The swallow – Angkharn Kanlayanaphong

นกนางแอ่น

THE SWALLOW

อังคาร กัลป์ยาณพงศ์

Angkharn Kanlayanaphong

Translator’s kitchen
นกนางแอ่นฝูงหนึ่ง อาศัยเกาะร้างกลาง มหาสมุทร กาลนั้น มรสุมรุนแรง กระแสคลื่นกราดเกรี้ยวจนเกาะเกือบจมน้ำ ฝูงนกตกใจหนีพลัดพรากสิ้น ร้างทุก รวงรัง ทิ้งไว้แต่ลูกนกกำพร้าเพียงตัวเดียว เธอเกิดจากไข่ฟองสุดท้ายแห่งฤดูกาล A flock of swallows lived on a deserted island in the middle of the ocean. At that time the monsoon was strong. The waves were so furious that the island almost drowned. The flock of birds, startled, took flight, scattering far off. Deserted were all nests, leav­ing behind only one orphan bird, born of the last egg of the season. The last sentence of this paragraph shows how a word-by- word approach pays dividends. The temptation was to write ‘All nests were deserted’, ruining the poetic effect. Note, though, that this sentence is grammatically shaky: who is ‘leaving behind’?
ลูกนกสลบไปตั้งแต่เช้า ล่วงกลางคืนตกดึกดื่น ฟื้นขึ้นด้วยเย็นหยาดน้ำค้าง อกเบาหวิว หิวโหย อ่อนใจ จนหลงใหลเพ้อเจ้อ ทำไมแม่ไม่ทำรังกลางปุยเมฆขาวนวล ละออง เราจะจิกกินเดือนดาวได้ ปวงใดเรามีปีก ปางนั้นเราจะบินหนีไปสุดหล้าฟ้าอื่น จนความทุกข์ทรมานตามไม่ถึง The baby bird fainted come morning and came round only in the middle of the night, awoken by the coldness of dewdrops, giddy, famished, weary to the point of jabbering madly. Why didn’t Mother make the nest in the midst of misty pearly clouds, so I could peck on stars? When I have wings I’ll fly to beyond the edge of the sky where sorrow and tor­ment cannot follow. .

.

สุดหล้าฟ้า usually translates as ‘to the horizon’, but given the style of the piece a literal translation seems preferable. Further down, a variation of it: ‘the rim of the sky’.

เดือนหงายแจ่มกระจ่าง หมู่แมลงเล็กๆ พยายามบินขึ้นไปหาพระจันทร์ มันสิ้นแรงดับร่วงกลางหาวดึกลึก ซากลิ่วลอยลงในรวงรัง พร้อมน้ำค้างหยาด กระทบพืชอ่อนๆ พลอยตกใจรวงรังด้วย ลูกนกประทังชีวิตเพราะสิ่งเหล่านี้ ช้าวันนานคืน มันรำลึกถึงแต่แม่ เคยคาบเหยื่อป้อนทุกเช้าเย็น บัดนี้ แม่ทิ้งเหยื่อไว้ให้ลูกอันกล้ำกลืนไม่รู้สิ้น คือความทุกข์ระทมถึงสุดโศกาดูร The waxing moon shone brightly. Swarms of small insects tried to fly to her. Their strength spent they died and dropped off in midair, their many remains falling on the cluster of nests, along with dewdrops which struck pliant plants and bounced off into the clustered nests as well. The little bird sustained its life on this manna. All day long and all night long it thought only of Mother, who twice a day had fed it morsels beak to beak. By now, Mother had left her child another morsel to swallow ceaselessly: torment to the point of utter grief. In this paragraph, some vocabulary manipulations are taking place: พืชอ่อนๆ, young/tender plants, becomes‘pliant plants’; สิ่งเหล่านี้, on those things, becomes ‘on this manna’; เหยื่อ, prey or bet, becomes ‘morsels’ (ชิ้นอาหารอันโอชะ), which sounds better.
อรุโณทัย ลูกนกถามสายรุ้งว่า ดูรากำไลทองของขอบฟ้า ท่านทราบไหม มารดาข้าน้อยอยู่แห่งหนไหน ฉันไม่ทราบ ฉันเป็นเพียงอนุภาคไอน้ำทอประกายรังสีใส รู้เล็กน้อยว่า บางสิ่งธรรมชาติสร้างแล้วสลายเร็วเกินไป จนไม่ทันรู้จักตัวเอง เสมือนชั่วครู่ที่เกิดเป็นสายรุ้ง กำลังทำลายตัวเอง อันบอดใบ้ไม่รู้จะหายไปแห่งหนไหน ท่านลองถามกระแสคลื่นเถิด At dawn the little bird asked the rainbow, Look you, gold bracelet at the rim of the sky, do you know where the mother of lowly me is? I know not. I am but vapour particles casting sparks of clear light. What I know a bit about is that some things Nature builds and destroys too fast for self-awareness, like the instant I am born a rainbow I’m making my pattern, blind and mute, not knowing where or when I shall vanish. Go and ask the waves instead. The old-fashioned ‘I know not’ rather than ‘I don’t know’ adds character.

‘the mother of lowly me’ reflects how Thai people address themselves to deities or higher-ups in their prayers. It sounds cute to weird in English but not altogether impossible. The lazy version would have been ‘my mother’.

ลูกนกนิ่ง เสียใจ กระทั่งดึกดื่นก็ยังเกรงใจคลื่น ด้วยทุกระลอกคลื่น สะอึกสะอื้นครวญคราง ล้มฟาดตัวแตกกระจายพราย จนหาดทรายขาวพราวเพราะฟองน้ำตา ท่านคงเสมือนเราที่ทุกข์ระทมท้นหัวใจ สายลมเจ้าข้าเอย มารดาข้าน้อยอยู่แห่งหนไหน แต่ลมพัดแล้วไม่คอยใคร เจ้าจะต้องรอคอย เราฝากคำตอบไว้กับเทพเจ้า ณ ดวงดาวบนสรวงสรรค์ The little bird was silent, sorry, until late at night still reluctant to impose on the waves as each of them sobbed and moaned, fell, flailed, broke and scattered in bubbles so bright that the sandy beach was stark white with the foam of their tears – just like us when overwhelmed with grief. Oh lordly wind, where is the mother of lowly me? But the wind blew and waited for no one. You have to wait. I entrusted the answer to the gods on the stars in heaven. เกรงใจ is one of the hardest words to translate into English without turning it into textual analysis. Here I think ‘reluctant to impose’ does the trick.
เวลาล่วงเลยไป ลูกนกเติบโต บินสู่ฟากฟ้าอันไพศาล วันนั้นตั้งแต่เช้า ยังหาเหยื่อไม่ได้ จนจวนโพล้เพล้รำไร ลูกนกจึงเหลือบเห็นหอยหนึ่ง ประกายแวววาม มันบินเวียนวนโฉบคาบได้ คาบหินขึ้นสูง ทิ้งหอยกระแทกหินโดยแรง เปลือกแตกฉีกเนื้อราวคมมีดเฉือน ร่างหอยบิดเป็นเกลียวด้วยเจ็บปวดแสบที่สุด Time passed. The little bird grew, flew into the immensity of the sky. That day, since morning, it could not find a prey until near dusk. It then caught sight of a shell which glittered. Circling over it, the little bird took it in its beak, soared away, dropped the shell onto a rock. Under the shock, the shell broke. The meat tore off as if sheared by a sharp knife. The body of the shell coiled up in utter pain. Here, note how ‘the little bird’ and ‘it’ are recombined to avoid repetition of ‘ลูกนก’ and yet make the action clear.

The text says ‘flung the shell’; I prefer ‘dropped’ with the addition of ‘Under the shock’ in the next sentence.

บัดดลนั้น ฟากฟ้าบันดาลให้ ดวงดาวตกวูบกระจ่างวาว นฤมิตความสำนึกแห่งรักชั่วนิรันดร บันดาลสัตว์ทั้งสองพูดและเข้าใจกันได้ แม่นกบินกลับมาหาลูก วันสลาตันรุนแรง แต่คลื่นสาดฟาดร่าง นางนกตกจมหายใต้ทะเลลึก นางฝากวิญญาณความรักห่วงหาอาลัย เกิดในฝาหอยน้อยกระจิริด ไม่ยอมพูดภาษาใดๆ สิ้น นอกจากห้วงดวงใจรู้สึกคิดถึงลูกตามลำพัง เพื่อจะจดจำไปชั่วกาลอวสาน ลูกนกนางแอ่นเล่าเรื่องหนหลังให้แม่หอยฟังสิ้น ทุกข์โศกเจ็บจนนางตื้นตันใจกลางความแสบปวดรวดเร้า By then, the sky gave rise to a falling star which in a flash of light created an awareness of eternal love, prompting the two animals to speak and understand each other. The mother bird flew back looking for her child on a day of strong south-westerly, but the waves struck her body. She fell and sank for ever into the deep sea, entrusting her soul of love and longing to be reborn in the tiny shell, refusing to speak any language besides that of the heart as it missed the forsaken child, to remember it for ever and ever. The little swallow told the whole story afterwards to the mother shell, who, sorrowful and in pain, was thrilled by it amidst an agony of grief. .

.

.

.

The south-westerly is a wind,so no need to add the word ‘wind’.

.

.

In the last sentence, the loose words ทุกข์โศกเจ็บ in English have to be attached to a subject, which is implicit in Thai, and ‘agony of grief’ (mental) contrasts with ‘in pain’ (physical).

ลูกเอ๋ย ชาติที่แล้ว แม่ตายเสียไม่ทันป้อนเหยื่อเจ้าเมื่อมื้อค่ำ มาพบกันใหม่ในชาตินี้ แม่มีตัวเองเป็นเหยื่อมาป้อนเจ้าพอดี ลูกรัก เราไม่รู้จะกำหนดคุณค่าอันลึกซึ้งของความรักได้อย่างไร พอสิ้นเสียงแล้วแม่หอยก็ขาดใจตาย O my child! In my past life I died before I could feed you dinner. Let us meet again in this one. I have myself to feed you with, my darling child. We don’t know how to measure the sheer value of love. With those words the mother shell died, disconsolate.
ลูกนกฟุบกลิ้งเกลือกจนสลบไสล หัวใจแตกสลายตายตามไป กระทั่งคลื่นสาดสองซากเน่าเปื่อยเป็นผงธุลี ปลงสังเวชผงธุลีที่เคยเป็นแม่หอยและลูกนกนางแอ่นตัวนั้น อันฝากความรักเตือนแผ่นทรายไว้รำลึก ตลอดอายุขัยแห่งกาลนาที เทอญ The little bird slumped, flapping about until it was unconscious. Its heart gave in, and then the waves lashed the two rotting corpses to dust, dismaying dust of what used to be the mother shell and the swallow child, entrusting love as a warning for the stretch of sand to remember till the end of time. I hope I got this last sentence right, though I’m still puzzled over ‘อัน’ in ‘อันฝากความรัก’.
.
‘Nok Nang Aen’ in Sao Hin Haeng Karnweila (Timeless stone pillars), Sama-khom Nak Khian Haeng Pratheit Thai (Writers Association
of Thailand), 1993
Angkharn Kanlayanaphong (1927-2012) was
the foremost poet of Thailand
in the past century,
as well as an outstanding
draughtsman.
.Angkarn_Kanlayanaphong01

Tagged: , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: