของเรื่องเล่ามาไกลมากเกินไปแล้ว Now it seems that we have gone much beyond some of the rules of storytelling.
ตอนนี้ร่างของแซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานู ยังคงถูกฝังอยู่บนผืนแผ่นดินปัตตานีโบราณ Now the body of Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, is still buried in ancient Pattani soil.
ตอนนั้นสีแดงนี้… At the time, this red…
ตอนนี้สีแดงนั้นยังคงกระเพื่อม… Now that red is still making ripples…
ตอนนี้สีแดงนั้นยังคงกระเพื่อมขยายอาณาเขตกว้างไกลออกไป จากทะเลจีนใต้ มหาสมุทรอินเดีย แปซิฟิก เมดิเตอร์เรเนียน… Now, that red is still making ripples, expanding the territory further from the South China Sea, the Indian Ocean, the Pacific, the Mediterranean…
ตอนนี้สีแดงนั้นถูกลมสินค้าของศตวรรษที่ 21 พัดหอบขึ้นฟ้า เคลื่อนผ่านมหาบุโรบุโด นครวัดนครธม วัดพระแก้ว พระราชวังโปตาลา มหาหิมาลัย ไซบีเรีย ทะเลทรายโกบี… โดยที่ไม่มีใครคนใด หรืออำนาจศักดิ์สิทธิ์ใดๆ หยุดยั้งไว้ได้ Now that red is blown sky high by the trade winds of the twenty-first century, moving past Borobudur, Angkor Wat, Angkor Tom, the Temple of the Emerald Buddha, the Potala Palace, the Himalayas, Siberia, the Gobi desert … with no one or no sacred power able to stop it.
= =
เขียน 27 ธันวาคม 2551 –12 มกราคม 2552
เรื่องสั้นรางวัลยอดเยี่ยม
จุดประกายอวอร์ด–51
First printed in The greatest magic and other stories,
a 2011 collection
of short stories by the author.
= =
Siriworn Kaewkan, born in 1968 in the South of Thailand, poet, novelist and free spirit. He is the author of The murder case of Tok Imam Satorpa Karde and A scattered world, both novels available in English (PDF e-books) from thaifiction.com. =

Tagged: , , , , , , ,

3 thoughts on “Saeh Klom Bok – Siriworn Kaewkan

  1. JoJo 7 October 2012 at 11:02 pm Reply

    Thumbs up!

  2. JoJo 7 October 2012 at 11:37 pm Reply

    Question: Does the Thai version of the ‘at the time’ mantra is/sounds as repetitive as it does in the English version?

  3. marcel barang 8 October 2012 at 12:04 am Reply

    Yes it does. And too bad the symmetry between ‘Ton Nan’ (at the time) and ‘Ton Nee’ (now) cannot be kept.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: